೧೦. ರಾಜಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ದಸಮೇ ರಾಜಭೋಗ್ಗೋತಿ ರಾಜತೋ ಭೋಗ್ಗಂ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ರಾಜಭೋಗ್ಗೋ, ‘‘ರಾಜಭೋಗೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ರಾಜತೋ ಭೋಗೋ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನನ್ತಿ ಹಿರಞ್ಞಾದಿಕಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ. ಪಹಿಣೇಯ್ಯಾತಿ ಪೇಸೇಯ್ಯ. ಇಮಿನಾತಿಆದಿ ಆಗಮನಸುದ್ಧಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ. ಸಚೇ ಹಿ ‘‘ಇದಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದೇಹೀ’’ತಿ ಪೇಸೇಯ್ಯ, ಆಗಮನಸ್ಸ ಅಸುದ್ಧತ್ತಾ ಅಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುಂ ಆರಬ್ಭ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋಪಿ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋ ನ ಭವೇಯ್ಯ. ಆಭತನ್ತಿ ಆನೀತಂ. ನ ಖೋ ಮಯನ್ತಿಆದಿ ಇದಂ ಕಪ್ಪಿಯವಸೇನ ಆಭತಮ್ಪಿ ಚೀವರಮೂಲಂ ಈದಿಸೇನ ದೂತವಚನೇನ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ. ಸುವಣ್ಣಂ ರಜತಂ ಕಹಾಪಣೋ ಮಾಸಕೋತಿ ಇಮಾನಿ ಹಿ ಚತ್ತಾರಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥೂನಿ, ಮುತ್ತಾ ಮಣಿ ವೇಳುರಿಯೋ ಸಙ್ಖೋ ಸಿಲಾ ಪವಾಳಂ ಲೋಹಿತಙ್ಕೋ ಮಸಾರಗಲ್ಲಂ ಸತ್ತ ಧಞ್ಞಾನಿ ದಾಸಿದಾಸಖೇತ್ತವತ್ಥುಪುಪ್ಫಾರಾಮಫಲಾರಾಮಾದಯೋತಿ ಇಮಾನಿ ದುಕ್ಕಟವತ್ಥೂನಿ ಚ ಅತ್ತನೋ ವಾ ಚೇತಿಯಸಙ್ಘಗಣಪುಗ್ಗಲಾನಂ ವಾ ಅತ್ಥಾಯ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಸಾದಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ನ ಖೋ ಮಯ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ.

ಚೀವರಞ್ಚ ಖೋ ಮಯಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮಾತಿ ಇದಂ ಪನ ಅತ್ತಾನಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಆಭತತ್ತಾ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ. ಕಾಲೇನಾತಿ ಯುತ್ತಪತ್ತಕಾಲೇನ, ಯದಾ ನೋ ಅತ್ಥೋ ಹೋತಿ, ತದಾ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಚೀವರಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರೋತಿ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ. ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋತಿಇದಂ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾಯಸ್ಮತೋ ಕೋಚಿ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರೋ’’ತಿ ಕಪ್ಪಿಯವಚನೇನ ವುತ್ತತ್ತಾ ಅನುಞ್ಞಾತಂ. ಸಚೇ ಪನ ದೂತೋ ‘‘ಕೋ ಇಮಂ ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಕಸ್ಸ ದೇಮೀ’’ತಿ ವಾ ವದತಿ, ನ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋ. ಆರಾಮಿಕೋ ವಾ ಉಪಾಸಕೋ ವಾತಿಇದಂ ಸಾರುಪ್ಪತಾಯ ವುತ್ತಂ, ಠಪೇತ್ವಾ ಪನ ಪಞ್ಚ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇ ಯೋ ಕೋಚಿ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ವಟ್ಟತಿ. ಏಸೋ ಖೋ, ಆವುಸೋತಿಇದಂ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಕಪ್ಪಿಯವಚನದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ, ಏವಮೇವ ಹಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ‘‘ಏತಸ್ಸ ದೇಹೀ’’ತಿಆದಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಸಞ್ಞತ್ತೋ ಸೋ ಮಯಾತಿ ಆಣತ್ತೋ ಸೋ ಮಯಾ, ಯಥಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಚೀವರೇನ ಅತ್ಥೇ ಸತಿ ಚೀವರಂ ದಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ವುತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ದೂತೇನ ಹಿ ಏವಂ ಆರೋಚಿತೇಯೇವ ತಂ ಚೋದೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ನೇವ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ದತ್ವಾ ಗತಮತ್ತಕಾರಣೇನ. ಸಚೇ ಪನ ‘‘ಅಯಂ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರೋ’’ತಿ ಸಮ್ಮುಖಾ ನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ ಹೋತಿ, ದೂತೋ ಚ ಸಮ್ಮುಖಾ ಏವ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಚೇತಾಪನ್ನಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಥೇರಸ್ಸ ಚೀವರಂ ಕಿಣಿತ್ವಾ ದೇಹೀ’’ತಿ ಗಚ್ಛತಿ, ಏವಂ ‘‘ಸಞ್ಞತ್ತೋ ಸೋ ಮಯಾ’’ತಿ ಅವುತ್ತೇಪಿ ಚೋದೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಪನ ದೂತೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋವ ‘‘ಅಹಂ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ದಸ್ಸಾಮಿ, ತುಮ್ಹೇ ಚೀವರಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವತ್ವಾ ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಆರೋಚಾಪೇತಿ, ಏವಂ ಸತಿ ಇತರಮ್ಪಿ ಚೋದೇತುಂ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ದೇಸನಾಮತ್ತಮೇವ ಚೇತಂ ‘‘ದೂತೇನಾ’’ತಿ. ಯೋಪಿ ಅತ್ತನಾ ಆಹರಿತ್ವಾ ಏವಂ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಇದಮೇವ ಲಕ್ಖಣಂ. ಅತ್ಥೋ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಚೀವರೇನಾತಿ ಚೋದನಾಲಕ್ಖಣನಿದಸ್ಸನಮೇತಂ. ಸಚೇ ಹಿ ವಾಚಾಯ ಚೋದೇತಿ, ಇದಂ ವಾ ವಚನಂ ಯಾಯ ಕಾಯಚಿ ಭಾಸಾಯ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ವಾ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ‘‘ದೇಹಿ ಮೇ, ಆಹರ ಮೇ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪನ ವತ್ತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಅಭಿನಿಪ್ಫಾದೇಯ್ಯಾತಿ ಏವಂ ವಚೀಭೇದಂ ಕತ್ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಚೋದಯಮಾನೋ ಪಟಿಲಾಭವಸೇನ ಸಾಧೇಯ್ಯ. ಇಚ್ಚೇತಂ ಕುಸಲನ್ತಿ ಏತಂ ಸುನ್ದರಂ.

ಛಕ್ಖತ್ತುಪರಮನ್ತಿ ಭಾವನಪುಂಸಕವಚನಮೇತಂ. ಛಕ್ಖತ್ತುಪರಮಞ್ಹಿ ತೇನ ಚೀವರಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ತುಣ್ಹೀಭೂತೇನ ಠಾತಬ್ಬಂ, ನ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ, ನ ಆಮಿಸಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ನ ಧಮ್ಮೋ ಭಾಸಿತಬ್ಬೋ. ‘‘ಕಿಂಕಾರಣಾ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ‘‘ಜಾನಾಹಿ, ಆವುಸೋ’’ತಿ ಏತ್ತಕಮೇವ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ನಿಸಜ್ಜಾದೀನಿ ಕರೋತಿ, ಠಾನಂ ಭಞ್ಜತಿ, ಆಗತಕಾರಣಂ ವಿನಾಸೇತಿ, ಇದಂ ಕಾಯೇನ ಚೋದನಾಯ ಲಕ್ಖಣದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಏತ್ಥ ಚ ಉಕ್ಕಟ್ಠಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ತಿಸ್ಸನ್ನಂ ಚೋದನಾನಂ ಛನ್ನಞ್ಚ ಠಾನಾನಂ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ ಚೋದನಾಯ ದಿಗುಣಂ ಠಾನಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಚೇ ಚೋದೇತಿಯೇವ, ನ ತಿಟ್ಠತಿ, ಛ ಚೋದನಾಯೋ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ಸಚೇ ತಿಟ್ಠತಿಯೇವ, ನ ಚೋದೇತಿ, ದ್ವಾದಸ ಠಾನಾನಿ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ಸಚೇ ಉಭಯಂ ಕರೋತಿ, ಏಕಾಯ ಚೋದನಾಯ ದ್ವೇ ಠಾನಾನಿ ಹಾಪೇತಬ್ಬಾನಿ. ತತ್ಥ ಯೋ ಏಕದಿವಸಮೇವ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಛಕ್ಖತ್ತುಂ ಚೋದೇತಿ, ಸಕಿಂಯೇವ ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಅತ್ಥೋ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಚೀವರೇನಾ’’ತಿ ಛಕ್ಖತ್ತುಂ ವದತಿ, ತಥಾ ಏಕದಿವಸಮೇವ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದ್ವಾದಸಕ್ಖತ್ತುಂ ತಿಟ್ಠತಿ, ಸಕಿಂಯೇವ ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ತತ್ರ ತತ್ರ ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತಿ, ಸೋಪಿ ಸಬ್ಬಚೋದನಾಯೋ ಸಬ್ಬಟ್ಠಾನಾನಿ ಚ ಭಞ್ಜತಿ, ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ನಾನಾದಿವಸೇಸು ಏವಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ. ಯೇ ಪನ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೇ ದಾಯಕೋ ಸಯಮೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ನಿಸೀದತಿ ತೇ ಸತಕ್ಖತ್ತುಮ್ಪಿ ಚೋದೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಯೋ ಪನ ಉಭೋಹಿ ಪಿ ಅನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ ಮುಖವೇವಟಿಕಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ಚ ಪರಮ್ಮುಖಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ಚ, ಸೋ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ಏವಂ ಇಧ ದಸಪಿ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಾ ದಸ್ಸಿತಾ ಹೋನ್ತಿ.

ತತೋ ಚೇ ಉತ್ತರೀತಿ ವುತ್ತಚೋದನಾಠಾನಪರಿಮಾಣತೋ ಉತ್ತರಿ. ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯನ್ತಿ ಉತ್ತರಿ ವಾಯಾಮಮಾನಸ್ಸ ಸಬ್ಬಪ್ಪಯೋಗೇಸು ದುಕ್ಕಟಂ, ಪಟಿಲಾಭೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಹೋತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಇದಂ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಚೀವರಂ ಅತಿರೇಕತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಚೋದನಾಯ ಅತಿರೇಕಛಕ್ಖತ್ತುಂ ಠಾನೇನ ಅಭಿನಿಪ್ಫಾದಿತಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೩೯) ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ನಿಸ್ಸಜ್ಜನವಿಧಾನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಯತಸ್ಸ ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನಂ ಆಭತನ್ತಿ ಯತೋ ರಾಜತೋ ವಾ ರಾಜಭೋಗ್ಗತೋ ವಾ ಅಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನಂ ಆನೀತಂ, ‘‘ಯತ್ವಸ್ಸಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಅಯಮೇವ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ವಾ ರಾಜಭೋಗ್ಗಸ್ಸ ವಾ ಸನ್ತಿಕಂ, ಸಮೀಪತ್ಥೇ ಹಿ ಇದಂ ಭುಮ್ಮವಚನಂ. ನ ತಂ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಂ ಅನುಭೋತೀತಿ ತಂ ಚೇತಾಪನ್ನಂ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮಂ ನ ನಿಪ್ಫಾದೇತಿ. ಯುಞ್ಜನ್ತಾಯಸ್ಮನ್ತೋ ಸಕನ್ತಿ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಂ ಧನಂ ಪಾಪುಣನ್ತು. ಮಾ ವೋ ಸಕಂ ವಿನಸ್ಸಾತಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಕಂ ಮಾ ವಿನಸ್ಸತು. ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಾಮೀಚೀತಿ ಅಯಂ ತತ್ಥ ಅನುಧಮ್ಮತಾ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಂ ಅನುಗತಾ, ವತ್ತಧಮ್ಮತಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ತಸ್ಮಾ ಏವಂ ಅಕರೋನ್ತೋ ವತ್ತಭೇದೇ ದುಕ್ಕಟಂ ಆಪಜ್ಜತಿ.

ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಉಪನನ್ದಂ ಆರಬ್ಭ ‘‘ಅಜ್ಜುಣ್ಹೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಗಮೇಹೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೩೭) ವುಚ್ಚಮಾನೋ ನಾಗಮೇಸಿ, ತಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ಸಾಧಾರಣಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಅನಾಣತ್ತಿಕಂ, ತಿಕಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಊನಕೇಸು ಚೋದನಾಠಾನೇಸು ಅತಿರೇಕಸಞ್ಞಿನೋ ವೇಮತಿಕಸ್ಸ ವಾ ದುಕ್ಕಟಂ. ಅಚೋದನಾಯ ಲದ್ಧೇ, ಸಾಮಿಕೇಹಿ ಚೋದೇತ್ವಾ ದಿನ್ನೇ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಾದೀನಞ್ಚ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಭಾವೋ, ದೂತೇನ ಅಪ್ಪಿತತಾ, ತತುತ್ತರಿವಾಯಾಮೋ, ತೇನ ವಾಯಾಮೇನ ಪಟಿಲಾಭೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ. ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ಚತುತ್ಥಸದಿಸಾನೇವಾತಿ.

ರಾಜಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಚೀವರವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.