೧. ಚೀವರವಗ್ಗೋ

೧. ಕಥಿನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇಸು ಪನ ಚೀವರವಗ್ಗಸ್ಸ ತಾವ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ನಿಟ್ಠಿತಚೀವರಸ್ಮಿನ್ತಿ ಸೂಚಿಕಮ್ಮಪರಿಯೋಸಾನೇನ ವಾ, ‘‘ನಟ್ಠಂ ವಾ ವಿನಟ್ಠಂ ವಾ ದಡ್ಢಂ ವಾ ಚೀವರಾಸಾ ವಾ ಉಪಚ್ಛಿನ್ನಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೬೩) ಇಮೇಸು ವಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಆಕಾರೇನ ನಿಟ್ಠಿತೇ ಚೀವರಸ್ಮಿಂ, ಚೀವರಸ್ಸ ಕರಣಪಲಿಬೋಧೇ ಉಪಚ್ಛಿನ್ನೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತ್ಥತಕಥಿನಸ್ಸ ಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಯಾವ ಇಮೇಹಾಕಾರೇಹಿ ಚೀವರಪಲಿಬೋಧೋ ನ ಛಿಜ್ಜತಿ, ತಾವ ಕಥಿನಾನಿಸಂಸಂ ಲಭತಿ. ಉಬ್ಭತಸ್ಮಿಂ ಕಥಿನೇತಿ ಯಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಕಥಿನಂ ಅತ್ಥತಂ, ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಉಬ್ಭತೇ. ತತ್ರೇವಂ ಸಙ್ಖೇಪತೋ ಕಥಿನತ್ಥಾರೋ ಚ ಉಬ್ಭಾರೋ ಚ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅಯಞ್ಹಿ ಕಥಿನತ್ಥಾರೋ ನಾಮ ಭಗವತಾ ಪುರಿಮವಸ್ಸಂವುಟ್ಠಾನಂ ಅನುಞ್ಞಾತೋ, ಸೋ ಸಬ್ಬನ್ತಿಮೇನ ಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಜನಾನಂ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ ಯತ್ಥ ಚತ್ತಾರೋ ವಾ ತಯೋ ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ಏಕೋ ವಾ ಪುರಿಮವಸ್ಸಂ ಉಪಗತೋ, ತತ್ಥ ಪಚ್ಛಿಮವಸ್ಸೂಪಗತೇ ಗಣಪೂರಕೇ ಕತ್ವಾ ಅತ್ಥರಿತಬ್ಬಂ, ತೇ ಚ ಗಣಪೂರಕಾವ ಹೋನ್ತಿ, ಆನಿಸಂಸೇ ನ ಲಭನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಚೇ ಪುರಿಮವಸ್ಸಂವುಟ್ಠಾನಂ ಗಹಟ್ಠಪಬ್ಬಜಿತೇಸು ಯೋ ಕೋಚಿ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ಚೀವರಂ ದೇತಿ ‘‘ಇಮಿನಾ ಕಥಿನಂ ಅತ್ಥರಥಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೦೬-೩೦೯), ತಂ ಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತಾಯ ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಕಥಿನತ್ಥಾರಾರಹಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಾತಬ್ಬಂ. ತೇನ ತದಹೇವ ಪಞ್ಚ ವಾ ಅತಿರೇಕಾನಿ ವಾ ಖಣ್ಡಾನಿ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸಙ್ಘಾಟಿ ವಾ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗೋ ವಾ ಅನ್ತರವಾಸಕೋ ವಾ ಕಾತಬ್ಬೋ, ಸೇಸಭಿಕ್ಖೂಹಿಪಿ ತಸ್ಸ ಸಹಾಯೇಹಿ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಸಚೇ ಕತಚೀವರಮೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸುನ್ದರಮೇವ. ಅಚ್ಛಿನ್ನಾಸಿಬ್ಬಿತಂ ಪನ ನ ವಟ್ಟತಿ. ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸಚೇ ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ ಅತ್ಥರಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ಪೋರಾಣಿಕಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ನವಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ ಕಥಿನಂ ಅತ್ಥರಾಮೀ’’ತಿ ಅತ್ಥರಿತಬ್ಬಂ. ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಅನ್ತರವಾಸಕೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ತತೋ ತೇನ ಪುರಿಮವಸ್ಸಂವುಟ್ಠೇ ಅನ್ತೋಸೀಮಾಗತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಅತ್ಥತಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಕಥಿನಂ, ಧಮ್ಮಿಕೋ ಕಥಿನತ್ಥಾರೋ, ಅನುಮೋದಥಾ’’ತಿ (ಪರಿ. ೪೧೩) ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಥೇರಾನಞ್ಚ ನವಾನಞ್ಚ ಬಹೂನಞ್ಚ ಏಕಸ್ಸ ಚ ಅನುರೂಪಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ತೇಹಿಪಿ ‘‘ಅತ್ಥತಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಕಥಿನ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಅತ್ಥತಂ, ಆವುಸೋ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಕಥಿನ’’ನ್ತಿ ವಾ ವತ್ವಾ ‘‘ಧಮ್ಮಿಕೋ ಕಥಿನತ್ಥಾರೋ, ಅನುಮೋದಾಮಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಅನುಮೋದಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಪುರಿಮವಸ್ಸಂವುಟ್ಠೇಸುಪಿ ಯೇ ಅನುಮೋದನ್ತಿ, ತೇಸಂಯೇವ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ. ತೇ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಕಥಿನಸ್ಸುಬ್ಭಾರಾ ಅನಾಮನ್ತಚಾರೋ, ಅಸಮಾದಾನಚಾರೋ, ಯಾವದತ್ಥಚೀವರಂ, ಗಣಭೋಜನಂ, ಯೋ ಚ ತತ್ಥ ಚೀವರುಪ್ಪಾದೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಉಪ್ಪನ್ನಚೀವರಞ್ಚಾತಿ ಇಮೇ ಪಞ್ಚಾನಿಸಂಸೇ ಲಭನ್ತಿ, ಅಯಂ ತಾವ ಕಥಿನತ್ಥಾರೋ. ತಂ ಪನೇತಂ ಕಥಿನಂ ‘‘ಅಟ್ಠಿಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾತಿಕಾ ಕಥಿನಸ್ಸುಬ್ಭಾರಾಯ ಪಕ್ಕಮನನ್ತಿಕಾ ನಿಟ್ಠಾನನ್ತಿಕಾ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನನ್ತಿಕಾ ನಾಸನನ್ತಿಕಾ ಸವನನ್ತಿಕಾ ಆಸಾವಚ್ಛೇದಿಕಾ ಸೀಮಾತಿಕ್ಕಮನನ್ತಿಕಾ ಸಹುಬ್ಭಾರಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೧೦) ಏವಂ ವುತ್ತಾಸು ಅಟ್ಠಸು ಮಾತಿಕಾಸು ಅಞ್ಞತರವಸೇನ ಉದ್ಧರೀಯತಿ, ತತ್ಥ ವಿತ್ಥಾರವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯಂ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೩೧೦) ವುತ್ತನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಇತಿ ‘‘ಉಬ್ಭತಸ್ಮಿಂ ಕಥಿನೇ’’ತಿಇಮಿನಾ ಸೇಸಪಲಿಬೋಧಾಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ.

ದಸಾಹಪರಮನ್ತಿ ದಸ ಅಹಾನಿ ಪರಮೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ದಸಾಹಪರಮೋ, ತಂ ದಸಾಹಪರಮಂ ಕಾಲಂ ಧಾರೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಧಿಟ್ಠಿತವಿಕಪ್ಪಿತೇಸು ಅಪರಿಯಾಪನ್ನತ್ತಾ ಅತಿರೇಕಂ ಚೀವರನ್ತಿ ಅತಿರೇಕಚೀವರಂ, ಚೀವರಂ ನಾಮ ಖೋಮಂ ಕಪ್ಪಾಸಿಕಂ ಕೋಸೇಯ್ಯಂ ಕಮ್ಬಲಂ ಸಾಣಂ ಭಙ್ಗನ್ತಿ ಏತೇಸಂ ವಾ ತದನುಲೋಮಾನಂ ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ಅಯಮಸ್ಸ ಜಾತಿ, ಪಮಾಣತೋ ಪನ ತಂ ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಯಾಮತೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಂ ಸುಗತಙ್ಗುಲೇನ ಚತುರಙ್ಗುಲವಿತ್ಥತಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಚೀವರಂ ವಿಕಪ್ಪೇತು’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೫೮). ಯಂ ಪನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಧಿಟ್ಠಿತವಿಕಪ್ಪಿತೇಸು ಅಪರಿಯಾಪನ್ನತ್ತಾ’’ತಿ, ಏತ್ಥ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಿಚೀವರಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ನ ವಿಕಪ್ಪೇತುಂ, ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಂ ವಸ್ಸಾನಂ ಚತುಮಾಸಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ತತೋ ಪರಂ ವಿಕಪ್ಪೇತುಂ, ನಿಸೀದನಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ನ ವಿಕಪ್ಪೇತುಂ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ನ ವಿಕಪ್ಪೇತುಂ, ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿಂ ಯಾವ ಆಬಾಧಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ತತೋ ಪರಂ ವಿಕಪ್ಪೇತುಂ, ಮುಖಪುಞ್ಛನಚೋಳಕಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ನ ವಿಕಪ್ಪೇತುಂ, ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ನ ವಿಕಪ್ಪೇತು’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೫೮) ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬವಿಕಪ್ಪೇತಬ್ಬತಾ ಜಾನಿತಬ್ಬಾ. ತತ್ಥ ತಿಚೀವರಂ ಅಧಿಟ್ಠಹನ್ತೇನ ರಜಿತ್ವಾ ಕಪ್ಪಬಿನ್ದುಂ ದತ್ವಾ ಪಮಾಣಯುತ್ತಮೇವ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಸ ಪಮಾಣಂ ಉಕ್ಕಟ್ಠಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಸುಗತಚೀವರತೋ ಊನಕಂ ವಟ್ಟತಿ, ಲಾಮಕಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ ತಾವ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಸ್ಸ ಚ ದೀಘತೋ ಮುಟ್ಠಿಪಞ್ಚಕಂ, ತಿರಿಯಂ ಮುಟ್ಠಿತ್ತಿಕಂ, ಅನ್ತರವಾಸಕೋ ದೀಘತೋ ಮುಟ್ಠಿಪಞ್ಚಕೋ, ತಿರಿಯಂ ದ್ವಿಹತ್ಥೋಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣತೋ ಪನ ಅತಿರೇಕಞ್ಚ ಊನಕಞ್ಚ ‘‘ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳ’’ನ್ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ. ತತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ‘‘ದ್ವೇ ಚೀವರಸ್ಸ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾನಿ ಕಾಯೇನ ವಾ ಅಧಿಟ್ಠೇತಿ, ವಾಚಾಯ ವಾ ಅಧಿಟ್ಠೇತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಪುರಾಣಸಙ್ಘಾಟಿಂ ‘‘ಇಮಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಾಮೀ’’ತಿ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ನವಂ ಹತ್ಥೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತೇನ ಆಭೋಗಂ ಕತ್ವಾ ಕಾಯವಿಕಾರಂ ಕರೋನ್ತೇನ ಕಾಯೇನ ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾ, ವಚೀಭೇದಂ ಕತ್ವಾ ವಾಚಾಯ ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾ. ತತ್ರ ದುವಿಧಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ – ಸಚೇ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಹೋತಿ, ‘‘ಇಮಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿ ವಾಚಾ ಭಿನ್ದಿತಬ್ಬಾ. ಅಥ ಅನ್ತೋಗಬ್ಭಾದೀಸು ಸಾಮನ್ತವಿಹಾರೇ ವಾ ಹೋತಿ, ಠಪಿತಟ್ಠಾನಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ‘‘ಏತಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿ ವಾಚಾ ಭಿನ್ದಿತಬ್ಬಾ. ಏಸ ನಯೋ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗೇ ಚ ಅನ್ತರವಾಸಕೇ ಚ. ನಾಮಮತ್ತಮೇವ ಹಿ ವಿಸೇಸೋ. ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬಾನಿ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಅನ್ತರವಾಸಕನ್ತಿ ಏವಂ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ನಾಮೇನೇವ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾನಿ. ಸಚೇ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಠಪಿತವತ್ಥೇಹಿ ಸಙ್ಘಾಟಿಆದೀನಿ ಕರೋತಿ, ನಿಟ್ಠಿತೇ ರಜನೇ ಚ ಕಪ್ಪೇ ಚ ‘‘ಇಮಂ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಾಮೀ’’ತಿ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ಪುನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾನಿ. ಇದಞ್ಚ ಪನ ತಿಚೀವರಂ ಸುಖಪರಿಭೋಗತ್ಥಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ.

ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾ ಅನತಿರಿತ್ತಪಮಾಣಾ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಚತ್ತಾರೋ ವಸ್ಸಿಕೇ ಮಾಸೇ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾ, ತತೋ ಪರಂ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ವಿಕಪ್ಪೇತಬ್ಬಾ, ವಣ್ಣಭೇದಮತ್ತರತ್ತಾಪಿ ಚೇಸಾ ವಟ್ಟತಿ, ದ್ವೇ ಪನ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ. ನಿಸೀದನಂ ವುತ್ತನಯೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಮೇವ, ತಞ್ಚ ಖೋ ಪಮಾಣಯುತ್ತಂ ಏಕಮೇವ, ದ್ವೇ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ. ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಮ್ಪಿ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಮೇವ, ತಂ ಪನ ಮಹನ್ತಮ್ಪಿ ಏಕಮ್ಪಿ ಬಹೂನಿಪಿ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ನೀಲಮ್ಪಿ ಪೀತಕಮ್ಪಿ ಸದಸಮ್ಪಿ ಪುಪ್ಫದಸಮ್ಪೀತಿ ಸಬ್ಬಪ್ಪಕಾರಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿ ಯಾವ ಆಬಾಧೋ ಅತ್ಥಿ, ತಾವ ಪಮಾಣಿಕಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾ, ಆಬಾಧೇ ವೂಪಸನ್ತೇ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ವಿಕಪ್ಪೇತಬ್ಬಾ, ಸಾ ಏಕಾವ ವಟ್ಟತಿ. ಮುಖಪುಞ್ಛನಚೋಳಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಮೇವ, ತಂ ಪನ ಏಕಮ್ಪಿ ಬಹೂನಿಪಿ ಮಹನ್ತಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳೇ ಗಣನಾ ನತ್ಥಿ, ಯತ್ತಕಂ ಇಚ್ಛತಿ, ತತ್ತಕಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಮೇವ. ಥವಿಕಾಪಿ ಪರಿಸ್ಸಾವನಮ್ಪಿ ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಂ ಪಚ್ಛಿಮಪಮಾಣಂ ‘‘ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳ’’ನ್ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಮೇವ, ಬಹೂನಿಪಿ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾನಿ ಚೀವರಾನಿ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಾನಿ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಮಞ್ಚಭಿಸಿ ಪೀಠಭಿಸಿ ಬಿಬ್ಬೋಹನಂ ಪಾವಾರೋ ಕೋಜವೋತಿ ಏತೇಸು ಪನ ಸೇನಾಸನಪರಿಕ್ಖಾರತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನಪಚ್ಚತ್ಥರಣೇ ಚ ಅಧಿಟ್ಠಾನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿಯೇವ. ಸಬ್ಬಞ್ಚ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಅಧಿಟ್ಠಿತಚೀವರಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ದಾನೇನ, ಅಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಗಹಣೇನ, ವಿಸ್ಸಾಸಗ್ಗಾಹೇನ, ಹೀನಾಯಾವತ್ತನೇನ, ಸಿಕ್ಖಾಪಚ್ಚಕ್ಖಾನೇನ, ಕಾಲಙ್ಕಿರಿಯಾಯ, ಲಿಙ್ಗಪರಿವತ್ತನೇನ, ಪಚ್ಚುದ್ಧರಣೇನಾತಿ ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ವಿಜಹತಿ. ತಿಚೀವರಂ ಪನ ಕನಿಟ್ಠಙ್ಗುಲಿನಖಪಿಟ್ಠಿಪ್ಪಮಾಣೇನ ಛಿದ್ದೇನಾಪಿ ವಿಜಹತಿ, ತಞ್ಚ ಖೋ ವಿನಿಬ್ಬೇಧೇನೇವ. ಸಚೇ ಹಿ ಛಿದ್ದಸ್ಸ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಏಕತನ್ತುಪಿ ಅಚ್ಛಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ರಕ್ಖತಿಯೇವ. ತತ್ಥ ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ ಚ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಸ್ಸ ಚ ದೀಘನ್ತತೋ ವಿದತ್ಥಿಪ್ಪಮಾಣಸ್ಸ ತಿರಿಯನ್ತತೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಪ್ಪಮಾಣಸ್ಸ ಪದೇಸಸ್ಸ ಓರತೋ ಛಿದ್ದಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಭಿನ್ದತಿ, ಅನ್ತರವಾಸಕೇಪಿ ದೀಘನ್ತತೋ ಏತದೇವ ಪಮಾಣಂ, ತಿರಿಯನ್ತೇನ ಪನ ಚತುರಙ್ಗುಲತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ತಿಣ್ಣನ್ನಮ್ಪಿ ವುತ್ತೋಕಾಸಸ್ಸ ಪರತೋ ನ ಭಿನ್ದತಿ, ತಸ್ಮಾ ಛಿದ್ದೇ ಜಾತೇ ತಿಚೀವರಂ ಅತಿರೇಕಚೀವರಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತಿ, ಸೂಚಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಪುನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ. ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾ ವಸ್ಸಾನಮಾಸಾತಿಕ್ಕಮೇನಾಪಿ, ಕಣ್ಡುಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿ ಆಬಾಧವೂಪಸಮೇನಾಪಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ವಿಜಹತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸಾ ತತೋ ಪರಂ ವಿಕಪ್ಪೇತಬ್ಬಾ. ವಿಕಪ್ಪನಲಕ್ಖಣಂ ಪನ ಸಬ್ಬಚೀವರಾನಂ ವಿಕಪ್ಪನಸಿಕ್ಖಾಪದೇಯೇವ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮ. ಕೇವಲಞ್ಹಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸೇ ಯಂ ಏವಂ ಅನಧಿಟ್ಠಿತಂ ಅವಿಕಪ್ಪಿತಞ್ಚ, ತಂ ‘‘ಅತಿರೇಕಚೀವರ’’ನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ತಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮಯತೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ತಂ ಯಥಾವುತ್ತಜಾತಿಪ್ಪಮಾಣಂ ಚೀವರಂದಸಾಹಪರಮಂ ಕಾಲಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮಯತೋ ಏತ್ಥನ್ತರೇ ಯಥಾ ಅತಿರೇಕಚೀವರಂ ನ ಹೋತಿ, ತಥಾ ಅಕ್ರುಬ್ಬತೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ತಞ್ಚ ಚೀವರಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಹೋತಿ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಆಪತ್ತಿ ಚಸ್ಸ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ನಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ, ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಕತ್ತಬ್ಬಸ್ಸ ವಿನಯಕಮ್ಮಸ್ಸೇತಂ ನಾಮಂ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಮಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಮಿಚ್ಚೇವ. ಕಿಂ ತಂ? ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ತಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮಯತೋ ಸಹ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವಿನಯಕಮ್ಮಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಹೋತೀತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ. ತಞ್ಚ ಪನೇತಂ ಚೀವರಂ ಯಂ ದಿವಸಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ, ತಸ್ಸ ಯೋ ಅರುಣೋ, ಸೋ ಉಪ್ಪನ್ನದಿವಸನಿಸ್ಸಿತೋ, ತಸ್ಮಾ ಚೀವರುಪ್ಪಾದದಿವಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಾದಸೇ ಅರುಣುಗ್ಗಮನೇ ದಸಾಹಾತಿಕ್ಕಮಿತಂ ಹೋತಿ, ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಾ ಗಣಸ್ಸ ವಾ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಾ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ತತ್ರಾಯಂ ನಯೋ – ಸಙ್ಘಸ್ಸ ತಾವ ಏವಂ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ ‘‘ಇದಂ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಚೀವರಂ ದಸಹಾತಿಕ್ಕನ್ತಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ, ಇಮಾಹಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಾಮೀ’’ತಿ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಆಪನ್ನೋ, ತಂ ಪಟಿದೇಸೇಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಆಪತ್ತಿ ದೇಸೇತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ದ್ವೇ ಹೋನ್ತಿ, ‘‘ದ್ವೇ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಸಚೇ ತದುತ್ತರಿ, ‘‘ಸಮ್ಬಹುಲಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ನಿಸ್ಸಜ್ಜನೇಪಿ ಸಚೇ ದ್ವೇ ವಾ ಬಹೂನಿ ವಾ ಹೋನ್ತಿ, ‘‘ಇಮಾನಿ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಚೀವರಾನಿ ದಸಾಹಾತಿಕ್ಕನ್ತಾನಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾನಿ, ಇಮಾನಾಹಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಪಾಳಿಂ ವತ್ತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೇನ ಅಞ್ಞಥಾಪಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಬಲೇನ ಸಙ್ಘೋ ಞಾಪೇತಬ್ಬೋ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ, ಅಯಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಪತ್ತಿಂ ಸರತಿ ವಿವರತಿ ಉತ್ತಾನಿಂ ಕರೋತಿ ದೇಸೇತಿ, ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಅಹಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಆಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೨೩೯), ಇಮಿನಾ ಲಕ್ಖಣೇನ ಆಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ವತ್ತಬ್ಬೋ ‘‘ಪಸ್ಸಸೀ’’ತಿ, ‘‘ಆಮ ಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ, ‘‘ಆಯತಿಂ ಸಂವರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ, ‘‘ಸಾಧು ಸುಟ್ಠು ಸಂವರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ದ್ವೀಸು ಪನ ಸಮ್ಬಹುಲಾಸು ವಾ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ವಚನಭೇದೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ದೇಸಿತಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ, ಇದಂ ಚೀವರಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಟ್ಠಂ, ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ಇಮಂ ಚೀವರಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದದೇಯ್ಯಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೬೪) ಏವಂ ನಿಸ್ಸಟ್ಠಚೀವರಂ ದಾತಬ್ಬಂ, ದ್ವೀಸು ಬಹೂಸು ವಾ ವಚನಭೇದೋ ಕಾತಬ್ಬೋ.

ಗಣಸ್ಸ ಪನ ನಿಸ್ಸಜ್ಜನ್ತೇನ ‘‘ಇಮಾಹ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಇಮಾನಿ ಅಹ’’ನ್ತಿ ವಾ ವತ್ವಾ ‘‘ಆಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಆಪತ್ತಿಪ್ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೇನಾಪಿ ‘‘ಸುಣನ್ತು ಮೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾ, ಅಯಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಪತ್ತಿಂ ಸರತಿ…ಪೇ… ದೇಸೇತಿ, ಯದಾಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಪತ್ತಕಲ್ಲ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಚೀವರದಾನೇಪಿ ‘‘ಸುಣನ್ತು ಮೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾ, ಇದಂ ಚೀವರಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ನಿಸ್ಸಟ್ಠಂ, ಯದಾಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಆಯಸ್ಮನ್ತಾ ಇಮಂ ಚೀವರಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದದೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೪೬೬) ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಸೇಸಂ ಪುರಿಮಸದಿಸಮೇವ. ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಪನ ನಿಸ್ಸಜ್ಜನ್ತೇನ ‘‘ಇಮಾಹ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಇಮಾನಿ ಅಹ’’ನ್ತಿ ವಾ ವತ್ವಾ ‘‘ಆಯಸ್ಮತೋ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಆಪನ್ನೋ, ತಂ ಪಟಿದೇಸೇಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಆಪತ್ತಿ ದೇಸೇತಬ್ಬಾ. ಸಚೇ ಪನ ನವಕತರೋ ಹೋತಿ, ‘‘ಆವುಸೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತೇನಾಪಿ ‘‘ಪಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಪಸ್ಸಥಾ’’ತಿ ವಾ ವುತ್ತೇ ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಆಮ ಆವುಸೋ’’ತಿ ವಾ ವತ್ವಾ ‘‘ಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತತೋ ‘‘ಆಯತಿಂ ಸಂವರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಸಂವರೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ ವಾ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸಾಧು ಸುಟ್ಠು ಸಂವರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಏವಂ ದೇಸಿತಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ‘‘ಇಮಂ ಚೀವರಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ದಾತಬ್ಬಂ, ದ್ವೀಸು ತೀಸು ವಾ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಾನುಸಾರೇನೇವ ನಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಪನ ಯಥಾ ಗಣಸ್ಸ, ಏವಂ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ತತೋ ಆಪತ್ತಿಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಣಞ್ಚ ನಿಸ್ಸಟ್ಠಚೀವರದಾನಞ್ಚ ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತರೇನ ಯಥಾ ಏಕೇನ ಪುಗ್ಗಲೇನ, ತಥಾ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಇದಂ ಪನ ಸಬ್ಬನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇಸು ವಿಧಾನಂ. ಚೀವರಂ ಪತ್ತೋ ನಿಸೀದನನ್ತಿ ವತ್ಥುಮತ್ತಮೇವ ಹಿ ನಾನಂ, ಪರಮ್ಮುಖಂ ಪನ ವತ್ಥು ‘‘ಏತ’’ನ್ತಿ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಬಹೂನಿ ಹೋನ್ತಿ, ‘‘ಏತಾನೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ನಿಸ್ಸಟ್ಠದಾನೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ನಿಸ್ಸಟ್ಠವತ್ಥುಂ ‘‘ದಿನ್ನಮಿದಂ ಇಮಿನಾ ಮಯ್ಹ’’ನ್ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ನ ಪಟಿದೇನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಕಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಲೇಸೇನ ಅಚ್ಛಿನ್ದನ್ತೋ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಧುರನಿಕ್ಖೇಪೇನ ಭಣ್ಡಂ ಅಗ್ಘಾಪೇತ್ವಾ ಕಾರೇತಬ್ಬೋತಿ.

ವೇಸಾಲಿಯಂ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆರಬ್ಭ ಅತಿರೇಕಚೀವರಧಾರಣವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ‘‘ದಸಾಹಪರಮ’’ನ್ತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅನುಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಸಾಧಾರಣಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಅನಾಣತ್ತಿಕಂ, ಅನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ, ಯಥಾ ಚ ಇಧ, ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ, ತಸ್ಮಾ ನಂ ಪರತೋ ನ ವಕ್ಖಾಮ. ದಸಾಹಂ ಅನತಿಕ್ಕನ್ತೇಪಿ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಸಞ್ಞಿನೋ ವೇಮತಿಕಸ್ಸ ಚ ದುಕ್ಕಟಂ. ಅತಿಕ್ಕನ್ತೇ ಅನತಿಕ್ಕನ್ತಸಞ್ಞಿನೋಪಿ ವೇಮತಿಕಸ್ಸಪಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ, ತಥಾ ಅನಧಿಟ್ಠಿತಾವಿಕಪ್ಪಿತಅಅಸ್ಸಜ್ಜಿತಅನಟ್ಠಾವಿನಟ್ಠಅದಡ್ಢಾವಿಲುತ್ತೇಸು ಅಧಿಟ್ಠಿತಾದಿಸಞ್ಞಿನೋ. ಅನ್ತೋದಸಾಹಂ ಅಧಿಟ್ಠಿತೇ ವಿಕಪ್ಪಿತೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತೇ ನಟ್ಠೇ ವಿನಟ್ಠೇ ದಡ್ಢೇ ಅಚ್ಛಿನ್ನೇ ವಿಸ್ಸಾಸೇನ ಗಾಹಿತೇ ಉಮ್ಮತ್ತಕಾದೀನಞ್ಚ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿ, ಯಥಾ ಚ ಇದಂ, ಏವಂ ಇತೋ ಪರಾನಿಪಿ, ಉಭತೋಪಾತಿಮೋಕ್ಖೇಸುಪಿ ಹಿ ಪಾರಾಜಿಕಾನಿ ಚ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಚ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿ, ಸೇಸಾಪತ್ತಿಯೋ ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿ, ಆಜೀವವಿಪತ್ತಿ ವಾ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿ ವಾ ಕಾಚಿ ಆಪತ್ತಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಆಜೀವವಿಪತ್ತಿಪಚ್ಚಯಾ ಪನ ಠಪೇತ್ವಾ ದುಬ್ಭಾಸಿತಂ ಛ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾ, ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿಪಚ್ಚಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯದುಕ್ಕಟವಸೇನ ದ್ವೇ ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾತಿ, ಇದಮೇತ್ಥ ಲಕ್ಖಣಂ, ಇತಿ ವಿಪತ್ತಿಕಥಾ ಇಧೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾತಿ, ನ ನಂ ಇತೋ ಪರಂ ವಿಚಾರಯಿಸ್ಸಾಮ. ಜಾತಿಪ್ಪಮಾಣಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಚೀವರಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕತಾ, ಗಣನುಪಗತಾ, ಛಿನ್ನಪಲಿಬೋಧಭಾವೋ, ಅತಿರೇಕಚೀವರತಾ, ದಸಾಹಾತಿಕ್ಕಮೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ. ಕಥಿನಸಮುಟ್ಠಾನಂ, ಅಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಕಥಿನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ಉದೋಸಿತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ದುತಿಯೇ ನಿಟ್ಠಿತಚೀವರಸ್ಮಿಂ ಭಿಕ್ಖುನಾತಿಏತ್ಥ ಪುರಿಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವಿಯ ಅತ್ಥಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಟ್ಠಿತೇ ಚೀವರಸ್ಮಿಂ ಭಿಕ್ಖುನೋತಿ ಏವಂ ಸಾಮಿವಸೇನ ಕರಣವಚನಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಕರಣವಸೇನ ಹಿ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಇದಂ ನಾಮ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ತಂ ನತ್ಥಿ, ಸಾಮಿವಸೇನ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಚೀವರಸ್ಮಿಂ ನಿಟ್ಠಿತೇ ಕಥಿನೇ ಚ ಉಬ್ಭತೇ ಏವಂ ಇಮೇಹಿ ಚೀವರನಿಟ್ಠಾನಕಥಿನುಬ್ಭಾರೇಹಿ ಛಿನ್ನಪಲಿಬೋಧೋ ಏಕರತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇ ಭಿಕ್ಖು ತಿಚೀವರೇನ ವಿಪ್ಪವಸೇಯ್ಯಾತಿ ಏವಂ ಅತ್ಥೋ ಯುಜ್ಜತಿ. ತತ್ಥ ತಿಚೀವರೇನಾತಿ ತಿಚೀವರಾಧಿಟ್ಠಾನನಯೇನ ಅಧಿಟ್ಠಿತೇಸು ಸಙ್ಘಾಟಿಆದೀಸು ಯೇನಕೇನಚಿ. ವಿಪ್ಪವಸೇಯ್ಯಾತಿ ವಿಯುತ್ತೋ ವಸೇಯ್ಯ, ‘‘ಗಾಮೋ ಏಕೂಪಚಾರೋ ನಾನೂಪಚಾರೋ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪಾರಾ. ೪೭೭) ನಯೇನ ಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತಾನಂ ಗಾಮನಿಗಮನನಿವೇಸನಉದೋಸಿತಅಟ್ಟಮಾಳಪಾಸಾದಹಮ್ಮಿಯನಾವಾಸತ್ಥಖೇತ್ತಧಞ್ಞಕರಣಆರಾಮವಿಹಾರರುಕ್ಖಮೂಲಅಜ್ಝೋಕಾಸಪ್ಪಭೇದಾನಂ ಪನ್ನರಸಾನಂ ನಿಕ್ಖೇಪಟ್ಠಾನಾನಂ ಯತ್ಥಕತ್ಥಚಿ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಗಾಮಾದೀನಂ ಬಹಿ ಹತ್ಥಪಾಸಾತಿಕ್ಕಮೇನ ಅರುಣಂ ಉಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯಾತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ, ವಿತ್ಥಾರೋ ಪನ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯಂ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೪೭೩-೪೭೭-೮) ವುತ್ತೋ. ಅಞ್ಞತ್ರ ಭಿಕ್ಖುಸಮ್ಮುತಿಯಾತಿ ಯಂ ಸಙ್ಘೋ ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ತಿಚೀವರೇನ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸಮ್ಮುತಿಂ ದೇತಿ, ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಲದ್ಧಸಮ್ಮುತಿಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಏಕರತ್ತಮ್ಪಿ ವಿಪ್ಪವಾಸತೋ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ, ಕೇವಲಂ ಇಧ ‘‘ಇದಂ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಚೀವರಂ ರತ್ತಿವಿಪ್ಪವುತ್ಥಂ ಅಞ್ಞತ್ರ ಭಿಕ್ಖುಸಮ್ಮುತಿಯಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವಚನಭೇದೋ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ.

ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಸಮ್ಬಹುಲೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆರಬ್ಭ ಸನ್ತರುತ್ತರೇನ ಜನಪದಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಮನವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ

ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ‘‘ಅಞ್ಞತ್ರ ಭಿಕ್ಖುಸಮ್ಮುತಿಯಾ’’ತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅನುಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಸಾಧಾರಣಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಅನಾಣತ್ತಿಕಂ, ಅವಿಪ್ಪವುತ್ಥೇ ವಿಪ್ಪವುತ್ಥಸಞ್ಞಿನೋ ಚೇವ ವೇಮತಿಕಸ್ಸ ಚ ದುಕ್ಕಟಂ. ವಿಪ್ಪವುತ್ಥೇ ವಿಪ್ಪವುತ್ಥಸಞ್ಞಿನೋಪಿ ಅವಿಪ್ಪವುತ್ಥಸಞ್ಞಿನೋಪಿ ವೇಮತಿಕಸ್ಸಾಪಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ತಥಾ ಅಪಚ್ಚುದ್ಧಟಅವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಾದೀಸು ಚ ಪಚ್ಚುದ್ಧಟವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಾದಿಸಞ್ಞಿನೋ. ಅನ್ತೋಅರುಣೇ ಪಚ್ಚುದ್ಧಟೇ ಪನ ಪಠಮಕಥಿನೇ ವುತ್ತವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಾದಿಭೇದೇ ಚ ಅನಾಪತ್ತಿ, ತಥಾ ಲದ್ಧಸಮ್ಮುತಿಕಸ್ಸ ವಿಪ್ಪವಾಸೇ. ಆಬಾಧೇ ಪನ ವೂಪಸನ್ತೇ ಪಚ್ಚಾಗನ್ತಬ್ಬಂ, ತತ್ಥೇವ ವಾ ಠಿತೇನ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತಬ್ಬಂ, ಅಥಾಪಿಸ್ಸ ಪುನ ಸೋ ವಾ ಅಞ್ಞೋ ವಾ ಆಬಾಧೋ ಕುಪ್ಪತಿ, ಲದ್ಧಕಪ್ಪಿಯಮೇವ. ಅಧಿಟ್ಠಿತಚೀವರತಾ, ಅನತ್ಥತಕಥಿನತಾ, ಅಲದ್ಧಸಮ್ಮುತಿಕತಾ, ರತ್ತಿವಿಪ್ಪವಾಸೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ. ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ಪಠಮಕಥಿನೇ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಾನೇವ. ಕೇವಲಞ್ಹಿ ತತ್ಥ ಅನಧಿಟ್ಠಾನಂ ಅವಿಕಪ್ಪನಞ್ಚ ಅಕಿರಿಯಾ, ಇಧ ಅಪ್ಪಚ್ಚುದ್ಧರಣಂ, ಅಯಂ ವಿಸೇಸೋತಿ.

ಉದೋಸಿತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೩. ಅಕಾಲಚೀವರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ತತಿಯೇ ನಿಟ್ಠಿತಚೀವರಸ್ಮಿಂ ಭಿಕ್ಖುನಾತಿ ಸಾಮಿವಸೇನೇವ ಕರಣತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅಕಾಲಚೀವರಂ ನಾಮ ಯ್ವಾಯಂ ‘‘ಅನತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮೋ ಮಾಸೋ, ಅತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ಪಞ್ಚಮಾಸಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೬೪೯) ಚೀವರಕಾಲೋ ವುತ್ತೋ, ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞದಾ ಉಪ್ಪನ್ನಂ, ಯಞ್ಚ ಕಾಲೇಪಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಾ ‘‘ಇದಂ ಅಕಾಲಚೀವರ’’ನ್ತಿ, ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಾ ‘‘ಇದಂ ತುಯ್ಹಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ದಿನ್ನಂ, ಏತಂ ಅಕಾಲಚೀವರಂ ನಾಮ. ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಏವರೂಪಂ ಚೀವರಂ ಅತ್ತನೋ ಭಾಗಪಟಿಲಾಭವಸೇನ ಸಙ್ಘತೋ ವಾ ಸುತ್ತನ್ತಿಕಾದಿಗಣತೋ ವಾ ಞಾತಿತೋ ವಾ ಮಿತ್ತತೋ ವಾ ಪಂಸುಕೂಲಂ ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಾ ಧನೇನ (ಪಾರಾ. ೫೦೦), ಅಥ ವಾ ಪನ ‘‘ಅಟ್ಠಿಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾತಿಕಾ ಚೀವರಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ ಸೀಮಾಯ ದೇತಿ, ಕತಿಕಾಯ ದೇತಿ, ಭಿಕ್ಖಾಪಞ್ಞತ್ತಿಕಾಯ ದೇತಿ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದೇತಿ, ಉಭತೋಸಙ್ಘಸ್ಸ ದೇತಿ, ವಸ್ಸಂವುಟ್ಠಸಙ್ಘಸ್ಸ ದೇತಿ, ಆದಿಸ್ಸ ದೇತಿ, ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ದೇತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೭೯) ಇಮಾಸಂ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಮಾತಿಕಾನಂ ಅಞ್ಞತರತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಸೀಮಾಯ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಸೀಮಂ ಪರಾಮಸಿತ್ವಾ ದೇನ್ತೋ ಸೀಮಾಯ ದೇತಿ ನಾಮ, ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ಏತ್ಥ ಚ ಸೀಮಾತಿ ಖಣ್ಡಸೀಮಾ ಉಪಚಾರಸೀಮಾ ಸಮಾನಸಂವಾಸಸೀಮಾ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸೀಮಾ ಲಾಭಸೀಮಾ ಗಾಮಸೀಮಾ ನಿಗಮಸೀಮಾ ನಗರಸೀಮಾ ಅಬ್ಭನ್ತರಸೀಮಾ ಉದಕುಕ್ಖೇಪಸೀಮಾ ಜನಪದಸೀಮಾ ರಟ್ಠಸೀಮಾ ರಜ್ಜಸೀಮಾ ದೀಪಸೀಮಾ ಚಕ್ಕವಾಳಸೀಮಾತಿ ಪನ್ನರಸವಿಧಾ. ತತ್ಥ ಉಪಚಾರಸೀಮಾ ನಾಮ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪೇನ, ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪಾರಹಟ್ಠಾನೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾ. ಅಪಿ ಚ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧುವಸನ್ನಿಪಾತಟ್ಠಾನತೋ ವಾ ಪರಿಯನ್ತೇ ಠಿತಭೋಜನಸಾಲತೋ ವಾ ನಿಬದ್ಧವಸನಕಆವಾಸತೋ ವಾ ಥಾಮಮಜ್ಝಿಮಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ದ್ವಿನ್ನಂ ಲೇಡ್ಡುಪಾತಾನಂ ಅನ್ತೋ ‘‘ಉಪಚಾರಸೀಮಾ’’ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸಾ ಪನ ಆವಾಸೇ ವಡ್ಢನ್ತೇ ವಡ್ಢತಿ, ಹಾಯನ್ತೇ ಹಾಯತಿ, ಯೋಜನಸತಮ್ಪಿ ಉಪಚಾರಸೀಮಾವ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ದಿನ್ನಲಾಭೋ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅನ್ತೋಸೀಮಗತಾನಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಆರಾಮಪವೇಸನಸೇನಾಸನಾಪುಚ್ಛನಾನಿ ಪರಿವಾಸಮಾನತ್ತಾರೋಚನಂ ವಸ್ಸಚ್ಛೇದನಿಸ್ಸಯಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಾದಿವಿಧಾನನ್ತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬಂ ಇಮಿಸ್ಸಾವ ಸೀಮಾಯ ವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಲಾಭಸೀಮಾತಿ ಯಂ ರಾಜರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾದಯೋ ವಿಹಾರಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಗಾವುತಂ ವಾ ಅದ್ಧಯೋಜನಂ ವಾ ಯೋಜನಂ ವಾ ಸಮನ್ತಾ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಲಾಭಸೀಮಾ, ಯಂ ಏತ್ಥನ್ತರೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಿಹಾರಸ್ಸ ದೇಮಾ’’ತಿ ಠಪೇನ್ತಿ, ಅಯಂ ಲಾಭಸೀಮಾ ನಾಮ. ಕಾಸಿಕೋಸಲಾದೀನಂ ಪನ ರಟ್ಠಾನಂ ಅನ್ತೋ ಬಹೂ ಜನಪದಾ ಹೋನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಏಕೋ ಜನಪದಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಜನಪದಸೀಮಾ, ಕಾಸಿಕೋಸಲಾದಿರಟ್ಠಪರಿಚ್ಛೇದೋ ರಟ್ಠಸೀಮಾ, ಏಕಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಆಣಾಪವತ್ತಿಟ್ಠಾನಂ ರಜ್ಜಸೀಮಾ, ಸಮುದ್ದನ್ತೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೋ ಮಹಾದೀಪೋ ವಾ ಅನ್ತರದೀಪೋ ವಾ ದೀಪಸೀಮಾ, ಏಕಚಕ್ಕವಾಳಪಬ್ಬತಪರಿಕ್ಖೇಪಬ್ಭನ್ತರಂ ಚಕ್ಕವಾಳಸೀಮಾ, ಸೇಸಾ ನಿದಾನಕಥಾಯಂ ವುತ್ತನಯಾ ಏವ. ತತ್ಥ ‘‘ಖಣ್ಡಸೀಮಾಯ ದೇಮಾ’’ತಿ ದಿನ್ನಂ ಖಣ್ಡಸೀಮಟ್ಠಾನಂಯೇವ ಪಾಪುಣಾತಿ, ತತೋ ಬಹಿಸೀಮಾಯ ಸೀಮನ್ತರಿಕಟ್ಠಾನಮ್ಪಿ ನ ಪಾಪುಣಾತಿ. ‘‘ಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ದೇಮಾ’’ತಿ ದಿನ್ನಂ ಪನ ಅನ್ತೋಪರಿಚ್ಛೇದೇ ಖಣ್ಡಸೀಮಾಸೀಮನ್ತರಿಕಾಸು ಠಿತಾನಮ್ಪಿ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಸಮಾನಸಂವಾಸಸೀಮಾಯ ದಿನ್ನಂ ಖಣ್ಡಸೀಮಾಸೀಮನ್ತರಿಕಟ್ಠಾನಂ ನ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸೀಮಾಲಾಭಸೀಮಾಸು ದಿನ್ನಂ ತಾಸಂ ಅನ್ತೋಗಧಾನಂಯೇವ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಗಾಮಸೀಮಾದೀಸು ದಿನ್ನಂ ತಾಸಂ ಸೀಮಾನಂ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಬದ್ಧಸೀಮಟ್ಠಾನಮ್ಪಿ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಅಬ್ಭನ್ತರಸೀಮಾಉದಕುಕ್ಖೇಪಸೀಮಾಸು ದಿನ್ನಂ ತತ್ಥ ಅನ್ತೋಗಧಾನಂಯೇವ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಜನಪದಸೀಮಾದೀಸು ದಿನ್ನಮ್ಪಿ ತಾಸಂ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಬದ್ಧಸೀಮಟ್ಠಾನಮ್ಪಿ ಪಾಪುಣಾತಿ, ತಸ್ಮಾ ಯಂ ಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ತಮ್ಬಪಣ್ಣಿದೀಪೇ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದೇಮಾ’’ತಿ ದೀಯತಿ, ತಂ ತಮ್ಬಪಣ್ಣಿದೀಪತೋ ಏಕೋಪಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಿತುಂ ಲಭತಿ. ಸಚೇಪಿ ತತ್ಥೇವ ಏಕೋ ಸಭಾಗೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಭಾಗಾನಂ ಭಾಗಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ನ ವಾರೇತಬ್ಬೋ. ಯೋ ಪನ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ‘‘ಅಸುಕಸೀಮಾಯಾ’’ತಿ ಅವತ್ವಾವ ಕೇವಲಂ ‘‘ಸೀಮಾಯ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವದತಿ, ಸೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ ‘‘ಸೀಮಾ ನಾಮ ಬಹುವಿಧಾ, ಕತರಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದಸೀ’’ತಿ, ಸಚೇ ವದತಿ ‘‘ಅಹಮೇತಂ ಭೇದಂ ನ ಜಾನಾಮಿ, ಸೀಮಟ್ಠಕಸಙ್ಘೋ ಗಣ್ಹತೂ’’ತಿ, ಉಪಚಾರಸೀಮಟ್ಠೇಹಿ ಭಾಜೇತಬ್ಬಂ.

ಕತಿಕಾಯಾತಿಏತ್ಥ ಕತಿಕಾ ನಾಮ ಸಮಾನಲಾಭಕತಿಕಾ. ಸಾ ಪನ ಏವಂ ಕಾತಬ್ಬಾ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ಸನ್ನಿಪತಿತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಯಂ ವಿಹಾರಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಿತುಕಾಮಾ ಸಮಾನಲಾಭಂ ಕಾತುಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ತಸ್ಸ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಅಸುಕೋ ನಾಮ ವಿಹಾರೋ ಪೋರಾಣಕೋ ಅಪ್ಪಲಾಭೋ’’ತಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಾರಣಂ ವತ್ವಾ ‘‘ತಂ ವಿಹಾರಂ ಇಮಿನಾ ವಿಹಾರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಲಾಭಂ ಕಾತುಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ರುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಸಾವೇತಬ್ಬಂ, ಏತ್ತಾವತಾ ತಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ನಿಸಿನ್ನೋಪಿ ಇಧ ನಿಸಿನ್ನೋವ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇಪಿ ಏವಮೇವ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಏತ್ತಾವತಾ ಇಧ ನಿಸಿನ್ನೋಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ನಿಸಿನ್ನೋವ ಹೋತಿ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ಲಾಭೇ ಭಾಜಿಯಮಾನೇ ಇತರಸ್ಮಿಂ ಠಿತಸ್ಸ ಭಾಗಂ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಭಿಕ್ಖಾಪಞ್ಞತ್ತಿಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಭಿಕ್ಖಾಪಞ್ಞತ್ತಿ ನಾಮ ದಾಯಕಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಚಾಗಪಞ್ಞತ್ತಿಟ್ಠಾನಂ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಯತ್ಥ ಮಯ್ಹಂ ಧುವಕಾರಾ ಕರೀಯನ್ತಿ, ತತ್ಥ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ತತ್ಥ ದೇಥಾ’’ತಿ ವಾ ವುತ್ತೇ ಯತ್ಥ ತಸ್ಸ ಪಾಕವತ್ತಂ ವಾ ವತ್ತತಿ, ಯತೋ ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ನಿಚ್ಚಂ ಭೋಜೇತಿ, ಯತ್ಥ ವಾ ತೇನ ಕಿಞ್ಚಿ ಸೇನಾಸನಂ ಕತಂ, ಸಬ್ಬತ್ಥ ದಿನ್ನಮೇವ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಧುವಕಾರಟ್ಠಾನೇ ಥೋಕತರಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕಮೇವ ವಾ ವತ್ಥಂ ಹೋತಿ, ಮಾತಿಕಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಯಥಾ ಸೋ ವದತಿ, ತಥಾ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದೇತೀತಿ ಏತ್ಥ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ದಿನ್ನಂ ಉಪಚಾರಸೀಮಾಗತಾನಞ್ಚ ತತೋ ಬಹಿದ್ಧಾಪಿ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಾಬದ್ಧಾನಞ್ಚ ಪಾಪುಣಾತಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇಸಂ ಗಾಹಕೇ ಸತಿ ಅಸಮ್ಪತ್ತಾನಮ್ಪಿ ಭಾಗೋ ದಾತಬ್ಬೋ. ಯಂ ಪನ ಬಹಿ ಉಪಚಾರಸೀಮಾಯ ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸಾ’’ತಿ ದೀಯತಿ, ತಂ ಏಕಾಬದ್ಧಪರಿಸಾಯ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಯೇ ಪನ ದ್ವಾದಸಹಿ ಹತ್ಥೇಹಿ ಪರಿಸಂ ಅಸಮ್ಪತ್ತಾ, ತೇಸಂ ನ ಪಾಪುಣಾತಿ.

ಉಭತೋಸಙ್ಘಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಯಂ ಉಭತೋಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ, ತತೋ ಉಪಡ್ಢಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ, ಉಪಡ್ಢಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ದಾತಬ್ಬಂ. ಸಚೇಪಿ ಏಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಹೋತಿ, ಏಕಾ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ, ಅನ್ತಮಸೋ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸಾಪಿ ಉಪಡ್ಢಮೇವ ದಾತಬ್ಬಂ. ‘‘ಉಭತೋಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ತುಯ್ಹಞ್ಚಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ಸಚೇ ದಸ ಭಿಕ್ಖೂ ಚ ದಸ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಚ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕವೀಸತಿ ಪಟಿವೀಸೇ ಕತ್ವಾ ಏಕೋ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬೋ, ದಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ, ದಸ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ, ಯೇನ ಪುಗ್ಗಲಿಕೋ ಲದ್ಧೋ, ಸೋ ಸಙ್ಘತೋಪಿ ಅತ್ತನೋ ವಸ್ಸಗ್ಗೇನ ಗಹೇತುಂ ಲಭತಿ, ಕಸ್ಮಾ? ಉಭತೋಸಙ್ಘಗ್ಗಹಣೇನ ಗಹಿತತ್ತಾ, ‘‘ಉಭತೋಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಚಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇಧ ಪನ ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಸಙ್ಘತೋ ಪಾಪುಣಕೋಟ್ಠಾಸೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಏಕಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಪತ್ತಕೋಟ್ಠಾಸಸಮೋ ಏಕೋ ಕೋಟ್ಠಾಸೋ ಹೋತಿ. ‘‘ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಭಿಕ್ಖುನೀನಞ್ಚಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ನ ಮಜ್ಝೇ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖೂ ಚ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಚ ಗಣೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಂ. ‘‘ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಭಿಕ್ಖುನೀನಞ್ಚ ತುಯ್ಹಞ್ಚಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪುಗ್ಗಲೋ ವಿಸುಂ ನ ಲಭತಿ, ಪಾಪುಣಕೋಟ್ಠಾಸತೋ ಏಕಮೇವ ಲಭತಿ. ‘‘ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಚಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಏಕೋ ಪುಗ್ಗಲಪಟಿವೀಸೋ ಲಬ್ಭತಿ. ‘‘ಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುನೀನಞ್ಚಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ನ ಮಜ್ಝೇ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಂ, ಪುಗ್ಗಲಗಣನಾಯ ಏವ ವಿಭಜಿತಬ್ಬಂ, ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪುಗ್ಗಲಚೇತಿಯಪರಾಮಸನಂ ಅನನ್ತರನಯಸದಿಸಮೇವ, ಯಥಾ ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ನಯೋ ನೀತೋ, ಏವಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾಪಿ ನೇತಬ್ಬೋ. ‘‘ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ತುಯ್ಹಞ್ಚಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಿಸುಂ ನ ಲಬ್ಭತಿ, ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಪನ ಲಬ್ಭತಿ. ‘‘ಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಚ ತುಯ್ಹಞ್ಚಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ವಿಸುಂ ನ ಲಬ್ಭತಿ, ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಪನ ಲಬ್ಭತಿಯೇವ.

ವಸ್ಸಂವುಟ್ಠಸಙ್ಘಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಚೇ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ‘‘ವಸ್ಸಂವುಟ್ಠಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವದತಿ, ಯೇ ತತ್ಥ ವಸ್ಸಚ್ಛೇದಂ ಅಕತ್ವಾ ಪುರಿಮವಸ್ಸಂವುಟ್ಠಾ, ತೇಸಂ ಬಹಿ ಸೀಮಟ್ಠಾನಮ್ಪಿ ಪಾಪುಣಾತಿ, ನ ಅಞ್ಞೇಸಂ. ಸಚೇ ಪನ ಬಹಿಉಪಚಾರಸೀಮಾಯಂ ಠಿತೋ ‘‘ವಸ್ಸಂವುಟ್ಠಸಙ್ಘಸ್ಸಾ’’ತಿ ವದತಿ, ಯತ್ಥಕತ್ಥಚಿ ವುಟ್ಠವಸ್ಸಾನಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸಮ್ಪತ್ತಾನಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಅಥ ‘‘ಅಸುಕವಿಹಾರೇ ವಸ್ಸಂವುಟ್ಠಸ್ಸಾ’’ತಿ ವದತಿ, ತತ್ಥ ವಸ್ಸಂವುಟ್ಠಾನಂಯೇವ ಯಾವ ಕಥಿನಸ್ಸುಬ್ಭಾರಾ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಗಿಮ್ಹಾನಂ ಪಠಮದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಏವಂ ವದತಿ, ತತ್ರ ಸಮ್ಮುಖೀಭೂತಾನಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ನ ಅಞ್ಞೇಸಂ.

ಆದಿಸ್ಸ ದೇತೀತಿ ಆದಿಸಿತ್ವಾ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ದೇತಿ, ಕಥಂ? ಭಿಕ್ಖೂ ಅಜ್ಜತನಾಯ ವಾ ಸ್ವಾತನಾಯ ವಾ ಯಾಗುಯಾ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ತೇ ಘರೇ ಯಾಗುಂ ಪಾಯೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾನಿ ಚೀವರಾನಿ ಯೇಹಿ ಮಯ್ಹಂ ಯಾಗು ಪೀತಾ, ತೇಸಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವದತಿ, ಯೇಹಿ ನಿಮನ್ತಿತೇಹಿ ಯಾಗು ಪೀತಾ, ತೇಸಂಯೇವ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಭತ್ತಖಜ್ಜಕಾದೀಹಿ ನಿಮನ್ತಿತೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ದೇತೀತಿ ‘‘ಇದಂ ಚೀವರಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಪರಮ್ಮುಖಾ ವಾ, ಪಾದಮೂಲೇ ಠಪೇತ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ತುಮ್ಹಾಕ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ವಾ ದೇತೀತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪಕಥಾ, ವಿತ್ಥಾರೋ ಪನ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯಂ ವುತ್ತೋ. ಇತಿ ಇಮಾಸಂ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಮಾತಿಕಾಪದಾನಂ ವಸೇನ ಯಂ ಅಕಾಲಚೀವರಲಕ್ಖಣೇನ ಪಟಿಲದ್ಧಂ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಅಕಾಲಚೀವರಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಆಕಙ್ಖಮಾನೇನಾತಿ ಇಚ್ಛಮಾನೇನ. ಖಿಪ್ಪಮೇವ ಕಾರೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಸೀಘಂ ಅನ್ತೋದಸಾಹೇಯೇವ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ. ನೋ ಚಸ್ಸ ಪಾರಿಪೂರೀತಿ ನೋ ಚೇ ಪಾರಿಪೂರೀ ಭವೇಯ್ಯ, ಯತ್ತಕೇನ ಕರಿಯಮಾನಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಚೀವರಂ ಪಹೋತಿ, ತಂ ಚೀವರಂ ತತ್ತಕಂ ನ ಭವೇಯ್ಯ, ಊನಕಂ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸತಿಯಾ ಪಚ್ಚಾಸಾಯಾತಿ ‘‘ಅಸುಕದಿವಸಂ ನಾಮ ಸಙ್ಘೋ ಚೀವರಾನಿ ಲಭಿಸ್ಸತಿ, ತತೋ ಮೇ ಚೀವರಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸಙ್ಘಗಣಞಾತಿಮಿತ್ತೇಸು ವಾ ಅಞ್ಞತರಟ್ಠಾನತೋ, ‘‘ಪಂಸುಕೂಲಂ ವಾ ಲಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ, ‘‘ಇಮಿನಾ ವಾ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡೇನ ಚೀವರಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ವಿಜ್ಜಮಾನಾಯ ಚೀವರಾಸಾಯ. ತತೋ ಚೇ ಉತ್ತರೀತಿ ಮಾಸಪರಮತೋ ಚೇ ಉತ್ತರಿ ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯದಿ ಪನಸ್ಸ ಮೂಲಚೀವರಂ ಸಣ್ಹಂ ಹೋತಿ, ಪಚ್ಚಾಸಾಚೀವರಂ ಥೂಲಂ ಹೋತಿ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಯೋಜೇತುಂ, ರತ್ತಿಯೋ ಚ ಸೇಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ನ ತಾವ ಮಾಸೋ ಪೂರತಿ, ನ ಅಕಾಮಾ ಚೀವರಂ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ, ಅಞ್ಞಂ ಪಚ್ಚಾಸಾಚೀವರಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಏವ ಕಾಲಬ್ಭನ್ತರೇ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ನ ಲಭತಿ, ಪಚ್ಚಾಸಾಚೀವರಮ್ಪಿ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ. ಅಥ ಮೂಲಚೀವರಂ ಥೂಲಂ ಹೋತಿ, ಪಚ್ಚಾಸಾಚೀವರಂ ಸಣ್ಹಂ, ಮೂಲಚೀವರಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚಾಸಾಚೀವರಮೇವ ಮೂಲಚೀವರಂ ಕತ್ವಾ ಠಪೇತಬ್ಬಂ, ತಂ ಪುನ ಮಾಸಪರಿಹಾರಂ ಲಭತಿ, ಏತೇನುಪಾಯೇನ ಯಾವ ನ ಲಚ್ಛತಿ, ತಾವ ಅಞ್ಞಂ ಮೂಲಚೀವರಂ ಕತ್ವಾ ಠಪೇತುಂ ಲಬ್ಭತಿ. ಇಮಸ್ಸ ‘‘ಇದಂ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಅಕಾಲಚೀವರಂ ಮಾಸಾತಿಕ್ಕನ್ತಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೦೦) ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ನಿಸ್ಸಜ್ಜನವಿಧಾನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಸಮ್ಬಹುಲೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆರಬ್ಭ ಅಕಾಲಚೀವರಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಮಾಸಂ ಅತಿಕ್ಕಮನವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ

ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ಸಾಧಾರಣಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಅನಾಣತ್ತಿಕಂ, ಇತೋ ಪರಂ ಸಬ್ಬಂ ಪಠಮಕಥಿನೇ ವುತ್ತಸದಿಸಮೇವ. ಕೇವಲಞ್ಹಿ ತತ್ಥ ದಸಾಹಾತಿಕ್ಕಮೋ, ಇಧ ಮಾಸಾತಿಕ್ಕಮೋತಿ ಅಯಂ ವಿಸೇಸೋ. ಸೇಸಂ ತಾದಿಸಮೇವಾತಿ.

ಅಕಾಲಚೀವರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪. ಪುರಾಣಚೀವರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಚತುತ್ಥೇ ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯಾತಿ ನ ಞಾತಿಕಾಯ, ಮಾತಿತೋ ವಾ ಪಿತಿತೋ ವಾ ಯಾವ ಸತ್ತಮಂ ಯುಗಂ, ತಾವ ಕೇನಚಿ ಆಕಾರೇನ ಅಸಮ್ಬದ್ಧಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾತಿ ಸಾಕಿಯಾನಿಯೋ ವಿಯ ಸುದ್ಧಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ವಾ ಉಭತೋಸಙ್ಘೇ ವಾ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ. ಪುರಾಣಚೀವರನ್ತಿ ರಜಿತ್ವಾ ಕಪ್ಪಂ ಕತ್ವಾ ಏಕವಾರಮ್ಪಿ ನಿವತ್ಥಂ ವಾ ಪಾರುತಂ ವಾ, ಯಂ ಅನ್ತಮಸೋ ಪರಿಭೋಗಸೀಸೇನ ಅಂಸೇ ವಾ ಮತ್ಥಕೇ ವಾ ಕತ್ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಗತೋ ಹೋತಿ, ಉಸ್ಸೀಸಕಂ ವಾ ಕತ್ವಾ ನಿಪನ್ನೋ, ಏತಮ್ಪಿ ಪುರಾಣಚೀವರಮೇವ. ಧೋವಾಪೇಯ್ಯ ವಾತಿ ಸಚೇ ‘‘ಧೋವಾ’’ತಿವಾಚಾಯ ವದತಿ, ಕಾಯವಿಕಾರಂ ವಾ ಕರೋತಿ, ಹತ್ಥೇನ ವಾ ಹತ್ಥೇ ದೇತಿ, ಪಾದಮೂಲೇ ವಾ ಠಪೇತಿ, ಅನ್ತೋದ್ವಾದಸಹತ್ಥೇ ಓಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ಉಪರಿ ವಾ ಖಿಪತಿ, ಅಞ್ಞಸ್ಸ ವಾ ಹತ್ಥೇ ಪೇಸೇತಿ, ತಾಯ ಧೋತಂ, ಧೋವಾಪಿತಮೇವ ಹೋತಿ, ರಜಾಪನಾಕೋಟಾಪನೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯ ವಾ ಸಾಮಣೇರಿಯಾ ವಾ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ವಾ ಹತ್ಥೇ ಧೋವನತ್ಥಾಯ ದೇತಿ, ಸಾ ಸಚೇ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಧೋವತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಉಪಾಸಕಸ್ಸ ವಾ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ವಾ ಹತ್ಥೇ ದಿನ್ನಂ ಹೋತಿ, ಸೋ ಚೇ ಲಿಙ್ಗೇ ಪರಿವತ್ತೇ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಧೋವತಿ, ದಹರಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ದಿನ್ನಂ ಹೋತಿ, ಸೋಪಿ ಲಿಙ್ಗೇ ಪರಿವತ್ತೇ ಧೋವತಿ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ, ರಜಾಪನಾಕೋಟಾಪನೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ‘‘ಇದಂ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಪುರಾಣಚೀವರಂ ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಧೋವಾಪಿತಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೦೫) ಇಮಿನಾ ಪನೇತ್ಥ ನಯೇನ ನಿಸ್ಸಜ್ಜನವಿಧಾನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಉದಾಯಿತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಪುರಾಣಚೀವರಧೋವಾಪನವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ಅಸಾಧಾರಣಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಸಾಣತ್ತಿಕಂ ‘‘ಧೋವಾ’’ತಿಆದಿಕಾಯ ಆಣತ್ತಿಯಾ, ಏವಂ ಆಣತ್ತಾಯ ಚ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಉದ್ಧನಸಜ್ಜನಾದೀಸು ಸಬ್ಬಪ್ಪಯೋಗೇಸು ಭಿಕ್ಖುನೋ ದುಕ್ಕಟಂ. ಧೋವಿತ್ವಾ ಉಕ್ಖಿತ್ತಮತ್ತಂ ಪನ ರತ್ತಮತ್ತಂ ಆಕೋಟಿತಮತ್ತಞ್ಚ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಹೋತಿ, ಧೋವನಾದೀನಿ ತೀಣಿಪಿ ದ್ವೇ ವಾ ಕಾರಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಏಕೇನ ವತ್ಥುನಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ, ಇತರೇಹಿ ದುಕ್ಕಟಂ. ಸಚೇ ಪನ ‘‘ಧೋವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ಕರೋತಿ, ಧೋವನಪಚ್ಚಯಾವ ಆಪತ್ತಿ. ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಚೀವರೇ ಯಂ ಕತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವದತೋ ಪನ ಏಕವಾಚಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ದ್ವೇ ದುಕ್ಕಟಾನಿ, ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘವಸೇನ ಏಕತೋಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ಧೋವಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಅನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ, ಅಞ್ಞಸ್ಸ ವಾ ಸನ್ತಕಂ ನಿಸೀದನಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ ವಾ ಧೋವಾಪೇನ್ತಸ್ಸ, ಞಾತಿಕಾಯ ಅಞ್ಞಾತಿಕಸಞ್ಞಿನೋ ಚೇವ, ವೇಮತಿಕಸ್ಸ ಚ ದುಕ್ಕಟಂ, ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯ ಞಾತಿಕಸಞ್ಞಿನೋಪಿ ವೇಮತಿಕಸ್ಸಾಪಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ. ಇತೋ ಪರಂ ಪನ ಏವರೂಪೇಸು ಠಾನೇಸು ‘‘ತಿಕಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ ವಕ್ಖಾಮ, ಸಚೇ ಞಾತಿಕಾಯ ಸಹಾಯಾ ಅಞ್ಞಾತಿಕಾ ‘‘ಧೋವಾ’’ತಿ ಅವುತ್ತಾ ವಾ ಧೋವತಿ, ಅಪರಿಭುತ್ತಂ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಧೋವತಿ, ಸಿಕ್ಖಮಾನಸಾಮಣೇರಿಯೋ ವಾ ಧೋವನ್ತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಾದೀನಂ ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವ. ಪುರಾಣಚೀವರತಾ, ಉಪಚಾರೇ ಠತ್ವಾ ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಆಣಾಪನಂ, ತಸ್ಸಾ ಧೋವನಾದೀನಿ ಚಾತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ. ಸಞ್ಚರಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಂ, ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಪುರಾಣಚೀವರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ಚೀವರಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಣಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಪಞ್ಚಮೇ ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯಾತಿಇದಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ, ತಸ್ಮಾ ಇತೋ ಪರಂ ಕತ್ಥಚಿ ನ ವಿಚಾರಯಿಸ್ಸಾಮ. ಚೀವರನ್ತಿ ಛನ್ನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಂ, ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬೇಸು ಚೀವರಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು. ಯತ್ಥ ಪನ ವಿಸೇಸೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತತ್ಥ ವಕ್ಖಾಮ. ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾತಿಏತ್ಥ ಹತ್ಥೇನ ವಾ ಹತ್ಥೇ ದೇತು, ಪಾದಮೂಲೇ ವಾ ಠಪೇತು, ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸ ವತ್ಥೇಸು ಖಿಪಿಯಮಾನೇಸು ಉಪಚಾರಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾಪಿ ಉಪರಿ ವಾ ಖಿಪತು, ಸಚೇ ಸಾದಿಯತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮೇವ ಹೋತಿ. ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಪನ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಪೇಸಿತಂ ಗಣ್ಹಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ‘‘ಪಂಸುಕೂಲಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸಙ್ಕಾರಕೂಟಾದೀಸು ಠಪಿತಮ್ಪಿ ಪಂಸುಕೂಲಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಅಞ್ಞತ್ರ ಪಾರಿವತ್ತಕಾತಿ ಯಂ ‘‘ಅನ್ತಮಸೋ ಹರೀಟಕಕ್ಖಣ್ಡಮ್ಪಿ ದತ್ವಾ ವಾ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಭೋಗಂ ಕತ್ವಾ ವಾ ಪಾರಿವತ್ತಕಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಅನ್ತಮಸೋ ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಂ ಪಟಪರಿಸ್ಸಾವನಮ್ಪಿ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಹೋತಿ. ತತ್ರ ‘‘ಇದಂ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಚೀವರಂ ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಹತ್ಥತೋ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಅಞ್ಞತ್ರ ಪಾರಿವತ್ತಕಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೧೨) ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ನಿಸ್ಸಜ್ಜನವಿಧಾನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ರಾಜಗಹೇ ಉದಾಯಿತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಚೀವರಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಣವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ‘‘ಅಞ್ಞತ್ರ ಪಾರಿವತ್ತಕಾ’’ತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅನುಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಅಸಾಧಾರಣಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಅನಾಣತ್ತಿಕಂ, ಗಹಣತ್ಥಾಯ ಹತ್ಥಪ್ಪಸಾರಣಾದಿಪ್ಪಯೋಗೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ಪಟಿಲಾಭೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಹೋತಿ, ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ತಿಕಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಏಕತೋಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ಞಾತಿಕಾಯ ಚ ಅಞ್ಞಾತಿಕಸಞ್ಞಿಸ್ಸ ವೇಮತಿಕಸ್ಸ ವಾ ದುಕ್ಕಟಂ. ವಿಸ್ಸಾಸಗ್ಗಾಹೇ, ತಾವಕಾಲಿಕೇ, ಪತ್ತತ್ಥವಿಕಾದಿಮ್ಹಿ ಚ ಅನಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಪರಿಕ್ಖಾರೇ, ಸಿಕ್ಖಮಾನಸಾಮಣೇರೀನಂ ಹತ್ಥತೋ ಗಹಣೇ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಾದೀನಞ್ಚ ಅನಾಪತ್ತಿ. ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಚೀವರತಾ, ಪಾರಿವತ್ತಕಾಭಾವೋ, ಅಞ್ಞಾತಿಕಾಯ ಹತ್ಥತೋ ಗಹಣನ್ತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ. ಸಞ್ಚರಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಂ, ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯಂ, ಸೇಸಂ ಚತುತ್ಥಸದಿಸಮೇವಾತಿ.

ಚೀವರಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಣಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೬. ಅಞ್ಞಾತಕವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಛಟ್ಠೇ ಗಹಪತಿನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಅಪಬ್ಬಜಿತಮನುಸ್ಸಂ. ಗಹಪತಾನಿನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ಅಪಬ್ಬಜಿತಿತ್ಥಿಂ, ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬೇಸು ಗಹಪತಿಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತೇಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು. ವಿಞ್ಞಾಪೇಯ್ಯಾತಿ ಯಾಚೇಯ್ಯ ವಾ ಯಾಚಾಪೇಯ್ಯ ವಾ. ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾತಿ ಯೋ ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರೋ ವಾ ಹೋತಿ ನಟ್ಠಚೀವರೋ ವಾ, ತಸ್ಸ ತಂ ಸಮಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ವಿಞ್ಞಾಪನಪ್ಪಯೋಗೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ಪಟಿಲಾಭೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಇದಂ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಚೀವರಂ ಅಞ್ಞಾತಕಂ ಗಹಪತಿಕಂ ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ ವಿಞ್ಞಾಪಿತಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೨೪) ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ನಿಸ್ಸಜ್ಜನವಿಧಾನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಉಪನನ್ದಂ ಆರಬ್ಭ ಚೀವರವಿಞ್ಞಾಪನವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ. ‘‘ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ’’ತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅನುಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಸಾಧಾರಣಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಅನಾಣತ್ತಿಕಂ, ತಿಕಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಞಾತಕೇ ಅಞ್ಞಾತಕಸಞ್ಞಿನೋ ವೇಮತಿಕಸ್ಸ ಚ ದುಕ್ಕಟಂ. ಸಮಯೇ ವಾ ಞಾತಕಪ್ಪವಾರಿತೇ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ, ಅಞ್ಞಸ್ಸ ವಾ ಞಾತಕಪ್ಪವಾರಿತೇ ತಸ್ಸೇವತ್ಥಾಯ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ, ಅತ್ತನೋ ಧನೇನ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಾದೀನಞ್ಚ ಅನಾಪತ್ತಿ. ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಚೀವರತಾ, ಸಮಯಾಭಾವೋ, ಅಞ್ಞಾತಕವಿಞ್ಞತ್ತಿ, ತಾಯ ಚ ಪಟಿಲಾಭೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ. ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ಚತುತ್ಥಸದಿಸಾನೇವಾತಿ.

ಅಞ್ಞಾತಕವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೭. ತತುತ್ತರಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಸತ್ತಮೇ ತಞ್ಚೇತಿ ತಂ ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಂ ವಾ ನಟ್ಠಚೀವರಂ ವಾ. ಅಭಿಹಟ್ಠುನ್ತಿ ಅಭೀತಿ ಉಪಸಗ್ಗೋ, ಹರಿತುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ, ಗಣ್ಹಿತುನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಪವಾರೇಯ್ಯಾತಿ ಇಚ್ಛಾಪೇಯ್ಯ, ಇಚ್ಛಂ ರುಚಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇಯ್ಯ, ‘‘ಯಾವತ್ತಕಂ ಇಚ್ಛಸಿ, ತಾವತ್ತಕಂ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ಏವಂ ನಿಮನ್ತೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ಯಥಾ ವಾ ‘‘ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ದಟ್ಠು ಖೇಮತೋ’’ತಿ (ಸು. ನಿ. ೪೨೬, ೧೧೦೪; ಚೂಳನಿ. ಜತುಕಣ್ಣೀಮಾಣವಪುಚ್ಛಾನಿದ್ದೇಸ ೬೭) ಏತ್ಥ ದಿಸ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ಏವಮಿಧಾಪಿ ‘‘ಅಭಿಹಟ್ಠುಂ ಪವಾರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಉಪನೇತ್ವಾ ಪುರತೋ ಠಪೇನ್ತೋ ಕಾಯೇನ ವಾ, ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ದುಸ್ಸಕೋಟ್ಠಾಗಾರತೋ ಯತ್ತಕಂ ಇಚ್ಛಥ, ತತ್ತಕಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದನ್ತೋ ವಾಚಾಯ ವಾ ಅಭಿಹರಿತ್ವಾ ನಿಮನ್ತೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸನ್ತರುತ್ತರಪರಮನ್ತಿ ಸಅನ್ತರಂ ಉತ್ತರಂ ಪರಮಂ ಅಸ್ಸ ಚೀವರಸ್ಸಾತಿ ಸನ್ತರುತ್ತರಪರಮಂ, ನಿವಾಸನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಾರುಪನಂ ಉಕ್ಕಟ್ಠಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತತೋ ಚೀವರಂ ಸಾದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ತತೋ ಅಭಿಹಟಚೀವರತೋ ಏತ್ತಕಂ ಚೀವರಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ನ ತತೋ ಪರಂ.

ತತ್ರಾಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ಯಸ್ಸ ಅಧಿಟ್ಠಿತಚೀವರಸ್ಸ ತೀಣಿ ನಟ್ಠಾನಿ, ತೇನ ದ್ವೇ ಸಾದಿತಬ್ಬಾನಿ, ಏಕಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಸಭಾಗಟ್ಠಾನತೋ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬಂ. ಯಸ್ಸ ದ್ವೇ ನಟ್ಠಾನಿ, ತೇನ ಏಕಂ ಸಾದಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಪನ ಪಕತಿಯಾವ ಸನ್ತರುತ್ತರೇನ ಚರತಿ, ದ್ವೇ ಸಾದಿತಬ್ಬಾನಿ, ಏವಂ ಏಕಂ ಸಾದಿಯನ್ತೇನೇವ ಸಮೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಯಸ್ಸ ತೀಸು ಏಕಂ ನಟ್ಠಂ, ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಸಾದಿತಬ್ಬಂ. ಯಸ್ಸ ಪನ ದ್ವೀಸು ಏಕಂ ನಟ್ಠಂ, ಏಕಂ ಸಾದಿತಬ್ಬಂ. ಯಸ್ಸ ಏಕಂಯೇವ ಹೋತಿ, ತಞ್ಚ ನಟ್ಠಂ, ದ್ವೇ ಸಾದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಪನ ಪಞ್ಚಸು ನಟ್ಠೇಸು ದ್ವೇ ಸಾದಿತಬ್ಬಾನಿ, ಚತೂಸು ನಟ್ಠೇಸು ಏಕಂ ಸಾದಿತಬ್ಬಂ, ತೀಸು ನಟ್ಠೇಸು ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಾದಿತಬ್ಬಂ, ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ದ್ವೀಸು ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ವಾ. ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಹಿ ಸನ್ತರುತ್ತರಪರಮತಾಯ ಠಾತಬ್ಬಂ, ತತೋ ಉತ್ತರಿ ವಿಞ್ಞಾಪನಪ್ಪಯೋಗೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ಪಟಿಲಾಭೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಇದಂ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಚೀವರಂ ಅಞ್ಞಾತಕಂ ಗಹಪತಿಕಂ ತತುತ್ತರಿ ವಿಞ್ಞಾಪಿತಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೨೪) ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ನಿಸ್ಸಜ್ಜನವಿಧಾನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆರಬ್ಭ ಬಹುಚೀವರವಿಞ್ಞಾಪನವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ಸಾಧಾರಣಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಅನಾಣತ್ತಿಕಂ, ತಿಕಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಞಾತಕೇ ಅಞ್ಞಾತಕಸಞ್ಞಿನೋ ವೇಮತಿಕಸ್ಸ ವಾ ದುಕ್ಕಟಂ. ದ್ವೇ ಚೀವರಾನಿ ಕತ್ವಾ ‘‘ಸೇಸಕಂ ಆಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ, ‘‘ಸೇಸಕಂ ತುಯ್ಹಂಯೇವ ಹೋತೂ’’ತಿ ವುತ್ತಸ್ಸ, ನ ಅಚ್ಛಿನ್ನನಟ್ಠಕಾರಣಾ ದಿನ್ನಂ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ, ವುತ್ತನಯೇನ ಞಾತಕಪ್ಪವಾರಿತೇ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ, ಅತ್ತನೋ ಧನೇನ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಾದೀನಞ್ಚ ಅನಾಪತ್ತಿ. ತತುತ್ತರಿತಾ, ಅಚ್ಛಿನ್ನಾದಿಕಾರಣತಾ, ಅಞ್ಞಾತಕವಿಞ್ಞತ್ತಿ, ತಾಯ ಚ ಪಟಿಲಾಭೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ. ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ಚತುತ್ಥಸದಿಸಾನೇವಾತಿ.

ತತುತ್ತರಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೮. ಉಪಕ್ಖಟಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಅಟ್ಠಮೇ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪನೇವ ಉದ್ದಿಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಅಪದಿಸಿತ್ವಾ. ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನನ್ತಿ ಹಿರಞ್ಞಾದಿಕಂ ಚೀವರಮೂಲಂ. ಉಪಕ್ಖಟಂ ಹೋತೀತಿ ಸಜ್ಜಿತಂ ಹೋತಿ, ಸಂಹರಿತ್ವಾ ಠಪಿತಂ. ಚೇತಾಪೇತ್ವಾತಿ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ, ಕಾರೇತ್ವಾ ವಾ ಕಿಣಿತ್ವಾ ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚೀವರೇನ ಅಚ್ಛಾದೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ವೋಹಾರವಚನಮೇತಂ, ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ರ ಚೇ ಸೋತಿ ಯತ್ರ ಸೋ ಗಹಪತಿ ವಾ ಗಹಪತಾನೀ ವಾ, ತತ್ರ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಪುಬ್ಬೇ ಅಪ್ಪವಾರಿತೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಚೀವರೇ ವಿಕಪ್ಪಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಚೇತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಪದಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವಿಕಪ್ಪಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ವಿಸಿಟ್ಠಕಪ್ಪಂ ಅಧಿಕವಿಧಾನಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಯಥಾ ಪನ ತಮಾಪಜ್ಜತಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಸಾಧು ವತಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸಾಧೂತಿ ಆಯಾಚನೇ ನಿಪಾತೋ. ವತಾತಿ ಪರಿವಿತಕ್ಕೇ. ಮನ್ತಿ ಅತ್ತಾನಂ ನಿದ್ದಿಸತಿ. ಆಯಸ್ಮಾತಿ ಪರಂ ಆಲಪತಿ. ಏವರೂಪಂ ವಾ ಏವರೂಪಂ ವಾತಿ ಆಯತಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಂ. ಕಲ್ಯಾಣಕಮ್ಯತಂ ಉಪಾದಾಯಾತಿ ಸುನ್ದರಕಾಮತಂ ವಿಸಿಟ್ಠಕಾಮತಂ ಚಿತ್ತೇನ ಗಹೇತ್ವಾ, ತಸ್ಸ ‘‘ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಚೇ’’ತಿಇಮಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ಸಚೇ ಪನ ಏವರೂಪಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ವಚನೇನ ಯೋ ಪಠಮಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತತೋ ಮೂಲಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಸುನ್ದರತರಂ ಚೇತಾಪೇತಿ, ತಸ್ಸ ಪಯೋಗೇ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದುಕ್ಕಟಂ, ಪಟಿಲಾಭೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಇದಂ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಚೀವರಂ ಪುಬ್ಬೇ ಅಪ್ಪವಾರಿತಂ ಅಞ್ಞಾತಕಂ ಗಹಪತಿಕಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವಿಕಪ್ಪಂ ಆಪನ್ನಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೨೯) ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ನಿಸ್ಸಜ್ಜನವಿಧಾನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಉಪನನ್ದಂ ಆರಬ್ಭ ಚೀವರೇ ವಿಕಪ್ಪಂ ಆಪಜ್ಜನವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ಸಾಧಾರಣಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಅನಾಣತ್ತಿಕಂ, ತಿಕಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಞಾತಕೇ ಅಞ್ಞಾತಕಸಞ್ಞಿನೋ ವೇಮತಿಕಸ್ಸ ವಾ ದುಕ್ಕಟಂ. ಮಹಗ್ಘಂ ಚೇತಾಪೇತುಕಾಮಂ ಅಪ್ಪಗ್ಘಂ ವಾ, ಏತೇನೇವ ಮೂಲೇನ ‘‘ಅಞ್ಞಂ ಏವರೂಪಂ ವಾ ದೇಹೀ’’ತಿ ವದನ್ತಸ್ಸ, ವುತ್ತನಯೇನ ಞಾತಕಪ್ಪವಾರಿತೇ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ, ಅತ್ತನೋ ಧನೇನ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಾದೀನಞ್ಚ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಚೀವರೇ ಭಿಯ್ಯೋಕಮ್ಯತಾ, ಅಞ್ಞಾತಕವಿಞ್ಞತ್ತಿ, ತಾಯ ಚ ಪಟಿಲಾಭೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ. ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ಚತುತ್ಥಸದಿಸಾನೇವಾತಿ.

ಉಪಕ್ಖಟಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೯. ದುತಿಯಉಪಕ್ಖಟಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ನವಮೇ ಇಮಿನಾವ ನಯೇನ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಇದಞ್ಹಿ ಪುರಿಮಸ್ಸ ಅನುಪಞ್ಞತ್ತಿಸದಿಸಂ, ಕೇವಲಂ ತತ್ಥ ಏಕಸ್ಸ ಪೀಳಾ ಕತಾ, ಇಧ ದ್ವಿನ್ನಂ, ಅಯಮೇತ್ಥ ವಿಸೇಸೋ, ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬಂ ಪುರಿಮಸದಿಸಮೇವ. ಯಥಾ ಚ ದ್ವಿನ್ನಂ, ಏವಂ ಬಹೂನಂ ಪೀಳಂ ಕತ್ವಾ ಗಣ್ಹತೋಪಿ ಆಪತ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ನಿಸ್ಸಜ್ಜನವಿಧಾನೇ ಚ ‘‘ಇದಂ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಚೀವರಂ ಪುಬ್ಬೇ ಅಪ್ಪವಾರಿತೇ ಅಞ್ಞಾತಕೇ ಗಹಪತಿಕೇ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವಿಕಪ್ಪಂ ಆಪನ್ನಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೩೪) ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ವಚನಭೇದೋ ಞಾತಬ್ಬೋತಿ.

ದುತಿಯಉಪಕ್ಖಟಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ರಾಜಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ದಸಮೇ ರಾಜಭೋಗ್ಗೋತಿ ರಾಜತೋ ಭೋಗ್ಗಂ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ರಾಜಭೋಗ್ಗೋ, ‘‘ರಾಜಭೋಗೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ರಾಜತೋ ಭೋಗೋ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನನ್ತಿ ಹಿರಞ್ಞಾದಿಕಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ. ಪಹಿಣೇಯ್ಯಾತಿ ಪೇಸೇಯ್ಯ. ಇಮಿನಾತಿಆದಿ ಆಗಮನಸುದ್ಧಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ. ಸಚೇ ಹಿ ‘‘ಇದಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದೇಹೀ’’ತಿ ಪೇಸೇಯ್ಯ, ಆಗಮನಸ್ಸ ಅಸುದ್ಧತ್ತಾ ಅಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುಂ ಆರಬ್ಭ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋಪಿ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋ ನ ಭವೇಯ್ಯ. ಆಭತನ್ತಿ ಆನೀತಂ. ನ ಖೋ ಮಯನ್ತಿಆದಿ ಇದಂ ಕಪ್ಪಿಯವಸೇನ ಆಭತಮ್ಪಿ ಚೀವರಮೂಲಂ ಈದಿಸೇನ ದೂತವಚನೇನ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ. ಸುವಣ್ಣಂ ರಜತಂ ಕಹಾಪಣೋ ಮಾಸಕೋತಿ ಇಮಾನಿ ಹಿ ಚತ್ತಾರಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥೂನಿ, ಮುತ್ತಾ ಮಣಿ ವೇಳುರಿಯೋ ಸಙ್ಖೋ ಸಿಲಾ ಪವಾಳಂ ಲೋಹಿತಙ್ಕೋ ಮಸಾರಗಲ್ಲಂ ಸತ್ತ ಧಞ್ಞಾನಿ ದಾಸಿದಾಸಖೇತ್ತವತ್ಥುಪುಪ್ಫಾರಾಮಫಲಾರಾಮಾದಯೋತಿ ಇಮಾನಿ ದುಕ್ಕಟವತ್ಥೂನಿ ಚ ಅತ್ತನೋ ವಾ ಚೇತಿಯಸಙ್ಘಗಣಪುಗ್ಗಲಾನಂ ವಾ ಅತ್ಥಾಯ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಸಾದಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ನ ಖೋ ಮಯ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ.

ಚೀವರಞ್ಚ ಖೋ ಮಯಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮಾತಿ ಇದಂ ಪನ ಅತ್ತಾನಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಆಭತತ್ತಾ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ. ಕಾಲೇನಾತಿ ಯುತ್ತಪತ್ತಕಾಲೇನ, ಯದಾ ನೋ ಅತ್ಥೋ ಹೋತಿ, ತದಾ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಚೀವರಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರೋತಿ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ. ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋತಿಇದಂ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾಯಸ್ಮತೋ ಕೋಚಿ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರೋ’’ತಿ ಕಪ್ಪಿಯವಚನೇನ ವುತ್ತತ್ತಾ ಅನುಞ್ಞಾತಂ. ಸಚೇ ಪನ ದೂತೋ ‘‘ಕೋ ಇಮಂ ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಕಸ್ಸ ದೇಮೀ’’ತಿ ವಾ ವದತಿ, ನ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬೋ. ಆರಾಮಿಕೋ ವಾ ಉಪಾಸಕೋ ವಾತಿಇದಂ ಸಾರುಪ್ಪತಾಯ ವುತ್ತಂ, ಠಪೇತ್ವಾ ಪನ ಪಞ್ಚ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇ ಯೋ ಕೋಚಿ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ವಟ್ಟತಿ. ಏಸೋ ಖೋ, ಆವುಸೋತಿಇದಂ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಕಪ್ಪಿಯವಚನದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ, ಏವಮೇವ ಹಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ‘‘ಏತಸ್ಸ ದೇಹೀ’’ತಿಆದಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಸಞ್ಞತ್ತೋ ಸೋ ಮಯಾತಿ ಆಣತ್ತೋ ಸೋ ಮಯಾ, ಯಥಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಚೀವರೇನ ಅತ್ಥೇ ಸತಿ ಚೀವರಂ ದಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ವುತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ದೂತೇನ ಹಿ ಏವಂ ಆರೋಚಿತೇಯೇವ ತಂ ಚೋದೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ನೇವ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ದತ್ವಾ ಗತಮತ್ತಕಾರಣೇನ. ಸಚೇ ಪನ ‘‘ಅಯಂ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರೋ’’ತಿ ಸಮ್ಮುಖಾ ನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ ಹೋತಿ, ದೂತೋ ಚ ಸಮ್ಮುಖಾ ಏವ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಚೇತಾಪನ್ನಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಥೇರಸ್ಸ ಚೀವರಂ ಕಿಣಿತ್ವಾ ದೇಹೀ’’ತಿ ಗಚ್ಛತಿ, ಏವಂ ‘‘ಸಞ್ಞತ್ತೋ ಸೋ ಮಯಾ’’ತಿ ಅವುತ್ತೇಪಿ ಚೋದೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಪನ ದೂತೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋವ ‘‘ಅಹಂ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ದಸ್ಸಾಮಿ, ತುಮ್ಹೇ ಚೀವರಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವತ್ವಾ ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಆರೋಚಾಪೇತಿ, ಏವಂ ಸತಿ ಇತರಮ್ಪಿ ಚೋದೇತುಂ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ದೇಸನಾಮತ್ತಮೇವ ಚೇತಂ ‘‘ದೂತೇನಾ’’ತಿ. ಯೋಪಿ ಅತ್ತನಾ ಆಹರಿತ್ವಾ ಏವಂ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಇದಮೇವ ಲಕ್ಖಣಂ. ಅತ್ಥೋ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಚೀವರೇನಾತಿ ಚೋದನಾಲಕ್ಖಣನಿದಸ್ಸನಮೇತಂ. ಸಚೇ ಹಿ ವಾಚಾಯ ಚೋದೇತಿ, ಇದಂ ವಾ ವಚನಂ ಯಾಯ ಕಾಯಚಿ ಭಾಸಾಯ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ವಾ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ‘‘ದೇಹಿ ಮೇ, ಆಹರ ಮೇ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪನ ವತ್ತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಅಭಿನಿಪ್ಫಾದೇಯ್ಯಾತಿ ಏವಂ ವಚೀಭೇದಂ ಕತ್ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಚೋದಯಮಾನೋ ಪಟಿಲಾಭವಸೇನ ಸಾಧೇಯ್ಯ. ಇಚ್ಚೇತಂ ಕುಸಲನ್ತಿ ಏತಂ ಸುನ್ದರಂ.

ಛಕ್ಖತ್ತುಪರಮನ್ತಿ ಭಾವನಪುಂಸಕವಚನಮೇತಂ. ಛಕ್ಖತ್ತುಪರಮಞ್ಹಿ ತೇನ ಚೀವರಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ತುಣ್ಹೀಭೂತೇನ ಠಾತಬ್ಬಂ, ನ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ, ನ ಆಮಿಸಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ನ ಧಮ್ಮೋ ಭಾಸಿತಬ್ಬೋ. ‘‘ಕಿಂಕಾರಣಾ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ‘‘ಜಾನಾಹಿ, ಆವುಸೋ’’ತಿ ಏತ್ತಕಮೇವ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ನಿಸಜ್ಜಾದೀನಿ ಕರೋತಿ, ಠಾನಂ ಭಞ್ಜತಿ, ಆಗತಕಾರಣಂ ವಿನಾಸೇತಿ, ಇದಂ ಕಾಯೇನ ಚೋದನಾಯ ಲಕ್ಖಣದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಏತ್ಥ ಚ ಉಕ್ಕಟ್ಠಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ತಿಸ್ಸನ್ನಂ ಚೋದನಾನಂ ಛನ್ನಞ್ಚ ಠಾನಾನಂ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ ಚೋದನಾಯ ದಿಗುಣಂ ಠಾನಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಚೇ ಚೋದೇತಿಯೇವ, ನ ತಿಟ್ಠತಿ, ಛ ಚೋದನಾಯೋ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ಸಚೇ ತಿಟ್ಠತಿಯೇವ, ನ ಚೋದೇತಿ, ದ್ವಾದಸ ಠಾನಾನಿ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ಸಚೇ ಉಭಯಂ ಕರೋತಿ, ಏಕಾಯ ಚೋದನಾಯ ದ್ವೇ ಠಾನಾನಿ ಹಾಪೇತಬ್ಬಾನಿ. ತತ್ಥ ಯೋ ಏಕದಿವಸಮೇವ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಛಕ್ಖತ್ತುಂ ಚೋದೇತಿ, ಸಕಿಂಯೇವ ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಅತ್ಥೋ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಚೀವರೇನಾ’’ತಿ ಛಕ್ಖತ್ತುಂ ವದತಿ, ತಥಾ ಏಕದಿವಸಮೇವ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದ್ವಾದಸಕ್ಖತ್ತುಂ ತಿಟ್ಠತಿ, ಸಕಿಂಯೇವ ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ತತ್ರ ತತ್ರ ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತಿ, ಸೋಪಿ ಸಬ್ಬಚೋದನಾಯೋ ಸಬ್ಬಟ್ಠಾನಾನಿ ಚ ಭಞ್ಜತಿ, ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ನಾನಾದಿವಸೇಸು ಏವಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ. ಯೇ ಪನ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೇ ದಾಯಕೋ ಸಯಮೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ನಿಸೀದತಿ ತೇ ಸತಕ್ಖತ್ತುಮ್ಪಿ ಚೋದೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಯೋ ಪನ ಉಭೋಹಿ ಪಿ ಅನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ ಮುಖವೇವಟಿಕಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ಚ ಪರಮ್ಮುಖಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ಚ, ಸೋ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ಏವಂ ಇಧ ದಸಪಿ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಾ ದಸ್ಸಿತಾ ಹೋನ್ತಿ.

ತತೋ ಚೇ ಉತ್ತರೀತಿ ವುತ್ತಚೋದನಾಠಾನಪರಿಮಾಣತೋ ಉತ್ತರಿ. ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯನ್ತಿ ಉತ್ತರಿ ವಾಯಾಮಮಾನಸ್ಸ ಸಬ್ಬಪ್ಪಯೋಗೇಸು ದುಕ್ಕಟಂ, ಪಟಿಲಾಭೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಹೋತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಇದಂ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಚೀವರಂ ಅತಿರೇಕತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಚೋದನಾಯ ಅತಿರೇಕಛಕ್ಖತ್ತುಂ ಠಾನೇನ ಅಭಿನಿಪ್ಫಾದಿತಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೩೯) ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ನಿಸ್ಸಜ್ಜನವಿಧಾನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಯತಸ್ಸ ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನಂ ಆಭತನ್ತಿ ಯತೋ ರಾಜತೋ ವಾ ರಾಜಭೋಗ್ಗತೋ ವಾ ಅಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಚೀವರಚೇತಾಪನ್ನಂ ಆನೀತಂ, ‘‘ಯತ್ವಸ್ಸಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಅಯಮೇವ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ವಾ ರಾಜಭೋಗ್ಗಸ್ಸ ವಾ ಸನ್ತಿಕಂ, ಸಮೀಪತ್ಥೇ ಹಿ ಇದಂ ಭುಮ್ಮವಚನಂ. ನ ತಂ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಂ ಅನುಭೋತೀತಿ ತಂ ಚೇತಾಪನ್ನಂ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮಂ ನ ನಿಪ್ಫಾದೇತಿ. ಯುಞ್ಜನ್ತಾಯಸ್ಮನ್ತೋ ಸಕನ್ತಿ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಂ ಧನಂ ಪಾಪುಣನ್ತು. ಮಾ ವೋ ಸಕಂ ವಿನಸ್ಸಾತಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಕಂ ಮಾ ವಿನಸ್ಸತು. ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಾಮೀಚೀತಿ ಅಯಂ ತತ್ಥ ಅನುಧಮ್ಮತಾ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಂ ಅನುಗತಾ, ವತ್ತಧಮ್ಮತಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ತಸ್ಮಾ ಏವಂ ಅಕರೋನ್ತೋ ವತ್ತಭೇದೇ ದುಕ್ಕಟಂ ಆಪಜ್ಜತಿ.

ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಉಪನನ್ದಂ ಆರಬ್ಭ ‘‘ಅಜ್ಜುಣ್ಹೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಗಮೇಹೀ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೫೩೭) ವುಚ್ಚಮಾನೋ ನಾಗಮೇಸಿ, ತಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ಸಾಧಾರಣಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಅನಾಣತ್ತಿಕಂ, ತಿಕಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಊನಕೇಸು ಚೋದನಾಠಾನೇಸು ಅತಿರೇಕಸಞ್ಞಿನೋ ವೇಮತಿಕಸ್ಸ ವಾ ದುಕ್ಕಟಂ. ಅಚೋದನಾಯ ಲದ್ಧೇ, ಸಾಮಿಕೇಹಿ ಚೋದೇತ್ವಾ ದಿನ್ನೇ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಾದೀನಞ್ಚ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಭಾವೋ, ದೂತೇನ ಅಪ್ಪಿತತಾ, ತತುತ್ತರಿವಾಯಾಮೋ, ತೇನ ವಾಯಾಮೇನ ಪಟಿಲಾಭೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ. ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ಚತುತ್ಥಸದಿಸಾನೇವಾತಿ.

ರಾಜಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಚೀವರವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.