೧. ಏಕಕಮಾತಿಕಾದಿವಣ್ಣನಾ

೭೫೧. ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾನಂ ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯತಾಯ, ಆರಮ್ಮಣಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಟ್ಠಾನತಾಯ ಓಕಾಸಟ್ಠೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ನಹೇತಾದೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ‘‘ಅಹೇತುಕಾ’’ತಿಆದಿಕಂ ಸಬ್ಬಂ ಏಕವಿಧೇನ ಞಾಣವತ್ಥುಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಏಕಂ ನಹೇತೂತಿ ನಹೇತುತಾಯ ಏಕಂ ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಂ ನಹೇತೂತಿ ವುತ್ತಾ ತೇಸಂ ನಹೇತುತಾ. ಏಕನ್ತಾಹೇತುಭಾವೇನ ಹಿ ತೇ ಏಕಪ್ಪಕಾರಾವಾತಿ. ಅಞ್ಞಮ್ಪೀತಿ ಅಹೇತುಕಾದಿ. ಅವಿತಥಸಾಮಞ್ಞಯುತ್ತನ್ತಿ ತೇನೇವ ಅಹೇತುಕತಾದಿನಾ ಯಥಾಭೂತೇನ ಸಮಾನಭಾವೇನ ಯುತ್ತಂ. ಞಾಣಾರಮ್ಮಣನ್ತಿ ಞಾಣಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಂ ಯಥಾವುತ್ತಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾದಿ. ವತ್ಥುವಿಭಾವನಾತಿ ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾದಿಕಸ್ಸ ಞಾಣವತ್ಥುಸ್ಸ ಯಥಾವುತ್ತವಿಸೇಸೇನ ವಿಭಾವನಾ ಪಕಾಸನಾ ಪಞ್ಞಾ.

ಓಸಾನದುಕಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಅತ್ಥಜಾಪಿಕಾ ಪಞ್ಞಾ, ಜಾಪಿತತ್ಥಾ ಪಞ್ಞಾ’’ತಿ ಇಮಸ್ಸ ದುಕಸ್ಸ. ದುಕಮಾತಿಕಾ ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಣಿಯಂ ವುತ್ತದುಕಮಾತಿಕಾತಿ ಆಹ ‘‘ದುಕಮಾತಿಕಂ ಅನಿಸ್ಸಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಚಿನ್ತಾಮಯಾ ಪಞ್ಞಾ’’ತಿಆದಿಕಾ ತಿಕಮಾತಿಕಂ ಅನಿಸ್ಸಾಯ ವುತ್ತಾತಿ ಆಹ ‘‘ಏವಂ ತಿಕಾನುರೂಪೇಹೀತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ದಟ್ಠಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಯದಿಪಿ ಜಾಪ-ಸದ್ದೋ ಬ್ಯತ್ತವಚನೇ, ಮಾನಸೇ ಚ ಪವತ್ತತಿ, ಜನನತ್ಥೇಪಿ ಪನ ದಟ್ಠಬ್ಬೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅನೇಕತ್ಥತ್ತಾ ಧಾತುಸದ್ದಾನ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಕುಸಲಪಞ್ಞಾ ವಿಪಾಕಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ, ಕಿರಿಯಪಞ್ಞಾ ಪರಿಕಮ್ಮಾದಿಭೂತಾ ಅತ್ತನಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತಬ್ಬಫಲಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಅತ್ಥಸ್ಸ ನಿಬ್ಬತ್ತನತೋ ಅತ್ಥಜಾಪಿಕಾತಿ ವುತ್ತಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅತ್ಥಜಾಪಿಕಾ ಕಾರಣಗತಾ ಪಞ್ಞಾ’’ತಿ. ವಿಪಾಕಪಞ್ಞಾ, ಕಿರಿಯಪಞ್ಞಾ ಚ ಸಹಜಾತಾದಿಪಚ್ಚಯವಸೇನ ತಂತಂವಿಪಾಕಾದಿಅತ್ಥಂ ಜಾಪೇತಿ ಜನೇತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಜಾಪಿತೋ ಜನಿತೋ ಅತ್ಥೋ ಏತಿಸ್ಸಾತಿ ಜಾಪಿತತ್ಥಾ’’ತಿ. ಸತಿಪಿ ಸಹಜಾತಾನಂ ಪಚ್ಚಯಭಾವೇ ವಿಪಾಕಕಿರಿಯಪಞ್ಞಾ ನ ಕುಸಲಾ ವಿಯ ವಿಪಾಕಾನಂ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯೇನ ಕಾರಣವೋಹಾರಂ ಲಭತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಕಾರಣಪಞ್ಞಾಸದಿಸೀ’’ತಿ. ವಿಭಾವನತ್ಥೇನ ಪಞ್ಞಾ ಆರಮ್ಮಣಂ ವಿಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೇಪಿ ಪಕಾಸೇತಿಯೇವಾತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಫಲಪ್ಪಕಾಸನಭೂತಾ’’ತಿ. ಯತೋ ಸಾ ಆಲೋಕೋಭಾಸಪಜ್ಜೋತಪರಿಯಾಯೇಹಿ ವಿಭಾವಿತಾ.