(೩.) ತಿಕನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೭೬೮. ಪಞ್ಞಾಪರಿಣಾಮಿತೇಸೂತಿ ಪಞ್ಞಾಯ ಪರಿಪಾಚಿತೇಸು. ‘‘ಯೋಗವಿಹಿತೇಸೂತಿ ಇದಞ್ಚ ವಿಸಯವಿಸೇಸನಮತ್ತಮೇವ, ತಸ್ಮಾ ಯಾನಿ ಪಞ್ಞಾಯ ವಿಹಿತಾನಿ ಅಹೇಸುಂ ಹೋನ್ತಿ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಚ, ಸಬ್ಬಾನಿ ತಾನಿ ಯೋಗವಿಹಿತಾನೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಾನಿ. ಸಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಕಾತಬ್ಬಂ ಸಿಪ್ಪಂ, ಇತರಂ ಕಮ್ಮಂ. ಅಯಮೇತೇಸಂ ವಿಸೇಸೋ. ವಡ್ಢಕೀಕಮ್ಮನ್ತಿ ಚ ಅಸಿಕ್ಖಿತ್ವಾಪಿ ಕಾತಬ್ಬಂ ಥೂಲಕಮ್ಮಂ ‘‘ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ, ಪಞ್ಞಾ ಏವ ವಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ‘‘ಕಮ್ಮಂ ಸಿಪ್ಪ’’ನ್ತಿ ಚ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ನಾಗಮಣ್ಡಲಂ ನಾಮ ಮಣ್ಡಲಂ ಕತ್ವಾ ಸಪ್ಪೇ ವಿಜ್ಜಾಯ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ಬಲಿಂ ದತ್ವಾ ವಿಸಾಪನಯನಂ. ಪರಿತ್ತಂ ರಕ್ಖಾ, ಯೇನ ‘‘ಫೂ’’ತಿ ಮುಖವಾತಂ ದತ್ವಾ ವಿಸಂ ಅಪನಯನ್ತಿ, ಸೋ ಉಣ್ಣನಾಭಿಆದಿಮನ್ತೋ ಫುಧಮನಕಮನ್ತೋ. ‘‘ಅ ಆ’’ತಿಆದಿಕಾ ಮಾತಿಕಾ ‘‘ಕ ಕಾ’’ತಿಆದಿಕೋ ತಪ್ಪಭೇದೋ ಚ ಲೇಖಾ.

ಕುಸಲಂ ಧಮ್ಮಂ ಸಕಂ, ಇತರಂ ನೋಸಕಂ. ಚತುನ್ನಂ ಸಚ್ಚಾನಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತಬ್ಬಾನಂ ತಪ್ಪಟಿವೇಧಪಚ್ಚಯಭಾವೇನ ಅನುಲೋಮನಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಪುಬ್ಬೇ ‘‘ಯೋಗವಿಹಿತೇಸು ವಾ ಕಮ್ಮಾಯತನೇಸೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಪಞ್ಞಾ ವುತ್ತಾ, ಪುನ ತಸ್ಸಾ ವೇವಚನವಸೇನ ‘‘ಅನುಲೋಮಿಕಂ ಖನ್ತಿ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ‘‘ಅನು…ಪೇ… ಪಞ್ಞಾವೇವಚನಾನೀ’’ತಿ ಆಹ. ಏತ್ಥ ಚ ಏವರೂಪಿನ್ತಿ ಯಥಾವುತ್ತಕಮ್ಮಾಯತನಾದಿವಿಸಯಂ ಕಮ್ಮಸ್ಸಕತಸಚ್ಚಾನುಲೋಮಿಕಸಭಾವಂ ಅನಿಚ್ಚಾದಿಪವತ್ತಿಆಕಾರಞ್ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಥಾವುತ್ತಾ ಚ ಭೂಮಿಸಭಾವಪವತ್ತಿಆಕಾರನಿದ್ದೇಸಾ ಖನ್ತಿಆದೀಹಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಾ. ಯಸ್ಸಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮಾ ನಿಜ್ಝಾನಪಜಾನನಕಿಚ್ಚಸಙ್ಖಾತಂ ಓಲೋಕನಂ ಖಮನ್ತಿ ಅವಿಪರೀತಸಭಾವತ್ತಾ, ಸಾ ಪಞ್ಞಾ ಧಮ್ಮಾನಂ ನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖಮನಂ ಏತಿಸ್ಸಾ ಅತ್ಥೀತಿ ಧಮ್ಮನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೭೬೯. ಅಸಂವರಂ ಮುಞ್ಚತೀತಿ ಸಮಾದಾನಸಮ್ಪತ್ತವಿರತಿಸಮ್ಪಯುತ್ತಚೇತನಾ ‘‘ಸೀಲಂ ಪೂರೇನ್ತಸ್ಸ ಮುಞ್ಚಚೇತನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ. ಪುಬ್ಬಾಪರಪಞ್ಞಾಯ ಚ ದಾನಸೀಲಮಯತಾವಚನತೋ ಮುಞ್ಚಅಪರಚೇತನಾವಸೇನ ‘‘ಆರಬ್ಭಾ’’ತಿ, ಪುಬ್ಬಚೇತನಾವಸೇನ ‘‘ಅಧಿಕಿಚ್ಚಾ’’ತಿ ಚ ವತ್ತುಂ ಯುತ್ತನ್ತಿ ‘‘ಅಧಿಕಿಚ್ಚಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ ಯುಜ್ಜತಿ.

೭೭೦. ಪಞ್ಚಸೀಲದಸಸೀಲಾನಿ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಜಾತಿಯಾ ಚ ಪಚ್ಚಯಭೂತೇಸು ಸಙ್ಖಾರಭವೇಸು ಅನ್ತೋಗಧಾನೀತಿ ‘‘ಉಪ್ಪಾದಾ ವಾ’’ತಿಆದಿಕಾಯ ಧಮ್ಮಟ್ಠಿತಿಪಾಳಿಯಾ ಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ. ಭವನಿಬ್ಬತ್ತಕಸೀಲಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾಪನಂ ಸತಿಪಿ ಸವನೇ ನ ತಥಾಗತದೇಸನಾಯತ್ತನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಆದೀನಮ್ಪಿ ತಂ ವುತ್ತಂ.

ಅಧಿಪಞ್ಞಾಯ ಪಞ್ಞಾತಿ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಯ ಅನ್ತೋಗಧಾ ಪಞ್ಞಾ. ಅಥ ವಾ ಅಧಿಪಞ್ಞಾನಿಬ್ಬತ್ತೇಸು, ತದಧಿಟ್ಠಾನೇಸು ವಾ ಧಮ್ಮೇಸು ಅಧಿಪಞ್ಞಾ-ಸದ್ದೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ತತ್ಥ ಪಞ್ಞಾ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಯ ಪಞ್ಞಾ.

೭೭೧. ಅಪಾಯುಪ್ಪಾದನಕುಸಲತಾ ಅಪಾಯಕೋಸಲ್ಲಂ ಸಿಯಾತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಪುಚ್ಛತಿ ‘‘ಅಪಾಯಕೋಸಲ್ಲಂ ಕಥಂ ಪಞ್ಞಾ ನಾಮ ಜಾತಾ’’ತಿ. ತಂ ಪನ ಪರಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ನಿವತ್ತೇನ್ತೋ ‘‘ಪಞ್ಞವಾಯೇವ ಹೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ರುಪಾಯಾತಿ ತತ್ರ ತತ್ರ ಉಪಾಯಭೂತಾ. ಠಾನೇ ಉಪ್ಪತ್ತಿ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಠಾನುಪ್ಪತ್ತಿಯಂ. ಕಿಂ ತಂ? ಕಾರಣಜಾನನಂ, ಭಯಾದೀನಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿಕ್ಖಣೇ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾನೇ ಲಹುಉಪ್ಪಜ್ಜನಕನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ತಿಕನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.