೨. ಕಾಲಸಂಸನ್ದನವಣ್ಣನಾ

೨೮೫. ಅತೀತಾನಾಗತಂ ಪಹಾಯ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನರೂಪಮೇವ ಅಪ್ಪಿಯಂ ಅವಿಭಜಿತಬ್ಬಂ ಕರಿತ್ವಾತಿ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಸದ್ದೇನ ರೂಪಸದ್ದೇನ ಚಾತಿ ಉಭೋಹಿಪಿ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನರೂಪಮೇವ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಕತ್ವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಪಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಅವಿಗತತ್ತಾತಿ ಏತೇನ ಇದಂ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ ‘‘ನ ರೂಪಪಞ್ಞತ್ತಿ ವಿಯ ವತ್ಥಪಞ್ಞತ್ತಿ ಸಭಾವಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೇ ಪವತ್ತಾ ವಿಜ್ಜಮಾನಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಅಥ ಖೋ ಪುಬ್ಬಾಪರಿಯವಸೇನ ಪವತ್ತಮಾನಂ ರೂಪಸಮೂಹಂ ಉಪಾದಾಯ ಪವತ್ತಾ ಅವಿಜ್ಜಮಾನಪಞ್ಞತ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ವತ್ಥಭಾವಸ್ಸ ಓದಾತಭಾವವಿಗಮೇ ವಿಗಮಾವತ್ತಬ್ಬತಾ ಯುತ್ತಾ, ನ ಪನ ರೂಪಭಾವಸ್ಸ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಭಾವವಿಗಮೇ’’ತಿ.

ಕಾಲಸಂಸನ್ದನವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ವಚನಸೋಧನವಣ್ಣನಾ

೨೮೮. ಅನಾಗತಂ ವಾ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ವಾ ಹುತ್ವಾ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅನಾಗತಂ ಅನಾಗತಂ ಹುತ್ವಾ ಪುನ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಹೋನ್ತಂ ಹುತ್ವಾ ಹೋತೀತಿ, ತಥಾ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಹೋನ್ತಂ ಪುಬ್ಬೇ ಅನಾಗತಂ ಹುತ್ವಾ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಹೋತೀತಿ ಹುತ್ವಾ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಕಿಂ ತೇ ತಮ್ಪಿ ಹುತ್ವಾ ಹೋತೀತಿ ತಬ್ಭಾವಾವಿಗಮತೋ ಹುತ್ವಾಹೋತಿಭಾವಾನುಪರಮಂ ಅನುಪಚ್ಛೇದಂ ಪುಚ್ಛತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಯುತ್ತೋ. ಹುತ್ವಾ ಭೂತಸ್ಸ ಪುನ ಹುತ್ವಾ ಅಭಾವತೋತಿ ಅನಾಗತಂ ಹುತ್ವಾ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಭೂತಸ್ಸ ಪುನ ಅನಾಗತಂ ಹುತ್ವಾ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಾಭಾವತೋ.

ಯಸ್ಮಾ ತನ್ತಿ ತಂ ಹುತ್ವಾ ಭೂತಂ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಯಸ್ಮಾ ಅನಾಗತಂ ಹುತ್ವಾ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಹೋನ್ತಂ ‘‘ಹುತ್ವಾ ಹೋತೀ’’ತಿ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗತಂ, ತಸ್ಮಾ ದುತಿಯಮ್ಪಿ ‘‘ಹುತ್ವಾ ಹೋತೀ’’ತಿ ವಚನಂ ಅರಹತೀತಿ ಪಟಿಜಾನಾತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಏವಂ ಪನ ಧಮ್ಮೇ ಹುತ್ವಾಹೋತಿಭಾವಾನುಪರಮಂ ವದನ್ತಸ್ಸ ಅಧಮ್ಮೇ ಸಸವಿಸಾಣೇ ನಹುತ್ವಾನ ಹೋತಿಭಾವಾನುಪರಮೋ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ‘‘ಅಥ ನ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ.

ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತನಯೇನಾತಿ ಕಾಲನಾನತ್ತೇನ. ಪಟಿಞ್ಞಾತನಯೇನಾತಿ ಅತ್ಥಾನಾನತ್ತೇನ. ಅತ್ಥಾನಾನತ್ತಂ ಇಚ್ಛನ್ತೋಪಿ ಪನ ಅನಾಗತಸ್ಸ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿಭಾವಂ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಚ ಅನಾಗತೇ ವುತ್ತಂ ಹುತ್ವಾಭಾವಂ ಕಥಂ ಪಟಿಜಾನಾತೀತಿ ವಿಚಾರೇತಬ್ಬಂ. ಅತ್ಥಾನಾನತ್ತಮೇವ ಹಿ ತೇನ ಅನುಞ್ಞಾಯತಿ, ನ ಅನಾಗತೇ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಭಾವೋ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ವಾ ಅನಾಗತಭಾವೋತಿ. ಪುರಿಮಂ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಪಞ್ಹಂ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾತಿ ಅನುಞ್ಞಾತಪಞ್ಹಸ್ಸ ಹುತ್ವಾ ಹೋತಿ ಹುತ್ವಾ ಹೋತೀತಿ ದೋಸೋ ವುತ್ತೋತಿ ಅವುತ್ತದೋಸಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಪಞ್ಹಂ ಪುನ ಗಹೇತ್ವಾ ತೇನ ಚೋದೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತ್ಥ ಚ ಅತ್ಥಾನಾನತ್ತೇನ ಹುತ್ವಾಹೋತೀತಿ ಅನುಜಾನನ್ತಸ್ಸ ದೋಸೋ ಕಾಲನಾನತ್ತಾಯೇವ ಅನಾಗತಂ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನನ್ತಿ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೇನ ಕಥಂ ಹೋತೀತಿ? ತಸ್ಸೇವ ಅನುಜಾನನಪಟಿಕ್ಖೇಪತೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಏಕೇಕನ್ತಿ ಅನಾಗತಮ್ಪಿ ನ ಹುತ್ವಾ ನ ಹೋತಿ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಮ್ಪೀತಿ ತದುಭಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಏಕೇಕಂ ನ ಹುತ್ವಾ ನ ಹೋತಿ ನ ಹುತ್ವಾ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ನ ಏಕೇಕಮೇವ ನ ಹುತ್ವಾ ನ ಹೋತಿ ನ ಹುತ್ವಾ ನ ಹೋತೀತಿ. ಏಸ ನಯೋ ಪುರಿಮಸ್ಮಿಂ ‘‘ಏಕೇಕಂ ಹುತ್ವಾ ಹೋತಿ ಹುತ್ವಾ ಹೋತೀ’’ತಿ ವಚನೇಪಿ. ಅನಾಗತಸ್ಸ ಹಿ ‘‘ಹುತ್ವಾ ಹೋತೀ’’ತಿ ನಾಮಂ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಚಾತಿ ದ್ವೇಪಿ ನಾಮಾನಿ ಸಙ್ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಹುತ್ವಾ ಹೋತಿ ಹುತ್ವಾ ಹೋತೀ’’ತಿ ಚೋದಿತಂ, ತಥಾ ‘‘ನ ಹುತ್ವಾ ನ ಹೋತಿ ನ ಹುತ್ವಾ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ ಚಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಸಬ್ಬತೋ ಅನ್ಧಕಾರೇನ ಪರಿಯೋನದ್ಧೋ ವಿಯಾತಿ ಏತೇನ ಅಪರಿಯೋನದ್ಧೇನ ಪಟಿಜಾನಿತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಪುರಿಮನಯೇ ಹುತ್ವಾ ಭೂತಸ್ಸ ಪುನ ಹುತ್ವಾಹೋತಿಭಾವೋ ಚೋದಿತೋ, ದುತಿಯನಯೇ ಅನಾಗತಾದೀಸು ಏಕೇಕಸ್ಸ ಹುತ್ವಾಹೋತಿನಾಮತಾತಿ ಅಯಂ ವಿಸೇಸೋ.

ವಚನಸೋಧನವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಅತೀತಞಾಣಾದಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೨೯೦. ಪುನ ಪುಟ್ಠೋ…ಪೇ… ಅತ್ಥಿತಾಯ ಪಟಿಜಾನಾತೀತಿ ಏತ್ಥ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಞಾಣಂ ತೇನಾತಿ ಏತೇನ ಅನುವತ್ತಮಾನಾಪೇಕ್ಖನವಚನೇನ ಕಥಂ ವುಚ್ಚತೀತಿ ವಿಚಾರೇತಬ್ಬಂ.

ಅತೀತಞಾಣಾದಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಅರಹನ್ತಾದಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೨೯೧. ಯುತ್ತಿವಿರೋಧೋ ಅರಹತೋ ಸರಾಗಾದಿಭಾವೇ ಪುಥುಜ್ಜನೇನ ಅನಾನತ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸಸ್ಸ ಅಫಲತಾತಿ ಏವಮಾದಿಕೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

ಅರಹನ್ತಾದಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಪದಸೋಧನಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೨೯೫. ತೇನ ಕಾರಣೇನಾತಿ ಅತೀತಅತ್ಥಿಸದ್ದಾನಂ ಏಕತ್ಥತ್ತಾ ಅತ್ಥಿಸದ್ದತ್ಥಸ್ಸ ಚ ನ್ವಾತೀತಭಾವತೋ ‘‘ಅತೀತಂ ನ್ವಾತೀತಂ, ನ್ವಾತೀತಞ್ಚ ಅತೀತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಏತ್ಥ ಪನ ಅತೀತಾದೀನಂ ಅತ್ಥಿತಂ ವದನ್ತಸ್ಸ ಪರವಾದಿಸ್ಸೇವಾಯಂ ದೋಸೋ ಯಥಾ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನ ಪನ ‘‘ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ವದನ್ತಸ್ಸ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ತಥಾ ಪಟಿಪಾದೇತಬ್ಬಂ.

ಪದಸೋಧನಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸಬ್ಬಮತ್ಥೀತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.