೩. ತತಿಯನಯೋ ಅಸಙ್ಗಹಿತೇನಸಙ್ಗಹಿತಪದವಣ್ಣನಾ
೧೭೯. ಅಸಙ್ಗಹಿತೇನಸಙ್ಗಹಿತಪದನಿದ್ದೇಸೇ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೇನ ಖನ್ಧಸಙ್ಗಹೇನ ಅಸಙ್ಗಹಿತೇಸು ವೇದನಾದೀನಂ ತಿಣ್ಣಂ ಖನ್ಧಾನಂ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಚ ಸುಖುಮರೂಪೇನ ಸಹ ಆಯತನಧಾತುಸಭಾಗತ್ತೇ ಸತಿಪಿ ನ ಸುಖುಮರೂಪಮೇವ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋತಿ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೇನ ಆಯತನಧಾತುಸಭಾಗತ್ತಂ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ತೇನ ತಾನಿ ಆಯತನಧಾತುಸಙ್ಗಹೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ. ನ ಕೇವಲಂ ಸಙ್ಗಹಿತಾನೇವ, ಅಸಙ್ಗಹಿತಾನಿಪಿ ತೇನ ತಾನಿ ತೇಹಿ ಸಙ್ಗಹೇಹಿ ನ ಹೋನ್ತೇವ ತದೇಕದೇಸೇನ ಸುಖುಮರೂಪೇನ ಆಯತನಧಾತುಸಭಾಗತ್ತಾ, ಸಙ್ಗಹಿತಾಭಾವೋ ಏವ ಪನ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧಚಕ್ಖಾಯತನಾದೀಹಿ ಪನ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾ ನ ತೇ ತೇಹಿ ಕಥಞ್ಚಿ ಸಮ್ಮಿಸ್ಸಾತಿ ಸಬ್ಬಥಾ ತೇ ತೇಹಿ ನ ಸಙ್ಗಹಿತಾ. ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಾದೀಹಿ ಚ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಸಮುದಾಯಭೂತೇಹಿ ಖನ್ಧಸಙ್ಗಹೇನ ಅಸಙ್ಗಹಿತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೇನ ವಿಯ ಆಯತನಧಾತುಸಙ್ಗಹೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಂ ತೇಹಿ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಙ್ಗಾಹಕತ್ತಾಭಾವತೋ ಏವ ಏವರೂಪಾನಂ ಅಸಙ್ಗಾಹಕಭಾವೇನ ಅಗ್ಗಹಣಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ, ಸನಿಬ್ಬಾನಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಸಮುದಾಯಭೂತಾನಂ ಪನ ಅಬ್ಯಾಕತಧಮ್ಮಾದೀನಂ ಅಸಙ್ಗಾಹಕತ್ತಾಭಾವತೋವ. ನ ಹಿ ತಂ ಕಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ, ಯಸ್ಸ ತೇ ಖನ್ಧಸಙ್ಗಹೇನ ಅಸಙ್ಗಾಹಕಾ ಸಿಯುಂ, ನ ಚ ಅತ್ತನೋ ಏಕದೇಸೋ ಅತ್ತೇಕದೇಸಸಭಾಗೋ ಚ ಅತ್ತನಾ ಅಸಙ್ಗಹಿತೋ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ತನಾ ಅಸಙ್ಗಹಿತಸಙ್ಗಾಹಕತ್ತಾ ಪನ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಾದೀನಂ ಗಹಣಂ ಕತನ್ತಿ.
ಯಂ ಪನ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯೇ ಧಮ್ಮಾಯತನೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾ’’ತಿ, ತಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ವತ್ತುಂ. ಧಮ್ಮಾಯತನೇನ ಹಿ ನ ಕೋಚಿ ಧಮ್ಮೋ ಕೇನಚಿ ಸಙ್ಗಹೇನ ಸಙ್ಗಹಿತೋ ಅತ್ಥಿ ವಿಸಭಾಗಕ್ಖನ್ಧನಿಬ್ಬಾನಸಮುದಾಯತ್ತಾ, ಖನ್ಧಸಙ್ಗಹೇನ ಸಯಮೇವ ಅತ್ತನೋ ಸಙ್ಗಾಹಕಂ ನ ಹೋತೀತಿ ಆಯತನಧಾತುಸಙ್ಗಹೇಹಿ ಚ ಸಙ್ಗಾಹಕತ್ತಾಭಾವತೋತಿ ದಸ್ಸಿತೋಯಂ ನಯೋತಿ ಏತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾಯತನಗಣನೇನ ಗಣಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಾನಿ…ಪೇ… ಗಹಿತಾನೀತಿ ಏತೇನ ವಿಞ್ಞಾಣಸಮ್ಮಿಸ್ಸಂ ಧಮ್ಮಾಯತನೇಕದೇಸಂ ದೀಪೇನ್ತಾನಿ ಇದ್ಧಿಪಾದಾದಿಪದಾನಿ, ಓಳಾರಿಕರೂಪಸಮ್ಮಿಸ್ಸಂ ದೀಪೇನ್ತಾನಿ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಾದಿಪದಾನಿ, ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಧಮ್ಮಾಯತನಂ ಅದೀಪೇನ್ತಾನಿ ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧಚಕ್ಖಾಯತನಾದಿಪದಾನಿ, ಸಕಲಧಮ್ಮಾಯತನದೀಪಕಾನಿ ಧಮ್ಮಾಯತನಾದಿಪದಾನಿ ಚ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಾಯತನೇಕದೇಸಂ ಅಞ್ಞಾಯತನೇನ ಅಸಮ್ಮಿಸ್ಸಂ ದೀಪೇನ್ತಾನಿ ಗಹಿತಾನೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.
ತತಿಯನಯಅಸಙ್ಗಹಿತೇನಸಙ್ಗಹಿತಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.