೪. ಚತುತ್ಥನಯೋ ಸಙ್ಗಹಿತೇನಸಙ್ಗಹಿತಪದವಣ್ಣನಾ

೧೯೧. ಸಙ್ಗಹಿತೇನಸಙ್ಗಹಿತಪದನಿದ್ದೇಸೇ ಯಸ್ಮಾ ಯಥಾ ದುತಿಯತತಿಯನಯಾ ತಿಣ್ಣಂ ಸಙ್ಗಹಾನಂ ಸಙ್ಗಹಣಾಸಙ್ಗಹಣಪ್ಪವತ್ತಿವಿಸೇಸೇನ ‘‘ಸಙ್ಗಹಿತೇನ ಅಸಙ್ಗಹಿತಂ, ಅಸಙ್ಗಹಿತೇನ ಸಙ್ಗಹಿತ’’ನ್ತಿ ಚ ಉದ್ದಿಟ್ಠಾ, ನೇವಂ ಚತುತ್ಥಪಞ್ಚಮಾ. ಸಙ್ಗಹಣಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ ಏವ ಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಂ ಉದ್ದಿಟ್ಠಂ, ಅಸಙ್ಗಹಣಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ ಏವ ಚ ಅಸಙ್ಗಹಿತೇನ ಅಸಙ್ಗಹಿತನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಙ್ಗಹಣಪ್ಪವತ್ತಿವಿಸೇಸವಿರಹೇ ಸಙ್ಗಹಿತಧಮ್ಮಾಸಙ್ಗಹಿತಧಮ್ಮವಿಸೇಸೇ ನಿಸ್ಸಿತಾ ಏತೇ ದ್ವೇ ನಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಕೇನಚಿ ಸಙ್ಗಹಿತೇನ ಧಮ್ಮವಿಸೇಸೇನ ಪುನ ಸಙ್ಗಹಿತೋ ಧಮ್ಮವಿಸೇಸೋ ಸಙ್ಗಹಿತೇನ ಸಙ್ಗಹಿತೋ ಸಙ್ಗಹಿತತಾಯ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬೋ ಚ, ತಮೇವ ತಾವ ಯಥಾನಿದ್ಧಾರಿತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸಮುದಯಸಚ್ಚೇನ ಯೇ ಧಮ್ಮಾ ಖನ್ಧ…ಪೇ… ಸಙ್ಗಹಿತಾ, ತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಯೇ ಧಮ್ಮಾ ಖನ್ಧ…ಪೇ… ಸಙ್ಗಹಿತಾ’’ತಿ ಆಹ. ಏತ್ಥ ಚ ಯೇ ತೀಹಿಪಿ ಸಙ್ಗಹೇಹಿ ನ ಸಙ್ಗಾಹಕಾ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧಧಮ್ಮಾಯತನದುಕ್ಖಸಚ್ಚಾದೀನಿ ವಿಯ, ಯೇ ಚ ದ್ವೀಹಾಯತನಧಾತುಸಙ್ಗಹೇಹಿ ಅಸಙ್ಗಾಹಕಾ ಚಕ್ಖಾಯತನಾದೀನಿ ವಿಯ, ಯೇ ಚ ಏಕೇನ ಖನ್ಧಸಙ್ಗಹೇನೇವ ಧಾತುಸಙ್ಗಹೇನೇವ ಚ ನ ಸಙ್ಗಾಹಕಾ ವೇದನಾದಿಕ್ಖನ್ಧನಿರೋಧಸಚ್ಚಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಾದೀನಿ ವಿಯ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಧಾತಾದಯೋ ವಿಯ ಚ, ತೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಙ್ಗಾಹಕತ್ತಾಭಾವಸಬ್ಭಾವಾ ಸಙ್ಗಾಹಕಭಾವೇನ ನ ಉದ್ಧಟಾ, ತೀಹಿಪಿ ಪನ ಸಙ್ಗಹೇಹಿ ಯೇ ಸಙ್ಗಾಹಕಾ, ತೇ ಸಙ್ಗಾಹಕತ್ತಾಭಾವಾಭಾವತೋ ಇಧ ಉದ್ಧಟಾ. ತೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾಪಿ ಹಿ ಏಕನ್ತೇನ ಅತ್ತನೋ ಸಙ್ಗಾಹಕಸ್ಸ ಸಙ್ಗಾಹಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ಯಸ್ಸ ಪುನ ಸಙ್ಗಹೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬೋ ಚಾತಿ.

ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ಸಕಲೇನ ಹಿ ಖನ್ಧಾದಿಪದೇನಾತಿ ಸಕಲವಾಚಕೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಾದಿಪದೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಂ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯಂ ಅತ್ತನೋ ಸಙ್ಗಾಹಕಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಪುನ ತೇನೇವ ಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾ’’ತಿ, ತಂ ತೇನ ಖನ್ಧಾದಿಪದೇನಾತಿ ಏವಂ ಅಯೋಜೇತ್ವಾ ತಂ ಅಞ್ಞಂ ಸಙ್ಗಹಿತಂ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ಏವಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ವತ್ತುಂ. ನ ಹಿ ಯೇನ ಯಂ ಸಙ್ಗಹಿತಂ, ತೇನೇವ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಗಹೋ ಪುಚ್ಛಿತೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತೋ, ನ ಚ ತಸ್ಸೇವ, ಅಥ ಖೋ ತೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಸ್ಸಾತಿ. ಯಥಾ ವೇದನಾ ಸದ್ದೋ ಚ ಖನ್ಧೋ ಆಯತನಞ್ಚ, ನ ಏವಂ ಸುಖುಮರೂಪಂ, ತಂ ಪನ ಖನ್ಧಾಯತನಾನಂ ಏಕದೇಸೋವ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಸುಖುಮರೂಪೇಕದೇಸಂ ವಾ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಸುಖುಮರೂಪಂ ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸಬ್ಬತ್ಥ ಚ ಅಞ್ಞೇನ ಅಸಮ್ಮಿಸ್ಸನ್ತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಯಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ತದೇವ ಯೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಖನ್ಧಾದಿವಸೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಂ, ತೇ ಧಮ್ಮೇ ಸನ್ಧಾಯಾ’’ತಿ, ತಮ್ಪಿ ತಥಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ವತ್ತುಂ. ನ ಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಸ್ಸ ಸಙ್ಗಹಿತೇನ ಸಙ್ಗಹೋ ಏತ್ಥ ಪುಚ್ಛಿತೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತೋ ಚ, ಅಥ ಖೋ ಸಙ್ಗಹೋವ, ತಸ್ಮಾ ಏಕೇನ ಖನ್ಧೇನಾತಿ ಏಕೇನ ಖನ್ಧಗಣನೇನಾತಿ ಅಯಮೇವೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ, ನ ಸಙ್ಗಾಹಕೇನಾತಿ. ನ ಹಿ ಏಕೋ ಖನ್ಧೋ ಅತ್ತನೋ ಏಕದೇಸಸ್ಸ ಸಙ್ಗಾಹಕೋತಿ.

ಚತುತ್ಥನಯಸಙ್ಗಹಿತೇನಸಙ್ಗಹಿತಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.