೯. ಮೇತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೨. ನವಮೇ ಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಞ್ಞಾನನ್ತಿ (ಇತಿವು. ಅಟ್ಠ. ೬೨) ಏತ್ಥ ಮಾತಿ ಪಟಿಸೇಧೇ ನಿಪಾತೋ. ಪುಞ್ಞ-ಸದ್ದೋ ‘‘ಕುಸಲಾನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾದಾನಹೇತು ಏವಮಿದಂ ಪುಞ್ಞಂ ಪವಡ್ಢತೀ’’ತಿಆದೀಸು (ದೀ. ನಿ. ೩.೮೦) ಪುಞ್ಞಫಲೇ ಆಗತೋ. ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾಗತೋಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲೋ ಪುಞ್ಞಞ್ಚೇ ಸಙ್ಖಾರಂ ಅಭಿಸಙ್ಖರೋತೀ’’ತಿಆದೀಸು (ಸಂ. ನಿ. ೨.೫೧) ಕಾಮರೂಪಾವಚರಸುಚರಿತೇಸು. ‘‘ಪುಞ್ಞೂಪಗಂ ಹೋತಿ ವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿಆದೀಸು (ಸಂ. ನಿ. ೨.೫೧) ಸುಗತಿವಿಸೇಸಭೂತೇ ಉಪಪತ್ತಿಭವೇ. ‘‘ತೀಣಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯವತ್ಥೂನಿ ದಾನಮಯಂ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯವತ್ಥು, ಸೀಲಮಯಂ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯವತ್ಥು, ಭಾವನಾಮಯಂ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯವತ್ಥೂ’’ತಿಆದೀಸು (ಇತಿವು. ೬೦; ದೀ. ನಿ. ೩.೩೦೫; ಅ. ನಿ. ೮.೩೬) ಕುಸಲಚೇತನಾಯಂ. ಇಧ ಪನ ತೇಭೂಮಕಕುಸಲಧಮ್ಮೇ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಭಾಯಿತ್ಥಾತಿ ಏತ್ಥ ದುವಿಧಂ ಭಯಂ ಞಾಣಭಯಂ, ಸಾರಜ್ಜಭಯನ್ತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಯೇಪಿ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಾ ದೀಘಾಯುಕಾ ವಣ್ಣವನ್ತೋ ಸುಖಬಹುಲಾ ಉಚ್ಚೇಸು ವಿಮಾನೇಸು ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಾ, ತೇಪಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಭಯಂ ಸಂವೇಗಂ ಸನ್ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೪.೩೩) ಆಗತಂ ಞಾಣಭಯಂ. ‘‘ಅಹುದೇವ ಭಯಂ, ಅಹು ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ, ಅಹು ಲೋಮಹಂಸೋ’’ತಿಆದೀಸು (ದೀ. ನಿ. ೨.೩೧೮) ಆಗತಂ ಸಾರಜ್ಜಭಯಂ. ಇಧಾಪಿ ಸಾರಜ್ಜಭಯಮೇವ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ – ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೀಘರತ್ತಂ ಕಾಯವಚೀಸಂಯಮೋ ವತ್ತಪ್ಪಟಿವತ್ತಪೂರಣಂ ಏಕಾಸನಂ ಏಕಸೇಯ್ಯಂ ಇನ್ದ್ರಿಯದಮೋ ಧುತಧಮ್ಮೇಹಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ನಿಗ್ಗಹೋ ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಾನುಯೋಗವಸೇನ ವೀರಿಯಾರಮ್ಭೋತಿ ಏವಮಾದೀನಿ ಯಾನಿ ಭಿಕ್ಖುನಾ ನಿರನ್ತರಂ ಪವತ್ತೇತಬ್ಬಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ, ತೇಹಿ ಮಾ ಭಾಯಿತ್ಥ, ಮಾ ಭಯಂ ಸನ್ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ಥ. ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖಸ್ಸ ಉಪರೋಧಭಯೇನ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕನಿಬ್ಬಾನಸುಖದಾಯಕೇಹಿ ಪುಞ್ಞೇಹಿ ಮಾ ಭಾಯಿತ್ಥಾತಿ. ನಿಸ್ಸಕ್ಕೇ ಇದಂ ಸಾಮಿವಚನಂ.

ಇದಾನಿ ತತೋ ಅಭಾಯಿತಬ್ಬಭಾವೇ ಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸುಖಸ್ಸೇತ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸುಖ-ಸದ್ದೋ ‘‘ಸುಖೋ ಬುದ್ಧಾನಮುಪ್ಪಾದೋ, ಸುಖಾ ವಿರಾಗತಾ ಲೋಕೇ’’ತಿಆದೀಸು (ಧ. ಪ. ೧೯೪) ಸುಖಮೂಲೇ ಆಗತೋ. ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಮಹಾಲಿ, ರೂಪಂ ಸುಖಂ ಸುಖಾನುಪತಿತಂ ಸುಖಾವಕ್ಕನ್ತ’’ನ್ತಿಆದೀಸು (ಸಂ. ನಿ. ೩.೬೦) ಸುಖಾರಮ್ಮಣೇ. ‘‘ಯಾವಞ್ಚಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನ ಸುಕರಂ ಅಕ್ಖಾನೇನ ಪಾಪುಣಿತುಂ ಯಾವ ಸುಖಾ ಸಗ್ಗಾ’’ತಿಆದೀಸು (ಮ. ನಿ. ೩.೨೫೫) ಸುಖಪಚ್ಚಯಟ್ಠಾನೇ. ‘‘ಸುಖೋ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಉಚ್ಚಯೋ’’ತಿಆದೀಸು (ಧ. ಪ. ೧೧೮) ಸುಖಹೇತುಮ್ಹಿ. ‘‘ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾ ಏತೇ ಧಮ್ಮಾ’’ತಿಆದೀಸು (ಮ. ನಿ. ೧.೮೨) ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇ. ‘‘ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಮಂ ಸುಖ’’ನ್ತಿಆದೀಸು (ಮ. ನಿ. ೨.೨೧೫; ಧ. ಪ. ೨೦೩, ೨೦೪) ನಿಬ್ಬಾನೇ. ‘‘ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ’’ತಿಆದೀಸು (ದೀ. ನಿ. ೧.೨೩೨; ಮ. ನಿ. ೧.೨೭೧; ಸಂ. ನಿ. ೨.೧೫೨) ಸುಖವೇದನಾಯಂ. ‘‘ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ಸನ್ತಂ, ಸುಖಮಿಚ್ಚೇವ ಭಾಸಿತ’’ನ್ತಿಆದೀಸು (ಸಂ. ನಿ. ೪.೨೫೩; ಇತಿವು. ೫೩) ಉಪೇಕ್ಖಾವೇದನಾಯಂ. ‘‘ದ್ವೇಪಿ ಮಯಾ, ಆನನ್ದ, ವೇದನಾ ವುತ್ತಾ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸುಖಾ ವೇದನಾ ದುಕ್ಖಾ ವೇದನಾ’’ತಿಆದೀಸು (ಮ. ನಿ. ೨.೮೯) ಇಟ್ಠಸುಖೇಸು. ‘‘ಸುಖೋ ವಿಪಾಕೋ ಪುಞ್ಞಾನ’’ನ್ತಿಆದೀಸು (ಪೇಟಕೋ. ೨೩) ಇಟ್ಠವಿಪಾಕೇ. ಇಧಾಪಿ ಇಟ್ಠವಿಪಾಕೇ ಏವ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಇಟ್ಠಸ್ಸಾತಿಆದೀಸು ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬತೋ ಚೇವ ಅನಿಟ್ಠಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖತೋ ಚ ಇಟ್ಠಸ್ಸ. ಕಮನೀಯತೋ ಮನಸ್ಮಿಞ್ಚ ಕಮನತೋ ಪವಿಸನತೋ ಕನ್ತಸ್ಸ. ಪಿಯಾಯಿತಬ್ಬತೋ ಸನ್ತಪ್ಪನತೋ ಚ ಪಿಯಸ್ಸ. ಮನನೀಯತೋ ಮನಸ್ಸ ವಡ್ಢನತೋ ಚ ಮನಾಪಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಯದಿದಂ ಪುಞ್ಞಾನೀತಿ ಪುಞ್ಞಾನೀತಿ ಯದಿದಂ ವಚನಂ, ಏತಂ ಸುಖಸ್ಸ ಇಟ್ಠಸ್ಸ ವಿಪಾಕಸ್ಸ ಅಧಿವಚನಂ ನಾಮಂ. ಸುಖಸ್ಸೇತಂ ಯದಿದಂ ಪುಞ್ಞಾನೀತಿ ಫಲೇನ ಕಾರಣಸ್ಸ ಅಭೇದೋಪಚಾರಂ ವದತಿ. ತೇನ ಕತೂಪಚಿತಾನಂ ಪುಞ್ಞಾನಂ ಅವಸ್ಸಂಭಾವಿಫಲಂ ಸುತ್ವಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ತಬ್ಬಾನೀತಿ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯಾಯಂ ನಿಯೋಜೇತಿ, ಆದರಞ್ಚ ನೇಸಂ ತತ್ಥ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ.

ಇದಾನಿ ಅತ್ತನಾ ಸುನೇತ್ತಕಾಲೇ ಕತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೀಘರತ್ತಂ ಪಚ್ಚನುಭೂತಂ ಭವನ್ತರಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಉಳಾರತರಂ ಪುಞ್ಞವಿಪಾಕಂ ಉದಾಹರಿತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಪಾಕಟತರಂ ಕರೋನ್ತೋ ‘‘ಅಭಿಜಾನಾಮಿ ಖೋ ಪನಾಹ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಅಭಿಜಾನಾಮೀತಿ ಅಭಿವಿಸಿಟ್ಠೇನ ಞಾಣೇನ ಜಾನಾಮಿ, ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ಬುಜ್ಝಾಮಿ. ದೀಘರತ್ತನ್ತಿ ಚಿರಕಾಲಂ. ಪುಞ್ಞಾನನ್ತಿ ದಾನಾದೀನಂ ಕುಸಲಧಮ್ಮಾನಂ. ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನೀತಿ ಸತ್ತ ಸಂವಚ್ಛರಾನಿ. ಮೇತ್ತಚಿತ್ತನ್ತಿ ಮಿಜ್ಜತೀತಿ ಮೇತ್ತಾ, ಸಿನಿಯ್ಹತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಿತ್ತೇ ಭವಾ, ಮಿತ್ತಸ್ಸ ವಾ ಏಸಾ ಪವತ್ತೀತಿಪಿ ಮೇತ್ತಾ. ಲಕ್ಖಣಾದಿತೋ ಪನ ಹಿತಾಕಾರಪ್ಪವತ್ತಿಲಕ್ಖಣಾ, ಹಿತೂಪಸಂಹಾರರಸಾ, ಆಘಾತವಿನಯಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಾ, ಸತ್ತಾನಂ ಮನಾಪಭಾವದಸ್ಸನಪದಟ್ಠಾನಾ. ಬ್ಯಾಪಾದೂಪಸಮೋ ಏತಿಸ್ಸಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿ, ಸಿನೇಹಸಮ್ಭವೋ ವಿಪತ್ತಿ. ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಂ ಭಾವೇತ್ವಾತಿ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತಂ ಚಿತ್ತಂ, ಚಿತ್ತಸೀಸೇನ ಸಮಾಧಿ ವುತ್ತೋತಿ ಮೇತ್ತಾಸಮಾಧಿಂ ಮೇತಾಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಚೇವ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಚ.

ಸತ್ತ ಸಂವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಕಪ್ಪೇತಿ ಸತ್ತ ಮಹಾಕಪ್ಪೇ. ಸಂವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಗ್ಗಹಣೇನೇವ ಹಿ ಸಂವಟ್ಟಟ್ಠಾಯಿವಿವಟ್ಟಟ್ಠಾಯಿನೋಪಿ ಗಹಿತಾ. ಇಮಂ ಲೋಕನ್ತಿ ಕಾಮಲೋಕಂ. ಸಂವಟ್ಟಮಾನೇ ಸುದನ್ತಿ ಸಂವಟ್ಟಮಾನೇ, ಸುದನ್ತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ, ವಿಪಜ್ಜಮಾನೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ವರಸಂವತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಸುದ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಠನ್ತಿ. ಕಪ್ಪೇತಿ ಕಾಲೇ. ಕಪ್ಪಸೀಸೇನ ಹಿ ಕಾಲೋ ವುತ್ತೋ, ಕಾಲೇ ಖೀಯಮಾನೇ ಸಬ್ಬೋಪಿ ಖೀಯತೇವ. ಯಥಾಹ – ‘‘ಕಾಲೋ ಘಸತಿ ಭೂತಾನಿ, ಸಬ್ಬಾನೇವ ಸಹತ್ತನಾ’’ತಿ (ಜಾ. ೧.೨.೧೯೦). ‘‘ಆಭಸ್ಸರೂಪಗೋ ಹೋಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ತೇಜೋಸಂವಟ್ಟವಸೇನೇತ್ಥ ಕಪ್ಪವುಟ್ಠಾನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಆಭಸ್ಸರೂಪಗೋತಿ ತತ್ಥ ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣವಸೇನ ಆಭಸ್ಸರಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಉಪಗಚ್ಛಾಮೀತಿ ಆಭಸ್ಸರೂಪಗೋ ಹೋಮಿ. ವಿವಟ್ಟಮಾನೇತಿ ಸಣ್ಠಹಮಾನೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸುಞ್ಞಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿಮಾನಂ ಉಪಪಜ್ಜಾಮೀತಿ ಕಸ್ಸಚಿ ಸತ್ತಸ್ಸ ತತ್ಥ ನಿಬ್ಬತ್ತಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ ಸುಞ್ಞಂ ಯಂ ಪಠಮಜ್ಝಾನಭೂಮಿಸಙ್ಖಾತಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿಮಾನಂ ಆದಿತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ, ತಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣವಸೇನ ಉಪಪಜ್ಜಾಮಿ ಉಪೇಮಿ.

ಬ್ರಹ್ಮಾತಿ ಕಾಮಾವಚರಸತ್ತೇಹಿ ವಿಸಿಟ್ಠಟ್ಠೇನ ತಥಾ ತಥಾ ಬ್ರೂಹಿತಗುಣತಾಯ ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತನಟ್ಠೇನ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಾ. ಬ್ರಹ್ಮಪಾರಿಸಜ್ಜಬ್ರಹ್ಮಪುರೋಹಿತೇಹಿ ಮಹನ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾತಿ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ, ತತೋ ಏವ ತೇ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಠಿತತ್ತಾ ಅಭಿಭೂ. ತೇಹಿ ನ ಕೇನಚಿಪಿ ಗುಣೇನ ಅಭಿಭೂತೋತಿ ಅನಭಿಭೂತೋ. ಅಞ್ಞದತ್ಥೂತಿ ಏಕಂಸವಚನೇ ನಿಪಾತೋ. ದಸ್ಸನತೋ ದಸೋ, ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಾನಂ ದಸ್ಸನಸಮತ್ಥೋ ಅಭಿಞ್ಞಾಞಾಣೇನ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ ಪಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಇದ್ಧಿಪಾದಭಾವನಾಬಲೇನ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಞ್ಚ ಮಮ ವಸೇ ವತ್ತೇಮೀತಿ ವಸವತ್ತೀ ಹೋಮೀತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ತದಾ ಕಿರ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅಟ್ಠಸಮಾಪತ್ತಿಲಾಭೀಪಿ ಸಮಾನೋ ತಥಾ ಸತ್ತಹಿತಂ ಅತ್ತನೋ ಪಾರಮಿಪೂರಣಞ್ಚ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಾಸು ಏವ ದ್ವೀಸು ಝಾನಭೂಮೀಸು ನಿಕನ್ತಿ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಮೇತ್ತಾಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರವಸೇನ ಅಪರಾಪರಂ ಸಂಸರಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ…ಪೇ… ವಸವತ್ತೀ’’ತಿ.

ಏವಂ ಭಗವಾ ರೂಪಾವಚರಪುಞ್ಞಸ್ಸ ವಿಪಾಕಮಹನ್ತತಂ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಕಾಮಾವಚರಪುಞ್ಞಸ್ಸಪಿ ವಿಪಾಕಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಛತ್ತಿಂಸಕ್ಖತ್ತು’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸಕ್ಕೋ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ ಛತ್ತಿಂಸಕ್ಖತ್ತುಂ ಛತ್ತಿಂಸವಾರೇ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಅನುಪಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿರನ್ತರಂ ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ತಾವತಿಂಸದೇವರಾಜಾ ಅಹೋಸಿಂ. ರಾಜಾ ಅಹೋಸಿನ್ತಿಆದೀಸು ಚತೂಹಿ ಅಚ್ಛರಿಯಧಮ್ಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಸಙ್ಗಹವತ್ಥೂಹಿ ಚ ಲೋಕಂ ರಞ್ಜೇತೀತಿ ರಾಜಾ. ಚಕ್ಕರತನಂ ವತ್ತೇತಿ, ಚತೂಹಿ ಸಮ್ಪತ್ತಿಚಕ್ಕೇಹಿ ವತ್ತತಿ, ತೇಹಿ ಚ ಪರಂ ವತ್ತೇತಿ, ಪರಹಿತಾಯ ಚ ಇರಿಯಾಪಥಚಕ್ಕಾನಂ ವತ್ತೋ ಏತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ. ‘‘ರಾಜಾ’’ತಿ ಚೇತ್ಥ ಸಾಮಞ್ಞಂ, ‘‘ಚಕ್ಕವತ್ತೀ’’ತಿ ವಿಸೇಸಂ. ಧಮ್ಮೇನ ಚರತೀತಿ ಧಮ್ಮಿಕೋ, ಞಾಯೇನ ಸಮೇನ ವತ್ತತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಧಮ್ಮೇನೇವ ರಜ್ಜಂ ಲಭಿತ್ವಾ ರಾಜಾ ಜಾತೋತಿ ಧಮ್ಮರಾಜಾ, ದಸವಿಧೇ ಕುಸಲಧಮ್ಮೇ ಅಗರಹಿತೇ ಚ ರಾಜಧಮ್ಮೇ ನಿಯುತ್ತೋತಿ ಧಮ್ಮಿಕೋ. ತೇನ ಚ ಧಮ್ಮೇನ ಸಕಲಂ ಲೋಕಂ ರಞ್ಜೇತೀತಿ ಧಮ್ಮರಾಜಾ. ಪರಹಿತಧಮ್ಮಕರಣೇನ ವಾ ಧಮ್ಮಿಕೋ, ಅತ್ತಹಿತಧಮ್ಮಕರಣೇನ ಧಮ್ಮರಾಜಾ. ಯಸ್ಮಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಧಮ್ಮೇನ ಞಾಯೇನ ರಜ್ಜಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ, ನ ಅಧಮ್ಮೇನ, ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಧಮ್ಮೇನ ಲದ್ಧರಜ್ಜತ್ತಾ ಧಮ್ಮರಾಜಾ’’ತಿ.

ಚತೂಸು ದಿಸಾಸು ಸಮುದ್ದಪರಿಯೋಸಾನತಾಯ ಚಾತುರನ್ತಾ ನಾಮ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ದೀಪೇ ಮಹಾಪಥವೀತಿ ಆಹ ‘‘ಪುರತ್ಥಿಮ…ಪೇ… ಇಸ್ಸರೋ’’ತಿ. ವಿಜಿತಾವೀತಿ ವಿಜೇತಬ್ಬಸ್ಸ ವಿಜಿತವಾ, ಕಾಮಕೋಧಾದಿಕಸ್ಸ ಅಬ್ಭನ್ತರಸ್ಸ ಪಟಿರಾಜಭೂತಸ್ಸ ಬಾಹಿರಸ್ಸ ಚ ಅರಿಗಣಸ್ಸ ವಿಜಯೀ ವಿಜಿನಿತ್ವಾ ಠಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಾಮಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿನೋ ಕೇನಚಿ ಯುದ್ಧಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಯುದ್ಧೇನ ಪನ ಸಾಧೇತಬ್ಬಸ್ಸ ವಿಜಯಸ್ಸ ಸಿದ್ಧಿಯಾ ‘‘ವಿಜಿತಸಙ್ಗಾಮೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಜನಪದೋ ವಾ ಚತುಬ್ಬಿಧಅಚ್ಛರಿಯಧಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಸ್ಮಿಂ ರಾಜಿನಿ ಥಾವರಿಯಂ ಕೇನಚಿ ಅಸಂಹಾರಿಯಂ ದಳ್ಹಭತ್ತಿಭಾವಂ ಪತ್ತೋ, ಜನಪದೇ ವಾ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮಿಕಾಯ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಥಾವರಿಯಂ ಥಿರಭಾವಂ ಪತ್ತೋತಿ ಜನಪದತ್ಥಾವರಿಯಪ್ಪತ್ತೋ. ಚಣ್ಡಸ್ಸ ಹಿ ರಞ್ಞೋ ಬಲಿದಣ್ಡಾದೀಹಿ ಲೋಕಂ ಪೀಳಯತೋ ಮನುಸ್ಸಾ ಮಜ್ಝಿಮಜನಪದಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಸಮುದ್ದತೀರಕನ್ದರಾದೀನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಚ್ಚನ್ತೇ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಿ. ಅತಿಮುದುಕಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಚೋರೇಹಿ ಸಾಹಸಿಕಧನವಿಲೋಪಪೀಳಿತಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಪಹಾಯ ಜನಪದಮಜ್ಝೇ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಿ. ಇತಿ ಏವರೂಪೇ ರಾಜಿನಿ ಜನಪದೋ ಥಿರಭಾವಂ ನ ಪಾಪುಣಾತಿ.

ಸತ್ತರತನಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ ಚಕ್ಕರತನಾದೀಹಿ ಸತ್ತಹಿ ರತನೇಹಿ ಸಮುಪೇತೋ. ತೇಸು ಹಿ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಚಕ್ಕರತನೇನ ಅಜಿತಂ ಜಿನಾತಿ, ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸರತನೇಹಿ ವಿಜಿತೇ ಸುಖೇನೇವ ಅನುವಿಚರತಿ, ಪರಿಣಾಯಕರತನೇನ ವಿಜಿತಮನುರಕ್ಖತಿ, ಅವಸೇಸೇಹಿ ಉಪಭೋಗಸುಖಮನುಭವತಿ. ಪಠಮೇನ ಚಸ್ಸ ಉಸ್ಸಾಹಸತ್ತಿಯೋಗೋ, ಪಚ್ಛಿಮೇನ ಮನ್ತಸತ್ತಿಯೋಗೋ, ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಗಹಪತಿರತನೇಹಿ ಪಭುಸತ್ತಿಯೋಗೋ ಸುಪರಿಪುಣ್ಣೋ ಹೋತಿ. ಇತ್ಥಿಮಣಿರತನೇಹಿ ಉಪಭೋಗಸುಖಮನುಭವತಿ, ಸೇಸೇಹಿ ಇಸ್ಸರಿಯಸುಖಂ. ವಿಸೇಸತೋ ಚಸ್ಸ ಪುರಿಮಾನಿ ತೀಣಿ ಅದೋಸಕುಸಲಮೂಲಜನಿತಕಮ್ಮಾನುಭಾವೇನ ಸಮ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಮಜ್ಝಿಮಾನಿ ಅಲೋಭಕುಸಲಮೂಲಜನಿತಕಮ್ಮಾನುಭಾವೇನ, ಪಚ್ಛಿಮಮೇಕಂ ಅಮೋಹಕುಸಲಮೂಲಜನಿತಕಮ್ಮಾನುಭಾವೇನಾತಿ.

ಸೂರಾತಿ ಸತ್ತಿವನ್ತೋ, ನಿಬ್ಭಯಾತಿ ಅತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅಭೀರುನೋ’’ತಿ. ಅಙ್ಗನ್ತಿ ಕಾರಣಂ. ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ‘‘ವೀರಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚೇಯ್ಯುಂ, ತಂ ವೀರಙ್ಗಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ವೀರಿಯಸ್ಸೇತಂ ನಾಮ’’ನ್ತಿ. ಯಾವ ಚಕ್ಕವಾಳಪಬ್ಬತಾ ಚಕ್ಕಸ್ಸ ವತ್ತನತೋ ‘‘ಚಕ್ಕವಾಳಪಬ್ಬತಂ ಸೀಮಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತಸಮುದ್ದಪರಿಯನ್ತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅದಣ್ಡೇನಾತಿ ಇಮಿನಾ ಧನದಣ್ಡಸ್ಸ ಸರೀರದಣ್ಡಸ್ಸ ಚ ಅಕರಣಂ ವುತ್ತಂ. ಅಸತ್ಥೇನಾತಿ ಇಮಿನಾ ಪನ ಸೇನಾಯ ಯುಜ್ಝನಸ್ಸಾತಿ ತದುಭಯಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ನ ದಣ್ಡೇನಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯೇ ಕತಾಪರಾಧೇ ಸತ್ತೇ ಸತಮ್ಪಿ ಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ತೇ ಧನದಣ್ಡೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತಿ. ಯೇ ಛೇಜ್ಜಭೇಜ್ಜಂ ಅನುಸಾಸನ್ತಿ, ತೇ ಸತ್ಥದಣ್ಡೇನ. ಅಹಂ ಪನ ದುವಿಧಮ್ಪಿ ದಣ್ಡಂ ಪಹಾಯ ಅದಣ್ಡೇನ ಅಜ್ಝಾವಸಿಂ. ಯೇ ಏಕತೋಧಾರಾದಿನಾ ಸತ್ಥೇನ ಪರಂ ವಿಹೇಠೇನ್ತಿ, ತೇ ಸತ್ಥೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತಿ ನಾಮ. ಅಹಂ ಪನ ಸತ್ಥೇನ ಖುದ್ದಕಮಕ್ಖಿಕಾಯ ಪಿವನಮತ್ತಮ್ಪಿ ಲೋಹಿತಂ ಕಸ್ಸಚಿ ಅನುಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮೇನೇವ ‘‘ಏಹಿ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ ಏವಂ ಪಟಿರಾಜೂಹಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತಾಗಮನೋ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಪಥವಿಂ ಅಭಿಜಿನಿತ್ವಾ ಅಜ್ಝಾವಸಿಂ, ಅಭಿವಿಜಿನಿತ್ವಾ ಸಾಮೀ ಹುತ್ವಾ ವಸಿನ್ತಿ.

ಇತಿ ಭಗವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಕಾಯಸಕ್ಖಿಂ ಕತ್ವಾ ಪುಞ್ಞಾನಂ ವಿಪಾಕಮಹನ್ತತಂ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ತಮೇವತ್ಥಂ ಗಾಥಾಬನ್ಧನೇನ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಪಸ್ಸ, ಪುಞ್ಞಾನಂ ವಿಪಾಕ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ಸುಖೇಸಿನೋತಿ ಆಲಪನವಚನಮೇತಂ, ತೇನ ಸುಖಪರಿಯೇಸಕೇ ಸತ್ತೇ ಆಮನ್ತೇತಿ. ಪಾಳಿಯಂ ಪನ ‘‘ಪಸ್ಸಥಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ‘‘ಪಸ್ಸಾ’’ತಿ ವಚನಬ್ಯತ್ತಯೋ ಕತೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉರೇ ಸತ್ಥಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಇಚ್ಛಿತಧನಹರಣಾದಿನಾ ವಾ ಸಾಹಸಕಾರಿತಾಯ ಸಾಹಸಿಕಾ, ತೇಸಂ ಕಮ್ಮಂ ಸಾಹಸಿಕಕಮ್ಮಂ. ಪಥವಿಯಾ ಇಸ್ಸರೋ ಪಥಬ್ಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ಪುಥವಿಸಾಮಿಕೋ’’ತಿ.

ಮೇತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.