೩. ಪಠಮಅಗ್ಗಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೬. ತತಿಯೇ ಅನುಡಹನಟ್ಠೇನಾತಿ ಕಾಮಂ ಆಹುನೇಯ್ಯಗ್ಗಿಆದಯೋ ತಯೋ ಅಗ್ಗೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿಪಿ ಇಚ್ಛಿತಾ ಸನ್ತಿ. ತೇ ಪನ ತೇಹಿ ಇಚ್ಛಿತಮತ್ತಾವ, ನ ಸತ್ತಾನಂ ತಾದಿಸಾ ಅತ್ಥಸಾಧಕಾ. ಯೇ ಪನ ಸತ್ತಾನಂ ಅತ್ಥಸಾಧಕಾ, ತೇ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಆಹುನಂ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಆನೇತ್ವಾ ಹುನನಂ ಪೂಜನಂ ‘‘ಆಹುನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಆಹುನಂ ಅರಹನ್ತೀ ಮಾತಾಪಿತರೋ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ – ‘‘ಆಹುನೇಯ್ಯಾತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಏತಂ ಅಧಿವಚನ’’ನ್ತಿ (ಇತಿವು. ೧೦೬). ಯದಗ್ಗೇನ ಚ ತೇ ಪುತ್ತಾನಂ ಬಹೂಪಕಾರತಾಯ ಆಹುನೇಯ್ಯಾತಿ, ತೇಸು ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿ ನೇಸಂ ಹಿತಸುಖಾವಹಾ, ತದಗ್ಗೇನ ತೇಸು ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪತ್ತಿ ಅಹಿತದುಕ್ಖಾವಹಾತಿ ಆಹ ‘‘ತೇಸು…ಪೇ… ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ.

ಸ್ವಾಯಮತ್ಥೋ (ದೀ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೩.೩೦೫) ಮಿತ್ತವಿನ್ದಕವತ್ಥುನಾ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಮಿತ್ತವಿನ್ದಕೋ ಹಿ ಮಾತರಾ, ‘‘ತಾತ, ಅಜ್ಜ ಉಪೋಸಥಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಹಾರೇ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಸುಣೋಹಿ, ಸಹಸ್ಸಂ ತೇ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ ಧನಲೋಭೇನ ಉಪೋಸಥಂ ಸಮಾದಾಯ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ಠಾನಂ ಅಕುತೋಭಯ’’ನ್ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಾಸನಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ನಿಪನ್ನೋ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ನಿದ್ದಾಯಿತ್ವಾ ಘರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಮಾತಾ ಪಾತೋವ ಯಾಗುಂ ಪಚಿತ್ವಾ ಉಪನಾಮೇಸಿ. ಸೋ ಸಹಸ್ಸಂ ಗಹೇತ್ವಾವ ಪಿವಿ. ಅಥಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ ‘‘ಧನಂ ಸಂಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ನಾವಾಯ ಸಮುದ್ದಂ ಪಕ್ಖನ್ದಿತುಕಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ನಂ ಮಾತಾ, ‘‘ತಾತ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ಚತ್ತಾಲೀಸಕೋಟಿಧನಂ ಅತ್ಥಿ, ಅಲಂ ಗಮನೇನಾ’’ತಿ ನಿವಾರೇತಿ. ಸೋ ತಸ್ಸಾ ವಚನಂ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ ಏವ. ಸಾ ಪುರತೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಮಯ್ಹಂ ಪುರತೋ ತಿಟ್ಠತೀ’’ತಿ ಪಾದೇನ ಪಹರಿತ್ವಾ ಪತಿತಂ ಅನ್ತರಂ ಕತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ.

ಮಾತಾ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ‘‘ಮಾದಿಸಾಯ ಮಾತರಿ ಏವರೂಪಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಗತಸ್ಸ ತೇ ಗತಟ್ಠಾನೇ ಸುಖಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಏವಂಸಞ್ಞೀ ನಾಮ ತ್ವಂ ಪುತ್ತಾ’’ತಿ ಆಹ. ತಸ್ಸ ನಾವಂ ಆರುಯ್ಹ ಗಚ್ಛತೋ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ನಾವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಅದ್ಧಾ ಏತ್ಥ ಪಾಪಪುಗ್ಗಲೋ ಅತ್ಥಿ, ಸಲಾಕಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಸಲಾಕಾ ದೀಯಮಾನಾ ತಸ್ಸೇವ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇ ತಸ್ಸ ಉಳುಮ್ಪಂ ದತ್ವಾ ತಂ ಸಮುದ್ದೇ ಪಕ್ಖಿಪಿಂಸು. ಸೋ ಏಕಂ ದೀಪಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿಮಾನಪೇತೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವನ್ತೋ ತಾಹಿ ‘‘ಪುರತೋ ಪುರತೋ ಮಾ ಅಗಮಾಸೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನೋಪಿ ತದ್ದಿಗುಣಂ ತದ್ದಿಗುಣಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಖುರಚಕ್ಕಧರಂ ಏಕಂ ಅದ್ದಸ. ತಂ ಚಕ್ಕಂ ಪದುಮಪುಪ್ಫಂ ವಿಯ ಉಪಟ್ಠಾಸಿ. ಸೋ ತಂ ಆಹ, ‘‘ಅಮ್ಭೋ, ಇದಂ ತಯಾ ಪಿಳನ್ಧಿತಂ ಪದುಮಂ ಮಯ್ಹಂ ದೇಹೀ’’ತಿ. ನ ಇದಂ, ಸಾಮಿ, ಪದುಮಂ, ಖುರಚಕ್ಕಂ ಏತನ್ತಿ. ಸೋ ‘‘ವಞ್ಚೇಸಿ ಮಂ ತ್ವಂ, ಕಿಂ ಮಯಾ ಪದುಮಂ ನ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಲೋಹಿತಚನ್ದನಂ ವಿಲಿಮ್ಪಿತ್ವಾ ಪಿಳನ್ಧನಂ ಪದುಮಪುಪ್ಫಂ ಮಯ್ಹಂ ನ ದಾತುಕಾಮೋ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಯಮ್ಪಿ ಮಯಾ ಕತಸದಿಸಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಫಲಂ ಅನುಭವಿತುಕಾಮೋ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಗಣ್ಹ, ರೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮತ್ಥಕೇ ಚಕ್ಕಂ ಖಿಪಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

‘‘ಚತುಬ್ಭಿ ಅಟ್ಠಜ್ಝಗಮಾ, ಅಟ್ಠಾಹಿ ಪಿಚ ಸೋಳಸ;

ಸೋಳಸಾಹಿ ಚ ಬಾತ್ತಿಂಸ, ಅತ್ರಿಚ್ಛಂ ಚಕ್ಕಮಾಸದೋ;

ಇಚ್ಛಾಹತಸ್ಸ ಪೋಸಸ್ಸ, ಚಕ್ಕಂ ಭಮತಿ ಮತ್ಥಕೇ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೧.೧೦೪; ೧.೫.೧೦೩);

ಸೋತಿ ಗೇಹಸಾಮಿಕೋ ಭತ್ತಾ. ಪುರಿಮನಯೇನೇವಾತಿ ಅನುಡಹನಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯತಾಯ. ತತ್ರಿದಂ ವತ್ಥು – ಕಸ್ಸಪಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಉಪಾಸಕಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಅತಿಚಾರಂ ಚರತಿ. ಸೋ ತಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಏವಂ ಕರೋಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ ‘‘ಸಚಾಹಂ ಏವರೂಪಂ ಕರೋಮಿ, ಅಯಂ ಮೇ ಸುನಖೋ ವಿಲುಪ್ಪಮಾನೋ ಖಾದತೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಕಾಲಕತಾ ಕಣ್ಣಮುಣ್ಡಕದಹೇ ವೇಮಾನಿಕಪೇತೀ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ದಿವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವತಿ, ರತ್ತಿಂ ದುಕ್ಖಂ. ತದಾ ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಮಿಗವಂ ಚರನ್ತೋ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಕಣ್ಣಮುಣ್ಡಕದಹಂ ಸಮ್ಪತ್ತೋ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವತಿ. ಸಾ ತಂ ವಞ್ಚೇತ್ವಾ ರತ್ತಿಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವತಿ. ಸೋ ಞತ್ವಾ ‘‘ಕತ್ಥ ನು ಖೋ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಅವಿದೂರೇ ಠಿತೋ ಕಣ್ಣಮುಣ್ಡಕದಹತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತಂ ‘‘ಪಟಪಟ’’ನ್ತಿ ಖಾದಮಾನಂ ಏಕಂ ಸುನಖಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಸಿನಾ ದ್ವಿಧಾ ಛಿನ್ದಿ, ದ್ವೇ ಅಹೇಸುಂ. ಪುನ ಛಿನ್ನೇ ಚತ್ತಾರೋ, ಪುನ ಛಿನ್ನೇ ಅಟ್ಠ, ಪುನ ಛಿನ್ನೇ ಸೋಳಸ ಅಹೇಸುಂ. ಸಾ ‘‘ಕಿಂ ಕರೋಸಿ, ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಕಿಂ ಇದ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಸಾ ‘‘ಏವಂ ಅಕತ್ವಾ ಖೇಳಪಿಣ್ಡಂ ಭೂಮಿಯಂ ನಿಟ್ಠುಭಿತ್ವಾ ಪಾದೇನ ಘಂಸಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ಸುನಖಾ ಅನ್ತರಧಾಯಿಂಸು. ಮುಟ್ಠಿಯೋಗೋ ಕಿರಾಯಂ ತಸ್ಸ ಸುನಖನ್ತರಧಾನಸ್ಸ, ಯದಿದಂ ಖೇಳಪಿಣ್ಡಂ ಭೂಮಿಯಂ ನಿಟ್ಠುಭಿತ್ವಾ ಪಾದೇನ ಘಂಸನಂ, ತಂ ದಿವಸಂ ತಸ್ಸಾ ಕಮ್ಮಂ ಖೀಣಂ. ರಾಜಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಹುತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ಆರದ್ಧೋ. ಸಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ, ಸಾಮಿ, ಕಮ್ಮಂ ಖೀಣಂ, ಮಾ ಅಗಮಾಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ಅಸ್ಸುತ್ವಾವ ಗತೋ.

ದಕ್ಖಿಣಾತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯಾ ದೀಯಮಾನಾ ದಕ್ಖನ್ತಿ ಏತೇಹಿ ಹಿತಸುಖಾನೀತಿ, ತಂ ದಕ್ಖಿಣಂ ಅರಹತೀತಿ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ.

ಪಠಮಅಗ್ಗಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.