೫. ಮಹಾಯಞ್ಞವಗ್ಗೋ

೧. ಸತ್ತವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೪. ಪಞ್ಚಮಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಯಸ್ಮಾ ನಿದಸ್ಸನತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ (ದೀ. ನಿ. ಟೀ. ೨.೧೨೭) ತಸ್ಮಾ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮನುಸ್ಸಾತಿ ಯಥಾ ಮನುಸ್ಸಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ವಿಸೇಸೋ ಹೋತಿಯೇವ ಸತಿಪಿ ಬಾಹಿರಸ್ಸ ಕಾರಣಸ್ಸ ಅಭೇದೇ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಸ್ಸ ಭಿನ್ನತ್ತಾ. ನಾನತ್ತಂ ಕಾಯೇ ಏತೇಸಂ, ನಾನತ್ತೋ ವಾ ಕಾಯೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ನಾನತ್ತಕಾಯಾ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ನೇಸನ್ತಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ. ನಾನತ್ತಾ ಸಞ್ಞಾ ಏತೇಸಂ ಅತ್ಥೀತಿ ನಾನತ್ತಸಞ್ಞಿನೋ. ಸುಖಸಮುಸ್ಸಯತೋ ವಿನಿಪಾತೋ ಏತೇಸಂ ಅತ್ಥೀತಿ ವಿನಿಪಾತಿಕಾ ಸತಿಪಿ ದೇವಭಾವೇ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅಭಾವತೋ. ಅಪಾಯೇಸು ವಾ ಗತೋ ನತ್ಥಿ ನಿಪಾತೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ವಿನಿಪಾತಿಕಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಚತುಅಪಾಯವಿನಿಮುತ್ತಾ’’ತಿ. ಪಿಯಙ್ಕರಮಾತಾದೀನಂ ವಿಯಾತಿ ಪಿಯಙ್ಕರಮಾತಾ ಕಿರ ಯಕ್ಖಿನೀ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಅನುರುದ್ಧತ್ಥೇರಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ಸಜ್ಝಾಯತೋ ಸುತ್ವಾ –

‘‘ಮಾ ಸದ್ದಮಕರೀ ಪಿಯಙ್ಕರ, ಭಿಕ್ಖು ಧಮ್ಮಪದಾನಿ ಭಾಸತಿ;

ಅಪಿ ಧಮ್ಮಪದಂ ವಿಜಾನಿಯ, ಪಟಿಪಜ್ಜೇಮ ಹಿತಾಯ ನೋ ಸಿಯಾ.

‘‘ಪಾಣೇಸು ಚ ಸಂಯಮಾಮಸೇ, ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾ ನ ಭಣಾಮಸೇ;

ಸಿಕ್ಖೇಮ ಸುಸೀಲ್ಯಮತ್ತನೋ, ಅಪಿ ಮುಚ್ಚೇಮ ಪಿಸಾಚಯೋನಿಯಾ’’ತಿ. (ಸಂ. ನಿ. ೧.೨೪೦) –

ಏವಂ ಪುತ್ತಕಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ತಂ ದಿವಸಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪತ್ತಾ. ಉತ್ತರಮಾತಾ ಪನ ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾವ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಜಾತಾ.

ಬ್ರಹ್ಮಕಾಯೇ ಪಠಮಜ್ಝಾನನಿಬ್ಬತ್ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಸಮೂಹೇ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಕಾಯೇ ವಾ ಭವಾತಿ ಬ್ರಹ್ಮಕಾಯಿಕಾ. ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಪರಿಸಾಯ ಭವಾತಿ ಬ್ರಹ್ಮಪಾರಿಸಜ್ಜಾ ತಸ್ಸ ಪರಿಚಾರಕಟ್ಠಾನೇ ಠಿತತ್ತಾ. ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಪುರೋಹಿತಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಾತಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುರೋಹಿತಾ. ಆಯುವಣ್ಣಾದೀಹಿ ಮಹನ್ತಾ ಬ್ರಹ್ಮಾನೋತಿ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾನೋ. ಸತಿಪಿ ತೇಸಂ ತಿವಿಧಾನಮ್ಪಿ ಪಠಮೇನ ಝಾನೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಭಾವೇ ಝಾನಸ್ಸ ಪನ ಪವತ್ತಿಭೇದೇನ ಅಯಂ ವಿಸೇಸೋತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಬ್ರಹ್ಮಪಾರಿಸಜ್ಜಾ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಪರಿತ್ತೇನಾತಿ ಹೀನೇನ. ಸಾ ಚಸ್ಸ ಹೀನತಾ ಛನ್ದಾದೀನಂ ಹೀನತಾಯ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಪಟಿಲದ್ಧಮತ್ತಂ ವಾ ಹೀನಂ. ಕಪ್ಪಸ್ಸಾತಿ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಕಪ್ಪಸ್ಸ. ಹೀನಪಣೀತಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ಭವತ್ತಾ ಮಜ್ಝಿಮಂ. ಸಾ ಚಸ್ಸ ಮಜ್ಝಿಮತಾ ಛನ್ದಾದೀನಂ ಮಜ್ಝಿಮತಾಯ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ನಾತಿಸುಭಾವಿತಂ ವಾ ಮಜ್ಝಿಮಂ. ಉಪಡ್ಢಕಪ್ಪೋತಿ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಕಪ್ಪಸ್ಸ ಉಪಡ್ಢಕಪ್ಪೋ. ವಿಪ್ಫಾರಿಕತರೋತಿ ಬ್ರಹ್ಮಪಾರಿಸಜ್ಜೇಹಿ ಪಮಾಣತೋ ವಿಪುಲತರೋ ಸಭಾವತೋ ಉಳಾರತರೋ ಚ ಹೋತಿ. ಸಭಾವೇನಪಿ ಹಿ ಉಳಾರತಮೋವ. ತಂ ಪನೇತ್ಥ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ. ತಸ್ಸ ಹಿ ಪರಿತ್ತಾಭಾದೀನಂ ಪರಿತ್ತಸುಭಾದೀನಞ್ಚ ಕಾಯೇ ಸತಿಪಿ ಸಭಾವವೇಮತ್ತೇ ಏಕತ್ತವಸೇನೇವ ವವತ್ಥಪೀಯತೀತಿ ‘‘ಏಕತ್ತಕಾಯಾ’’ತ್ವೇವ ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಪಣೀತೇನಾತಿ ಉಕ್ಕಟ್ಠೇನ. ಸಾ ಚಸ್ಸ ಉಕ್ಕಟ್ಠತಾ ಛನ್ದಾದೀನಂ ಉಕ್ಕಟ್ಠತಾಯ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸುಭಾವಿತಂ ವಾ, ಸಮ್ಮದೇವ, ವಸಿಭಾವಂ ಪಾಪಿತಂ ಪಣೀತಂ ‘‘ಪಧಾನಭಾವಂ ನೀತ’’ನ್ತಿ ಕತ್ವಾ. ಇಧಾಪಿ ಕಪ್ಪೋ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಕಪ್ಪವಸೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ಪರಿಪುಣ್ಣಮಹಾಕಪ್ಪಸ್ಸ ಅಸಮ್ಭವತೋ. ಇತೀತಿ ಏವಂ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ. ತೇತಿ ‘‘ಬ್ರಹ್ಮಕಾಯಿಕಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ ತಿವಿಧಾಪಿ ಬ್ರಹ್ಮಾನೋ. ಸಞ್ಞಾಯ ಏಕತ್ತಾತಿ ತಿಹೇತುಕಭಾವೇನ ಏಕಸಭಾವತ್ತಾ. ನ ಹಿ ತಸ್ಸಾ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಧಮ್ಮವಸೇನ ಅಞ್ಞೋಪಿ ಕೋಚಿ ಭೇದೋ ಅತ್ಥಿ. ಏವನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ನಾನತ್ತಕಾಯಾ ಏಕತ್ತಸಞ್ಞಿನೋ ಗಹಿತಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ದಣ್ಡಉಕ್ಕಾಯಾತಿ ದಣ್ಡದೀಪಿಕಾಯ. ಸರತಿ ಧಾವತಿ, ವಿಸ್ಸರತಿ ವಿಪ್ಪಕಿಣ್ಣಾ ವಿಯ ಧಾವತಿ. ದ್ವೇ ಕಪ್ಪಾತಿ ದ್ವೇ ಮಹಾಕಪ್ಪಾ. ಇತೋ ಪರೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ. ಉಕ್ಕಟ್ಠಪರಿಚ್ಛೇದವಸೇನ ಆಭಸ್ಸರಗ್ಗಹಣೇನೇವ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಪರಿತ್ತಾಭಾಅಪ್ಪಮಾಣಾಭಾಪಿ ಗಹಿತಾ.

ಸುನ್ದರಾ ಪಭಾ ಸುಭಾ, ತಾಯ ಕಿಣ್ಣಾ ಸುಭಾಕಿಣ್ಣಾತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ. ಭಾ-ಸದ್ದಸ್ಸ ರಸ್ಸತ್ತಂ ಅನ್ತಿಮ-ಣ-ಕಾರಸ್ಸ ಹ-ಕಾರಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ‘‘ಸುಭಕಿಣ್ಹಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ. ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ನಿಚ್ಚಲಾಯ ಏಕಗ್ಘನಾಯ ಪಭಾಯ ಸುಭೋತಿ ಪರಿಯಾಯವಚನನ್ತಿ ‘‘ಸುಭೇನ ಓಕಿಣ್ಣಾ ವಿಕಿಣ್ಣಾ’’ತಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ. ಏತ್ಥಾಪಿ ಅನ್ತಿಮ-ಣ-ಕಾರಸ್ಸ ಹ-ಕಾರಕರಣಂ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಮೇವ. ನ ಛಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಭಾ ಗಚ್ಛತಿ ಏಕಗ್ಘನತ್ತಾ. ಚತುತ್ಥವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಮೇವ ಭಜನ್ತಿ ಕಾಯಸ್ಸ ಸಞ್ಞಾಯ ಚ ಏಕರೂಪತ್ತಾ. ವಿಪುಲಸನ್ತಸುಖಾಯುವಣ್ಣಾದಿಫಲತ್ತಾ ವೇಹಪ್ಫಲಾ. ಏತ್ಥಾತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಯಂ.

ವಿವಟ್ಟಪಕ್ಖೇ ಠಿತಾ ಅಪುನರಾವತ್ತನತೋ. ‘‘ನ ಸಬ್ಬಕಾಲಿಕಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಮೇವ ಅಸಬ್ಬಕಾಲಿಕತ್ತಂ ವಿಭಾವೇತುಂ ‘‘ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಪೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಸೋಳಸಕಪ್ಪಸಹಸ್ಸಚ್ಚಯೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಸುದ್ಧಾವಾಸಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯನತೋ ಅಞ್ಞೇಸಞ್ಚ ತತ್ಥ ಅನುಪ್ಪಜ್ಜನತೋ ಬುದ್ಧಸುಞ್ಞೇ ಲೋಕೇ ಸುಞ್ಞಂ ತಂ ಠಾನಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸುದ್ಧಾವಾಸಾ ನ ಸಬ್ಬಕಾಲಿಕಾ. ಖನ್ಧಾವಾರಟ್ಠಾನಸದಿಸಾ ಹೋನ್ತಿ ಸುದ್ಧಾವಾಸಭೂಮಿಯೋ. ಇಮಿನಾ ಸುತ್ತೇನ ಸುದ್ಧಾವಾಸಾನಂ ಸತ್ತಾವಾಸಭಾವದೀಪನೇನೇವ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಭಾವೋಪಿ ದೀಪಿತೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸುದ್ಧಾವಾಸಾಪಿ ಸತ್ತಸು ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತೀಸು ಚತುತ್ಥವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಂ, ನವಸು ಸತ್ತಾವಾಸೇಸು ಚತುತ್ಥಸತ್ತಾವಾಸಞ್ಚ ಭಜನ್ತಿ.

ಸುಖುಮತ್ತಾತಿ ಸಙ್ಖಾರಾವಸೇಸಸುಖುಮಭಾವಪ್ಪತ್ತತ್ತಾ. ಪರಿಬ್ಯತ್ತವಿಞ್ಞಾಣಕಿಚ್ಚಾಭಾವತೋ ನೇವ ವಿಞ್ಞಾಣಂ, ನ ಸಬ್ಬಸೋ ಅವಿಞ್ಞಾಣಂ ಹೋತೀತಿ ನಾವಿಞ್ಞಾಣಂ, ತಸ್ಮಾ ಪರಿಪ್ಫುತವಿಞ್ಞಾಣಕಿಚ್ಚವನ್ತೀಸು ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತೀಸು ನ ವುತ್ತಂ.

ಸತ್ತವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ಸಮಾಧಿಪರಿಕ್ಖಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೫. ದುತಿಯೇ ಸಮಾಧಿಪರಿಕ್ಖಾರಾತಿ ಏತ್ಥ ತಯೋ ಪರಿಕ್ಖಾರಾ. ‘‘ರಥೋ ಸೀಲಪರಿಕ್ಖಾರೋ, ಝಾನಕ್ಖೋ ಚಕ್ಕವೀರಿಯೋ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೫.೪) ಹಿ ಏತ್ಥ ಅಲಙ್ಕಾರೋ ಪರಿಕ್ಖಾರೋ ನಾಮ. ‘‘ಸತ್ತಹಿ ನಗರಪರಿಕ್ಖಾರೇಹಿ ಸುಪರಿಕ್ಖತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೭.೬೭) ಏತ್ಥ ಪರಿವಾರೋ ಪರಿಕ್ಖಾರೋ ನಾಮ. ‘‘ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯ…ಪೇ… ಜೀವಿತಪರಿಕ್ಖಾರಾ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೧೯೧-೧೯೨) ಏತ್ಥ ಸಮ್ಭಾರೋ ಪರಿಕ್ಖಾರೋ ನಾಮ. ಸೋ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಮಗ್ಗಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಸಮ್ಭಾರಾ’’ತಿ. ಪರಿವಾರಪರಿಕ್ಖಾರೋಪಿ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಪರಿವಾರೋ ಹಿ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಾದಯೋ ಮಗ್ಗಧಮ್ಮಾ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಸಹಜಾತಾದಿಪಚ್ಚಯಭಾವೇನ ಪರಿಕರಣತೋ ಅಭಿಸಙ್ಖರಣತೋ. ಪರಿಕ್ಖತಾತಿ ಪರಿವಾರಿತಾ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಅರಿಯೋ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧೀತಿ ಅಯಂ ಸತ್ತಹಿ ರತನೇಹಿ ಪರಿವುತೋ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ವಿಯ ಸತ್ತಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಪರಿವುತೋ ಅರಿಯೋ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಉಪೇಚ್ಚ ನಿಸ್ಸೀಯತೀತಿ ಉಪನಿಸಾ, ಸಹ ಉಪನಿಸಾಯಾತಿ ಸಉಪನಿಸೋ, ಸಉಪನಿಸ್ಸಯೋ ಅತ್ಥೋ, ಸಪರಿವಾರೋಯೇವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸಹಕಾರಿಕಾರಣಭೂತೋ ಹಿ ಧಮ್ಮಸಮೂಹೋ ಇಧ ‘‘ಉಪನಿಸೋ’’ತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ.

ಸಮಾಧಿಪರಿಕ್ಖಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೩. ಪಠಮಅಗ್ಗಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೬. ತತಿಯೇ ಅನುಡಹನಟ್ಠೇನಾತಿ ಕಾಮಂ ಆಹುನೇಯ್ಯಗ್ಗಿಆದಯೋ ತಯೋ ಅಗ್ಗೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿಪಿ ಇಚ್ಛಿತಾ ಸನ್ತಿ. ತೇ ಪನ ತೇಹಿ ಇಚ್ಛಿತಮತ್ತಾವ, ನ ಸತ್ತಾನಂ ತಾದಿಸಾ ಅತ್ಥಸಾಧಕಾ. ಯೇ ಪನ ಸತ್ತಾನಂ ಅತ್ಥಸಾಧಕಾ, ತೇ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಆಹುನಂ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಆನೇತ್ವಾ ಹುನನಂ ಪೂಜನಂ ‘‘ಆಹುನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಆಹುನಂ ಅರಹನ್ತೀ ಮಾತಾಪಿತರೋ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ – ‘‘ಆಹುನೇಯ್ಯಾತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಏತಂ ಅಧಿವಚನ’’ನ್ತಿ (ಇತಿವು. ೧೦೬). ಯದಗ್ಗೇನ ಚ ತೇ ಪುತ್ತಾನಂ ಬಹೂಪಕಾರತಾಯ ಆಹುನೇಯ್ಯಾತಿ, ತೇಸು ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿ ನೇಸಂ ಹಿತಸುಖಾವಹಾ, ತದಗ್ಗೇನ ತೇಸು ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪತ್ತಿ ಅಹಿತದುಕ್ಖಾವಹಾತಿ ಆಹ ‘‘ತೇಸು…ಪೇ… ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ.

ಸ್ವಾಯಮತ್ಥೋ (ದೀ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೩.೩೦೫) ಮಿತ್ತವಿನ್ದಕವತ್ಥುನಾ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಮಿತ್ತವಿನ್ದಕೋ ಹಿ ಮಾತರಾ, ‘‘ತಾತ, ಅಜ್ಜ ಉಪೋಸಥಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಹಾರೇ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಸುಣೋಹಿ, ಸಹಸ್ಸಂ ತೇ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ ಧನಲೋಭೇನ ಉಪೋಸಥಂ ಸಮಾದಾಯ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ಠಾನಂ ಅಕುತೋಭಯ’’ನ್ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಾಸನಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ನಿಪನ್ನೋ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ನಿದ್ದಾಯಿತ್ವಾ ಘರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಮಾತಾ ಪಾತೋವ ಯಾಗುಂ ಪಚಿತ್ವಾ ಉಪನಾಮೇಸಿ. ಸೋ ಸಹಸ್ಸಂ ಗಹೇತ್ವಾವ ಪಿವಿ. ಅಥಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ ‘‘ಧನಂ ಸಂಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ನಾವಾಯ ಸಮುದ್ದಂ ಪಕ್ಖನ್ದಿತುಕಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ನಂ ಮಾತಾ, ‘‘ತಾತ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ಚತ್ತಾಲೀಸಕೋಟಿಧನಂ ಅತ್ಥಿ, ಅಲಂ ಗಮನೇನಾ’’ತಿ ನಿವಾರೇತಿ. ಸೋ ತಸ್ಸಾ ವಚನಂ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ ಏವ. ಸಾ ಪುರತೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಮಯ್ಹಂ ಪುರತೋ ತಿಟ್ಠತೀ’’ತಿ ಪಾದೇನ ಪಹರಿತ್ವಾ ಪತಿತಂ ಅನ್ತರಂ ಕತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ.

ಮಾತಾ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ‘‘ಮಾದಿಸಾಯ ಮಾತರಿ ಏವರೂಪಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಗತಸ್ಸ ತೇ ಗತಟ್ಠಾನೇ ಸುಖಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಏವಂಸಞ್ಞೀ ನಾಮ ತ್ವಂ ಪುತ್ತಾ’’ತಿ ಆಹ. ತಸ್ಸ ನಾವಂ ಆರುಯ್ಹ ಗಚ್ಛತೋ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ನಾವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಅದ್ಧಾ ಏತ್ಥ ಪಾಪಪುಗ್ಗಲೋ ಅತ್ಥಿ, ಸಲಾಕಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಸಲಾಕಾ ದೀಯಮಾನಾ ತಸ್ಸೇವ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇ ತಸ್ಸ ಉಳುಮ್ಪಂ ದತ್ವಾ ತಂ ಸಮುದ್ದೇ ಪಕ್ಖಿಪಿಂಸು. ಸೋ ಏಕಂ ದೀಪಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿಮಾನಪೇತೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವನ್ತೋ ತಾಹಿ ‘‘ಪುರತೋ ಪುರತೋ ಮಾ ಅಗಮಾಸೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನೋಪಿ ತದ್ದಿಗುಣಂ ತದ್ದಿಗುಣಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಖುರಚಕ್ಕಧರಂ ಏಕಂ ಅದ್ದಸ. ತಂ ಚಕ್ಕಂ ಪದುಮಪುಪ್ಫಂ ವಿಯ ಉಪಟ್ಠಾಸಿ. ಸೋ ತಂ ಆಹ, ‘‘ಅಮ್ಭೋ, ಇದಂ ತಯಾ ಪಿಳನ್ಧಿತಂ ಪದುಮಂ ಮಯ್ಹಂ ದೇಹೀ’’ತಿ. ನ ಇದಂ, ಸಾಮಿ, ಪದುಮಂ, ಖುರಚಕ್ಕಂ ಏತನ್ತಿ. ಸೋ ‘‘ವಞ್ಚೇಸಿ ಮಂ ತ್ವಂ, ಕಿಂ ಮಯಾ ಪದುಮಂ ನ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಲೋಹಿತಚನ್ದನಂ ವಿಲಿಮ್ಪಿತ್ವಾ ಪಿಳನ್ಧನಂ ಪದುಮಪುಪ್ಫಂ ಮಯ್ಹಂ ನ ದಾತುಕಾಮೋ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಯಮ್ಪಿ ಮಯಾ ಕತಸದಿಸಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಫಲಂ ಅನುಭವಿತುಕಾಮೋ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಗಣ್ಹ, ರೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮತ್ಥಕೇ ಚಕ್ಕಂ ಖಿಪಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

‘‘ಚತುಬ್ಭಿ ಅಟ್ಠಜ್ಝಗಮಾ, ಅಟ್ಠಾಹಿ ಪಿಚ ಸೋಳಸ;

ಸೋಳಸಾಹಿ ಚ ಬಾತ್ತಿಂಸ, ಅತ್ರಿಚ್ಛಂ ಚಕ್ಕಮಾಸದೋ;

ಇಚ್ಛಾಹತಸ್ಸ ಪೋಸಸ್ಸ, ಚಕ್ಕಂ ಭಮತಿ ಮತ್ಥಕೇ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೧.೧೦೪; ೧.೫.೧೦೩);

ಸೋತಿ ಗೇಹಸಾಮಿಕೋ ಭತ್ತಾ. ಪುರಿಮನಯೇನೇವಾತಿ ಅನುಡಹನಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯತಾಯ. ತತ್ರಿದಂ ವತ್ಥು – ಕಸ್ಸಪಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಉಪಾಸಕಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಅತಿಚಾರಂ ಚರತಿ. ಸೋ ತಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಏವಂ ಕರೋಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ ‘‘ಸಚಾಹಂ ಏವರೂಪಂ ಕರೋಮಿ, ಅಯಂ ಮೇ ಸುನಖೋ ವಿಲುಪ್ಪಮಾನೋ ಖಾದತೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಕಾಲಕತಾ ಕಣ್ಣಮುಣ್ಡಕದಹೇ ವೇಮಾನಿಕಪೇತೀ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ದಿವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವತಿ, ರತ್ತಿಂ ದುಕ್ಖಂ. ತದಾ ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಮಿಗವಂ ಚರನ್ತೋ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಕಣ್ಣಮುಣ್ಡಕದಹಂ ಸಮ್ಪತ್ತೋ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವತಿ. ಸಾ ತಂ ವಞ್ಚೇತ್ವಾ ರತ್ತಿಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವತಿ. ಸೋ ಞತ್ವಾ ‘‘ಕತ್ಥ ನು ಖೋ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಅವಿದೂರೇ ಠಿತೋ ಕಣ್ಣಮುಣ್ಡಕದಹತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತಂ ‘‘ಪಟಪಟ’’ನ್ತಿ ಖಾದಮಾನಂ ಏಕಂ ಸುನಖಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಸಿನಾ ದ್ವಿಧಾ ಛಿನ್ದಿ, ದ್ವೇ ಅಹೇಸುಂ. ಪುನ ಛಿನ್ನೇ ಚತ್ತಾರೋ, ಪುನ ಛಿನ್ನೇ ಅಟ್ಠ, ಪುನ ಛಿನ್ನೇ ಸೋಳಸ ಅಹೇಸುಂ. ಸಾ ‘‘ಕಿಂ ಕರೋಸಿ, ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಕಿಂ ಇದ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಸಾ ‘‘ಏವಂ ಅಕತ್ವಾ ಖೇಳಪಿಣ್ಡಂ ಭೂಮಿಯಂ ನಿಟ್ಠುಭಿತ್ವಾ ಪಾದೇನ ಘಂಸಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ಸುನಖಾ ಅನ್ತರಧಾಯಿಂಸು. ಮುಟ್ಠಿಯೋಗೋ ಕಿರಾಯಂ ತಸ್ಸ ಸುನಖನ್ತರಧಾನಸ್ಸ, ಯದಿದಂ ಖೇಳಪಿಣ್ಡಂ ಭೂಮಿಯಂ ನಿಟ್ಠುಭಿತ್ವಾ ಪಾದೇನ ಘಂಸನಂ, ತಂ ದಿವಸಂ ತಸ್ಸಾ ಕಮ್ಮಂ ಖೀಣಂ. ರಾಜಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಹುತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ಆರದ್ಧೋ. ಸಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ, ಸಾಮಿ, ಕಮ್ಮಂ ಖೀಣಂ, ಮಾ ಅಗಮಾಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ಅಸ್ಸುತ್ವಾವ ಗತೋ.

ದಕ್ಖಿಣಾತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯಾ ದೀಯಮಾನಾ ದಕ್ಖನ್ತಿ ಏತೇಹಿ ಹಿತಸುಖಾನೀತಿ, ತಂ ದಕ್ಖಿಣಂ ಅರಹತೀತಿ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ.

ಪಠಮಅಗ್ಗಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪-೫. ದುತಿಯಅಗ್ಗಿಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೪೭-೪೮. ಚತುತ್ಥೇ ಯಞ್ಞವಾಟಂ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಮಹಾಯಞ್ಞಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಸವಿಞ್ಞಾಣಕಾನಿ ಅವಿಞ್ಞಾಣಕಾನಿ ಚ ಯಞ್ಞೂಪಕರಣಾನಿ ಸಜ್ಜಿತಾನೀತಿ ಆಹ ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ಮಹಾಯಞ್ಞೋ ಉಪಕ್ಖಟೋ’’ತಿ. ತಂ ಉಪಕರಣಂ ತೇಸಂ ತಥಾಸಜ್ಜನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಉಪಕ್ಖಟೋತಿ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ’’ತಿ. ವಚ್ಛತರಸತಾನೀತಿ ಯುವಭಾವಪ್ಪತ್ತಾನಿ ನಾತಿಬಲವವಚ್ಛಸತಾನಿ. ತೇ ಪನ ವಚ್ಛಾ ಏವ ಹೋನ್ತಿ, ನ ದಮ್ಮಾ, ಬಲೀಬದ್ದಾ ವಾ. ಉರಬ್ಭಾತಿ ತರುಣಮೇಣ್ಡಕಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಉಪನೀತಾನೀತಿ ಠಪನತ್ಥಾಯ ಉಪನೀತಾನಿ. ವಿಹಿಂಸಟ್ಠೇನಾತಿ ಹಿಂಸನಟ್ಠೇನ. ಉಪವಾಯತೂತಿ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಸರೀರದರಥಂ ನಿಬ್ಬಾಪೇನ್ತೋ ಸಣ್ಹಸೀತಲಾ ವಾತೋ ವಾಯತು. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ. ಪಞ್ಚಮೇ ನತ್ಥಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ.

ದುತಿಯಅಗ್ಗಿಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೬. ದುತಿಯಸಞ್ಞಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೯. ಛಟ್ಠೇ ನ್ಹಾರುವಿಲೇಖನನ್ತಿ ಚಮ್ಮಂ ಲಿಖನ್ತಾನಂ ಚಮ್ಮಂ ಲಿಖಿತ್ವಾ ಛಡ್ಡಿತಕಸಟಂ. ‘‘ಏಸೋಹಮಸ್ಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಅಹಂಕರಣಂ ಅಹಙ್ಕಾರೋ. ‘‘ಏತಂ ಮಮಾ’’ತಿ ಮಮಂಕರಣಂ ಮಮಙ್ಕಾರೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅಹಙ್ಕಾರದಿಟ್ಠಿತೋ’’ತಿಆದಿ. ತಿಸ್ಸೋ ವಿಧಾತಿ ಸೇಯ್ಯಸದಿಸಹೀನವಸೇನ ತಯೋ ಮಾನಾ. ‘‘ಏಕವಿಧೇನ ರೂಪಸಙ್ಗಹೋ’’ತಿಆದೀಸು (ಧ. ಸ. ೫೮೪) ಕೋಟ್ಠಾಸೋ ‘‘ವಿಧಾ’’ತಿ ವುತ್ತೋ. ‘‘ಕಥಂವಿಧಂ ಸೀಲವನ್ತಂ ವದನ್ತಿ, ಕಥಂವಿಧಂ ಪಞ್ಞವನ್ತಂ ವದನ್ತೀ’’ತಿಆದೀಸು (ಸಂ. ನಿ. ೧.೯೫) ಪಕಾರೋ. ‘‘ತಿಸ್ಸೋ ಇಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಧಾ. ಕತಮಾ ತಿಸ್ಸೋ? ಸೇಯ್ಯೋಹಮಸ್ಮೀತಿ ವಿಧಾ’’ತಿ (ವಿಭ. ೯೨೦) ಏತ್ಥ ಮಾನೋ ‘‘ವಿಧಾ’’ತಿ ವುತ್ತೋ. ಇಧಾಪಿ ಮಾನೋವ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ಮಾನೋ ಹಿ ವಿದಹನತೋ ಹೀನಾದಿವಸೇನ ತಿವಿಧಾ. ತೇನಾಕಾರೇನ ದಹನತೋ ಉಪದಹನತೋ ‘‘ವಿಧಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ದುತಿಯಸಞ್ಞಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೭-೮. ಮೇಥುನಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೫೦-೫೧. ಸತ್ತಮೇ ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ. ಏಕಚ್ಚೋತಿ ಏಕೋ. ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾತಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಮತ್ತೇನ ಸಮಣೋ ವಾ, ಜಾತಿಮತ್ತೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ. ದ್ವಯಂದ್ವಯಸಮಾಪತ್ತಿನ್ತಿ ದ್ವೀಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಮೇಥುನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ಹೇವ ಖೋ ಸಮಾಪಜ್ಜತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಉಚ್ಛಾದನಂ ಉಬ್ಬಟ್ಟನಂ. ಸಮ್ಬಾಹನಂ ಪರಿಮದ್ದನಂ. ಸಾದಿಯತೀತಿ ಅಧಿವಾಸೇತಿ. ತದಸ್ಸಾದೇತೀತಿ ಉಚ್ಛಾದನಾದಿಂ ಅಭಿರಮತಿ. ನಿಕಾಮೇತೀತಿ ಇಚ್ಛತಿ. ವಿತ್ತಿನ್ತಿ ತುಟ್ಠಿಂ. ಇದಮ್ಪಿ ಖೋತಿ ಏತ್ಥ ಇದನ್ತಿ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಸಾದಿಯನಾದಿಂ ಖಣ್ಡಾದಿಭಾವವಸೇನ ಏಕಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ. ಪಿ-ಸದ್ದೋ ವಕ್ಖಮಾನಂ ಉಪಾದಾಯ ಸಮುಚ್ಚಯತ್ಥೋ, ಖೋ-ಸದ್ದೋ ಅವಧಾರಣತ್ಥೋ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯದೇತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಪಟಿಞ್ಞಸ್ಸ ಅಸತಿಪಿ ದ್ವಯಂದ್ವಯಸಮಾಪತ್ತಿಯಂ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಉಚ್ಛಾದನನಹಾಪನಸಮ್ಬಾಹನಸಾದಿಯನಾದಿ. ಇದಮ್ಪಿ ಏಕಂಸೇನ ತಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ಖಣ್ಡಾದಿಭಾವಾಪಾದನತೋ ಖಣ್ಡಮ್ಪಿ ಛಿದ್ದಮ್ಪಿ ಸಬಲಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮಾಸಮ್ಪೀತಿ. ಏವಂ ಪನ ಖಣ್ಡಾದಿಭಾವಾಪತ್ತಿಯಾ ಸೋ ಅಪರಿಸುದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರತಿ, ನ ಪರಿಸುದ್ಧಂ, ಸಂಯುತ್ತೋ ಮೇಥುನಸಂಯೋಗೇನ, ನ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ. ತತೋ ಚಸ್ಸ ನ ಜಾತಿಆದೀಹಿ ಪರಿಮುತ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅಯಂ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

ಸಞ್ಜಗ್ಘತೀತಿ ಕಿಲೇಸವಸೇನ ಮಹಾಹಸಿತಂ ಹಸತಿ. ಸಂಕೀಳತೀತಿ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗವಸೇನ ಕೀಳತಿ. ಸಂಕೇಲಾಯತೀತಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಮಾತುಗಾಮಂ ಕೇಲಾಯನ್ತೋ ವಿಹರತಿ. ಚಕ್ಖುನಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಚಕ್ಖುನಾ. ಚಕ್ಖುನ್ತಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಚಕ್ಖುಂ. ಉಪನಿಜ್ಝಾಯತೀತಿ ಉಪೇಚ್ಚ ನಿಜ್ಝಾಯತಿ ಓಲೋಕೇತಿ. ತಿರೋಕುಟ್ಟನ್ತಿ ಕುಟ್ಟಸ್ಸ ಪರತೋ. ತಥಾ ತಿರೋಪಾಕಾರಂ, ‘‘ಮತ್ತಿಕಾಮಯಾ ಭಿತ್ತಿ ಕುಟ್ಟಂ, ಇಟ್ಠಕಾಮಯಾ ಪಾಕಾರೋ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಯಾ ಕಾಚಿ ವಾ ಭಿತ್ತಿ ಪೋರಿಸಕಾ ದಿಯಡ್ಢರತನಪ್ಪಮಾಣಾ ಕುಟ್ಟಂ, ತತೋ ಅಧಿಕೋ ಪಾಕಾರೋ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಪಟಿಞ್ಞಸ್ಸ. ಪುಬ್ಬೇತಿ ವತಸಮಾದಾನತೋ ಪುಬ್ಬೇ. ಕಾಮಗುಣೇಹೀತಿ ಕಾಮಕೋಟ್ಠಾಸೇಹಿ. ಸಮಪ್ಪಿತನ್ತಿ ಸುಟ್ಠು ಅಪ್ಪಿತಂ ಸಹಿತಂ. ಸಮಙ್ಗಿಭೂತನ್ತಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ. ಪರಿಚಾರಯಮಾನನ್ತಿ ಕೀಳನ್ತಂ, ಉಪಟ್ಠಹಿಯಮಾನಂ ವಾ. ಪಣಿಧಾಯಾತಿ ಪತ್ಥೇತ್ವಾ. ಸೀಲೇನಾತಿಆದೀಸು ಯಮನಿಯಮಾದಿಸಮಾದಾನವಸೇನ ಸೀಲಂ, ಅವೀತಿಕ್ಕಮವಸೇನ ವತಂ. ಉಭಯಮ್ಪಿ ವಾ ಸೀಲಂ, ದುಕ್ಕರಚರಿಯವಸೇನ ಪವತ್ತಿತಂ ವತಂ. ತಂತಂಅಕಿಚ್ಚಸಮ್ಮತತೋ ವಾ ನಿವತ್ತಿಲಕ್ಖಣಂ ಸೀಲಂ, ತಂತಂಸಮಾದಾನವತೋ ವೇಸಭೋಜನಕಿಚ್ಚಕರಣಾದಿವಿಸೇಸಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿ ವತಂ. ಸಬ್ಬಥಾಪಿ ದುಕ್ಕರಚರಿಯಾ ತಪೋ. ಮೇಥುನಾ ವಿರತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತಿ ಏವಮ್ಪೇತ್ಥ ಪಾಳಿವಣ್ಣನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಅಟ್ಠಮಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಮೇಥುನಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೯. ದಾನಮಹಪ್ಫಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೨. ನವಮೇ ‘‘ಸಾಹು ದಾನ’’ನ್ತಿ ದಾನಂ ದೇತೀತಿ ‘‘ದಾನಂ ನಾಮ ಸಾಧು ಸುನ್ದರ’’ನ್ತಿ ದಾನಂ ದೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ದಾನಞ್ಹಿ ದತ್ವಾ ತಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ ಪಾಮೋಜ್ಜಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಾದಯೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಲೋಭದೋಸಇಸ್ಸಾಮಚ್ಛೇರಾದಯೋ ವಿದೂರೀಭವನ್ತಿ. ಇದಾನಿ ದಾನಂ ಅನುಕೂಲಧಮ್ಮಪರಿಬ್ರೂಹನೇನ ಪಚ್ಚನೀಕಧಮ್ಮವಿದೂರೀಕರಣೇನ ಚ ಭಾವನಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಸೋಭನಾಯ ಚ ಪರಿಕ್ಖಾರಾಯ ಚ ಹೋತೀತಿ ‘‘ಅಲಙ್ಕಾರಭೂತಞ್ಚೇವ ಪರಿವಾರಭೂತಞ್ಚ ದೇತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಝಾನಾನಾಗಾಮೀ ನಾಮ ಹೋತಿ ಝಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೂಪಪನ್ನಾನಂ ಅರಿಯಾನಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಅನುಪ್ಪಜ್ಜನತೋ. ಇಮಂ ಪೇಚ್ಚ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಸಾಪೇಕ್ಖಸ್ಸ ದಾನಂ ಪರಲೋಕಫಲಾಸಾಯ ಸಾತಿಸಯಾಯ ಚ ಪುಬ್ಬಾಚಾರವಸೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾಯ ಅನುಭವತ್ತಾ ತಣ್ಹುತ್ತರಂ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಪಠಮಂ ತಣ್ಹುತ್ತರಿಯದಾನ’’ನ್ತಿ. ದಾನಂ ನಾಮ ಬುದ್ಧಾದೀಹಿ ಪಸತ್ಥನ್ತಿ ಗರುಂ ಚಿತ್ತೀಕಾರಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬತ್ತಾ ‘‘ದುತಿಯಂ ಚಿತ್ತೀಕಾರದಾನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪುಬ್ಬಕೇಹಿ ಪಿತುಪಿತಾಮಹೇಹಿ ದಿನ್ನಪುಬ್ಬಂ ಕತಪುಬ್ಬಂ ಜಹಾಪೇತುಂ ನಾಮ ನಾನುಚ್ಛವಿಕನ್ತಿ ಅತ್ತಭಾವಸಭಾಗವಸೇನ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬತೋ ‘‘ತತಿಯಂ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪದಾನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಅಹಂ ಪಚಾಮಿ, ನ ಇಮೇ ಪಚನ್ತಿ, ನಾರಹಾಮಿ ಪಚನ್ತೋ ಅಪಚನ್ತಾನಂ ದಾನಂ ಅದಾತು’’ನ್ತಿ ಏವಂಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ದೇನ್ತೋ ನಿರವಸೇಸಂ ಕತ್ವಾ ದೇತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಚತುತ್ಥಂ ನಿರವಸೇಸದಾನ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಯಥಾ ತೇಸಂ ಪುಬ್ಬಕಾನಂ ಇಸೀನಂ ತಾನಿ ಮಹಾಯಞ್ಞಕಾನಿ ಅಹೇಸುಂ, ಏವಂ ಮೇ ಅಯಂ ದಾನಪರಿಭೋಗೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಏವಂಸಞ್ಞಿನೋ ದಾನಂ ದಕ್ಖಿಣಂ ಅರಹೇಸು ದಾತಬ್ಬತೋ ‘‘ಪಞ್ಚಮಂ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯದಾನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಇಮಂ ಮೇ ದಾನಂ ದದತೋ ಚಿತ್ತಂ ಪಸೀದತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ದೇನ್ತಸ್ಸ ದಾನಂ ಸೋಮನಸ್ಸಬಾಹುಲ್ಲಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸೋಮನಸ್ಸುಪಚಾರಂ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಛಟ್ಠಂ ಸೋಮನಸ್ಸುಪವಿಚಾರದಾನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

ದಾನಮಹಪ್ಫಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ನನ್ದಮಾತಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೩. ದಸಮೇ ‘‘ವುತ್ಥವಸ್ಸೋ ಪವಾರೇತ್ವಾ…ಪೇ… ನಿಕ್ಖಮೀ’’ತಿ ಅಙ್ಗುತ್ತರಭಾಣಕಾನಂ ಮತೇನೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಮಜ್ಝಿಮಭಾಣಕಾ ಪನ ವದನ್ತಿ ‘‘ಭಗವಾ ಉಪಕಟ್ಠಾಯ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಾಯ ಜೇತವನತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ಚಾರಿಕಂ ನಿಕ್ಖಮಿ. ತೇನೇವ ಚ ಅಕಾಲೇ ನಿಕ್ಖನ್ತತ್ತಾ ಕೋಸಲರಾಜಾದಯೋ ವಾರೇತುಂ ಆರಭಿಂಸು. ಪವಾರೇತ್ವಾ ಹಿ ಚರಣಂ ಬುದ್ಧಾಚಿಣ್ಣ’’ನ್ತಿ. ಪುಣ್ಣಾಯ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತೋ ಭಗವಾ ‘‘ಮಮ ನಿವತ್ತನಪಚ್ಚಯಾ ತ್ವಂ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ಪುಣ್ಣಾಪಿ…ಪೇ… ಪಬ್ಬಜೀತಿ ಏತ್ಥ ಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ಪುಣ್ಣಾಯ ಭಗವಾ ನಿವತ್ತಿತೋ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ತಂ ಭುಜಿಸ್ಸಂ ಕತ್ವಾ ಧೀತುಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ. ಸಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿ, ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಆರಭಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಸತ್ಥಾ ಆರದ್ಧವಿಪಸ್ಸಕಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಇಮಂ ಓಭಾಸಗಾಥಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ –

‘‘ಪುಣ್ಣೇ ಪೂರಸ್ಸು ಸದ್ಧಮ್ಮಂ, ಚನ್ದೋ ಪನ್ನರಸೋ ಯಥಾ;

ಪರಿಪುಣ್ಣಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ, ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. (ಥೇರೀಗಾ. ೩);

ಸಾ ಗಾಥಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಸಾವಿಕಾ ಅಹೋಸಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

ನನ್ದಮಾತಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಮಹಾಯಞ್ಞವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಪಠಮಪಣ್ಣಾಸಕಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.