೪-೬. ತಿಕಣ್ಡಕೀಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ
೧೪೪-೬. ಚತುತ್ಥೇ ಪಟಿಕೂಲೇತಿ ಅಮನುಞ್ಞೇ ಅನಿಟ್ಠೇ. ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀತಿ ಇಟ್ಠಾಕಾರೇನೇವ ಪವತ್ತಚಿತ್ತೋ. ಇಟ್ಠಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಅಸುಭಾಯ ವಾ ಫರತಿ, ಅನಿಚ್ಚತೋ ವಾ ಉಪಸಂಹರತಿ ಉಪನೇತಿ ಪವತ್ತೇತಿ. ಅನಿಟ್ಠಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥುಸ್ಮಿನ್ತಿ ಅನಿಟ್ಠೇ ಸತ್ತಸಞ್ಞಿತೇ ಆರಮ್ಮಣೇ. ಮೇತ್ತಾಯ ವಾ ಫರತೀತಿ ಮೇತ್ತಂ ಹಿತೇಸಿತಂ ಉಪಸಂಹರನ್ತೋ ಸಬ್ಬತ್ಥಕಮೇವ ವಾ ತತ್ಥ ಫರತಿ. ಧಾತುತೋ ವಾ ಉಪಸಂಹರತೀತಿ ಧಮ್ಮಸಭಾವಚಿನ್ತನೇನ ಧಾತುತೋ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಯ ಧಾತುಮನಸಿಕಾರಂ ವಾ ತತ್ಥ ಪವತ್ತೇತಿ. ತದುಭಯಂ ಅಭಿನಿವಜ್ಜೇತ್ವಾತಿ ಸಭಾವತೋ ಆನುಭಾವತೋ ಚ ಉಪತಿಟ್ಠನ್ತಂ ಆರಮ್ಮಣೇ ಪಟಿಕೂಲಭಾವಂ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಭಾವಞ್ಚಾತಿ ತಂ ಉಭಯಂ ಪಹಾಯ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ, ಸಬ್ಬಸ್ಮಿಂ ಪನ ತಸ್ಮಿಂ ಮಜ್ಝತ್ತೋ ಹುತ್ವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಮಜ್ಝತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಹರಿತುಕಾಮೋ ಪನ ಕಿಂ ಕರೋತೀತಿ? ಇಟ್ಠಾನಿಟ್ಠೇಸು ಆಪಾಥಂ ಗತೇಸು ನೇವ ಸೋಮನಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ, ನ ದೋಮನಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ. ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ವಿಹರೇಯ್ಯಾತಿ ಇಟ್ಠೇ ಅರಜ್ಜನ್ತೋ ಅನಿಟ್ಠೇ ಅದುಸ್ಸನ್ತೋ ಯಥಾ ಅಞ್ಞೇ ಅಸಮಪೇಕ್ಖನೇನ ಮೋಹಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಿ, ಏವಂ ಅನುಪ್ಪಾದೇನ್ತೋ ಛಸು ಆರಮ್ಮಣೇಸು ಛಳಙ್ಗುಪೇಕ್ಖಾಯ ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ವಿಹರೇಯ್ಯ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಛಳಙ್ಗುಪೇಕ್ಖಾವಸೇನ ಪಞ್ಚಮೋ’’ತಿ. ಇಟ್ಠಾನಿಟ್ಠಛಳಾರಮ್ಮಣಾಪಾಥೇ ಪರಿಸುದ್ಧಪಕತಿಭಾವಾವಿಜಹನಲಕ್ಖಣಾಯ ಛಸು ದ್ವಾರೇಸು ಪವತ್ತನತೋ ‘‘ಛಳಙ್ಗುಪೇಕ್ಖಾ’’ತಿ ಲದ್ಧನಾಮಾಯ ತತ್ರಮಜ್ಝತ್ತುಪೇಕ್ಖಾಯ ವಸೇನ ಪಞ್ಚಮೋ ವಾರೋ ವುತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಞ್ಚಮಂ ಛಟ್ಠಞ್ಚ ಉತ್ತಾನಮೇವ.
ತಿಕಣ್ಡಕೀಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.