೭. ಕಥಾವತ್ಥುಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೮. ಸತ್ತಮೇ ಕಥಾವತ್ಥೂನೀತಿ ಕಥಾಯ ಪವತ್ತಿಟ್ಠಾನಾನಿ. ಯಸ್ಮಾ ತೇಹಿ ವಿನಾ ಕಥಾ ನ ಪವತ್ತತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಕಥಾಕಾರಣಾನೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅತತಿ ಸತತಿ ಸತತಂ ಗಚ್ಛತಿ ಪವತ್ತತೀತಿ ಅದ್ಧಾ, ಕಾಲೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅತೀತಮದ್ಧಾನಂ ನಾಮ ಕಾಲೋಪಿ ವತ್ತತೀ’’ತಿ. ಧಮ್ಮಪ್ಪವತ್ತಿಮತ್ತತಾಯ ಹಿ ಪರಮತ್ಥತೋ ಅವಿಜ್ಜಮಾನೋಪಿ ಕಾಲೋ ತಸ್ಸೇವ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಅವತ್ಥಾವಿಸೇಸಂ ಉಪಾದಾಯ ತೇನೇವ ವೋಹಾರೇನ ಅತೀತೋತಿಆದಿನಾ ವೋಹರೀಯತಿ, ಅತೀತಾದಿಭೇದೋ ಚ ನಾಮಾಯಂ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯತೋ ಧಮ್ಮಾನಂಯೇವ ಹೋತಿ, ನ ಕಾಲಸ್ಸಾತಿ ಆಹ ‘‘ಖನ್ಧಾಪಿ ವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ. ಯಥಾವುತ್ತಮತ್ಥಂ ಇತರೇಸು ದ್ವೀಸು ಅತಿದಿಸತಿ ‘‘ಅನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ’’ತಿ. ಅತೀತಮದ್ಧಾನನ್ತಿಆದೀಸು ಚ ದ್ವೇ ಪರಿಯಾಯಾ ಸುತ್ತನ್ತಪರಿಯಾಯೋ, ಅಭಿಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯೋ ಚ. ಸುತ್ತನ್ತಪರಿಯಾಯೇನ ಪಟಿಸನ್ಧಿತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಅತೀತೋ ಅದ್ಧಾ ನಾಮ, ಚುತಿತೋ ಪಚ್ಛಾ ಅನಾಗತೋ ಅದ್ಧಾ ನಾಮ, ಸಹ ಚುತಿಪಟಿಸನ್ಧೀತಿ ತದನ್ತರಂ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೋ ಅದ್ಧಾ ನಾಮ. ಅಭಿಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯೇನ ತೀಸು ಖಣೇಸು ಉಪ್ಪಾದತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಅತೀತೋ ಅದ್ಧಾ ನಾಮ, ಉಪ್ಪಾದತೋ ಉದ್ಧಂ ಅನಾಗತೋ ಅದ್ಧಾ ನಾಮ, ಖಣತ್ತಯಂ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೋ ಅದ್ಧಾ ನಾಮ. ತತ್ಥಾಯಂ ಸುತ್ತನ್ತದೇಸನಾತಿ ಸುತ್ತನ್ತಪರಿಯಾಯೇನೇವ ಅತೀತಾದಿವಿಸಯಂ ಕಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅತೀತೇ ಕಸ್ಸಪೋ ನಾಮಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

ಏಕಂಸೇನೇವ ಬ್ಯಾಕಾತಬ್ಬೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಬ್ಬೋತಿ ಏಕಂಸಬ್ಯಾಕರಣೀಯೋ. ‘‘ಚಕ್ಖು ಅನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ಪಞ್ಹೇ ಉತ್ತರಪದಾವಧಾರಣಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಏಕಂಸೇನೇವ ಬ್ಯಾಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ನಿಚ್ಚತಾಯ ಲೇಸಸ್ಸಪಿ ತತ್ಥ ಅಭಾವತೋ, ಪುರಿಮಪದಾವಧಾರಣೇ ಪನ ವಿಭಜ್ಜಬ್ಯಾಕರಣೀಯತಾಯ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅನಿಚ್ಚಂ ನಾಮ ಚಕ್ಖೂತಿ ಪುಟ್ಠೇನ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಚಕ್ಖುಸೋತೇ ವಿಸೇಸತ್ಥಸಾಮಞ್ಞತ್ಥಾನಂ ಅಸಾಧಾರಣಭಾವತೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ತೇಸಂ ಸದಿಸಚೋದನಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಮುಖೇನೇವ ಬ್ಯಾಕರಣೀಯಾ ಪಟಿಕ್ಖೇಪವಸೇನ ಅನುಞ್ಞಾತವಸೇನ ಚ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಯಥಾ ಚಕ್ಖು, ತಥಾ ಸೋತಂ…ಪೇ… ಅಯಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛಾಬ್ಯಾಕರಣೀಯೋ ಪಞ್ಹೋ’’ತಿ. ತಂ ಜೀವಂ ತಂ ಸರೀರನ್ತಿ ಜೀವಸರೀರಾನಂ ಅನಞ್ಞತಾಪಞ್ಹೇ ಯಸ್ಸ ಯೇನ ಅನಞ್ಞತಾ ಚೋದಿತಾ, ಸೋ ಏವ ಪರಮತ್ಥತೋ ನುಪಲಬ್ಭತೀತಿ ಚ ಝಾನತ್ತಯಸ್ಸ ಮೇತ್ತೇಯ್ಯತಾಕಿತ್ತನಸದಿಸೋತಿ ಅಬ್ಯಾಕಾತಬ್ಬತಾಯ ಠಪನೀಯೋ ವುತ್ತೋ. ಏವರೂಪೋ ಹಿ ಪಞ್ಹೋ ತಿಧಾ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜನೀಯತ್ತಾ ಬ್ಯಾಕರಣಂ ಅಕತ್ವಾ ಠಪೇತಬ್ಬೋ.

ತಿಟ್ಠತಿ ಏತ್ಥ ಫಲಂ ತದಾಯತ್ತವುತ್ತಿತಾಯಾತಿ ಠಾನಂ, ಕಾರಣನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಕಾರಣಾಕಾರಣೇ’’ತಿ. ಯುತ್ತೇನ ಕಾರಣೇನಾತಿ ಅನುರೂಪೇನ ಕಾರಣೇನ. ಪಹೋತೀತಿ ನಿಗ್ಗಣ್ಹಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ಹೋತಿ. ಸಸ್ಸತವಾದಿಭಾವಮೇವ ದೀಪೇತೀತಿ ಅತ್ತನಾ ಗಹಿತೇ ಉಚ್ಛೇದವಾದೇ ದೋಸಂ ದಿಸ್ವಾ ಅತ್ತನೋಪಿ ಸಸ್ಸತವಾದಿಭಾವಮೇವ ದೀಪೇತಿ. ಪುಗ್ಗಲವಾದಿಮ್ಹೀತಿ ಇಮಿನಾ ವಚ್ಛಕುತ್ತಿಯವಾದಿಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೇಹಿ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಾ ಪಟಿಪದಾ ಪಞ್ಹಪುಚ್ಛನಕಾನಂ ವತ್ತಂ.

ಪಟಿಚರತೀತಿ ಪಟಿಚ್ಛಾದನವಸೇನ ಚರತಿ ಪವತ್ತತಿ. ಪಟಿಚ್ಛಾದನತ್ಥೋ ಏವ ವಾ ಚರತಿಸದ್ದೋ ಅನೇಕತ್ಥತ್ತಾ ಧಾತೂನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತೀ’’ತಿ. ಅಞ್ಞೇನಞ್ಞನ್ತಿ ಪನ ಪಟಿಚ್ಛಾದನಾಕಾರದಸ್ಸನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಅಞ್ಞೇನ ವಚನೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಅಞ್ಞೇನ ವಚನೇನಾತಿ ಯಂ ಚೋದಕೇನ ಚುದಿತಕಸ್ಸ ದೋಸವಿಭಾವನಂ ವಚನಂ ವುತ್ತಂ, ತಂ ತತೋ ಅಞ್ಞೇನ ವಚನೇನ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತಿ. ಯೋ ಹಿ ‘‘ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕೋ ಆಪನ್ನೋ, ಕಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಿಸ್ಮಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಂ ಭಣಥ, ಕಿಂ ಭಣಥಾ’’ತಿ ವದತಿ. ‘‘ಏವರೂಪಂ ಕಿಞ್ಚಿ ತಯಾ ದಿಟ್ಠ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ ಸುಣಾಮೀ’’ತಿ ಸೋತಂ ವಾ ಉಪನೇತಿ, ಅಯಂ ಅಞ್ಞೇನಞ್ಞಂ ಪಟಿಚರತಿ ನಾಮ. ‘‘ಕೋ ಆಪನ್ನೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಹಿ ಚೋದನಂ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾವ ವಿಕ್ಖೇಪಾಪಜ್ಜನಂ ಅಞ್ಞೇನಞ್ಞಂ ಪಟಿಚರಣಂ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಕಥಾಪನಾಮನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾತಿ ಅಯಮೇತೇಸಂ ವಿಸೇಸೋ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಆಗನ್ತುಕಕಥಂ ಓತಾರೇನ್ತೋ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಅಪನಾಮೇತೀತಿ ವಿಕ್ಖೇಪೇತಿ. ತತ್ರಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಬಹಿದ್ಧಾಕಥಾಯ ಅಪನಾಮನೇ.

ಉಪನಿಸೀದತಿ ಫಲಂ ಏತ್ಥಾತಿ ಕಾರಣಂ ಉಪನಿಸಾ, ಉಪೇಚ್ಚ ನಿಸ್ಸಯತೀತಿ ವಾ ಉಪನಿಸಾ, ಸಹ ಉಪನಿಸಾಯಾತಿ ಸಉಪನಿಸೋತಿ ಆಹ ‘‘ಸಉಪನಿಸ್ಸಯೋ ಸಪಚ್ಚಯೋ’’ತಿ.

ಓಹಿತಸೋತೋತಿ ಅನಞ್ಞವಿಹಿತತ್ತಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಾಯ ಅಪನಾಮಿತಸೋತೋ. ತತೋ ಏವ ತದತ್ಥಂ ಠಪಿತಸೋತೋ. ಕುಸಲಧಮ್ಮನ್ತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅರಿಯಮಗ್ಗ’’ನ್ತಿ.

ಕಥಾವತ್ಥುಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.