೭. ಪಠಮಮಹಾಪಞ್ಹಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೭. ಸತ್ತಮೇ ವುಚ್ಚೇಥಾತಿ ವುಚ್ಚೇಯ್ಯ. ದುತಿಯಪದೇಪೀತಿ ‘‘ಅನುಸಾಸನಿಯಾ ವಾ ಅನುಸಾಸನಿ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ದುತಿಯವಾಕ್ಯೇಪಿ. ತೇ ಕಿರ ಭಿಕ್ಖೂ. ನ ಚೇವ ಸಮ್ಪಾಯಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ನ ಚೇವ ಸಮ್ಮದೇವ ಪಕಾರೇಹಿ ಗಹೇಸ್ಸನ್ತಿ ಞಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಕಥೇತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ಯಸ್ಮಾ ಅವಿಸಯೇ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ವಿಘಾತಂ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಞ್ಞಥಾ ಆರಾಧನಂ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ಇಮಿನಾ ಸಪಚ್ಚಯನಾಮರೂಪಾನಂ ಯಾಥಾವತೋ ಅವಬೋಧೋ ಏವ ಇತೋ ಬಾಹಿರಕಾನಂ ನತ್ಥಿ, ಕುತೋ ಪವೇದನಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಆರಾಧನನ್ತಿ ಯಾಥಾವಪವೇದನೇನ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪರಿತೋಸನಂ.

ಏಕೋ ಪಞ್ಹೋತಿ ಏಕೋ ಪಞ್ಹಮಗ್ಗೋ, ಏಕಂ ಪಞ್ಹಗವೇಸನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಕೋ ಉದ್ದೇಸೋತಿ ಏಕಂ ಉದ್ದಿಸನಂ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಸಂಖಿತ್ತವಚನಂ. ವೇಯ್ಯಾಕರಣನ್ತಿ ನಿದ್ದಿಸನಂ ಅತ್ಥಸ್ಸ ವಿವರಿತ್ವಾ ಕಥನಂ. ಹೇತುನಾತಿ ‘‘ಅನ್ತವನ್ತತೋ ಅನಚ್ಚನ್ತಿಕತೋ ತಾವಕಾಲಿಕತೋ ನಿಚ್ಚಪ್ಪಟಿಕ್ಖೇಪತೋ’’ತಿ ಏವಮಾದಿನಾ ನಯೇನ ಯಥಾ ಇಮೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಏತರಹಿ, ಏವಂ ಅತೀತೇ ಅನಾಗತೇ ಚ ಅನಿಚ್ಚಾ ಸಙ್ಖತಾ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಾ ಖಯಧಮ್ಮಾ ವಯಧಮ್ಮಾ ವಿರಾಗಧಮ್ಮಾತಿ ಅತೀತಾನಾಗತೇಸು ನಯೇನ.

ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತಾತಿ ಅನವಸೇಸಾ ಸತ್ತಾ. ತೇ ಪನ ಭವಭೇದತೋ ಸಙ್ಖೇಪೇನೇವ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಕಾಮಭವಾದೀಸೂ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಬ್ಯಧಿಕರಣಾನಮ್ಪಿ ಬಾಹಿರತ್ಥಸಮಾಸೋ ಹೋತಿ ಯಥಾ ‘‘ಉರಸಿಲೋಮೋ’’ತಿ ಆಹ ‘‘ಆಹಾರತೋ ಠಿತಿ ಏತೇಸನ್ತಿ ಆಹಾರಟ್ಠಿತಿಕಾ’’ತಿ. ತಿಟ್ಠತಿ ಏತೇನಾತಿ ವಾ ಠಿತಿ, ಆಹಾರೋ ಠಿತಿ ಏತೇಸನ್ತಿ ಆಹಾರಟ್ಠಿತಿಕಾತಿ ಏವಂ ವಾ ಏತ್ಥ ಸಮಾಸವಿಗ್ಗಹೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಆಹಾರಟ್ಠಿತಿಕಾತಿ ಪಚ್ಚಯಟ್ಠಿತಿಕಾ, ಪಚ್ಚಯಾಯತ್ತವುತ್ತಿಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಚ್ಚಯತ್ಥೋ ಹೇತ್ಥ ಆಹಾರಸದ್ದೋ ‘‘ಅಯಮಾಹಾರೋ ಅನುಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ವಾ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯಾ’’ತಿಆದೀಸು (ಸಂ. ನಿ. ೪.೨೩೨) ವಿಯ. ಏವಞ್ಹಿ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಸಞ್ಞಸತ್ತಾ ಪರಿಗ್ಗಹಿತಾ ಹೋನ್ತಿ. ಸಾ ಪನಾಯಂ ಆಹಾರಟ್ಠಿತಿಕತಾ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯತೋ ಸಙ್ಖಾರಧಮ್ಮೋ. ತೇನಾಹು ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯಾ ‘‘ಆಹಾರಟ್ಠಿತಿಕಾತಿ ಆಗತಟ್ಠಾನೇ ಸಙ್ಖಾರಲೋಕೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ಅಟ್ಠ. ೧.೧ ವೇರಞ್ಜಕಣ್ಡವಣ್ಣನಾ; ವಿಸುದ್ಧಿ. ೧.೧೩೬). ಯದಿ ಏವಂ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತಾ’’ತಿ ಇದಂ ಕಥನ್ತಿ? ಪುಗ್ಗಲಾಧಿಟ್ಠಾನದೇಸನಾತಿ ನಾಯಂ ದೋಸೋ. ತೇನೇವಾಹ – ‘‘ಏಕಧಮ್ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಮಾ ನಿಬ್ಬಿನ್ದಮಾನೋ ಸಮ್ಮಾ ವಿರಜ್ಜಮಾನೋ ಸಮ್ಮಾ ವಿಮುಚ್ಚಮಾನೋ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಯನ್ತದಸ್ಸಾವೀ ಸಮ್ಮದತ್ಥಂ ಅಭಿಸಮೇಚ್ಚ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಕರೋ ಹೋತಿ. ಕತಮಸ್ಮಿಂ ಏಕಧಮ್ಮೇ? ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತಾ ಆಹಾರಟ್ಠಿತಿಕಾ’’ತಿ. ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲಾಧಿಟ್ಠಾನಾಯ ಕಥಾಯ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಪಚ್ಚಯಾಯತ್ತವುತ್ತಿತಾಯ ಆಹಾರಪರಿಯಾಯೇನ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ಪಚ್ಚಯಧಮ್ಮೋ ವುತ್ತೋ, ಅಯಂ ಆಹಾರೋ ನಾಮ ಏಕೋ ಧಮ್ಮೋ.

ಚೋದಕೋ ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಂ ಯಾಥಾವತೋ ಅಪ್ಪಟಿವಿಜ್ಝಮಾನೋ ನೇಯ್ಯತ್ಥಂ ಸುತ್ತಪದಂ ನೀತತ್ಥತೋ ದಹನ್ತೋ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತಾ’’ತಿ ವಚನಮತ್ತೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ನನು ಚಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಚೋದೇತಿ. ಆಚರಿಯೋ ಅವಿಪರೀತಂ ತತ್ಥ ಯಥಾಧಿಪ್ಪೇತಮತ್ಥಂ ಪವೇದೇನ್ತೋ ‘‘ನ ವಿರುಜ್ಝತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ತೇಸಞ್ಹಿ ಝಾನಂ ಆಹಾರೋ ಹೋತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಝಾನನ್ತಿ ಏಕವೋಕಾರಭವಾವಹಂ ಸಞ್ಞಾಯ ವಿರಜ್ಜನವಸೇನ ಪವತ್ತರೂಪಾವಚರಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಂ. ಪಾಳಿಯಂ ಪನ ‘‘ಅನಾಹಾರಾ’’ತಿ ವಚನಂ ಅಸಞ್ಞಭವೇ ಚತುನ್ನಂ ಆಹಾರಾನಂ ಅಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ನ ಪಚ್ಚಯಾಹಾರಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ. ಏವಂ ಸನ್ತೇಪೀತಿ ಇದಂ ಸಾಸನೇ ಯೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ವಿಸೇಸತೋ ಆಹಾರಸದ್ದೋ ನಿರುಳ್ಹೋ, ‘‘ಆಹಾರಟ್ಠಿತಿಕಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಯದಿ ತೇಯೇವ ಗಯ್ಹನ್ತಿ, ಅಬ್ಯಾಪಿತದೋಸಮಾಪನ್ನೋ. ಅಥ ಸಬ್ಬೋಪಿ ಪಚ್ಚಯಧಮ್ಮೋ ಆಹಾರೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ, ಇಮಾಯ ಆಹಾರಪಾಳಿಯಾ ವಿರೋಧೋ ಆಪನ್ನೋತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ಆರದ್ಧಂ. ‘‘ನ ವಿರುಜ್ಝತೀ’’ತಿ ಯೇನಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ವುತ್ತಂ, ತಂ ವಿವರನ್ತೋ ‘‘ಏತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸುತ್ತೇ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಕಬಳೀಕಾರಾಹಾರಾದೀನಂ ಓಜಟ್ಠಮಕರೂಪಾಹರಣಾದಿ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯೇನ ಆಹಾರಭಾವೋ. ಯಥಾ ಹಿ ಕಬಳೀಕಾರಾಹಾರೋ ಓಜಟ್ಠಮಕರೂಪಾಹರಣೇನ ರೂಪಕಾಯಂ ಉಪತ್ಥಮ್ಭೇನ್ತಿ, ಏವಂ ಫಸ್ಸಾದಯೋ ವೇದನಾದಿಆಹರಣೇನ ನಾಮಕಾಯಂ ಉಪತ್ಥಮ್ಭೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸತಿಪಿ ಜನಕಭಾವೇ ಉಪತ್ಥಮ್ಭಕಭಾವೋ ಓಜಾದೀಸು ಸಾತಿಸಯೋ ಲಬ್ಭಮಾನೋ ಮುಖ್ಯೋ ಆಹಾರಟ್ಠೋತಿ ತೇ ಏವ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯೇನ ಆಹಾರಲಕ್ಖಣಾ ಧಮ್ಮಾ ವುತ್ತಾ.

ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಪರಿಯಾಯೇನ ಪಚ್ಚಯೋ ಆಹಾರೋತಿ ವುತ್ತೋ, ಸಬ್ಬೋ ಪಚ್ಚಯಧಮ್ಮೋ ಅತ್ತನೋ ಫಲಂ ಆಹರತೀತಿ ಇಮಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಲಭತೀತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಞ್ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸಙ್ಖತಧಮ್ಮಾನಂ. ಇದಾನಿ ಯಥಾವುತ್ತಮತ್ಥಂ ಸುತ್ತೇನ ಸಮತ್ಥೇತುಂ ‘‘ತೇನೇವಾಹಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಅಯನ್ತಿ ಪಚ್ಚಯಾಹಾರೋ. ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯಾಹಾರೋಪಿ ಗಹಿತೋವ ಹೋತೀತಿ ಯಾವತಾ ಸೋಪಿ ಪಚ್ಚಯಭಾವೇನೇವ ಜನಕೋ ಉಪತ್ಥಮ್ಭಕೋ ಚ ಹುತ್ವಾ ತಂ ತಂ ಫಲಂ ಆಹರತೀತಿ ವತ್ತಬ್ಬತಂ ಲಭತೀತಿ.

ತತ್ಥಾತಿ ಪರಿಯಾಯಾಹಾರೋ, ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯಾಹಾರೋತಿ ದ್ವೀಸು ಆಹಾರೇಸು ಅಸಞ್ಞಭವೇ ಯದಿಪಿ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯಾಹಾರೋ ನ ಲಬ್ಭತಿ, ಪರಿಯಾಯಾಹಾರೋ ಪನ ಲಬ್ಭತೇವ. ಇದಾನಿ ತಮೇವತ್ಥಂ ವಿತ್ಥಾರತೋ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ಹಿ ಬುದ್ಧೇ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಬುದ್ಧೇ ತಿತ್ಥಕರಮತನಿಸ್ಸಿತಾನಂ ಝಾನಭಾವನಾಯ ಅಸಿಜ್ಝನತೋ ‘‘ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ಬುದ್ಧೇ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸಾಸನಿಕಾ ತಾದಿಸಂ ಝಾನಂ ನ ನಿಬ್ಬತ್ತೇನ್ತೀತಿ ‘‘ತಿತ್ಥಾಯತನೇ ಪಬ್ಬಜಿತಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಿತ್ಥಿಯಾ ಹಿ ಉಪಪತ್ತಿವಿಸೇಸೇ ವಿಮುತ್ತಿಸಞ್ಞಿನೋ ಸಞ್ಞಾವಿರಾಗಾವಿರಾಗೇಸು ಆದೀನವಾನಿಸಂಸದಸ್ಸಿನೋವ ಹುತ್ವಾ ಅಸಞ್ಞಸಮಾಪತ್ತಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಅಕ್ಖಣಭೂಮಿಯಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನ ಸಾಸನಿಕಾ. ವಾಯೋಕಸಿಣೇ ಪರಿಕ್ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾತಿ ವಾಯೋಕಸಿಣೇ ಪಠಮಾದೀನಿ ತೀಣಿ ಝಾನಾನಿ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ತತಿಯಜ್ಝಾನೇ ಚಿಣ್ಣವಸೀ ಹುತ್ವಾ ತತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಾಧಿಗಮಾಯ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ’’ತಿ.

ಕಸ್ಮಾ (ದೀ. ನಿ. ಟೀ. ೧.೬೮-೭೩; ದೀ. ನಿ. ಅಭಿ. ಟೀ. ೧.೬೮-೭೩) ಪನೇತ್ಥ ವಾಯೋಕಸಿಣೇಯೇವ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ವುತ್ತನ್ತಿ? ವುಚ್ಚತೇ, ಯಥೇವ ಹಿ ರೂಪಪಟಿಭಾಗಭೂತೇಸು ಕಸಿಣವಿಸೇಸೇಸು ರೂಪವಿಭಾವನೇನ ರೂಪವಿರಾಗಭಾವನಾಸಙ್ಖಾತೋ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿವಿಸೇಸೋ ಸಚ್ಛಿಕರೀಯತಿ, ಏವಂ ಅಪರಿಬ್ಯತ್ತವಿಗ್ಗಹತಾಯ ಅರೂಪಪಟಿಭಾಗಭೂತೇ ಕಸಿಣವಿಸೇಸೇ ಅರೂಪವಿಭಾವನೇನ ಅರೂಪವಿರಾಗಭಾವನಾ ಸಙ್ಖಾತೋ ರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿವಿಸೇಸೋ ಅಧಿಗಮೀಯತೀತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಸಞ್ಞಾ ರೋಗೋ, ಸಞ್ಞಾ ಗಣ್ಡೋ’’ತಿಆದಿನಾ (ಮ. ನಿ. ೩.೨೪), ‘‘ಧಿ ಚಿತ್ತಂ, ಧಿ ವತೇತಂ ಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಚ ನಯೇನ ಅರೂಪಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ ಆದೀನವದಸ್ಸನೇನ ತದಭಾವೇ ಚ ಸನ್ತಪಣೀತಭಾವಸನ್ನಿಟ್ಠಾನೇನ ರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಅಭಿಸಙ್ಖರಣಂ ಅರೂಪವಿರಾಗಭಾವನಾ. ರೂಪವಿರಾಗಭಾವನಾ ಪನ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪಚಾರೇನ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ, ತತ್ಥಾಪಿ ವಿಸೇಸೇನ ಪಠಮಾರುಪ್ಪಜ್ಝಾನಂ. ಯದಿ ಏವಂ ‘‘ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾಕಾಸಕಸಿಣೇಪೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಅರೂಪಪಟಿಭಾಗತಾ ಲಬ್ಭತೀತಿ? ಇಚ್ಛಿತಮೇವೇತಂ, ಕೇಸಞ್ಚಿ ಅವಚನಂ ಪನೇತ್ಥ ಪುಬ್ಬಾಚರಿಯೇಹಿ ಅಗ್ಗಹಿತಭಾವೇನ. ಯಥಾ ಹಿ ರೂಪವಿರಾಗಭಾವನಾ ವಿರಜ್ಜನೀಯಧಮ್ಮಾಭಾವಮತ್ತೇನ ಪರಿನಿಪ್ಫನ್ನಾ, ವಿರಜ್ಜನೀಯಧಮ್ಮಪರಿಭಾಸಭೂತೇ ಚ ವಿಸಯವಿಸೇಸೇ ಪಾತುಭವತಿ, ಏವಂ ಅರೂಪವಿರಾಗಭಾವನಾಪೀತಿ ವುಚ್ಚಮಾನೇ ನ ಕೋಚಿ ವಿರೋಧೋ. ತಿತ್ಥಿಯೇಹೇವ ಪನ ತಸ್ಸಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬತಾಯ ತೇಸಞ್ಚ ವಿಸಯಪಥೇ ಸೂಪನಿಬನ್ಧನಸ್ಸೇವ ತಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಪಟಿಪತ್ತಿತೋ ದಿಟ್ಠಿವನ್ತೇಹಿ ಪುಬ್ಬಾಚರಿಯೇಹಿ ಚತುತ್ಥೇಯೇವ ಭೂತಕಸಿಣೇ ಅರೂಪವಿರಾಗಭಾವನಾಪರಿಕಮ್ಮಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಕಿಞ್ಚ ವಣ್ಣಕಸಿಣೇಸು ವಿಯ ಪುರಿಮಭೂತಕಸಿಣತ್ತಯೇಪಿ ವಣ್ಣಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾಯಾವ ಪಣ್ಣತ್ತಿ ಆರಮ್ಮಣಂ ಝಾನಸ್ಸ ಲೋಕವೋಹಾರಾನುರೋಧೇನೇವ ಪವತ್ತಿತೋ. ಏವಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೧.೫೭) ಪಥವೀಕಸಿಣಸ್ಸ ಆದಾಸಚನ್ದಮಣ್ಡಲೂಪಮವಚನಞ್ಚ ಸಮತ್ಥಿತಂ ಹೋತಿ, ಚತುತ್ಥಂ ಪನ ಭೂತಕಸಿಣಂ ಭೂತಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾಯಮೇವ ಝಾನಸ್ಸ ಗೋಚರಭಾವಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ತಸ್ಸೇವಂ ಅರೂಪಪಟಿಭಾಗತಾ ಯುತ್ತಾತಿ ವಾಯೋಕಸಿಣೇಯೇವ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಧೀತಿ ಜಿಗುಚ್ಛನತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ, ತಸ್ಮಾ ಧಿ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಜಿಗುಚ್ಛಾಮಿ. ಧಿ ವತೇತಂ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಏತಂ ಮಮ ಚಿತ್ತಂ ಜಿಗುಚ್ಛಿತಂ ವತ ಹೋತು. ವತಾತಿ ಸಮ್ಭಾವನೇ. ತೇನ ಜಿಗುಚ್ಛನಂ ಸಮ್ಭಾವೇನ್ತೋ ವದತಿ. ನಾಮಾತಿ ಚ ಸಮ್ಭಾವನೇ ಏವ. ತೇನ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅಭಾವಂ ಸಮ್ಭಾವೇತಿ. ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಭಾವಾಭಾವೇಸು ಆದೀನವಾನಿಸಂಸೇ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಚಿತ್ತಞ್ಹೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಖನ್ತಿಂ ರುಚಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾತಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅಭಾವೋ ಏವ ಸಾಧು ಸುಟ್ಠೂತಿ ಇಮಂ ದಿಟ್ಠಿನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತಿಂ ತತ್ಥ ಚ ಅಭಿರುಚಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ. ತಥಾ ಭಾವಿತಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಠಿತಿಭಾಗಿಯಭಾವಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅಪರಿಹೀನಜ್ಝಾನಾ. ತಿತ್ಥಾಯತನೇ ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸೇವ ತಥಾ ಝಾನಭಾವನಾ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ’’ತಿ. ಪಣಿಹಿತೋ ಅಹೋಸೀತಿ ಮರಣಸ್ಸ ಆಸನ್ನಕಾಲೇ ಠಪಿತೋ ಅಹೋಸಿ. ಯದಿ ಠಾನಾದಿನಾ ಆಕಾರೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಯ್ಯ ಕಮ್ಮಬಲೇನ, ಯಾವ ಭೇದಾ ತೇನೇವಾಕಾರೇನ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯಾತಿ ಆಹ ‘‘ತೇನ ಇರಿಯಾಪಥೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ಏವರೂಪಾನಮ್ಪೀತಿ ಏವಂ ಅಚೇತನಾನಮ್ಪಿ. ಪಿ-ಸದ್ದೇನ ಪಗೇವ ಸಚೇತನಾನನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಕಥಂ ಪನ ಅಚೇತನಾನಂ ನೇಸಂ ಪಚ್ಚಯಾಹಾರಸ್ಸ ಉಪಕಪ್ಪನನ್ತಿ ಚೋದನಂ ಸನ್ಧಾಯ ತತ್ಥ ನಿದಸ್ಸನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಯಥಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತೇನ ನ ಕೇವಲಮಾಗಮೋಯೇವ, ಅಯಮೇತ್ಥ ಯುತ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಾವ ತಿಟ್ಠನ್ತೀತಿ ಉಕ್ಕಂಸತೋ ಪಞ್ಚ ಮಹಾಕಪ್ಪಸತಾನಿ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ.

ಯೇ ಉಟ್ಠಾನವೀರಿಯೇನ ದಿವಸಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದಫಲಮತ್ತಂ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ಲಭಿತ್ವಾ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಿ, ತೇ ಉಟ್ಠಾನಫಲೂಪಜೀವಿನೋ. ಯೇ ಪನ ಅತ್ತನೋ ಪುಞ್ಞಫಲಮೇವ ಉಪಜೀವನ್ತಿ, ತೇ ಪುಞ್ಞಫಲೂಪಜೀವಿನೋ. ನೇರಯಿಕಾನಂ ಪನ ನೇವ ಉಟ್ಠಾನವೀರಿಯವಸೇನ ಜೀವಿಕಕಪ್ಪನಂ, ಪುಞ್ಞಫಲಸ್ಸ ಪನ ಲೇಸೋಪಿ ನತ್ಥೀತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯೇ ಪನ ನೇರಯಿಕಾ…ಪೇ… ಜೀವೀತಿ ವುತ್ತಾ’’ತಿ. ಪಟಿಸನ್ಧಿವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಆಹರಣೇನ ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾ ಆಹಾರೋತಿ ವುತ್ತಾ, ನ ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಫಲಸ್ಸಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ‘‘ಕಿಂ ಪಞ್ಚ ಆಹಾರಾ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಚೋದೇತಿ. ಆಚರಿಯೋ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯಾಹಾರೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೇ ‘‘ಸಿಯಾ ತವ ಚೋದನಾ ಅವಸರಾ, ಸಾ ಪನ ಏತ್ಥ ಅನವಸರಾ’’ತಿ ಚ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಪಞ್ಚ, ನ ಪಞ್ಚಾತಿ ಇದಂ ನ ವತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಪರಿಯಾಯಾಹಾರಸ್ಸೇವ ಪನೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪೇತಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ನನು ಪಚ್ಚಯೋ ಆಹಾರೋ’ತಿ ವುತ್ತಮೇತ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಆಹಾರೋತಿ ಇಚ್ಛಿತತ್ತಾ. ಇದಾನಿ ವುತ್ತಮೇವತ್ಥಂ ಪಾಳಿಯಾ ಸಮತ್ಥೇನ್ತೋ ‘‘ಯಂ ಸನ್ಧಾಯಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

ಮುಖ್ಯಾಹಾರವಸೇನಪಿ ನೇರಯಿಕಾನಂ ಆಹಾರಟ್ಠಿತಿಕತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಕಬಳೀಕಾರಾಹಾರಂ…ಪೇ… ಸಾಧೇತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಯದಿ ಏವಂ ನೇರಯಿಕಾ ಸುಖಪ್ಪಟಿಸಂವೇದಿನೋಪಿ ಹೋನ್ತೀತಿ? ನೋತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಖೇಳೋ ಹೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತಯೋತಿ ತಯೋ ಅರೂಪಾಹಾರಾ ಕಬಳೀಕಾರಾಹಾರಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ. ಅವಸೇಸಾನನ್ತಿ ಅಸಞ್ಞಸತ್ತೇಹಿ ಅವಸೇಸಾನಂ ಕಾಮಭವಾದೀಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಸತ್ತಾನಂ. ಪಚ್ಚಯಾಹಾರೋ ಹಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸಾಧಾರಣೋತಿ.

ಪಠಮಮಹಾಪಞ್ಹಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.