೧೪. ಏತದಗ್ಗವಗ್ಗೋ

(೧೪) ೬. ಛಟ್ಠಏತದಗ್ಗವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ

ತಪುಸ್ಸ-ಭಲ್ಲಿಕವತ್ಥು

೨೪೮. ಉಪಾಸಕಪಾಳಿಸಂವಣ್ಣನಾಯ ಪಠಮೇ ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾನನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪಠಮಂ ಹುತ್ವಾ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾನಂ. ಇತೋ ಪರನ್ತಿ ಸತ್ತಸತ್ತಾಹತೋ ಪರಂ. ಗಮನೂಪಚ್ಛೇದಂ ಅಕಾಸೀತಿ ಗಮನವಿಚ್ಛೇದಂ ಅಕಾಸಿ. ಯಥಾ ತೇ ಗೋಣಾ ಧುರಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪೋಥಿಯಮಾನಾಪಿ ನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಥಾ ಅಕಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇಸನ್ತಿ ತಪುಸ್ಸಭಲ್ಲಿಕಾನಂ. ಅಧಿಮುಚ್ಚಿತ್ವಾತಿ ಆವಿಸಿತ್ವಾ. ಯಕ್ಖಸ್ಸ ಆವಟ್ಟೋ ಯಕ್ಖಾವಟ್ಟೋ. ಏವಂ ಸೇಸೇಸುಪಿ. ಅತೀತಬುದ್ಧಾನಂ ಆಚಿಣ್ಣಂ ಓಲೋಕೇಸೀತಿ ಅತೀತಬುದ್ಧಾ ಕೇನ ಭಾಜನೇನ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಿಂಸೂತಿ ಬುದ್ಧಾಚಿಣ್ಣಂ ಓಲೋಕೇಸಿ. ದ್ವೇವಾಚಿಕೇ ಸರಣೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯಾತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅನುಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ ಬುದ್ಧಧಮ್ಮವಸೇನ ದ್ವೇವಾಚಿಕೇ ಸರಣೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ. ಚೇತಿಯನ್ತಿ ಪೂಜನೀಯವತ್ಥುಂ. ಜೀವಕೇಸಧಾತುಯಾತಿ ಜೀವಮಾನಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕೇಸಧಾತುಯಾ.

ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸೇಟ್ಠಿವತ್ಥು

೨೪೯. ದುತಿಯೇ ತೇನೇವ ಗುಣೇನಾತಿ ತೇನೇವ ದಾಯಕಭಾವಸಙ್ಖಾತೇನ ಗುಣೇನ. ಸೋ ಹಿ ಸಬ್ಬಕಾಮಸಮಿದ್ಧತಾಯ ವಿಗತಮಚ್ಛೇರತಾಯ ಕರುಣಾದಿಗುಣಸಮಙ್ಗಿತಾಯ ಚ ನಿಚ್ಚಕಾಲಂ ಅನಾಥಾನಂ ಪಿಣ್ಡಮದಾಸಿ. ತೇನ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಉಪಟ್ಠಿತೋ ಅನಾಥಾನಂ ಪಿಣ್ಡೋ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋತಿ ಸಙ್ಖಂ ಗತೋ. ಯೋಜನಿಕವಿಹಾರೇ ಕಾರೇತ್ವಾತಿ ಯೋಜನೇ ಯೋಜನೇ ಏಕಮೇಕಂ ವಿಹಾರಂ ಕಾರೇತ್ವಾ. ‘‘ಏವರೂಪಂ ದಾನಂ ಪವತ್ತೇಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಮೇವ ದಾನಂ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ದೇವಸಿಕಂ ಪಞ್ಚ ಸಲಾಕಭತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸಲಾಕಾಯ ಗಾಹೇತಬ್ಬಂ ಭತ್ತಂ ಸಲಾಕಭತ್ತಂ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪಕ್ಖೇ ಏಕದಿವಸಂ ದಾತಬ್ಬಂ ಭತ್ತಂ ಪಕ್ಖಿಕಭತ್ತಂ. ಧುರಗೇಹೇ ಠಪೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಂ ಭತ್ತಂ ಧುರಭತ್ತಂ. ಆಗನ್ತುಕಾನಂ ದಾತಬ್ಬಂ ಭತ್ತಂ ಆಗನ್ತುಕಭತ್ತಂ. ಏವಂ ಸೇಸೇಸುಪಿ. ಪಞ್ಚ ಆಸನಸತಾನಿ ಗೇಹೇ ನಿಚ್ಚಪಞ್ಞತ್ತಾನೇವ ಹೋನ್ತೀತಿ ಗೇಹೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖುಸತಾನಂ ಪಞ್ಚ ಆಸನಸತಾನಿ ನಿಚ್ಚಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ.

ಚಿತ್ತಗಹಪತಿವತ್ಥು

೨೫೦. ತತಿಯೇ ಮಿಗಾ ಏವ ಮಿಗರೂಪಾನಿ. ಭಿಕ್ಖಂ ಸಮಾದಾಪೇತ್ವಾತಿ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಯ್ಹಂ ಅನುಗ್ಗಹಂ ಕರೋಥ, ಇಧ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಭಿಕ್ಖಾಗಹಣತ್ಥಂ ಸಮಾದಾಪೇತ್ವಾ. ವಿವಟ್ಟಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಉಪಚಿತಂ ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯಕುಸಲಂ ಉಪನಿಸ್ಸಯೋ. ಸಳಾಯತನವಿಭತ್ತಿಮೇವ ದೇಸೇಸೀತಿ ಸಳಾಯತನವಿಭಾಗಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತಮೇವ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇಸಿ. ಥೇರೇನಾತಿ ತತ್ಥ ಸನ್ನಿಹಿತಾನಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಜೇಟ್ಠೇನ ಮಹಾಥೇರೇನ. ಪಞ್ಹಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೇನಾತಿ ಚಿತ್ತೇನ ಗಹಪತಿನಾ ‘‘ಯಾ ಇಮಾ, ಭನ್ತೇ ಥೇರ, ಅನೇಕವಿಹಿತಾ ದಿಟ್ಠಿಯೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ‘ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’ತಿ ವಾ, ‘ಅಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’ತಿ ವಾ, ‘ಅನ್ತವಾ ಲೋಕೋ’ತಿ ವಾ, ‘ಅನನ್ತವಾ ಲೋಕೋ’ತಿ ವಾ, ‘ತಂ ಜೀವಂ ತಂ ಸರೀರ’ನ್ತಿ ವಾ, ‘ಅಞ್ಞಂ ಜೀವಂ ಅಞ್ಞಂ ಸರೀರ’ನ್ತಿ ವಾ, ‘ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ವಾ, ‘ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ವಾ, ‘ಹೋತಿ ಚ ನ ಹೋತಿ ಚ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ವಾ, ‘ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ವಾ ಯಾನಿ ಚಿಮಾನಿ ದ್ವಾಸಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಿ ಬ್ರಹ್ಮಜಾಲೇ ಗಣಿತಾನಿ, ಇಮಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ದಿಟ್ಠಿಯೋ ಕಿಸ್ಮಿಂ ಸತಿ ಹೋನ್ತಿ, ಕಿಸ್ಮಿಂ ಅಸತಿ ನ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ಏವಮಾದಿನಾ (ಸಂ. ನಿ. ೪.೩೪೫) ಪಞ್ಹೇ ಪುಟ್ಠೇ ತಂ ಪಞ್ಹಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೇನ. ಇಮಂ ಕಿರ ಪಞ್ಹಂ ಯಾವತತಿಯಂ ಪುಟ್ಠೋ ಮಹಾಥೇರೋ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಇಸಿದತ್ತತ್ಥೇರೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಥೇರೋ ನೇವ ಅತ್ತನಾ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ, ನ ಅಞ್ಞಂ ಅಜ್ಝೇಸತಿ, ಉಪಾಸಕೋ ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ವಿಹೇಸತಿ, ಅಹಮೇತಂ ಬ್ಯಾಕರಿತ್ವಾ ಫಾಸುವಿಹಾರಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಏವಂ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಚ ಆಸನತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಬ್ಯಾಕರೋಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಗಹಪತಿನೋ ಏತಂ ಪಞ್ಹ’’ನ್ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೪.೩೪೫) ಆಹ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಥೇರೋ ‘‘ಬ್ಯಾಕರೋಹಿ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ ಇಸಿದತ್ತ, ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಗಹಪತಿನೋ ಏತಂ ಪಞ್ಹ’’ನ್ತಿ ಇಸಿದತ್ತಂ ಅಜ್ಝೇಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಪಞ್ಹಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೇನ ಅಜ್ಝಿಟ್ಠೋ’’ತಿ.

ಪಞ್ಹಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾತಿ ‘‘ಯಾ ಇಮಾ, ಗಹಪತಿ, ಅನೇಕವಿಹಿತಾ ದಿಟ್ಠಿಯೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ‘ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’ತಿ ವಾ, ‘ಅಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’ತಿ ವಾ…ಪೇ… ಯಾನಿ ಚಿಮಾನಿ ದ್ವಾಸಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಿ ಬ್ರಹ್ಮಜಾಲೇ ಗಣಿತಾನಿ, ಇಮಾ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ದಿಟ್ಠಿಯೋ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸತಿ ಹೋನ್ತಿ, ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಯಾ ಅಸತಿ ನ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪಞ್ಹಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ. ಗಿಹಿಸಹಾಯಕಭಾವೇ ಞಾತೇತಿ ಥೇರಸ್ಸ ಗಿಹಿಸಹಾಯಕಭಾವೇ ಚಿತ್ತೇನ ಗಹಪತಿನಾ ಞಾತೇ. ಚಿತ್ತೋ ಕಿರ, ಗಹಪತಿ, ತಸ್ಸ ಪಞ್ಹವೇಯ್ಯಾಕರಣೇ ತುಟ್ಠೋ ‘‘ಕುತೋ, ಭನ್ತೇ, ಅಯ್ಯೋ ಇಸಿದತ್ತೋ ಆಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಅವನ್ತಿಯಾ ಖೋ ಅಹಂ, ಗಹಪತಿ, ಆಗಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ ‘‘ಅತ್ಥಿ, ಭನ್ತೇ, ಅವನ್ತಿಯಾ ಇಸಿದತ್ತೋ ನಾಮ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅದಿಟ್ಠಸಹಾಯೋ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ದಿಟ್ಠೋ ಸೋ ಆಯಸ್ಮತಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಥೇರೋ ಚ ‘‘ಏವಂ, ಗಹಪತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಕಹಂ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಏತರಹಿ ವಿಹರತೀ’’ತಿ ಪುನ ಪುಟ್ಠೋ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಚಿತ್ತೋ ಗಹಪತಿ ‘‘ಅಯ್ಯೋ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಇಸಿದತ್ತೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಏವಂ, ಗಹಪತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಅತ್ತನೋ ಗಿಹಿಸಹಾಯಭಾವಂ ಅಞ್ಞಾಸಿ.

ತೇಜೋಸಮಾಪತ್ತಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕಿರ ದಿವಸೇ ಚಿತ್ತೋ ಗಹಪತಿ ‘‘ಸಾಧು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಅಯ್ಯೋ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾ ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಸ್ಸೇತೂ’’ತಿ ಮಹಾಥೇರಂ ಯಾಚಿ. ಥೇರೋ ‘‘ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ಆಳಿನ್ದೇ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ತಿಣಕಲಾಪಂ ಓಕಿರಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಚ ತಥಾ ಕತೇ ಸಯಂ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಚ ಘಟಿಕಂ ದತ್ವಾ ತಥಾರೂಪಂ ಇದ್ಧಾಭಿಸಙ್ಖಾರಂ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರೇಸಿ, ಯಥಾ ತಾಳಚ್ಛಿಗ್ಗಳೇನ ಚ ಅಗ್ಗಳನ್ತರಿಕಾಯ ಚ ಅಚ್ಚಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತಿಣಾನಿ ಝಾಪೇತಿ, ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ನ ಝಾಪೇತಿ. ಅಥ ಚಿತ್ತೋ ಗಹಪತಿ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಪಪ್ಫೋಟೇತ್ವಾ ಸಂವಿಗ್ಗೋ ಲೋಮಹಟ್ಠಜಾತೋ ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ಥೇರಂ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಭಿರಮತು, ಭನ್ತೇ, ಅಯ್ಯೋ ಮಚ್ಛಿಕಾಸಣ್ಡೇ, ರಮಣೀಯಂ ಅಮ್ಬಾಟಕವನಂ, ಅಹಂ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಾನ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ತತೋ ಥೇರೋ ‘‘ನ ದಾನಿ ಇಧ ವಸಿತುಂ ಸಕ್ಕಾ’’ತಿ ತಮ್ಹಾ ವಿಹಾರಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ – ‘‘ತೇಜೋಸಮಾಪತ್ತಿ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘ಇದಾನಿ ಇಧ ವಸಿತುಂ ನ ಯುತ್ತ’ನ್ತಿ ಯಥಾಸುಖಂ ಪಕ್ಕಾಮೀ’’ತಿ. ದ್ವೇ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾತಿಆದೀಸು ಯಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ವಿತ್ಥಾರತೋ ವಿನಯಪಾಳಿಯಂ ಆಗತಮೇವ.

ಸದ್ಧೋತಿ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಾಯ ಸದ್ಧಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸೀಲೇನಾತಿ ಅಗಾರಿಯಸೀಲಂ ಅನಗಾರಿಯಸೀಲನ್ತಿ ದುವಿಧಂ ಸೀಲಂ, ತೇಸು ಇಧ ಅಗಾರಿಯಂ ಸೀಲಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ, ತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಸೋಭೋಗಸಮಪ್ಪಿತೋತಿ ಯಾದಿಸೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಾದೀನಂ ಪಞ್ಚಉಪಾಸಕಸತಪರಿವಾರಸಙ್ಖಾತೋ ಅಗಾರಿಯೋ ಯಸೋ, ತಾದಿಸೇನೇವ ಯಸೇನ, ಯೋ ಚ ಧನಧಞ್ಞಾದಿಕೋ ಚೇವ ಸತ್ತವಿಧಅರಿಯಧನಸಙ್ಖಾತೋ ಚಾತಿ ದುವಿಧೋ ಭೋಗೋ, ತೇನ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಂ ಯಂ ಪದೇಸನ್ತಿ ಪುರತ್ಥಿಮಾದೀಸು ದಿಸಾಸು ಏವರೂಪೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಯಂ ಯಂ ಪದೇಸಂ ಭಜತಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಏವರೂಪೇನ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರೇನ ಪೂಜಿತೋವ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಹತ್ಥಕಆಳವಕವತ್ಥು

೨೫೧. ಚತುತ್ಥೇ ಚತುಬ್ಬಿಧೇನ ಸಙ್ಗಹವತ್ಥುನಾತಿ ದಾನಪಿಯವಚನಅತ್ಥಚರಿಯಾಸಮಾನತ್ತತಾಸಙ್ಖಾತೇನ ಚತುಬ್ಬಿಧೇನ ಸಙ್ಗಹವತ್ಥುನಾ. ‘‘ಸ್ವೇ ಭತ್ತಚಾಟಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಆಳವಕಸ್ಸ ಪೇಸೇತಬ್ಬೋ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತಮತ್ಥಂ ಪಾಕಟಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಂ – ‘‘ತತ್ರಾಯಂ ಅನುಪುಬ್ಬಿಕಥಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಮಿಗವತ್ಥಾಯ ಅರಞ್ಞಂ ಗನ್ತ್ವಾತಿ ಆಳವಕೋ ರಾಜಾ ವಿವಿಧನಾಟಕೂಪಭೋಗಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಚೋರಪ್ಪಟಿಬಾಹನತ್ಥಞ್ಚ ಪಟಿರಾಜನಿಸೇಧನತ್ಥಞ್ಚ ಬ್ಯಾಯಾಮಕರಣತ್ಥಞ್ಚ ಸತ್ತಮೇ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಮಿಗವಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಬಲಕಾಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ‘‘ಯಸ್ಸ ಪಸ್ಸೇನ ಮಿಗೋ ಪಲಾಯತಿ, ತಸ್ಸೇವ ಸೋ ಭಾರೋ’’ತಿ ಕತಕತಿಕವತ್ತೋ ಮಿಗವತ್ಥಾಯ ಅರಞ್ಞಂ ಗನ್ತ್ವಾ. ಏಕಂ ಮಿಗನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಠಿತಟ್ಠಾನೇನ ಪಲಾತಂ ಏಣಿಮಿಗಂ. ಅನುಬನ್ಧಿತ್ವಾತಿ ತಿಯೋಜನಮಗ್ಗಂ ಏಕಕೋವ ಅನುಬನ್ಧಿತ್ವಾ. ಜವಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹಿ ರಾಜಾ ಧನುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪತ್ತಿಕೋವ ತಿಯೋಜನಂ ತಂ ಮಿಗಮನುಬನ್ಧಿ. ಘಾತೇತ್ವಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಏಣಿಮಿಗಾ ತಿಯೋಜನವೇಗಾ ಏವ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪರಿಕ್ಖಿಣಜವಂ ತಂ ಮಿಗಂ ಉದಕಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಠಿತಂ ಘಾತೇತ್ವಾ. ದ್ವಿಧಾ ಛೇತ್ವಾ ಧನುಕೋಟಿಯಂ ಲಗೇತ್ವಾ ನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋತಿ ಅನತ್ಥಿಕೋಪಿ ಮಂಸೇನ ‘‘ನಾಸಕ್ಖಿ ಮಿಗಂ ಗಹೇತು’’ನ್ತಿ ಅಪವಾದಮೋಚನತ್ಥಂ ದ್ವಿಧಾ ಛಿನ್ನಂ ಧನುಕೋಟಿಯಂ ಲಗೇತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ. ಸನ್ದಚ್ಛಾಯನ್ತಿ ಘನಚ್ಛಾಯಂ ಬಹಲಪತ್ತಪಲಾಸಂ.

ರುಕ್ಖೇ ಅಧಿವತ್ಥಾ ದೇವತಾತಿ ಆಳವಕಂ ಯಕ್ಖಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ಸೋ ಹಿ ಮಹಾರಾಜೂನಂ ಸನ್ತಿಕಾ ವರಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಸಮಯೇ ತಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಛಾಯಾಯ ಫುಟ್ಠೋಕಾಸಂ ಪವಿಟ್ಠೇ ಪಾಣಿನೋ ಖಾದನ್ತೋ ತತ್ಥ ಪಟಿವಸತಿ. ಆಳವಕಸ್ಸ ನಿಸೀದನಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸೀದೀತಿ ಯತ್ಥ ಅಭಿಲಕ್ಖಿತೇಸು ಮಙ್ಗಲದಿವಸಾದೀಸು ಆಳವಕೋ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸಿರಿಂ ಅನುಭೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ದಿಬ್ಬರತನಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸೀದಿ. ಅತ್ತನೋ ಗಮನೇ ಅಸಮ್ಪಜ್ಜಮಾನೇ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಾರಣ’’ನ್ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತಾತಿ ತದಾ ಕಿರ ಸಾತಾಗಿರಹೇಮವತಾ ಭಗವನ್ತಂ ಜೇತವನೇಯೇವ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಯಕ್ಖಸಮಾಗಮಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸಪರಿವಾರಾ ನಾನಾಯಾನೇಹಿ ಆಕಾಸೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಆಕಾಸೇ ಚ ಯಕ್ಖಾನಂ ನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ, ಆಕಾಸಟ್ಠಾನಿ ವಿಮಾನಾನಿ ಪರಿಹರಿತ್ವಾ ಮಗ್ಗಟ್ಠಾನೇನೇವ ಮಗ್ಗೋ ಹೋತಿ, ಆಳವಕಸ್ಸ ಪನ ವಿಮಾನಂ ಭೂಮಟ್ಠಂ ಸುಗುತ್ತಂ ಪಾಕಾರಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಸುಸಂವಿಹಿತದ್ವಾರಟ್ಟಾಲಕಗೋಪುರಂ ಉಪರಿ ಕಂಸಜಾಲಸಞ್ಛನ್ನಮಞ್ಜೂಸಾಸದಿಸಂ ತಿಯೋಜನಂ ಉಬ್ಬೇಧೇನ, ತಸ್ಸ ಉಪರಿ ಮಗ್ಗೋ ಹೋತಿ, ತೇ ತಂ ಪದೇಸಮಾಗಮ್ಮ ಗನ್ತುಮಸಮತ್ಥಾ ಅಹೇಸುಂ. ಬುದ್ಧಾನಞ್ಹಿ ನಿಸಿನ್ನೋಕಾಸಸ್ಸ ಉಪರಿಭಾಗೇನ ಯಾವ ಭವಗ್ಗಾ ಕೋಚಿ ಗನ್ತುಮಸಮತ್ಥೋ, ತಸ್ಮಾ ಅತ್ತನೋ ಗಮನೇ ಅಸಮ್ಪಜ್ಜಮಾನೇ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಾರಣ’’ನ್ತಿ ಆವಜ್ಜೇಸುಂ. ತೇಸಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸೀತಿ ಯಸ್ಮಾ ಅಸ್ಸದ್ಧಸ್ಸ ಸದ್ಧಾಕಥಾ ದುಕ್ಕಥಾ ಹೋತಿ ದುಸ್ಸೀಲಾದೀನಂ ಸೀಲಕಥಾದಯೋ ವಿಯ, ತಸ್ಮಾ ತೇಸಂ ಯಕ್ಖಾನಂ ಸನ್ತಿಕಾ ಭಗವತೋ ಪಸಂಸಂ ಸುತ್ವಾ ಏವ ಅಗ್ಗಿಮ್ಹಿ ಪಕ್ಖಿತ್ತಲೋಣಸಕ್ಖರಾ ವಿಯ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಉಪ್ಪನ್ನಕೋಪೇನ ಪಟಪಟಾಯಮಾನಹದಯೋ ಹುತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ಪಬ್ಬತಕೂಟನ್ತಿ ಕೇಲಾಸಪಬ್ಬತಕೂಟಂ.

ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಆಳವಕಯುದ್ಧಂ ವಿತ್ಥಾರೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಸೋ ಕಿರ ಮನೋಸಿಲಾತಲೇ ವಾಮಪಾದೇನ ಠತ್ವಾ ‘‘ಪಸ್ಸಥ ದಾನಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ವಾ ಸತ್ಥಾ ಮಹಾನುಭಾವೋ, ಅಹಂ ವಾ’’ತಿ ದಕ್ಖಿಣಪಾದೇನ ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಮತ್ತಂ ಕೇಲಾಸಕೂಟಪಬ್ಬತಂ ಅಕ್ಕಮಿ, ತಂ ಅಯೋಕೂಟಪ್ಪಹತೋ ವಿಯ ನಿದ್ಧನ್ತಅಯಪಿಣ್ಡೋ ಪಪಟಿಕಾಯೋ ಮುಞ್ಚಿ. ಸೋ ತತ್ರ ಠತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಆಳವಕೋ’’ತಿ ಉಗ್ಘೋಸೇಸಿ, ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪಂ ಸದ್ದೋ ಫರಿ. ತಿಯೋಜನಸಹಸ್ಸವಿತ್ಥತಹಿಮವಾಪಿ ಸಮ್ಪಕಮ್ಪಿ ಯಕ್ಖಸ್ಸಾನುಭಾವೇನ. ಸೋ ವಾತಮಣ್ಡಲಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸಿ ‘‘ಏತೇನೇವ ಸಮಣಂ ಪಲಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತೇ ಪುರತ್ಥಿಮಾದಿಭೇದಾ ವಾತಾ ಸಮುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಅಡ್ಢಯೋಜನಯೋಜನದ್ವಿಯೋಜನತಿಯೋಜನಪ್ಪಮಾಣಾನಿ ಪಬ್ಬತಕೂಟಾನಿ ಪದಾಲೇತ್ವಾ ವನಗಚ್ಛರುಕ್ಖಾದೀನಿ ಉಮ್ಮೂಲೇತ್ವಾ ಆಳವಿನಗರಂ ಪಕ್ಖನ್ದಾ ಜಿಣ್ಣಹತ್ಥಿಸಾಲಾದೀನಿ ಚುಣ್ಣೇನ್ತಾ ಛದನಿಟ್ಠಕಾ ಆಕಾಸೇ ಭಮೇನ್ತಾ. ಭಗವಾ ‘‘ಮಾ ಕಸ್ಸಚಿ ಉಪರೋಧೋ ಹೋತೂ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾಸಿ. ತೇ ವಾತಾ ದಸಬಲಂ ಪತ್ವಾ ಚೀವರಕಣ್ಣಮತ್ತಮ್ಪಿ ಚಾಲೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು. ತತೋ ಮಹಾವಸ್ಸಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸಿ ‘‘ಉದಕೇನ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾ ಸಮಣಂ ಮಾರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತಸ್ಸಾನುಭಾವೇನ ಉಪರೂಪರಿ ಸತಪಟಲಸಹಸ್ಸಪಟಲಾದಿಭೇದಾ ವಲಾಹಕಾ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪವಸ್ಸಿಂಸು. ವುಟ್ಠಿಧಾರಾವೇಗೇನ ಪಥವೀ ಛಿದ್ದಾ ಅಹೋಸಿ. ವನರುಕ್ಖಾದೀನಂ ಉಪರಿ ಮಹೋಘೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದಸಬಲಸ್ಸ ಚೀವರೇ ಉಸ್ಸಾವಬಿನ್ದುಮತ್ತಮ್ಪಿ ತೇಮೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ತತೋ ಪಾಸಾಣವಸ್ಸಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಮಹನ್ತಾನಿ ಮಹನ್ತಾನಿ ಪಬ್ಬತಕೂಟಾನಿ ಧೂಮಾಯನ್ತಾನಿ ಪಜ್ಜಲನ್ತಾನಿ ಆಕಾಸೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ದಸಬಲಂ ಪತ್ವಾ ದಿಬ್ಬಮಾಲಾಗುಳಾನಿ ಸಮ್ಪಜ್ಜಿಂಸು. ತತೋ ಪಹರಣವಸ್ಸಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಏಕತೋಧಾರಾ ಉಭತೋಧಾರಾ ಅಸಿಸತ್ತಿಖುರಪ್ಪಾದಯೋ ಧೂಮಾಯನ್ತಾ ಪಜ್ಜಲನ್ತಾ ಆಕಾಸೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ದಸಬಲಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲೇ ದಿಬ್ಬಪುಪ್ಫಾನಿ ಅಹೇಸುಂ.

ತತೋ ಅಙ್ಗಾರವಸ್ಸಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಕಿಂಸುಕವಣ್ಣಾ ಅಙ್ಗಾರಾ ಆಕಾಸೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ದಸಬಲಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲೇ ದಿಬ್ಬಪುಪ್ಫಾನಿ ಹುತ್ವಾ ವಿಕಿರಿಂಸು. ತತೋ ಕುಕ್ಕುಳವಸ್ಸಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಅಚ್ಚುಣ್ಹೋ ಕುಕ್ಕುಳೋ ಆಕಾಸೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ದಸಬಲಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲೇ ಚನ್ದನಚುಣ್ಣಂ ಹುತ್ವಾ ನಿಪತಿ. ತತೋ ವಾಲಿಕವಸ್ಸಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಅತಿಸುಖುಮಾ ವಾಲಿಕಾ ಧೂಮಾಯನ್ತಾ ಪಜ್ಜಲನ್ತಾ ಆಕಾಸೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ದಸಬಲಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲೇ ದಿಬ್ಬಪುಪ್ಫಾನಿ ಹುತ್ವಾ ನಿಪತಿಂಸು. ತತೋ ಕಲಲವಸ್ಸಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ತಂ ಧೂಮಾಯನ್ತಂ ಪಜ್ಜಲನ್ತಂ ಆಕಾಸೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ದಸಬಲಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲೇ ದಿಬ್ಬಗನ್ಧಂ ಹುತ್ವಾ ನಿಪತಿ. ತತೋ ಅನ್ಧಕಾರಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸಿ ‘‘ಭಿಂಸೇತ್ವಾ ಸಮಣಂ ಪಲಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಚತುರಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತಂ ಅನ್ಧಕಾರಸದಿಸಂ ಹುತ್ವಾ ದಸಬಲಂ ಪತ್ವಾ ಸೂರಿಯಪ್ಪಭಾವಿಹತಮಿವನ್ಧಕಾರಂ ಅನ್ತರಧಾಯಿ. ಏವಂ ಯಕ್ಖೋ ಇಮಾಹಿ ನವಹಿ ವಾತವಸ್ಸಪಾಸಾಣಪಹರಣಙ್ಗಾರಕುಕ್ಕುಳವಾಲಿಕಕಲಲನ್ಧಕಾರವುಟ್ಠೀಹಿ ಭಗವನ್ತಂ ಪಲಾಪೇತುಮಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ನಾನಾವಿಧಪ್ಪಹರಣಹತ್ಥಅನೇಕಪ್ಪಕಾರರೂಪಭೂತಗಣಸಮಾಕುಲಾಯ ಚತುರಙ್ಗಿನಿಯಾ ಸೇನಾಯ ಸಯಮೇವ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿಗತೋ. ತೇ ಭೂತಗಣಾ ಅನೇಕಪ್ಪಕಾರವಿಕಾರೇ ಕತ್ವಾ ‘‘ಗಣ್ಹಥ ಹನಥಾ’’ತಿ ಭಗವತೋ ಉಪರಿ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ವಿಯ ಚ ಹೋನ್ತಿ. ಅಪಿಚ ಖೋ ನಿದ್ಧನ್ತಲೋಹಪಿಣ್ಡಂ ವಿಯ ಮಕ್ಖಿಕಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಲ್ಲೀಯಿತುಮಸಮತ್ಥಾ ಏವ ಅಹೇಸುಂ.

ಏವಂ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಅನೇಕಪ್ಪಕಾರವಿಭಿಂಸಾಕಾರದಸ್ಸನೇನಪಿ ಭಗವನ್ತಂ ಚಾಲೇತುಮಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಆಳವಕೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಯಂನೂನಾಹಂ ಕೇನಚಿ ಅಜೇಯ್ಯಂ ದುಸ್ಸಾವುಧಂ ಮುಞ್ಚೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಸಚೇ ಹಿ ಸೋ ದುಟ್ಠೋ ಆಕಾಸೇ ತಂ ದುಸ್ಸಾವುಧಂ ಮುಞ್ಚೇಯ್ಯ, ದ್ವಾದಸ ವಸ್ಸಾನಿ ದೇವೋ ನ ವಸ್ಸೇಯ್ಯ. ಸಚೇ ಪಥವಿಯಂ ಮುಞ್ಚೇಯ್ಯ, ಸಬ್ಬರುಕ್ಖತಿಣಾದೀನಿ ಸುಸ್ಸಿತ್ವಾ ದ್ವಾದಸವಸ್ಸನ್ತರಂ ನ ಪುನ ರುಹೇಯ್ಯುಂ. ಸಚೇ ಸಮುದ್ದೇ ಮುಞ್ಚೇಯ್ಯ, ತತ್ತಕಪಾಲೇ ಉದಕಬಿನ್ದು ವಿಯ ಸಬ್ಬಂ ಸುಸ್ಸೇಯ್ಯ. ಸಚೇ ಸಿನೇರುಪಬ್ಬತೇ ಮುಞ್ಚೇಯ್ಯ, ಖಣ್ಡಾಖಣ್ಡಂ ಹುತ್ವಾ ವಿಕಿರೇಯ್ಯ. ಸೋ ಏವಂಮಹಾನುಭಾವಂ ದುಸ್ಸಾವುಧಂ ಉತ್ತರಿಸಾಟಕಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ದಸಸಹಸ್ಸಿಲೋಕಧಾತುದೇವತಾ ವೇಗೇನ ಸನ್ನಿಪತಿಂಸು ‘‘ಅಜ್ಜ ಭಗವಾ ಆಳವಕಂ ದಮೇಸ್ಸತಿ, ತತ್ಥ ಧಮ್ಮಂ ಸೋಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಯುದ್ಧದಸ್ಸನಕಾಮಾಪಿ ದೇವತಾ ಸನ್ನಿಪತಿಂಸು. ಏವಂ ಸಕಲಮ್ಪಿ ಆಕಾಸಂ ದೇವತಾಹಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಅಹೋಸಿ. ಅಥಾಳವಕೋ ಭಗವತೋ ಸಮೀಪೇ ಉಪರೂಪರಿ ವಿಚರಿತ್ವಾ ವತ್ಥಾವುಧಂ ಮುಞ್ಚಿ. ತಂ ಅಸನಿಚಕ್ಕಂ ವಿಯ ಆಕಾಸೇ ಭೇರವಸದ್ದಂ ಕರೋನ್ತಂ ಧೂಮಾಯನ್ತಂ ಪಜ್ಜಲನ್ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಯಕ್ಖಸ್ಸ ಮಾನಮದ್ದನತ್ಥಂ ಪಾದಪುಞ್ಛನಚೋಳಂ ಹುತ್ವಾ ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಪತಿ. ಆಳವಕೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಛಿನ್ನವಿಸಾಣೋ ವಿಯ ಉಸಭೋ, ಉದ್ಧಟದಾಠೋ ವಿಯ ಸಪ್ಪೋ ನಿತ್ತೇಜೋ ನಿಮ್ಮದೋ ನಿಪಾತಿತಮಾನದ್ಧಜೋ ಅಹೋಸಿ. ಏವಮಿದಂ ಆಳವಕಯುದ್ಧಂ ವಿತ್ಥಾರೇತಬ್ಬಂ.

ಅಟ್ಠ ಪಞ್ಹೇ ಪುಚ್ಛೀತಿ –

‘‘ಕಿಂ ಸೂಧ ವಿತ್ತಂ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಂ,

ಕಿಂ ಸು ಸುಚಿಣ್ಣಂ ಸುಖಮಾವಹಾತಿ;

ಕಿಂ ಸು ಹವೇ ಸಾದುತರಂ ರಸಾನಂ,

ಕಥಂ ಜೀವಿಂ ಜೀವಿತಮಾಹು ಸೇಟ್ಠ’’ನ್ತಿ. (ಸಂ. ನಿ. ೧.೨೪೬; ಸು. ನಿ. ೧೮೩) –

ಆದಿನಾ ಅಟ್ಠ ಪಞ್ಹೇ ಪುಚ್ಛಿ. ಸತ್ಥಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸೀತಿ –

‘‘ಸದ್ಧೀಧ ವಿತ್ತಂ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಂ,

ಧಮ್ಮೋ ಸುಚಿಣ್ಣೋ ಸುಖಮಾವಹಾತಿ;

ಸಚ್ಚಂ ಹವೇ ಸಾದುತರಂ ರಸಾನಂ,

ಪಞ್ಞಾಜೀವಿಂ ಜೀವಿತಮಾಹು ಸೇಟ್ಠ’’ನ್ತಿ. (ಸಂ. ನಿ. ೧.೨೪೬; ಸು. ನಿ. ೧೮೪) –

ಆದಿನಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ವಿಕ್ಕನ್ದಮಾನಾಯಾತಿ ಅಚ್ಚನ್ತಂ ಪರಿದೇವಮಾನಾಯ.

ಮಹಾನಾಮಸಕ್ಕವತ್ಥು

೨೫೨. ಪಞ್ಚಮೇ ಸತ್ಥಾ ತತೋ ಪರಂ ಪಟಿಞ್ಞಂ ನಾದಾಸೀತಿ ಸಂವಚ್ಛರತೋ ಪರಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಪಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚಯಪ್ಪವಾರಣಾಸಾದಿಯನಸ್ಸ ವಾರಿತತ್ತಾ ‘‘ಪಟಿಞ್ಞಂ ನಾದಾಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಥಾ ಹಿ ಭಗವಾ ತತಿಯವಾರೇಪಿ ಮಹಾನಾಮೇನ ಸಕ್ಕೇನ ‘‘ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘಂ ಯಾವಜೀವಂ ಭೇಸಜ್ಜೇನ ಪವಾರೇತು’’ನ್ತಿ (ಪಾಚಿ. ೩೦೪-೩೦೫) ವುತ್ತೇ ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಮಹಾನಾಮ, ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ, ಮಹಾನಾಮ, ಸಙ್ಘಂ ಯಾವಜೀವಂ ಭೇಸಜ್ಜೇನ ಪವಾರೇಹೀ’’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಅದಾಸಿಯೇವ. ಏವಂ ಪಟಿಞ್ಞಂ ದತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಮಹಾನಾಮಸ್ಸ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ವಿಹೇಠಿತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ವಿಗರಹಿತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞಪೇಸಿ ‘‘ಅಗಿಲಾನೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಚಾತುಮಾಸಪ್ಪಚ್ಚಯಪವಾರಣಾ ಸಾದಿತಬ್ಬಾ ಅಞ್ಞತ್ರ ಪುನಪ್ಪವಾರಣಾಯ ಅಞ್ಞತ್ರ ನಿಚ್ಚಪ್ಪವಾರಣಾಯ. ತತೋ ಚೇ ಉತ್ತರಿ ಸಾದಿಯೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಪಠಮಂ ಅನುಜಾನಿತ್ವಾಪಿ ಪಚ್ಛಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಬನ್ಧನೇನ ವಾರಿತತ್ತಾ ‘‘ಪಟಿಞ್ಞಂ ನಾದಾಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಉಗ್ಗಗಹಪತ್ಯಾದಿವತ್ಥು

೨೫೩-೨೫೬. ಛಟ್ಠಸತ್ತಮಅಟ್ಠಮನವಮಾನಿ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾನೇವ.

ನಕುಲಪಿತುಗಹಪತಿವತ್ಥು

೨೫೭. ದಸಮೇ ಸುಸುಮಾರಗಿರಿನಗರೇತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ನಗರೇ. ತಸ್ಸ ಕಿರ ನಗರಸ್ಸ ವತ್ಥುಪರಿಗ್ಗಹದಿವಸೇ ಅವಿದೂರೇ ಉದಕರಹದೇ ಸುಸುಮಾರೋ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ, ಗಿರಂ ನಿಚ್ಛಾರೇಸಿ. ಅಥ ನಗರೇ ಅನನ್ತರಾಯೇನ ಮಾಪಿತೇ ತಮೇವ ಸುಸುಮಾರಗಿರಕರಣಂ ಸುಭನಿಮಿತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಸುಸುಮಾರಗಿರೀ’’ತ್ವೇವಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಸುಸುಮಾರಸಣ್ಠಾನತ್ತಾ ಸುಸುಮಾರೋ ನಾಮ ಏಕೋ ಗಿರಿ, ಸೋ ತಸ್ಸ ನಗರಸ್ಸ ಸಮೀಪೇ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಸುಸುಮಾರಗಿರಿ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಸುಸುಮಾರಗಿರೀತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಭೇಸಕಳಾವನೇತಿ ಭೇಸಕಳಾನಾಮಕೇ ವನೇ. ‘‘ಭೇಸಕಲಾವನೇ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಕಥಂ ಪನ ಭಗವತಿ ನೇಸಂ ಪುತ್ತಸಞ್ಞಾ ಪತಿಟ್ಠಾಸೀತಿ ಆಹ – ‘‘ಅಯಂ ಕಿರಾ’’ತಿಆದಿ. ದಹರಸ್ಸೇವ ದಹರಾ ಆನೀತಾತಿ ಮೇ ದಹರಸ್ಸೇವ ಸತೋ ದಹರಾ ಆನೀತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತಿಚರಿತಾತಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಚರನ್ತೋ.

(ಛಟ್ಠಏತದಗ್ಗವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.)

ಉಪಾಸಕಪಾಳಿಸಂವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.