೧. ಆಸೀವಿಸೋಪಮಸುತ್ತಂ

೨೩೮. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಆಸೀವಿಸಾ ಉಗ್ಗತೇಜಾ ಘೋರವಿಸಾ. ಅಥ ಪುರಿಸೋ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಜೀವಿತುಕಾಮೋ ಅಮರಿತುಕಾಮೋ ಸುಖಕಾಮೋ ದುಕ್ಖಪ್ಪಟಿಕೂಲೋ. ತಮೇನಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಇಮೇ ತೇ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಚತ್ತಾರೋ ಆಸೀವಿಸಾ ಉಗ್ಗತೇಜಾ ಘೋರವಿಸಾ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ವುಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ, ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ನ್ಹಾಪೇತಬ್ಬಾ, ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಭೋಜೇತಬ್ಬಾ, ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಸಂವೇಸೇತಬ್ಬಾ [ಪವೇಸೇತಬ್ಬಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)]. ಯದಾ ಚ ಖೋ ತೇ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಇಮೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ ಆಸೀವಿಸಾನಂ ಉಗ್ಗತೇಜಾನಂ ಘೋರವಿಸಾನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ವಾ ಅಞ್ಞತರೋ ವಾ ಕುಪ್ಪಿಸ್ಸತಿ, ತತೋ ತ್ವಂ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಮರಣಂ ವಾ ನಿಗಚ್ಛಸಿ, ಮರಣಮತ್ತಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ. ಯಂ ತೇ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಕರಣೀಯಂ ತಂ ಕರೋಹೀ’’’ತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಭೀತೋ ಚತುನ್ನಂ ಆಸೀವಿಸಾನಂ ಉಗ್ಗತೇಜಾನಂ ಘೋರವಿಸಾನಂ ಯೇನ ವಾ ತೇನ ವಾ ಪಲಾಯೇಥ. ತಮೇನಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಇಮೇ ಖೋ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಪಞ್ಚ ವಧಕಾ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಅನುಬನ್ಧಾ, ಯತ್ಥೇವ ನಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮ ತತ್ಥೇವ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಸ್ಸಾಮಾತಿ. ಯಂ ತೇ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಕರಣೀಯಂ ತಂ ಕರೋಹೀ’’’ತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಭೀತೋ ಚತುನ್ನಂ ಆಸೀವಿಸಾನಂ ಉಗ್ಗತೇಜಾನಂ ಘೋರವಿಸಾನಂ, ಭೀತೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ವಧಕಾನಂ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾನಂ ಯೇನ ವಾ ತೇನ ವಾ ಪಲಾಯೇಥ. ತಮೇನಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಅಯಂ ತೇ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಛಟ್ಠೋ ಅನ್ತರಚರೋ ವಧಕೋ ಉಕ್ಖಿತ್ತಾಸಿಕೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಅನುಬನ್ಧೋ ಯತ್ಥೇವ ನಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಿ ತತ್ಥೇವ ಸಿರೋ ಪಾತೇಸ್ಸಾಮೀತಿ. ಯಂ ತೇ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಕರಣೀಯಂ ತಂ ಕರೋಹೀ’’’ತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಭೀತೋ ಚತುನ್ನಂ ಆಸೀವಿಸಾನಂ ಉಗ್ಗತೇಜಾನಂ ಘೋರವಿಸಾನಂ, ಭೀತೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ವಧಕಾನಂ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾನಂ, ಭೀತೋ ಛಟ್ಠಸ್ಸ ಅನ್ತರಚರಸ್ಸ ವಧಕಸ್ಸ ಉಕ್ಖಿತ್ತಾಸಿಕಸ್ಸ ಯೇನ ವಾ ತೇನ ವಾ ಪಲಾಯೇಥ. ಸೋ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಸುಞ್ಞಂ ಗಾಮಂ. ಯಞ್ಞದೇವ ಘರಂ ಪವಿಸೇಯ್ಯ ರಿತ್ತಕಞ್ಞೇವ ಪವಿಸೇಯ್ಯ ತುಚ್ಛಕಞ್ಞೇವ ಪವಿಸೇಯ್ಯ ಸುಞ್ಞಕಞ್ಞೇವ ಪವಿಸೇಯ್ಯ. ಯಞ್ಞದೇವ ಭಾಜನಂ ಪರಿಮಸೇಯ್ಯ ರಿತ್ತಕಞ್ಞೇವ ಪರಿಮಸೇಯ್ಯ ತುಚ್ಛಕಞ್ಞೇವ ಪರಿಮಸೇಯ್ಯ ಸುಞ್ಞಕಞ್ಞೇವ ಪರಿಮಸೇಯ್ಯ. ತಮೇನಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯುಂ – ‘ಇದಾನಿ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಇಮಂ ಸುಞ್ಞಂ ಗಾಮಂ ಚೋರಾ ಗಾಮಘಾತಕಾ ಪವಿಸನ್ತಿ [ವಧಿಸ್ಸನ್ತಿ (ಸೀ. ಪೀ.)]. ಯಂ ತೇ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಕರಣೀಯಂ ತಂ ಕರೋಹೀ’’’ತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಭೀತೋ ಚತುನ್ನಂ ಆಸೀವಿಸಾನಂ ಉಗ್ಗತೇಜಾನಂ ಘೋರವಿಸಾನಂ, ಭೀತೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ವಧಕಾನಂ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾನಂ, ಭೀತೋ ಛಟ್ಠಸ್ಸ ಅನ್ತರಚರಸ್ಸ ವಧಕಸ್ಸ ಉಕ್ಖಿತ್ತಾಸಿಕಸ್ಸ, ಭೀತೋ ಚೋರಾನಂ ಗಾಮಘಾತಕಾನಂ ಯೇನ ವಾ ತೇನ ವಾ ಪಲಾಯೇಥ. ಸೋ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಮಹನ್ತಂ ಉದಕಣ್ಣವಂ ಓರಿಮಂ ತೀರಂ ಸಾಸಙ್ಕಂ ಸಪ್ಪಟಿಭಯಂ, ಪಾರಿಮಂ ತೀರಂ ಖೇಮಂ ಅಪ್ಪಟಿಭಯಂ. ನ ಚಸ್ಸ ನಾವಾ ಸನ್ತಾರಣೀ ಉತ್ತರಸೇತು ವಾ ಅಪಾರಾ ಪಾರಂ ಗಮನಾಯ. ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಅಯಂ ಖೋ ಮಹಾಉದಕಣ್ಣವೋ ಓರಿಮಂ ತೀರಂ ಸಾಸಙ್ಕಂ ಸಪ್ಪಟಿಭಯಂ, ಪಾರಿಮಂ ತೀರಂ ಖೇಮಂ ಅಪ್ಪಟಿಭಯಂ, ನತ್ಥಿ ಚ [ನ ಚಸ್ಸ (ಸೀ. ಕ.), ನತ್ಥಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ನಾವಾ ಸನ್ತಾರಣೀ ಉತ್ತರಸೇತು ವಾ ಅಪಾರಾ ಪಾರಂ ಗಮನಾಯ. ಯಂನೂನಾಹಂ ತಿಣಕಟ್ಠಸಾಖಾಪಲಾಸಂ ಸಂಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಕುಲ್ಲಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ತಂ ಕುಲ್ಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಹತ್ಥೇಹಿ ಚ ಪಾದೇಹಿ ಚ ವಾಯಮಮಾನೋ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ’’’ನ್ತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ತಿಣಕಟ್ಠಸಾಖಾಪಲಾಸಂ ಸಂಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಕುಲ್ಲಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ತಂ ಕುಲ್ಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಹತ್ಥೇಹಿ ಚ ಪಾದೇಹಿ ಚ ವಾಯಮಮಾನೋ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ತಿಣ್ಣೋ ಪಾರಙ್ಗತೋ [ಪಾರಗತೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಥಲೇ ತಿಟ್ಠತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ.

‘‘ಉಪಮಾ ಖೋ ಮ್ಯಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕತಾ ಅತ್ಥಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಪನಾಯ. ಅಯಞ್ಚೇತ್ಥ [ಅಯಂ ಚೇವೇತ್ಥ (ಸೀ.)] ಅತ್ಥೋ – ಚತ್ತಾರೋ ಆಸೀವಿಸಾ ಉಗ್ಗತೇಜಾ ಘೋರವಿಸಾತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುನ್ನೇತಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಅಧಿವಚನಂ – ಪಥವೀಧಾತುಯಾ, ಆಪೋಧಾತುಯಾ, ತೇಜೋಧಾತುಯಾ, ವಾಯೋಧಾತುಯಾ.

‘‘ಪಞ್ಚ ವಧಕಾ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚನ್ನೇತಂ ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ಅಧಿವಚನಂ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ರೂಪುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ, ವೇದನುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ, ಸಞ್ಞುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ, ಸಙ್ಖಾರುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ, ವಿಞ್ಞಾಣುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ.

‘‘ಛಟ್ಠೋ ಅನ್ತರಚರೋ ವಧಕೋ ಉಕ್ಖಿತ್ತಾಸಿಕೋತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನನ್ದೀರಾಗಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ.

‘‘ಸುಞ್ಞೋ ಗಾಮೋತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛನ್ನೇತಂ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾನಂ ಆಯತನಾನಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಚಕ್ಖುತೋ ಚೇಪಿ ನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಬ್ಯತ್ತೋ ಮೇಧಾವೀ ಉಪಪರಿಕ್ಖತಿ ರಿತ್ತಕಞ್ಞೇವ ಖಾಯತಿ, ತುಚ್ಛಕಞ್ಞೇವ ಖಾಯತಿ, ಸುಞ್ಞಕಞ್ಞೇವ ಖಾಯತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾತೋ ಚೇಪಿ ನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ಮನತೋ ಚೇಪಿ ನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಬ್ಯತ್ತೋ ಮೇಧಾವೀ ಉಪಪರಿಕ್ಖತಿ ರಿತ್ತಕಞ್ಞೇವ ಖಾಯತಿ, ತುಚ್ಛಕಞ್ಞೇವ ಖಾಯತಿ, ಸುಞ್ಞಕಞ್ಞೇವ ಖಾಯತಿ.

‘‘ಚೋರಾ ಗಾಮಘಾತಕಾತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛನ್ನೇತಂ ಬಾಹಿರಾನಂ ಆಯತನಾನಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಚಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹಞ್ಞತಿ ಮನಾಪಾಮನಾಪೇಸು ರೂಪೇಸು; ಸೋತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ಘಾನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹಞ್ಞತಿ ಮನಾಪಾಮನಾಪೇಸು ರಸೇಸು; ಕಾಯೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ಮನೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹಞ್ಞತಿ ಮನಾಪಾಮನಾಪೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು.

‘‘ಮಹಾ ಉದಕಣ್ಣವೋತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುನ್ನೇತಂ ಓಘಾನಂ ಅಧಿವಚನಂ – ಕಾಮೋಘಸ್ಸ, ಭವೋಘಸ್ಸ, ದಿಟ್ಠೋಘಸ್ಸ, ಅವಿಜ್ಜೋಘಸ್ಸ.

‘‘ಓರಿಮಂ ತೀರಂ ಸಾಸಙ್ಕಂ ಸಪ್ಪಟಿಭಯನ್ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಕ್ಕಾಯಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ.

‘‘ಪಾರಿಮಂ ತೀರಂ ಖೇಮಂ ಅಪ್ಪಟಿಭಯನ್ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ.

‘‘ಕುಲ್ಲನ್ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸ್ಸೇತಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅಧಿವಚನಂ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ.

‘‘ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇಹಿ ಚ ಪಾದೇಹಿ ಚ ವಾಯಾಮೋತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವೀರಿಯಾರಮ್ಭಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ.

‘‘ತಿಣ್ಣೋ ಪಾರಙ್ಗತೋ ಥಲೇ ತಿಟ್ಠತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಹತೋ ಏತಂ ಅಧಿವಚನ’’ನ್ತಿ. ಪಠಮಂ.