೧೫. ನವಪುರಾಣವಗ್ಗೋ

೧. ಕಮ್ಮನಿರೋಧಸುತ್ತಂ

೧೪೬. ‘‘ನವಪುರಾಣಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಮ್ಮಾನಿ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ ಕಮ್ಮನಿರೋಧಂ ಕಮ್ಮನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಞ್ಚ ಪಟಿಪದಂ. ತಂ ಸುಣಾಥ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀತಿ. ಕತಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಾಣಕಮ್ಮಂ? ಚಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಾಣಕಮ್ಮಂ ಅಭಿಸಙ್ಖತಂ ಅಭಿಸಞ್ಚೇತಯಿತಂ ವೇದನಿಯಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾ ಪುರಾಣಕಮ್ಮಾ ಅಭಿಸಙ್ಖತಾ ಅಭಿಸಞ್ಚೇತಯಿತಾ ವೇದನಿಯಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ…ಪೇ… ಮನೋ ಪುರಾಣಕಮ್ಮೋ ಅಭಿಸಙ್ಖತೋ ಅಭಿಸಞ್ಚೇತಯಿತೋ ವೇದನಿಯೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಾಣಕಮ್ಮಂ. ಕತಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನವಕಮ್ಮಂ? ಯಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ ಮನಸಾ, ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನವಕಮ್ಮಂ. ಕತಮೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಮ್ಮನಿರೋಧೋ? ಯೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಯಕಮ್ಮವಚೀಕಮ್ಮಮನೋಕಮ್ಮಸ್ಸ ನಿರೋಧಾ ವಿಮುತ್ತಿಂ ಫುಸತಿ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಮ್ಮನಿರೋಧೋ. ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಮ್ಮನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ? ಅಯಮೇವ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ, ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ, ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ, ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ, ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ, ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ, ಸಮ್ಮಾಸತಿ, ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಮ್ಮನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ. ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇಸಿತಂ ಮಯಾ ಪುರಾಣಕಮ್ಮಂ, ದೇಸಿತಂ ನವಕಮ್ಮಂ, ದೇಸಿತೋ ಕಮ್ಮನಿರೋಧೋ, ದೇಸಿತಾ ಕಮ್ಮನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ. ಯಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ಥಾರಾ ಕರಣೀಯಂ ಸಾವಕಾನಂ ಹಿತೇಸಿನಾ ಅನುಕಮ್ಪಕೇನ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯ, ಕತಂ ವೋ ತಂ ಮಯಾ. ಏತಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರುಕ್ಖಮೂಲಾನಿ, ಏತಾನಿ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನಿ. ಝಾಯಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾ ಪಮಾದತ್ಥ; ಮಾ ಪಚ್ಛಾವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಿನೋ ಅಹುವತ್ಥ. ಅಯಂ ವೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅನುಸಾಸನೀ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಅನಿಚ್ಚನಿಬ್ಬಾನಸಪ್ಪಾಯಸುತ್ತಂ

೧೪೭. ‘‘ನಿಬ್ಬಾನಸಪ್ಪಾಯಂ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಟಿಪದಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ. ತಂ ಸುಣಾಥ…ಪೇ… ಕತಮಾ ಚ ಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಬ್ಬಾನಸಪ್ಪಾಯಾ ಪಟಿಪದಾ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚಕ್ಖುಂ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ರೂಪಾ ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಅನಿಚ್ಚೋತಿ ಪಸ್ಸತಿ. ಯಮ್ಪಿದಂ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಪಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾ ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ರಸಾ ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಜಿವ್ಹಾಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಅನಿಚ್ಚೋತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಯಮ್ಪಿದಂ ಜಿವ್ಹಾಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಪಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಮನೋ ಅನಿಚ್ಚೋತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಧಮ್ಮಾ ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಅನಿಚ್ಚೋತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಯಮ್ಪಿದಂ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಪಸ್ಸತಿ. ಅಯಂ ಖೋ ಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಬ್ಬಾನಸಪ್ಪಾಯಾ ಪಟಿಪದಾ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ದುಕ್ಖನಿಬ್ಬಾನಸಪ್ಪಾಯಸುತ್ತಂ

೧೪೮. ‘‘ನಿಬ್ಬಾನಸಪ್ಪಾಯಂ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಟಿಪದಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ. ತಂ ಸುಣಾಥ…ಪೇ… ಕತಮಾ ಚ ಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಬ್ಬಾನಸಪ್ಪಾಯಾ ಪಟಿಪದಾ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಕ್ಖುಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ರೂಪಾ ದುಕ್ಖಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ದುಕ್ಖೋತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಯಮ್ಪಿದಂ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಪಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾ ದುಕ್ಖಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಮನೋ ದುಕ್ಖೋತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಧಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ದುಕ್ಖೋತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಯಮ್ಪಿದಂ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಪಸ್ಸತಿ. ಅಯಂ ಖೋ ಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಬ್ಬಾನಸಪ್ಪಾಯಾ ಪಟಿಪದಾ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಅನತ್ತನಿಬ್ಬಾನಸಪ್ಪಾಯಸುತ್ತಂ

೧೪೯. ‘‘ನಿಬ್ಬಾನಸಪ್ಪಾಯಂ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಟಿಪದಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ. ತಂ ಸುಣಾಥ…ಪೇ… ಕತಮಾ ಚ ಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಬ್ಬಾನಸಪ್ಪಾಯಾ ಪಟಿಪದಾ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚಕ್ಖುಂ ಅನತ್ತಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ರೂಪಾ ಅನತ್ತಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನತ್ತಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಅನತ್ತಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಯಮ್ಪಿದಂ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ಅನತ್ತಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಮನೋ ಅನತ್ತಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಧಮ್ಮಾ ಅನತ್ತಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನತ್ತಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಅನತ್ತಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಯಮ್ಪಿದಂ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ಅನತ್ತಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ. ಅಯಂ ಖೋ ಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಬ್ಬಾನಸಪ್ಪಾಯಾ ಪಟಿಪದಾ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ನಿಬ್ಬಾನಸಪ್ಪಾಯಪಟಿಪದಾಸುತ್ತಂ

೧೫೦. ‘‘ನಿಬ್ಬಾನಸಪ್ಪಾಯಂ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಟಿಪದಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ. ತಂ ಸುಣಾಥ…ಪೇ… ಕತಮಾ ಚ ಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಬ್ಬಾನಸಪ್ಪಾಯಾ ಪಟಿಪದಾ? ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಕ್ಖು ನಿಚ್ಚಂ ವಾ ಅನಿಚ್ಚಂ ವಾ’’ತಿ?

‘‘ಅನಿಚ್ಚಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ಯಂ ಪನಾನಿಚ್ಚಂ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ತಂ ಸುಖಂ ವಾ’’ತಿ?

‘‘ದುಕ್ಖಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ಯಂ ಪನಾನಿಚ್ಚಂ ದುಕ್ಖಂ ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮಂ, ಕಲ್ಲಂ ನು ತಂ ಸಮನುಪಸ್ಸಿತುಂ – ‘ಏತಂ ಮಮ, ಏಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ಏಸೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ’’’ತಿ?

‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ರೂಪಾ ನಿಚ್ಚಾ ವಾ ಅನಿಚ್ಚಾ ವಾ’’ತಿ?

‘‘ಅನಿಚ್ಚಾ, ಭನ್ತೇ’’…ಪೇ….

‘‘ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ… ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ…ಪೇ… ಯಮ್ಪಿದಂ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ನಿಚ್ಚಂ ವಾ ಅನಿಚ್ಚಂ ವಾ’’ತಿ?

‘‘ಅನಿಚ್ಚಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ಯಂ ಪನಾನಿಚ್ಚಂ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ತಂ ಸುಖಂ ವಾ’’ತಿ?

‘‘ದುಕ್ಖಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ಯಂ ಪನಾನಿಚ್ಚಂ ದುಕ್ಖಂ ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮಂ, ಕಲ್ಲಂ ನು ತಂ ಸಮನುಪಸ್ಸಿತುಂ – ‘ಏತಂ ಮಮ, ಏಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ಏಸೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ’’’ತಿ?

‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಚಕ್ಖುಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ರೂಪೇಸುಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣೇಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸೇಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ…ಪೇ… ಯಮ್ಪಿದಂ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ. ನಿಬ್ಬಿನ್ದಂ ವಿರಜ್ಜತಿ; ವಿರಾಗಾ ವಿಮುಚ್ಚತಿ …ಪೇ… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ಅಯಂ ಖೋ ಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಬ್ಬಾನಸಪ್ಪಾಯಾ ಪಟಿಪದಾ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಸುತ್ತಂ

೧೫೧. ‘‘ಅನನ್ತೇವಾಸಿಕಮಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತಿ ಅನಾಚರಿಯಕಂ. ಸನ್ತೇವಾಸಿಕೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಾಚರಿಯಕೋ ದುಕ್ಖಂ ನ ಫಾಸು [ಫಾಸುಂ (ಸೀ. ಪೀ.)] ವಿಹರತಿ. ಅನನ್ತೇವಾಸಿಕೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅನಾಚರಿಯಕೋ ಸುಖಂ ಫಾಸು ವಿಹರತಿ. ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖು, ಸನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ಸಾಚರಿಯಕೋ ದುಕ್ಖಂ ನ ಫಾಸು ವಿಹರತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಸರಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಸಂಯೋಜನಿಯಾ. ತ್ಯಾಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ವಸನ್ತಿ, ಅನ್ತಸ್ಸ ವಸನ್ತಿ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸನ್ತೇವಾಸಿಕೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೇ ನಂ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ, ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ ನಂ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸಾಚರಿಯಕೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ…ಪೇ….

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಸರಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಸಂಯೋಜನಿಯಾ. ತ್ಯಾಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ವಸನ್ತಿ, ಅನ್ತಸ್ಸ ವಸನ್ತಿ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸನ್ತೇವಾಸಿಕೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೇ ನಂ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ, ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ ನಂ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸಾಚರಿಯಕೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ…ಪೇ….

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಸರಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಸಂಯೋಜನಿಯಾ. ತ್ಯಾಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ವಸನ್ತಿ, ಅನ್ತಸ್ಸ ವಸನ್ತಿ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸನ್ತೇವಾಸಿಕೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೇ ನಂ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ, ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ ನಂ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸಾಚರಿಯಕೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ಸಾಚರಿಯಕೋ ದುಕ್ಖಂ, ನ ಫಾಸು ವಿಹರತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅನನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ಅನಾಚರಿಯಕೋ ಸುಖಂ ಫಾಸು ವಿಹರತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಸರಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಸಂಯೋಜನಿಯಾ. ತ್ಯಾಸ್ಸ ನ ಅನ್ತೋ ವಸನ್ತಿ, ನಾಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ವಸನ್ತಿ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾತಿ. ತಸ್ಮಾ ಅನನ್ತೇವಾಸಿಕೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೇ ನಂ ನ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ, ನ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ ನಂ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾತಿ. ತಸ್ಮಾ ಅನಾಚರಿಯಕೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ…ಪೇ….

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಸರಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಸಂಯೋಜನಿಯಾ. ತ್ಯಾಸ್ಸ ನ ಅನ್ತೋ ವಸನ್ತಿ, ನಾಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ವಸನ್ತಿ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾತಿ. ತಸ್ಮಾ ಅನನ್ತೇವಾಸಿಕೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೇ ನಂ ನ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ, ನ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ ನಂ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾತಿ. ತಸ್ಮಾ ಅನಾಚರಿಯಕೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ…ಪೇ….

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಸರಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಸಂಯೋಜನಿಯಾ. ತ್ಯಾಸ್ಸ ನ ಅನ್ತೋ ವಸನ್ತಿ, ನಾಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ವಸನ್ತಿ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾತಿ. ತಸ್ಮಾ ಅನನ್ತೇವಾಸಿಕೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೇ ನಂ ನ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ, ನ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ ನಂ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾತಿ. ತಸ್ಮಾ ಅನಾಚರಿಯಕೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅನನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ಅನಾಚರಿಯಕೋ ಸುಖಂ ಫಾಸು ವಿಹರತಿ. ಅನನ್ತೇವಾಸಿಕಮಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತಿ. ಅನಾಚರಿಯಕಂ ಸನ್ತೇವಾಸಿಕೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಾಚರಿಯಕೋ ದುಕ್ಖಂ, ನ ಫಾಸು ವಿಹರತಿ. ಅನನ್ತೇವಾಸಿಕೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅನಾಚರಿಯಕೋ ಸುಖಂ ಫಾಸು ವಿಹರತೀ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಕಿಮತ್ಥಿಯಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸುತ್ತಂ

೧೫೨. ‘‘ಸಚೇ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಏವಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ – ‘ಕಿಮತ್ಥಿಯಂ, ಆವುಸೋ, ಸಮಣೇ ಗೋತಮೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’ತಿ? ಏವಂ ಪುಟ್ಠಾ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಥ – ‘ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಸಚೇ ಪನ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಏವಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ – ‘ಕತಮಂ ಪನಾವುಸೋ, ದುಕ್ಖಂ, ಯಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಸಮಣೇ ಗೋತಮೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’ತಿ? ಏವಂ ಪುಟ್ಠಾ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಚಕ್ಖು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ದುಕ್ಖಂ; ತಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತಿ. ರೂಪಾ ದುಕ್ಖಾ; ತೇಸಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತಿ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ದುಕ್ಖಂ; ತಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತಿ. ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ದುಕ್ಖೋ; ತಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತಿ. ಯಮ್ಪಿದಂ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಂ; ತಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾ ದುಕ್ಖಾ… ಮನೋ ದುಕ್ಖೋ; ತಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಯಮ್ಪಿದಂ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಂ; ತಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತಿ. ಇದಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ದುಕ್ಖಂ; ಯಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಏವಂ ಪುಟ್ಠಾ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಅತ್ಥಿನುಖೋಪರಿಯಾಯಸುತ್ತಂ

೧೫೩. ‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞತ್ರೇವ ಸದ್ಧಾಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ರುಚಿಯಾ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಅನುಸ್ಸವಾ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಆಕಾರಪರಿವಿತಕ್ಕಾ, ಅಞ್ಞತ್ರ ದಿಟ್ಠಿನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತಿಯಾ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾಮೀ’’ತಿ [ಪಜಾನಾತೀತಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)]? ‘‘ಭಗವಂಮೂಲಕಾ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮಾ, ಭಗವಂನೇತ್ತಿಕಾ ಭಗವಂಪಟಿಸರಣಾ. ಸಾಧು ವತ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂಯೇವ ಪಟಿಭಾತು ಏತಸ್ಸ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ. ಭಗವತೋ ಸುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಾರೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುಣಾಥ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅತ್ಥಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞತ್ರೇವ ಸದ್ಧಾಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ರುಚಿಯಾ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಅನುಸ್ಸವಾ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಆಕಾರಪರಿವಿತಕ್ಕಾ, ಅಞ್ಞತ್ರ ದಿಟ್ಠಿನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತಿಯಾ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾಮೀ’’ತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞತ್ರೇವ ಸದ್ಧಾಯ…ಪೇ… ಅಞ್ಞತ್ರ ದಿಟ್ಠಿನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತಿಯಾ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾಮೀ’ತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹಂ, ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹೋತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ಅಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹಂ, ನತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹೋತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ಯಂ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹಂ, ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹೋತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ಅಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹಂ, ನತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹೋತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ಅಪಿ ನುಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಸದ್ಧಾಯ ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ರುಚಿಯಾ ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ಅನುಸ್ಸವೇನ ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ಆಕಾರಪರಿವಿತಕ್ಕೇನ ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ದಿಟ್ಠಿನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತಿಯಾ ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ನನುಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಪಞ್ಞಾಯ ದಿಸ್ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಅಯಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞತ್ರೇವ ಸದ್ಧಾಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ರುಚಿಯಾ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಅನುಸ್ಸವಾ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಆಕಾರಪರಿವಿತಕ್ಕಾ, ಅಞ್ಞತ್ರ ದಿಟ್ಠಿನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತಿಯಾ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾಮೀ’’ತಿ…ಪೇ….

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ…ಪೇ… ರಾಗದೋಸಮೋಹೋತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ಅಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹಂ, ನತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹೋತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ಯಂ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹಂ, ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹೋತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ಅಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹಂ, ನತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹೋತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ಅಪಿ ನುಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಸದ್ಧಾಯ ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ರುಚಿಯಾ ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ಅನುಸ್ಸವೇನ ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ಆಕಾರಪರಿವಿತಕ್ಕೇನ ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ದಿಟ್ಠಿನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತಿಯಾ ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ನನುಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಪಞ್ಞಾಯ ದಿಸ್ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞತ್ರೇವ ಸದ್ಧಾಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ರುಚಿಯಾ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಅನುಸ್ಸವಾ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಆಕಾರಪರಿವಿತಕ್ಕಾ, ಅಞ್ಞತ್ರ ದಿಟ್ಠಿನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತಿಯಾ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾಮೀ’’ತಿ [ಪಜಾನಾತೀತಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)] …ಪೇ….

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹಂ, ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹೋತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ಅಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹಂ, ನತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹೋತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ಯಂ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹಂ, ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹೋತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ಅಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹಂ, ನತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹೋತಿ ಪಜಾನಾತಿ; ಅಪಿ ನುಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಸದ್ಧಾಯ ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ರುಚಿಯಾ ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ಅನುಸ್ಸವೇನ ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ಆಕಾರಪರಿವಿತಕ್ಕೇನ ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ದಿಟ್ಠಿನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತಿಯಾ ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ನನುಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಪಞ್ಞಾಯ ದಿಸ್ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞತ್ರೇವ ಸದ್ಧಾಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ರುಚಿಯಾ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಅನುಸ್ಸವಾ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಆಕಾರಪರಿವಿತಕ್ಕಾ, ಅಞ್ಞತ್ರ ದಿಟ್ಠಿನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತಿಯಾ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾಮೀ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಇನ್ದ್ರಿಯಸಮ್ಪನ್ನಸುತ್ತಂ

೧೫೪. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ…ಪೇ… ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಇನ್ದ್ರಿಯಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಇನ್ದ್ರಿಯಸಮ್ಪನ್ನೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯೇ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ಉದಯಬ್ಬಯಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರನ್ತೋ ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯೇ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಿನ್ದ್ರಿಯೇ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ಉದಯಬ್ಬಯಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರನ್ತೋ ಜಿವ್ಹಿನ್ದ್ರಿಯೇ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ…ಪೇ… ಮನಿನ್ದ್ರಿಯೇ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ಉದಯಬ್ಬಯಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರನ್ತೋ ಮನಿನ್ದ್ರಿಯೇ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ. ನಿಬ್ಬಿನ್ದಂ ವಿರಜ್ಜತಿ…ಪೇ… ವಿಮುತ್ತಸ್ಮಿಂ ವಿಮುತ್ತಮಿತಿ ಞಾಣಂ ಹೋತಿ. ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಇನ್ದ್ರಿಯಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಧಮ್ಮಕಥಿಕಪುಚ್ಛಸುತ್ತಂ

೧೫೫. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ…ಪೇ… ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ, ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ‘ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂವಚನಾಯ. ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ‘ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂವಚನಾಯ. ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ನಿಬ್ಬಿದಾ ವಿರಾಗಾ ನಿರೋಧಾ ಅನುಪಾದಾವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ‘ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂವಚನಾಯ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾಯ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ‘ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂವಚನಾಯ…ಪೇ… ಮನಸ್ಸ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ‘ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂವಚನಾಯ. ಮನಸ್ಸ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ‘ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂವಚನಾಯ. ಮನಸ್ಸ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ನಿಬ್ಬಿದಾ ವಿರಾಗಾ ನಿರೋಧಾ ಅನುಪಾದಾವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ‘ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂವಚನಾಯಾ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ನವಪುರಾಣವಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚದಸಮೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಕಮ್ಮಂ ಚತ್ತಾರಿ ಸಪ್ಪಾಯಾ, ಅನನ್ತೇವಾಸಿ ಕಿಮತ್ಥಿಯಾ;

ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಪರಿಯಾಯೋ, ಇನ್ದ್ರಿಯಕಥಿಕೇನ ಚಾತಿ.

ಸಳಾಯತನವಗ್ಗೇ ತತಿಯಪಣ್ಣಾಸಕೋ ಸಮತ್ತೋ.

ತಸ್ಸ ವಗ್ಗುದ್ದಾನಂ –

ಯೋಗಕ್ಖೇಮಿ ಚ ಲೋಕೋ ಚ, ಗಹಪತಿ ದೇವದಹೇನ ಚ;

ನವಪುರಾಣೇನ ಪಣ್ಣಾಸೋ, ತತಿಯೋ ತೇನ ವುಚ್ಚತೀತಿ.