೧೬. ನನ್ದಿಕ್ಖಯವಗ್ಗೋ

೧. ಅಜ್ಝತ್ತನನ್ದಿಕ್ಖಯಸುತ್ತಂ

೧೫೬. ‘‘ಅನಿಚ್ಚಂಯೇವ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚಕ್ಖುಂ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಸಾಸ್ಸ [ಸಾಯಂ (ಪೀ. ಕ.)] ಹೋತಿ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ. ಸಮ್ಮಾ ಪಸ್ಸಂ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ. ನನ್ದಿಕ್ಖಯಾ ರಾಗಕ್ಖಯೋ; ರಾಗಕ್ಖಯಾ ನನ್ದಿಕ್ಖಯೋ. ನನ್ದಿರಾಗಕ್ಖಯಾ ಚಿತ್ತಂ ಸುವಿಮುತ್ತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ…ಪೇ… ಅನಿಚ್ಚಂಯೇವ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಜಿವ್ಹಂ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಸಾಸ್ಸ ಹೋತಿ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ. ಸಮ್ಮಾ ಪಸ್ಸಂ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ. ನನ್ದಿಕ್ಖಯಾ ರಾಗಕ್ಖಯೋ; ರಾಗಕ್ಖಯಾ…ಪೇ… ಚಿತ್ತಂ ಸುವಿಮುತ್ತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ…ಪೇ… ಅನಿಚ್ಚಂಯೇವ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಮನಂ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಸಾಸ್ಸ ಹೋತಿ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ. ಸಮ್ಮಾ ಪಸ್ಸಂ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ. ನನ್ದಿಕ್ಖಯಾ ರಾಗಕ್ಖಯೋ; ರಾಗಕ್ಖಯಾ ನನ್ದಿಕ್ಖಯೋ. ನನ್ದಿರಾಗಕ್ಖಯಾ ಚಿತ್ತಂ ಸುವಿಮುತ್ತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಬಾಹಿರನನ್ದಿಕ್ಖಯಸುತ್ತಂ

೧೫೭. ‘‘ಅನಿಚ್ಚೇಯೇವ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ರೂಪೇ ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಸಾಸ್ಸ ಹೋತಿ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ. ಸಮ್ಮಾ ಪಸ್ಸಂ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ. ನನ್ದಿಕ್ಖಯಾ ರಾಗಕ್ಖಯೋ; ರಾಗಕ್ಖಯಾ ನನ್ದಿಕ್ಖಯೋ. ನನ್ದಿರಾಗಕ್ಖಯಾ ಚಿತ್ತಂ ಸುವಿಮುತ್ತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಅನಿಚ್ಚೇಯೇವ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸದ್ದೇ… ಗನ್ಧೇ… ರಸೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೇ… ಧಮ್ಮೇ ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ಸಾಸ್ಸ ಹೋತಿ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ. ಸಮ್ಮಾ ಪಸ್ಸಂ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ. ನನ್ದಿಕ್ಖಯಾ ರಾಗಕ್ಖಯೋ; ರಾಗಕ್ಖಯಾ ನನ್ದಿಕ್ಖಯೋ. ನನ್ದಿರಾಗಕ್ಖಯಾ ಚಿತ್ತಂ ಸುವಿಮುತ್ತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಅಜ್ಝತ್ತಅನಿಚ್ಚನನ್ದಿಕ್ಖಯಸುತ್ತಂ

೧೫೮. ‘‘ಚಕ್ಖುಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕರೋಥ; ಚಕ್ಖಾನಿಚ್ಚತಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮನುಪಸ್ಸಥ. ಚಕ್ಖುಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ಚಕ್ಖಾನಿಚ್ಚತಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತೋ ಚಕ್ಖುಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ. ನನ್ದಿಕ್ಖಯಾ ರಾಗಕ್ಖಯೋ; ರಾಗಕ್ಖಯಾ ನನ್ದಿಕ್ಖಯೋ. ನನ್ದಿರಾಗಕ್ಖಯಾ ಚಿತ್ತಂ ಸುವಿಮುತ್ತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸೋತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕರೋಥ… ಘಾನಂ… ಜಿವ್ಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕರೋಥ; ಜಿವ್ಹಾನಿಚ್ಚತಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮನುಪಸ್ಸಥ. ಜಿವ್ಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ಜಿವ್ಹಾನಿಚ್ಚತಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತೋ ಜಿವ್ಹಾಯಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ. ನನ್ದಿಕ್ಖಯಾ ರಾಗಕ್ಖಯೋ; ರಾಗಕ್ಖಯಾ ನನ್ದಿಕ್ಖಯೋ. ನನ್ದಿರಾಗಕ್ಖಯಾ ಚಿತ್ತಂ ಸುವಿಮುತ್ತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕಾಯಂ… ಮನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕರೋಥ; ಮನಾನಿಚ್ಚತಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮನುಪಸ್ಸಥ. ಮನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ಮನಾನಿಚ್ಚತಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತೋ ಮನಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ. ನನ್ದಿಕ್ಖಯಾ ರಾಗಕ್ಖಯೋ; ರಾಗಕ್ಖಯಾ ನನ್ದಿಕ್ಖಯೋ. ನನ್ದಿರಾಗಕ್ಖಯಾ ಚಿತ್ತಂ ಸುವಿಮುತ್ತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಬಾಹಿರಅನಿಚ್ಚನನ್ದಿಕ್ಖಯಸುತ್ತಂ

೧೫೯. ‘‘ರೂಪೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕರೋಥ; ರೂಪಾನಿಚ್ಚತಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮನುಪಸ್ಸಥ. ರೂಪೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ರೂಪಾನಿಚ್ಚತಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತೋ ರೂಪೇಸುಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ. ನನ್ದಿಕ್ಖಯಾ ರಾಗಕ್ಖಯೋ; ರಾಗಕ್ಖಯಾ ನನ್ದಿಕ್ಖಯೋ. ನನ್ದಿರಾಗಕ್ಖಯಾ ಚಿತ್ತಂ ಸುವಿಮುತ್ತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸದ್ದೇ… ಗನ್ಧೇ… ರಸೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೇ… ಧಮ್ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕರೋಥ; ಧಮ್ಮಾನಿಚ್ಚತಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮನುಪಸ್ಸಥ. ಧಮ್ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ಧಮ್ಮಾನಿಚ್ಚತಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತೋ ಧಮ್ಮೇಸುಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ. ನನ್ದಿಕ್ಖಯಾ ರಾಗಕ್ಖಯೋ; ರಾಗಕ್ಖಯಾ ನನ್ದಿಕ್ಖಯೋ. ನನ್ದಿರಾಗಕ್ಖಯಾ ಚಿತ್ತಂ ಸುವಿಮುತ್ತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಜೀವಕಮ್ಬವನಸಮಾಧಿಸುತ್ತಂ

೧೬೦. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ಜೀವಕಮ್ಬವನೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಸಮಾಧಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಾವೇಥ. ಸಮಾಹಿತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಯಥಾಭೂತಂ ಓಕ್ಖಾಯತಿ. ಕಿಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಓಕ್ಖಾಯತಿ? ಚಕ್ಖುಂ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಓಕ್ಖಾಯತಿ, ರೂಪಾ ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಓಕ್ಖಾಯತಿ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಓಕ್ಖಾಯತಿ, ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಅನಿಚ್ಚೋತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಓಕ್ಖಾಯತಿ, ಯಮ್ಪಿದಂ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಓಕ್ಖಾಯತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾ ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಓಕ್ಖಾಯತಿ…ಪೇ… ಮನೋ ಅನಿಚ್ಚೋತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಓಕ್ಖಾಯತಿ, ಧಮ್ಮಾ ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಓಕ್ಖಾಯತಿ…ಪೇ… ಯಮ್ಪಿದಂ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಓಕ್ಖಾಯತಿ. ಸಮಾಧಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಾವೇಥ. ಸಮಾಹಿತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಯಥಾಭೂತಂ ಓಕ್ಖಾಯತೀ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಜೀವಕಮ್ಬವನಪಟಿಸಲ್ಲಾನಸುತ್ತಂ

೧೬೧. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ಜೀವಕಮ್ಬವನೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ…ಪೇ… ‘‘ಪಟಿಸಲ್ಲಾನೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋಗಮಾಪಜ್ಜಥ. ಪಟಿಸಲ್ಲೀನಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಯಥಾಭೂತಂ ಓಕ್ಖಾಯತಿ. ಕಿಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಓಕ್ಖಾಯತಿ? ಚಕ್ಖುಂ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಓಕ್ಖಾಯತಿ, ರೂಪಾ ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಓಕ್ಖಾಯತಿ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಓಕ್ಖಾಯತಿ, ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಅನಿಚ್ಚೋತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಓಕ್ಖಾಯತಿ, ಯಮ್ಪಿದಂ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಓಕ್ಖಾಯತಿ…ಪೇ… ಮನೋ ಅನಿಚ್ಚೋತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಓಕ್ಖಾಯತಿ, ಧಮ್ಮಾ… ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ… ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸೋ… ಯಮ್ಪಿದಂ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಓಕ್ಖಾಯತಿ. ಪಟಿಸಲ್ಲಾನೇ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋಗಮಾಪಜ್ಜಥ. ಪಟಿಸಲ್ಲೀನಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಯಥಾಭೂತಂ ಓಕ್ಖಾಯತೀ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಕೋಟ್ಠಿಕಅನಿಚ್ಚಸುತ್ತಂ

೧೬೨. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ…ಪೇ… ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಕೋಟ್ಠಿಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಾಧು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತು, ಯಮಹಂ ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಏಕೋ ವೂಪಕಟ್ಠೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಆತಾಪೀ ಪಹಿತತ್ತೋ ವಿಹರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಯಂ ಖೋ, ಕೋಟ್ಠಿಕ, ಅನಿಚ್ಚಂ ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಕಿಞ್ಚ, ಕೋಟ್ಠಿಕ, ಅನಿಚ್ಚಂ? ಚಕ್ಖು ಖೋ, ಕೋಟ್ಠಿಕ, ಅನಿಚ್ಚಂ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ರೂಪಾ ಅನಿಚ್ಚಾ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚಂ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಅನಿಚ್ಚೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಯಮ್ಪಿದಂ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ಅನಿಚ್ಚಂ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾ ಅನಿಚ್ಚಾ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ರಸಾ ಅನಿಚ್ಚಾ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚಂ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಜಿವ್ಹಾಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಅನಿಚ್ಚೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಯಮ್ಪಿದಂ ಜಿವ್ಹಾಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ಅನಿಚ್ಚಂ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ… ಮನೋ ಅನಿಚ್ಚೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಧಮ್ಮಾ ಅನಿಚ್ಚಾ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚಂ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಅನಿಚ್ಚೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಯಮ್ಪಿದಂ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ಅನಿಚ್ಚಂ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಯಂ ಖೋ, ಕೋಟ್ಠಿಕ, ಅನಿಚ್ಚಂ ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಕೋಟ್ಠಿಕದುಕ್ಖಸುತ್ತಂ

೧೬೩. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ…ಪೇ… ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಾಧು ಮೇ, ಭನ್ತೇ…ಪೇ… ವಿಹರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಯಂ ಖೋ, ಕೋಟ್ಠಿಕ, ದುಕ್ಖಂ ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಕಿಞ್ಚ, ಕೋಟ್ಠಿಕ, ದುಕ್ಖಂ? ಚಕ್ಖು ಖೋ, ಕೋಟ್ಠಿಕ, ದುಕ್ಖಂ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ರೂಪಾ ದುಕ್ಖಾ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ದುಕ್ಖಂ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ದುಕ್ಖೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಯಮ್ಪಿದಂ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಂ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾ ದುಕ್ಖಾ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ… ಮನೋ ದುಕ್ಖೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಧಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಾ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ದುಕ್ಖಂ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ದುಕ್ಖೋ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಯಮ್ಪಿದಂ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಂ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಯಂ ಖೋ, ಕೋಟ್ಠಿಕ, ದುಕ್ಖಂ ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಕೋಟ್ಠಿಕಅನತ್ತಸುತ್ತಂ

೧೬೪. ಏಕಮನ್ತಂ…ಪೇ… ವಿಹರೇಯ್ಯನ್ತಿ. ‘‘ಯೋ ಖೋ, ಕೋಟ್ಠಿಕ, ಅನತ್ತಾ ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಕೋ ಚ, ಕೋಟ್ಠಿಕ, ಅನತ್ತಾ? ಚಕ್ಖು ಖೋ, ಕೋಟ್ಠಿಕ, ಅನತ್ತಾ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ರೂಪಾ ಅನತ್ತಾ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನತ್ತಾ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಅನತ್ತಾ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಯಮ್ಪಿದಂ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ಅನತ್ತಾ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ …ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾ ಅನತ್ತಾ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ…ಪೇ… ಮನೋ ಅನತ್ತಾ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಧಮ್ಮಾ ಅನತ್ತಾ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ… ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸೋ… ಯಮ್ಪಿದಂ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ಅನತ್ತಾ; ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಯೋ ಖೋ, ಕೋಟ್ಠಿಕ, ಅನತ್ತಾ, ತತ್ರ ತೇ ಛನ್ದೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಪಹಾನಸುತ್ತಂ

೧೬೫. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ…ಪೇ… ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಥಂ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಜಾನತೋ ಕಥಂ ಪಸ್ಸತೋ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತೀ’’ತಿ?

‘‘ಚಕ್ಖುಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಅನಿಚ್ಚತೋ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತಿ. ರೂಪೇ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತಿ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತಿ. ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಂ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತಿ…ಪೇ… ಯಮ್ಪಿದಂ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಜಾನತೋ ಏವಂ ಪಸ್ಸತೋ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತೀ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

೧೧. ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಪಹಾನಸುತ್ತಂ

೧೬೬. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು…ಪೇ… ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಥಂ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಜಾನತೋ ಕಥಂ ಪಸ್ಸತೋ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತೀ’’ತಿ? ‘‘ಚಕ್ಖುಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ದುಕ್ಖತೋ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತಿ. ರೂಪೇ ದುಕ್ಖತೋ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತಿ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ದುಕ್ಖತೋ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತಿ. ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಂ ದುಕ್ಖತೋ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತಿ…ಪೇ… ಯಮ್ಪಿದಂ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖತೋ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಜಾನತೋ ಏವಂ ಪಸ್ಸತೋ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತೀ’’ತಿ. ಏಕಾದಸಮಂ.

೧೨. ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿಪಹಾನಸುತ್ತಂ

೧೬೭. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು…ಪೇ… ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಥಂ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಜಾನತೋ ಕಥಂ ಪಸ್ಸತೋ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತೀ’’ತಿ? ‘‘ಚಕ್ಖುಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಅನತ್ತತೋ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತಿ. ರೂಪೇ ಅನತ್ತತೋ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತಿ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನತ್ತತೋ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತಿ. ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಂ ಅನತ್ತತೋ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತಿ. ಯಮ್ಪಿದಂ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ಅನತ್ತತೋ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಂ ಅನತ್ತತೋ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತಿ…ಪೇ… ಮನಂ ಅನತ್ತತೋ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತಿ. ಧಮ್ಮೇ… ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ… ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಂ… ಯಮ್ಪಿದಂ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ಅನತ್ತತೋ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಅತ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತೀ’’ತಿ. ದ್ವಾದಸಮಂ.

ನನ್ದಿಕ್ಖಯವಗ್ಗೋ ಸೋಳಸಮೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ನನ್ದಿಕ್ಖಯೇನ ಚತ್ತಾರೋ, ಜೀವಕಮ್ಬವನೇ ದುವೇ;

ಕೋಟ್ಠಿಕೇನ ತಯೋ ವುತ್ತಾ, ಮಿಚ್ಛಾ ಸಕ್ಕಾಯ ಅತ್ತನೋತಿ.