೧೪. ದೇವದಹವಗ್ಗೋ

೧. ದೇವದಹಸುತ್ತಂ

೧೩೪. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಕ್ಕೇಸು ವಿಹರತಿ ದೇವದಹಂ ನಾಮ ಸಕ್ಯಾನಂ ನಿಗಮೋ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬೇಸಂಯೇವ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಛಸು ಫಸ್ಸಾಯತನೇಸು ಅಪ್ಪಮಾದೇನ ಕರಣೀಯನ್ತಿ ವದಾಮಿ, ನ ಚ ಪನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬೇಸಂಯೇವ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಛಸು ಫಸ್ಸಾಯತನೇಸು ನಾಪ್ಪಮಾದೇನ ಕರಣೀಯನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ಯೇ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಅರಹನ್ತೋ ಖೀಣಾಸವಾ ವುಸಿತವನ್ತೋ ಕತಕರಣೀಯಾ ಓಹಿತಭಾರಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತಸದತ್ಥಾ ಪರಿಕ್ಖೀಣಭವಸಂಯೋಜನಾ ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾ ವಿಮುತ್ತಾ, ತೇಸಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಛಸು ಫಸ್ಸಾಯತನೇಸು ನಾಪ್ಪಮಾದೇನ ಕರಣೀಯನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಕತಂ ತೇಸಂ ಅಪ್ಪಮಾದೇನ, ಅಭಬ್ಬಾ ತೇ ಪಮಜ್ಜಿತುಂ. ಯೇ ಚ ಖೋ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಸೇಕ್ಖಾ [ಸೇಖಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)] ಅಪ್ಪತ್ತಮಾನಸಾ ಅನುತ್ತರಂ ಯೋಗಕ್ಖೇಮಂ ಪತ್ಥಯಮಾನಾ ವಿಹರನ್ತಿ, ತೇಸಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಛಸು ಫಸ್ಸಾಯತನೇಸು ಅಪ್ಪಮಾದೇನ ಕರಣೀಯನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಸನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ರೂಪಾ ಮನೋರಮಾಪಿ, ಅಮನೋರಮಾಪಿ. ತ್ಯಾಸ್ಸ ಫುಸ್ಸ ಫುಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪರಿಯಾದಾಯ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ. ಚೇತಸೋ ಅಪರಿಯಾದಾನಾ ಆರದ್ಧಂ ಹೋತಿ ವೀರಿಯಂ ಅಸಲ್ಲೀನಂ, ಉಪಟ್ಠಿತಾ ಸತಿ ಅಸಮ್ಮುಟ್ಠಾ [ಅಪಮ್ಮುಟ್ಠಾ (ಸೀ.), ಅಪ್ಪಮುಟ್ಠಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)], ಪಸ್ಸದ್ಧೋ ಕಾಯೋ ಅಸಾರದ್ಧೋ, ಸಮಾಹಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಏಕಗ್ಗಂ. ಇಮಂ ಖ್ವಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಮಾದಫಲಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಛಸು ಫಸ್ಸಾಯತನೇಸು ಅಪ್ಪಮಾದೇನ ಕರಣೀಯನ್ತಿ ವದಾಮಿ…ಪೇ… ಸನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಧಮ್ಮಾ ಮನೋರಮಾಪಿ ಅಮನೋರಮಾಪಿ. ತ್ಯಾಸ್ಸ ಫುಸ್ಸ ಫುಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪರಿಯಾದಾಯ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ. ಚೇತಸೋ ಅಪರಿಯಾದಾನಾ ಆರದ್ಧಂ ಹೋತಿ ವೀರಿಯಂ ಅಸಲ್ಲೀನಂ, ಉಪಟ್ಠಿತಾ ಸತಿ ಅಸಮ್ಮುಟ್ಠಾ, ಪಸ್ಸದ್ಧೋ ಕಾಯೋ ಅಸಾರದ್ಧೋ, ಸಮಾಹಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಏಕಗ್ಗಂ. ಇಮಂ ಖ್ವಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಮಾದಫಲಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಛಸು [ಛಸ್ಸು (ಸೀ.)] ಫಸ್ಸಾಯತನೇಸು ಅಪ್ಪಮಾದೇನ ಕರಣೀಯನ್ತಿ ವದಾಮೀ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಖಣಸುತ್ತಂ

೧೩೫. ‘‘ಲಾಭಾ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುಲದ್ಧಂ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಖಣೋ ವೋ ಪಟಿಲದ್ಧೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸಾಯ. ದಿಟ್ಠಾ ಮಯಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛಫಸ್ಸಾಯತನಿಕಾ ನಾಮ ನಿರಯಾ. ತತ್ಥ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ಪಸ್ಸತಿ ಅನಿಟ್ಠರೂಪಂಯೇವ ಪಸ್ಸತಿ, ನೋ ಇಟ್ಠರೂಪಂ; ಅಕನ್ತರೂಪಂಯೇವ ಪಸ್ಸತಿ, ನೋ ಕನ್ತರೂಪಂ; ಅಮನಾಪರೂಪಂಯೇವ ಪಸ್ಸತಿ, ನೋ ಮನಾಪರೂಪಂ. ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸೋತೇನ ಸದ್ದಂ ಸುಣಾತಿ…ಪೇ… ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಘಾನೇನ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯತಿ…ಪೇ… ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯತಿ…ಪೇ… ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಾಯೇನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಫುಸತಿ…ಪೇ… ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಜಾನಾತಿ ಅನಿಟ್ಠರೂಪಂಯೇವ ವಿಜಾನಾತಿ, ನೋ ಇಟ್ಠರೂಪಂ; ಅಕನ್ತರೂಪಂಯೇವ ವಿಜಾನಾತಿ, ನೋ ಕನ್ತರೂಪಂ; ಅಮನಾಪರೂಪಂಯೇವ ವಿಜಾನಾತಿ, ನೋ ಮನಾಪರೂಪಂ. ಲಾಭಾ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುಲದ್ಧಂ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಖಣೋ ವೋ ಪಟಿಲದ್ಧೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸಾಯ. ದಿಟ್ಠಾ ಮಯಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛಫಸ್ಸಾಯತನಿಕಾ ನಾಮ ಸಗ್ಗಾ. ತತ್ಥ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ಪಸ್ಸತಿ ಇಟ್ಠರೂಪಂಯೇವ ಪಸ್ಸತಿ, ನೋ ಅನಿಟ್ಠರೂಪಂ; ಕನ್ತರೂಪಂಯೇವ ಪಸ್ಸತಿ, ನೋ ಅಕನ್ತರೂಪಂ; ಮನಾಪರೂಪಂಯೇವ ಪಸ್ಸತಿ, ನೋ ಅಮನಾಪರೂಪಂ…ಪೇ… ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯತಿ…ಪೇ… ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಜಾನಾತಿ ಇಟ್ಠರೂಪಂಯೇವ ವಿಜಾನಾತಿ, ನೋ ಅನಿಟ್ಠರೂಪಂ; ಕನ್ತರೂಪಂಯೇವ ವಿಜಾನಾತಿ, ನೋ ಅಕನ್ತರೂಪಂ; ಮನಾಪರೂಪಂಯೇವ ವಿಜಾನಾತಿ, ನೋ ಅಮನಾಪರೂಪಂ. ಲಾಭಾ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುಲದ್ಧಂ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಖಣೋ ವೋ ಪಟಿಲದ್ಧೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸಾಯಾ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಪಠಮರೂಪಾರಾಮಸುತ್ತಂ

೧೩೬. ‘‘ರೂಪಾರಾಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಮನುಸ್ಸಾ ರೂಪರತಾ ರೂಪಸಮ್ಮುದಿತಾ. ರೂಪವಿಪರಿಣಾಮವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ದುಕ್ಖಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಮನುಸ್ಸಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ಸದ್ದಾರಾಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಮನುಸ್ಸಾ ಸದ್ದರತಾ ಸದ್ದಸಮ್ಮುದಿತಾ. ಸದ್ದವಿಪರಿಣಾಮವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ದುಕ್ಖಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಮನುಸ್ಸಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ಗನ್ಧಾರಾಮಾ… ರಸಾರಾಮಾ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾರಾಮಾ… ಧಮ್ಮಾರಾಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಮನುಸ್ಸಾ ಧಮ್ಮರತಾ ಧಮ್ಮಸಮ್ಮುದಿತಾ. ಧಮ್ಮವಿಪರಿಣಾಮವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ದುಕ್ಖಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಮನುಸ್ಸಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ತಥಾಗತೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ರೂಪಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಂ ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ವಿದಿತ್ವಾ ನ ರೂಪಾರಾಮೋ ನ ರೂಪರತೋ ನ ರೂಪಸಮ್ಮುದಿತೋ. ರೂಪವಿಪರಿಣಾಮವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ಸುಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತೋ ವಿಹರತಿ. ಸದ್ದಾನಂ… ಗನ್ಧಾನಂ… ರಸಾನಂ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾನಂ… ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ವಿದಿತ್ವಾ ನ ಧಮ್ಮಾರಾಮೋ, ನ ಧಮ್ಮರತೋ, ನ ಧಮ್ಮಸಮ್ಮುದಿತೋ. ಧಮ್ಮವಿಪರಿಣಾಮವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ಸುಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತೋ ವಿಹರತಿ’’. ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಇದಂ ವತ್ವಾನ ಸುಗತೋ ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –

‘‘ರೂಪಾ ಸದ್ದಾ ರಸಾ ಗನ್ಧಾ, ಫಸ್ಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಚ ಕೇವಲಾ;

ಇಟ್ಠಾ ಕನ್ತಾ ಮನಾಪಾ ಚ, ಯಾವತತ್ಥೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಸದೇವಕಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ, ಏತೇ ವೋ ಸುಖಸಮ್ಮತಾ;

ಯತ್ಥ ಚೇತೇ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ, ತಂ ತೇಸಂ ದುಕ್ಖಸಮ್ಮತಂ.

‘‘ಸುಖಂ [ಸುಖನ್ತಿ (ಸೀ.)] ದಿಟ್ಠಮರಿಯೇಭಿ, ಸಕ್ಕಾಯಸ್ಸ ನಿರೋಧನಂ;

ಪಚ್ಚನೀಕಮಿದಂ ಹೋತಿ, ಸಬ್ಬಲೋಕೇನ ಪಸ್ಸತಂ.

‘‘ಯಂ ಪರೇ ಸುಖತೋ ಆಹು, ತದರಿಯಾ ಆಹು ದುಕ್ಖತೋ;

ಯಂ ಪರೇ ದುಕ್ಖತೋ ಆಹು, ತದರಿಯಾ ಸುಖತೋ ವಿದೂ.

‘‘ಪಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದುರಾಜಾನಂ, ಸಮ್ಮೂಳ್ಹೇತ್ಥ ಅವಿದ್ದಸು;

ನಿವುತಾನಂ ತಮೋ ಹೋತಿ, ಅನ್ಧಕಾರೋ ಅಪಸ್ಸತಂ.

‘‘ಸತಞ್ಚ ವಿವಟಂ ಹೋತಿ, ಆಲೋಕೋ ಪಸ್ಸತಾಮಿ;

ಸನ್ತಿಕೇ ನ ವಿಜಾನನ್ತಿ, ಮಗ್ಗಾ [ಮಗಾ (ಸೀ.)] ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಕೋವಿದಾ.

‘‘ಭವರಾಗಪರೇತೇಭಿ, ಭವರಾಗಾನುಸಾರೀಭಿ [ಭವಸೋತಾನುಸಾರಿಭಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.), ಭವಸೋತಾನುಸಾರಿಹಿ (ಸೀ.)];

ಮಾರಧೇಯ್ಯಾನುಪನ್ನೇಹಿ, ನಾಯಂ ಧಮ್ಮೋ ಸುಸಮ್ಬುಧೋ.

‘‘ಕೋ ನು ಅಞ್ಞತ್ರ ಮರಿಯೇಭಿ, ಪದಂ ಸಮ್ಬುದ್ಧುಮರಹತಿ;

ಯಂ ಪದಂ ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾಯ, ಪರಿನಿಬ್ಬನ್ತಿ ಅನಾಸವಾ’’ತಿ. ತತಿಯಂ;

೪. ದುತಿಯರೂಪಾರಾಮಸುತ್ತಂ

೧೩೭. ‘‘ರೂಪಾರಾಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಮನುಸ್ಸಾ ರೂಪರತಾ ರೂಪಸಮ್ಮುದಿತಾ. ರೂಪವಿಪರಿಣಾಮವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ದುಕ್ಖಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಮನುಸ್ಸಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ಸದ್ದಾರಾಮಾ… ಗನ್ಧಾರಾಮಾ… ರಸಾರಾಮಾ … ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾರಾಮಾ… ಧಮ್ಮಾರಾಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಮನುಸ್ಸಾ ಧಮ್ಮರತಾ ಧಮ್ಮಸಮ್ಮುದಿತಾ. ಧಮ್ಮವಿಪರಿಣಾಮವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ದುಕ್ಖಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಮನುಸ್ಸಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ತಥಾಗತೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ರೂಪಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ವಿದಿತ್ವಾ ನ ರೂಪಾರಾಮೋ ನ ರೂಪರತೋ ನ ರೂಪಸಮ್ಮುದಿತೋ. ರೂಪವಿಪರಿಣಾಮವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ಸುಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತೋ ವಿಹರತಿ. ಸದ್ದಾನಂ… ಗನ್ಧಾನಂ… ರಸಾನಂ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾನಂ… ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ವಿದಿತ್ವಾ ನ ಧಮ್ಮಾರಾಮೋ ನ ಧಮ್ಮರತೋ ನ ಧಮ್ಮಸಮ್ಮುದಿತೋ. ಧಮ್ಮವಿಪರಿಣಾಮವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ಸುಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತೋ ವಿಹರತೀ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಪಠಮನತುಮ್ಹಾಕಂಸುತ್ತಂ

೧೩೮. ‘‘ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ ತಂ ಪಜಹಥ. ತಂ ವೋ ಪಹೀನಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಕಿಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ? ಚಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ; ತಂ ಪಜಹಥ. ತಂ ವೋ ಪಹೀನಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾ ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ; ತಂ ಪಜಹಥ. ಸಾ ವೋ ಪಹೀನಾ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಮನೋ ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ; ತಂ ಪಜಹಥ. ಸೋ ವೋ ಪಹೀನೋ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಜೇತವನೇ ತಿಣಕಟ್ಠಸಾಖಾಪಲಾಸಂ ತಂ ಜನೋ ಹರೇಯ್ಯ ವಾ ಡಹೇಯ್ಯ ವಾ ಯಥಾಪಚ್ಚಯಂ ವಾ ಕರೇಯ್ಯ, ಅಪಿ ನು ತುಮ್ಹಾಕಂ ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಅಮ್ಹೇ ಜನೋ ಹರತಿ ವಾ ಡಹತಿ ವಾ ಯಥಾಪಚ್ಚಯಂ ವಾ ಕರೋತೀ’’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು’’? ‘‘ನ ಹಿ ನೋ ಏತಂ, ಭನ್ತೇ, ಅತ್ತಾ ವಾ ಅತ್ತನಿಯಂ ವಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಕ್ಖು ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ; ತಂ ಪಜಹಥ. ತಂ ವೋ ಪಹೀನಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾ ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ; ತಂ ಪಜಹಥ. ಸಾ ವೋ ಪಹೀನಾ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಮನೋ ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ; ತಂ ಪಜಹಥ. ಸೋ ವೋ ಪಹೀನೋ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ದುತಿಯನತುಮ್ಹಾಕಂಸುತ್ತಂ

೧೩೯. ‘‘ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ, ತಂ ಪಜಹಥ. ತಂ ವೋ ಪಹೀನಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಕಿಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ? ರೂಪಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ; ತೇ ಪಜಹಥ. ತೇ ವೋ ಪಹೀನಾ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಸದ್ದಾ… ಗನ್ಧಾ… ರಸಾ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ… ಧಮ್ಮಾ ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ; ತೇ ಪಜಹಥ. ತೇ ವೋ ಪಹೀನಾ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಜೇತವನೇ…ಪೇ… ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೂಪಾ ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ; ತೇ ಪಜಹಥ. ತೇ ವೋ ಪಹೀನಾ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಅಜ್ಝತ್ತಾನಿಚ್ಚಹೇತುಸುತ್ತಂ

೧೪೦. ‘‘ಚಕ್ಖುಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನಿಚ್ಚಂ. ಯೋಪಿ ಹೇತು, ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋಪಿ ಅನಿಚ್ಚೋ. ಅನಿಚ್ಚಸಮ್ಭೂತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಕ್ಖು ಕುತೋ ನಿಚ್ಚಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾ ಅನಿಚ್ಚಾ. ಯೋಪಿ ಹೇತು, ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ಜಿವ್ಹಾಯ ಉಪ್ಪಾದಾಯ ಸೋಪಿ ಅನಿಚ್ಚೋ. ಅನಿಚ್ಚಸಮ್ಭೂತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಜಿವ್ಹಾ ಕುತೋ ನಿಚ್ಚಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಮನೋ ಅನಿಚ್ಚೋ. ಯೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹೇತು ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ಮನಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋಪಿ ಅನಿಚ್ಚೋ. ಅನಿಚ್ಚಸಮ್ಭೂತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನೋ ಕುತೋ ನಿಚ್ಚೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ! ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಚಕ್ಖುಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾಯಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ…ಪೇ… ನಿಬ್ಬಿನ್ದಂ ವಿರಜ್ಜತಿ; ವಿರಾಗಾ ವಿಮುಚ್ಚತಿ; ವಿಮುತ್ತಸ್ಮಿಂ ವಿಮುತ್ತಮಿತಿ ಞಾಣಂ ಹೋತಿ. ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಅಜ್ಝತ್ತದುಕ್ಖಹೇತುಸುತ್ತಂ

೧೪೧. ‘‘ಚಕ್ಖುಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಕ್ಖಂ. ಯೋಪಿ ಹೇತು ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋಪಿ ದುಕ್ಖೋ. ದುಕ್ಖಸಮ್ಭೂತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಕ್ಖು ಕುತೋ ಸುಖಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾ ದುಕ್ಖಾ. ಯೋಪಿ ಹೇತು, ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ಜಿವ್ಹಾಯ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋಪಿ ದುಕ್ಖೋ. ದುಕ್ಖಸಮ್ಭೂತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಜಿವ್ಹಾ ಕುತೋ ಸುಖಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಮನೋ ದುಕ್ಖೋ. ಯೋಪಿ ಹೇತು ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ಮನಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋಪಿ ದುಕ್ಖೋ. ದುಕ್ಖಸಮ್ಭೂತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನೋ ಕುತೋ ಸುಖೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ! ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಅಜ್ಝತ್ತಾನತ್ತಹೇತುಸುತ್ತಂ

೧೪೨. ‘‘ಚಕ್ಖುಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನತ್ತಾ. ಯೋಪಿ ಹೇತು, ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋಪಿ ಅನತ್ತಾ. ಅನತ್ತಸಮ್ಭೂತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಕ್ಖು ಕುತೋ ಅತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾ ಅನತ್ತಾ. ಯೋಪಿ ಹೇತು ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ಜಿವ್ಹಾಯ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋಪಿ ಅನತ್ತಾ. ಅನತ್ತಸಮ್ಭೂತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಜಿವ್ಹಾ ಕುತೋ ಅತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಮನೋ ಅನತ್ತಾ. ಯೋಪಿ ಹೇತು ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ಮನಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋಪಿ ಅನತ್ತಾ. ಅನತ್ತಸಮ್ಭೂತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನೋ ಕುತೋ ಅತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ! ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಬಾಹಿರಾನಿಚ್ಚಹೇತುಸುತ್ತಂ

೧೪೩. ‘‘ರೂಪಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನಿಚ್ಚಾ. ಯೋಪಿ ಹೇತು, ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ರೂಪಾನಂ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋಪಿ ಅನಿಚ್ಚೋ. ಅನಿಚ್ಚಸಮ್ಭೂತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೂಪಾ ಕುತೋ ನಿಚ್ಚಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ! ಸದ್ದಾ… ಗನ್ಧಾ… ರಸಾ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ… ಧಮ್ಮಾ ಅನಿಚ್ಚಾ. ಯೋಪಿ ಹೇತು, ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋಪಿ ಅನಿಚ್ಚೋ. ಅನಿಚ್ಚಸಮ್ಭೂತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಕುತೋ ನಿಚ್ಚಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ! ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

೧೧. ಬಾಹಿರದುಕ್ಖಹೇತುಸುತ್ತಂ

೧೪೪. ‘‘ರೂಪಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಕ್ಖಾ. ಯೋಪಿ ಹೇತು, ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ರೂಪಾನಂ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋಪಿ ದುಕ್ಖೋ. ದುಕ್ಖಸಮ್ಭೂತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೂಪಾ ಕುತೋ ಸುಖಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ! ಸದ್ದಾ… ಗನ್ಧಾ… ರಸಾ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ… ಧಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಾ. ಯೋಪಿ ಹೇತು, ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋಪಿ ದುಕ್ಖೋ. ದುಕ್ಖಸಮ್ಭೂತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಕುತೋ ಸುಖಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ! ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಏಕಾದಸಮಂ.

೧೨. ಬಾಹಿರಾನತ್ತಹೇತುಸುತ್ತಂ

೧೪೫. ‘‘ರೂಪಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನತ್ತಾ. ಯೋಪಿ ಹೇತು, ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ರೂಪಾನಂ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋಪಿ ಅನತ್ತಾ. ಅನತ್ತಸಮ್ಭೂತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೂಪಾ ಕುತೋ ಅತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ! ಸದ್ದಾ… ಗನ್ಧಾ… ರಸಾ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ… ಧಮ್ಮಾ ಅನತ್ತಾ. ಯೋಪಿ ಹೇತು, ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋಪಿ ಅನತ್ತಾ. ಅನತ್ತಸಮ್ಭೂತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಕುತೋ ಅತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ! ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ರೂಪೇಸುಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಸದ್ದೇಸುಪಿ… ಗನ್ಧೇಸುಪಿ… ರಸೇಸುಪಿ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೇಸುಪಿ… ಧಮ್ಮೇಸುಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ. ನಿಬ್ಬಿನ್ದಂ ವಿರಜ್ಜತಿ; ವಿರಾಗಾ ವಿಮುಚ್ಚತಿ; ವಿಮುತ್ತಸ್ಮಿಂ ವಿಮುತ್ತಮಿತಿ ಞಾಣಂ ಹೋತಿ. ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ದ್ವಾದಸಮಂ.

ದೇವದಹವಗ್ಗೋ ಚುದ್ದಸಮೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ದೇವದಹೋ ಖಣೋ ರೂಪಾ, ದ್ವೇ ನತುಮ್ಹಾಕಮೇವ ಚ;

ಹೇತುನಾಪಿ ತಯೋ ವುತ್ತಾ, ದುವೇ ಅಜ್ಝತ್ತಬಾಹಿರಾತಿ.