೪. ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜಸುತ್ತಂ

ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕೋಸಲೇಸು ವಿಹರತಿ ಸುನ್ದರಿಕಾಯ ನದಿಯಾ ತೀರೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸುನ್ದರಿಕಾಯ ನದಿಯಾ ತೀರೇ ಅಗ್ಗಿಂ ಜುಹತಿ, ಅಗ್ಗಿಹುತ್ತಂ ಪರಿಚರತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಗ್ಗಿಂ ಜುಹಿತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿಹುತ್ತಂ ಪರಿಚರಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಸಮನ್ತಾ ಚತುದ್ದಿಸಾ ಅನುವಿಲೋಕೇಸಿ – ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ ಇಮಂ ಹಬ್ಯಸೇಸಂ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ಅವಿದೂರೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಸಸೀಸಂ ಪಾರುತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ; ದಿಸ್ವಾನ ವಾಮೇನ ಹತ್ಥೇನ ಹಬ್ಯಸೇಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ಹತ್ಥೇನ ಕಮಣ್ಡಲುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪದಸದ್ದೇನ ಸೀಸಂ ವಿವರಿ. ಅಥ ಖೋ ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ – ‘‘ಮುಣ್ಡೋ ಅಯಂ ಭವಂ, ಮುಣ್ಡಕೋ ಅಯಂ ಭವ’’ನ್ತಿ ತತೋವ ಪುನ ನಿವತ್ತಿತುಕಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮುಣ್ಡಾಪಿ ಹಿ ಇಧೇಕಚ್ಚೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಭವನ್ತಿ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಜಾತಿಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿಂಜಚ್ಚೋ ಭವ’’ನ್ತಿ?

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಗಾಥಾಹಿ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

೪೫೭. ‘‘ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನೋಮ್ಹಿ ನ ರಾಜಪುತ್ತೋ, ನ ವೇಸ್ಸಾಯನೋ ಉದ ಕೋಚಿ ನೋಮ್ಹಿ;

ಗೋತ್ತಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಂ, ಅಕಿಞ್ಚನೋ ಮನ್ತ ಚರಾಮಿ ಲೋಕೇ.

೪೫೮. ‘‘ಸಙ್ಘಾಟಿವಾಸೀ ಅಗಹೋ ಚರಾಮಿ [ಅಗಿಹೋ (ಕ. ಸೀ. ಪೀ.) ಅಗೇಹೋ (ಕತ್ಥಚಿ)], ನಿವುತ್ತಕೇಸೋ ಅಭಿನಿಬ್ಬುತತ್ತೋ;

ಅಲಿಪ್ಪಮಾನೋ ಇಧ ಮಾಣವೇಹಿ, ಅಕಲ್ಲಂ ಮಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪುಚ್ಛಸಿ ಗೋತ್ತಪಞ್ಹಂ’’.

೪೫೯. ‘‘ಪುಚ್ಛನ್ತಿ ವೇ ಭೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭಿ ಸಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನೋ ಭವ’’ನ್ತಿ.

೪೬೦. ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಹಿ ಚೇ ತ್ವಂ ಬ್ರೂಸಿ, ಮಞ್ಚ ಬ್ರೂಸಿ ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ;

ತಂ ತಂ ಸಾವಿತ್ತಿಂ ಪುಚ್ಛಾಮಿ, ತಿಪದಂ ಚತುವೀಸತಕ್ಖರಂ.

೪೬೧. ‘‘ಕಿಂ ನಿಸ್ಸಿತಾ ಇಸಯೋ ಮನುಜಾ, ಖತ್ತಿಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ [ಪಠಮಪಾದನ್ತೋ] ದೇವತಾನಂ;

ಯಞ್ಞಮಕಪ್ಪಯಿಂಸು ಪುಥೂ ಇಧ ಲೋಕೇ [ದುತಿಯಪಾದನ್ತೋ (ಸೀ.)].

೪೬೨. ‘‘ಯದನ್ತಗೂ ವೇದಗೂ ಯಞ್ಞಕಾಲೇ, ಯಸ್ಸಾಹುತಿಂ ಲಭೇ ತಸ್ಸಿಜ್ಝೇತಿ ಬ್ರೂಮಿ’’.

೪೬೩. ‘‘ಅದ್ಧಾ ಹಿ ತಸ್ಸ ಹುತಮಿಜ್ಝೇ, (ಇತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ)

ಯಂ ತಾದಿಸಂ ವೇದಗುಮದ್ದಸಾಮ;

ತುಮ್ಹಾದಿಸಾನಞ್ಹಿ ಅದಸ್ಸನೇನ, ಅಞ್ಞೋ ಜನೋ ಭುಞ್ಜತಿ ಪೂರಳಾಸಂ’’.

೪೬೪. ‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ ತ್ವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಅತ್ಥೇನ, ಅತ್ಥಿಕೋ ಉಪಸಙ್ಕಮ್ಮ ಪುಚ್ಛ;

ಸನ್ತಂ ವಿಧೂಮಂ ಅನೀಘಂ ನಿರಾಸಂ, ಅಪ್ಪೇವಿಧ ಅಭಿವಿನ್ದೇ ಸುಮೇಧಂ’’.

೪೬೫. ‘‘ಯಞ್ಞೇ ರತೋಹಂ ಭೋ ಗೋತಮ, ಯಞ್ಞಂ ಯಿಟ್ಠುಕಾಮೋ ನಾಹಂ ಪಜಾನಾಮಿ;

ಅನುಸಾಸತು ಮಂ ಭವಂ, ಯತ್ಥ ಹುತಂ ಇಜ್ಝತೇ ಬ್ರೂಹಿ ಮೇ ತಂ’’.

‘‘ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಓದಹಸ್ಸು ಸೋತಂ; ಧಮ್ಮಂ ತೇ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ –

೪೬೬. ‘‘ಮಾ ಜಾತಿಂ ಪುಚ್ಛೀ ಚರಣಞ್ಚ ಪುಚ್ಛ, ಕಟ್ಠಾ ಹವೇ ಜಾಯತಿ ಜಾತವೇದೋ;

ನೀಚಾಕುಲೀನೋಪಿ ಮುನೀ ಧಿತೀಮಾ, ಆಜಾನಿಯೋ ಹೋತಿ ಹಿರೀನಿಸೇಧೋ.

೪೬೭. ‘‘ಸಚ್ಚೇನ ದನ್ತೋ ದಮಸಾ ಉಪೇತೋ, ವೇದನ್ತಗೂ ವೂಸಿತಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೋ;

ಕಾಲೇನ ತಮ್ಹಿ ಹಬ್ಯಂ ಪವೇಚ್ಛೇ, ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪುಞ್ಞಪೇಕ್ಖೋ [ಪುಞ್ಞಪೇಖೋ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಯಜೇಥ.

೪೬೮. ‘‘ಯೇ ಕಾಮೇ ಹಿತ್ವಾ ಅಗಹಾ ಚರನ್ತಿ, ಸುಸಞ್ಞತತ್ತಾ ತಸರಂವ ಉಜ್ಜುಂ;

ಕಾಲೇನ ತೇಸು ಹಬ್ಯಂ ಪವೇಚ್ಛೇ, ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪುಞ್ಞಪೇಕ್ಖೋ ಯಜೇಥ.

೪೬೯. ‘‘ಯೇ ವೀತರಾಗಾ ಸುಸಮಾಹಿತಿನ್ದ್ರಿಯಾ, ಚನ್ದೋವ ರಾಹುಗ್ಗಹಣಾ ಪಮುತ್ತಾ;

ಕಾಲೇನ ತೇಸು ಹಬ್ಯಂ ಪವೇಚ್ಛೇ, ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪುಞ್ಞಪೇಕ್ಖೋ ಯಜೇಥ.

೪೭೦. ‘‘ಅಸಜ್ಜಮಾನಾ ವಿಚರನ್ತಿ ಲೋಕೇ, ಸದಾ ಸತಾ ಹಿತ್ವಾ ಮಮಾಯಿತಾನಿ;

ಕಾಲೇನ ತೇಸು ಹಬ್ಯಂ ಪವೇಚ್ಛೇ, ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪುಞ್ಞಪೇಕ್ಖೋ ಯಜೇಥ.

೪೭೧. ‘‘ಯೋ ಕಾಮೇ ಹಿತ್ವಾ ಅಭಿಭುಯ್ಯಚಾರೀ, ಯೋ ವೇದಿ ಜಾತೀಮರಣಸ್ಸ ಅನ್ತಂ;

ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ ಉದಕರಹದೋವ ಸೀತೋ, ತಥಾಗತೋ ಅರಹತಿ ಪೂರಳಾಸಂ.

೪೭೨. ‘‘ಸಮೋ ಸಮೇಹಿ ವಿಸಮೇಹಿ ದೂರೇ, ತಥಾಗತೋ ಹೋತಿ ಅನನ್ತಪಞ್ಞೋ;

ಅನೂಪಲಿತ್ತೋ ಇಧ ವಾ ಹುರಂ ವಾ, ತಥಾಗತೋ ಅರಹತಿ ಪೂರಳಾಸಂ.

೪೭೩. ‘‘ಯಮ್ಹಿ ನ ಮಾಯಾ ವಸತಿ ನ ಮಾನೋ, ಯೋ ವೀತಲೋಭೋ ಅಮಮೋ ನಿರಾಸೋ;

ಪನುಣ್ಣಕೋಧೋ ಅಭಿನಿಬ್ಬುತತ್ತೋ, ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸೋಕಮಲಂ ಅಹಾಸಿ;

ತಥಾಗತೋ ಅರಹತಿ ಪೂರಳಾಸಂ.

೪೭೪.

‘‘ನಿವೇಸನಂ ಯೋ ಮನಸೋ ಅಹಾಸಿ, ಪರಿಗ್ಗಹಾ ಯಸ್ಸ ನ ಸನ್ತಿ ಕೇಚಿ;

ಅನುಪಾದಿಯಾನೋ ಇಧ ವಾ ಹುರಂ ವಾ, ತಥಾಗತೋ ಅರಹತಿ ಪೂರಳಾಸಂ.

೪೭೫. ‘‘ಸಮಾಹಿತೋ ಯೋ ಉದತಾರಿ ಓಘಂ, ಧಮ್ಮಂ ಚಞ್ಞಾಸಿ ಪರಮಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ;

ಖೀಣಾಸವೋ ಅನ್ತಿಮದೇಹಧಾರೀ, ತಥಾಗತೋ ಅರಹತಿ ಪೂರಳಾಸಂ.

೪೭೬. ‘‘ಭವಾಸವಾ ಯಸ್ಸ ವಚೀ ಖರಾ ಚ, ವಿಧೂಪಿತಾ ಅತ್ಥಗತಾ ನ ಸನ್ತಿ;

ಸ ವೇದಗೂ ಸಬ್ಬಧಿ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತೋ, ತಥಾಗತೋ ಅರಹತಿ ಪೂರಳಾಸಂ.

೪೭೭. ‘‘ಸಙ್ಗಾತಿಗೋ ಯಸ್ಸ ನ ಸನ್ತಿ ಸಙ್ಗಾ, ಯೋ ಮಾನಸತ್ತೇಸು ಅಮಾನಸತ್ತೋ;

ದುಕ್ಖಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಸಖೇತ್ತವತ್ಥುಂ, ತಥಾಗತೋ ಅರಹತಿ ಪೂರಳಾಸಂ.

೪೭೮. ‘‘ಆಸಂ ಅನಿಸ್ಸಾಯ ವಿವೇಕದಸ್ಸೀ, ಪರವೇದಿಯಂ ದಿಟ್ಠಿಮುಪಾತಿವತ್ತೋ;

ಆರಮ್ಮಣಾ ಯಸ್ಸ ನ ಸನ್ತಿ ಕೇಚಿ, ತಥಾಗತೋ ಅರಹತಿ ಪೂರಳಾಸಂ.

೪೭೯. ‘‘ಪರೋಪರಾ [ಪರೋವರಾ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಯಸ್ಸ ಸಮೇಚ್ಚ ಧಮ್ಮಾ, ವಿಧೂಪಿತಾ ಅತ್ಥಗತಾ ನ ಸನ್ತಿ;

ಸನ್ತೋ ಉಪಾದಾನಖಯೇ ವಿಮುತ್ತೋ, ತಥಾಗತೋ ಅರಹತಿ ಪೂರಳಾಸಂ.

೪೮೦. ‘‘ಸಂಯೋಜನಂ ಜಾತಿಖಯನ್ತದಸ್ಸೀ, ಯೋಪಾನುದಿ ರಾಗಪಥಂ ಅಸೇಸಂ;

ಸುದ್ಧೋ ನಿದೋಸೋ ವಿಮಲೋ ಅಕಾಚೋ [ಅಕಾಮೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)], ತಥಾಗತೋ ಅರಹತಿ ಪೂರಳಾಸಂ.

೪೮೧. ‘‘ಯೋ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತಾನಂ [ಅತ್ತನಾತ್ತಾನಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ನಾನುಪಸ್ಸತಿ, ಸಮಾಹಿತೋ ಉಜ್ಜುಗತೋ ಠಿತತ್ತೋ;

ಸ ವೇ ಅನೇಜೋ ಅಖಿಲೋ ಅಕಙ್ಖೋ, ತಥಾಗತೋ ಅರಹತಿ ಪೂರಳಾಸಂ.

೪೮೨. ‘‘ಮೋಹನ್ತರಾ ಯಸ್ಸ ನ ಸನ್ತಿ ಕೇಚಿ, ಸಬ್ಬೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಚ ಞಾಣದಸ್ಸೀ;

ಸರೀರಞ್ಚ ಅನ್ತಿಮಂ ಧಾರೇತಿ, ಪತ್ತೋ ಚ ಸಮ್ಬೋಧಿಮನುತ್ತರಂ ಸಿವಂ;

ಏತ್ತಾವತಾ ಯಕ್ಖಸ್ಸ ಸುದ್ಧಿ, ತಥಾಗತೋ ಅರಹತಿ ಪೂರಳಾಸಂ’’.

೪೮೩. ‘‘ಹುತಞ್ಚ [ಹುತ್ತಞ್ಚ (ಸೀ. ಕ.)] ಮಯ್ಹಂ ಹುತಮತ್ಥು ಸಚ್ಚಂ, ಯಂ ತಾದಿಸಂ ವೇದಗುನಂ ಅಲತ್ಥಂ;

ಬ್ರಹ್ಮಾ ಹಿ ಸಕ್ಖಿ ಪಟಿಗಣ್ಹಾತು ಮೇ ಭಗವಾ, ಭುಞ್ಜತು ಮೇ ಭಗವಾ ಪೂರಳಾಸಂ’’.

೪೮೪. ‘‘ಗಾಥಾಭಿಗೀತಂ ಮೇ ಅಭೋಜನೇಯ್ಯಂ, ಸಮ್ಪಸ್ಸತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ನೇಸ ಧಮ್ಮೋ;

ಗಾಥಾಭಿಗೀತಂ ಪನುದನ್ತಿ ಬುದ್ಧಾ, ಧಮ್ಮೇ ಸತೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವುತ್ತಿರೇಸಾ.

೪೮೫. ‘‘ಅಞ್ಞೇನ ಚ ಕೇವಲಿನಂ ಮಹೇಸಿಂ, ಖೀಣಾಸವಂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚವೂಪಸನ್ತಂ;

ಅನ್ನೇನ ಪಾನೇನ ಉಪಟ್ಠಹಸ್ಸು, ಖೇತ್ತಞ್ಹಿ ತಂ ಪುಞ್ಞಪೇಕ್ಖಸ್ಸ ಹೋತಿ’’.

೪೮೬. ‘‘ಸಾಧಾಹಂ ಭಗವಾ ತಥಾ ವಿಜಞ್ಞಂ, ಯೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ ಮಾದಿಸಸ್ಸ;

ಯಂ ಯಞ್ಞಕಾಲೇ ಪರಿಯೇಸಮಾನೋ, ಪಪ್ಪುಯ್ಯ ತವ ಸಾಸನಂ’’.

೪೮೭. ‘‘ಸಾರಮ್ಭಾ ಯಸ್ಸ ವಿಗತಾ, ಚಿತ್ತಂ ಯಸ್ಸ ಅನಾವಿಲಂ;

ವಿಪ್ಪಮುತ್ತೋ ಚ ಕಾಮೇಹಿ, ಥಿನಂ ಯಸ್ಸ ಪನೂದಿತಂ.

೪೮೮. ‘‘ಸೀಮನ್ತಾನಂ ವಿನೇತಾರಂ, ಜಾತಿಮರಣಕೋವಿದಂ;

ಮುನಿಂ ಮೋನೇಯ್ಯಸಮ್ಪನ್ನಂ, ತಾದಿಸಂ ಯಞ್ಞಮಾಗತಂ.

೪೮೯. ‘‘ಭಕುಟಿಂ [ಭೂಕುಟಿಂ (ಕ. ಸೀ.), ಭಾಕುಟಿಂ (ಕ. ಸೀ., ಮ. ನಿ. ೧.೨೨೬)] ವಿನಯಿತ್ವಾನ, ಪಞ್ಜಲಿಕಾ ನಮಸ್ಸಥ;

ಪೂಜೇಥ ಅನ್ನಪಾನೇನ, ಏವಂ ಇಜ್ಝನ್ತಿ ದಕ್ಖಿಣಾ.

೪೯೦. ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಭವಂ ಅರಹತಿ ಪೂರಳಾಸಂ, ಪುಞ್ಞಖೇತ್ತಮನುತ್ತರಂ;

ಆಯಾಗೋ ಸಬ್ಬಲೋಕಸ್ಸ, ಭೋತೋ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ! ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತಂ ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಾ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ತೇಲಪಜ್ಜೋತಂ ಧಾರೇಯ್ಯ – ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ದಕ್ಖನ್ತೀತಿ; ಏವಮೇವಂ ಭೋತಾ ಗೋತಮೇನ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಕಾಸಿತೋ. ಏಸಾಹಂ ಭವನ್ತಂ ಗೋತಮಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಲಭೇಯ್ಯಾಹಂ ಭೋತೋ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಲಭೇಯ್ಯಂ ಉಪಸಮ್ಪದ’’ನ್ತಿ. ಅಲತ್ಥ ಖೋ ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ…ಪೇ… ಅರಹತಂ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜಸುತ್ತಂ ಚತುತ್ಥಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.