೩. ಮಹಾವಗ್ಗೋ

೧. ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಸುತ್ತಂ

೪೦೭. ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಕಿತ್ತಯಿಸ್ಸಾಮಿ, ಯಥಾ ಪಬ್ಬಜಿ ಚಕ್ಖುಮಾ;

ಯಥಾ ವೀಮಂಸಮಾನೋ ಸೋ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಸಮರೋಚಯಿ.

೪೦೮. ಸಮ್ಬಾಧೋಯಂ ಘರಾವಾಸೋ, ರಜಸ್ಸಾಯತನಂ ಇತಿ;

ಅಬ್ಭೋಕಾಸೋವ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ, ಇತಿ ದಿಸ್ವಾನ ಪಬ್ಬಜಿ.

೪೦೯. ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾನ ಕಾಯೇನ, ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ವಿವಜ್ಜಯಿ;

ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಂ ಹಿತ್ವಾ, ಆಜೀವಂ ಪರಿಸೋಧಯಿ.

೪೧೦. ಅಗಮಾ ರಾಜಗಹಂ ಬುದ್ಧೋ, ಮಗಧಾನಂ ಗಿರಿಬ್ಬಜಂ;

ಪಿಣ್ಡಾಯ ಅಭಿಹಾರೇಸಿ, ಆಕಿಣ್ಣವರಲಕ್ಖಣೋ.

೪೧೧. ತಮದ್ದಸಾ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ, ಪಾಸಾದಸ್ಮಿಂ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ;

ದಿಸ್ವಾ ಲಕ್ಖಣಸಮ್ಪನ್ನಂ, ಇಮಮತ್ಥಂ ಅಭಾಸಥ.

೪೧೨. ‘‘ಇಮಂ ಭೋನ್ತೋ ನಿಸಾಮೇಥ, ಅಭಿರೂಪೋ ಬ್ರಹಾ ಸುಚಿ;

ಚರಣೇನ ಚ ಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಯುಗಮತ್ತಞ್ಚ ಪೇಕ್ಖತಿ.

೪೧೩. ‘‘ಓಕ್ಖಿತ್ತಚಕ್ಖು ಸತಿಮಾ, ನಾಯಂ ನೀಚಕುಲಾಮಿವ;

ರಾಜದೂತಾಭಿಧಾವನ್ತು, ಕುಹಿಂ ಭಿಕ್ಖು ಗಮಿಸ್ಸತಿ’’.

೪೧೪. ತೇ ಪೇಸಿತಾ ರಾಜದೂತಾ, ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಅನುಬನ್ಧಿಸುಂ;

ಕುಹಿಂ ಗಮಿಸ್ಸತಿ ಭಿಕ್ಖು, ಕತ್ಥ ವಾಸೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

೪೧೫. ಸಪದಾನಂ ಚರಮಾನೋ, ಗುತ್ತದ್ವಾರೋ ಸುಸಂವುತೋ;

ಖಿಪ್ಪಂ ಪತ್ತಂ ಅಪೂರೇಸಿ, ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಪಟಿಸ್ಸತೋ.

೪೧೬. ಪಿಣ್ಡಚಾರಂ ಚರಿತ್ವಾನ, ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ನಗರಾ ಮುನಿ;

ಪಣ್ಡವಂ ಅಭಿಹಾರೇಸಿ, ಏತ್ಥ ವಾಸೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

೪೧೭. ದಿಸ್ವಾನ ವಾಸೂಪಗತಂ, ತಯೋ [ತತೋ (ಸೀ. ಪೀ.)] ದೂತಾ ಉಪಾವಿಸುಂ;

ತೇಸು ಏಕೋವ [ಏಕೋ ಚ ದೂತೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಆಗನ್ತ್ವಾ, ರಾಜಿನೋ ಪಟಿವೇದಯಿ.

೪೧೮. ‘‘ಏಸ ಭಿಕ್ಖು ಮಹಾರಾಜ, ಪಣ್ಡವಸ್ಸ ಪುರತ್ಥತೋ [ಪುರಕ್ಖತೋ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)];

ನಿಸಿನ್ನೋ ಬ್ಯಗ್ಘುಸಭೋವ, ಸೀಹೋವ ಗಿರಿಗಬ್ಭರೇ’’.

೪೧೯. ಸುತ್ವಾನ ದೂತವಚನಂ, ಭದ್ದಯಾನೇನ ಖತ್ತಿಯೋ;

ತರಮಾನರೂಪೋ ನಿಯ್ಯಾಸಿ, ಯೇನ ಪಣ್ಡವಪಬ್ಬತೋ.

೪೨೦. ಸ ಯಾನಭೂಮಿಂ ಯಾಯಿತ್ವಾ, ಯಾನಾ ಓರುಯ್ಹ ಖತ್ತಿಯೋ;

ಪತ್ತಿಕೋ ಉಪಸಙ್ಕಮ್ಮ, ಆಸಜ್ಜ ನಂ ಉಪಾವಿಸಿ.

೪೨೧. ನಿಸಜ್ಜ ರಾಜಾ ಸಮ್ಮೋದಿ, ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ತತೋ;

ಕಥಂ ಸೋ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ, ಇಮಮತ್ಥಂ ಅಭಾಸಥ.

೪೨೨. ‘‘ಯುವಾ ಚ ದಹರೋ ಚಾಸಿ, ಪಠಮುಪ್ಪತ್ತಿಕೋ [ಪಠಮುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ (ಸೀ.), ಪಠಮುಪ್ಪತ್ತಿತೋ (ಸ್ಯಾ.)] ಸುಸು;

ವಣ್ಣಾರೋಹೇನ ಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಜಾತಿಮಾ ವಿಯ ಖತ್ತಿಯೋ.

೪೨೩. ‘‘ಸೋಭಯನ್ತೋ ಅನೀಕಗ್ಗಂ, ನಾಗಸಙ್ಘಪುರಕ್ಖತೋ;

ದದಾಮಿ ಭೋಗೇ ಭುಞ್ಜಸ್ಸು, ಜಾತಿಂ ಅಕ್ಖಾಹಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ’’.

೪೨೪. ‘‘ಉಜುಂ ಜನಪದೋ ರಾಜ, ಹಿಮವನ್ತಸ್ಸ ಪಸ್ಸತೋ;

ಧನವೀರಿಯೇನ ಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಕೋಸಲೇಸು [ಕೋಸಲಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ನಿಕೇತಿನೋ.

೪೨೫. ‘‘ಆದಿಚ್ಚಾ [ಆದಿಚ್ಚೋ (ಕ.)] ನಾಮ ಗೋತ್ತೇನ, ಸಾಕಿಯಾ [ಸಾಕಿಯೋ (ಕ.)] ನಾಮ ಜಾತಿಯಾ;

ತಮ್ಹಾ ಕುಲಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋಮ್ಹಿ, ನ ಕಾಮೇ ಅಭಿಪತ್ಥಯಂ.

೪೨೬. ‘‘ಕಾಮೇಸ್ವಾದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ, ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ದಟ್ಠು ಖೇಮತೋ;

ಪಧಾನಾಯ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏತ್ಥ ಮೇ ರಞ್ಜತೀ ಮನೋ’’ತಿ.

ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಸುತ್ತಂ ಪಠಮಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.

೨. ಪಧಾನಸುತ್ತಂ

೪೨೭. ‘‘ತಂ ಮಂ ಪಧಾನಪಹಿತತ್ತಂ, ನದಿಂ ನೇರಞ್ಜರಂ ಪತಿ;

ವಿಪರಕ್ಕಮ್ಮ ಝಾಯನ್ತಂ, ಯೋಗಕ್ಖೇಮಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ.

೪೨೮. ‘‘ನಮುಚೀ ಕರುಣಂ ವಾಚಂ, ಭಾಸಮಾನೋ ಉಪಾಗಮಿ;

‘ಕಿಸೋ ತ್ವಮಸಿ ದುಬ್ಬಣ್ಣೋ, ಸನ್ತಿಕೇ ಮರಣಂ ತವ.

೪೨೯. ‘‘‘ಸಹಸ್ಸಭಾಗೋ ಮರಣಸ್ಸ, ಏಕಂಸೋ ತವ ಜೀವಿತಂ;

ಜೀವ ಭೋ ಜೀವಿತಂ ಸೇಯ್ಯೋ, ಜೀವಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕಾಹಸಿ.

೪೩೦. ‘‘‘ಚರತೋ ಚ ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಅಗ್ಗಿಹುತ್ತಞ್ಚ ಜೂಹತೋ;

ಪಹೂತಂ ಚೀಯತೇ ಪುಞ್ಞಂ, ಕಿಂ ಪಧಾನೇನ ಕಾಹಸಿ.

೪೩೧. ‘‘‘ದುಗ್ಗೋ ಮಗ್ಗೋ ಪಧಾನಾಯ, ದುಕ್ಕರೋ ದುರಭಿಸಮ್ಭವೋ’’’;

ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಭಣಂ ಮಾರೋ, ಅಟ್ಠಾ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ.

೪೩೨. ತಂ ತಥಾವಾದಿನಂ ಮಾರಂ, ಭಗವಾ ಏತದಬ್ರವಿ;

‘‘ಪಮತ್ತಬನ್ಧು ಪಾಪಿಮ, ಯೇನತ್ಥೇನ [ಸೇನತ್ಥೇನ (?), ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥೇನ (ಅಟ್ಠ. ಸಂವಣ್ಣನಾ)] ಇಧಾಗತೋ.

೪೩೩. ‘‘ಅಣುಮತ್ತೋಪಿ [ಅಣುಮತ್ತೇನಪಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಪುಞ್ಞೇನ, ಅತ್ಥೋ ಮಯ್ಹಂ ನ ವಿಜ್ಜತಿ;

ಯೇಸಞ್ಚ ಅತ್ಥೋ ಪುಞ್ಞೇನ, ತೇ ಮಾರೋ ವತ್ತುಮರಹತಿ.

೪೩೪. ‘‘ಅತ್ಥಿ ಸದ್ಧಾ ತಥಾ [ತತೋ (ಸೀ. ಪೀ.), ತಪೋ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ವೀರಿಯಂ, ಪಞ್ಞಾ ಚ ಮಮ ವಿಜ್ಜತಿ;

ಏವಂ ಮಂ ಪಹಿತತ್ತಮ್ಪಿ, ಕಿಂ ಜೀವಮನುಪುಚ್ಛಸಿ.

೪೩೫. ‘‘ನದೀನಮಪಿ ಸೋತಾನಿ, ಅಯಂ ವಾತೋ ವಿಸೋಸಯೇ;

ಕಿಞ್ಚ ಮೇ ಪಹಿತತ್ತಸ್ಸ, ಲೋಹಿತಂ ನುಪಸುಸ್ಸಯೇ.

೪೩೬. ‘‘ಲೋಹಿತೇ ಸುಸ್ಸಮಾನಮ್ಹಿ, ಪಿತ್ತಂ ಸೇಮ್ಹಞ್ಚ ಸುಸ್ಸತಿ;

ಮಂಸೇಸು ಖೀಯಮಾನೇಸು, ಭಿಯ್ಯೋ ಚಿತ್ತಂ ಪಸೀದತಿ;

ಭಿಯ್ಯೋ ಸತಿ ಚ ಪಞ್ಞಾ ಚ, ಸಮಾಧಿ ಮಮ ತಿಟ್ಠತಿ.

೪೩೭. ‘‘ತಸ್ಸ ಮೇವಂ ವಿಹರತೋ, ಪತ್ತಸ್ಸುತ್ತಮವೇದನಂ;

ಕಾಮೇಸು [ಕಾಮೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ನಾಪೇಕ್ಖತೇ ಚಿತ್ತಂ, ಪಸ್ಸ ಸತ್ತಸ್ಸ ಸುದ್ಧತಂ.

೪೩೮. ‘‘ಕಾಮಾ ತೇ ಪಠಮಾ ಸೇನಾ, ದುತಿಯಾ ಅರತಿ ವುಚ್ಚತಿ;

ತತಿಯಾ ಖುಪ್ಪಿಪಾಸಾ ತೇ, ಚತುತ್ಥೀ ತಣ್ಹಾ ಪವುಚ್ಚತಿ.

೪೩೯. ‘‘ಪಞ್ಚಮಂ [ಪಞ್ಚಮೀ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ತೇ, ಛಟ್ಠಾ ಭೀರೂ ಪವುಚ್ಚತಿ;

ಸತ್ತಮೀ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ತೇ, ಮಕ್ಖೋ ಥಮ್ಭೋ ತೇ ಅಟ್ಠಮೋ.

೪೪೦. ‘‘ಲಾಭೋ ಸಿಲೋಕೋ ಸಕ್ಕಾರೋ, ಮಿಚ್ಛಾಲದ್ಧೋ ಚ ಯೋ ಯಸೋ;

ಯೋ ಚತ್ತಾನಂ ಸಮುಕ್ಕಂಸೇ, ಪರೇ ಚ ಅವಜಾನತಿ.

೪೪೧. ‘‘ಏಸಾ ನಮುಚಿ ತೇ ಸೇನಾ, ಕಣ್ಹಸ್ಸಾಭಿಪ್ಪಹಾರಿನೀ;

ನ ನಂ ಅಸೂರೋ ಜಿನಾತಿ, ಜೇತ್ವಾ ಚ ಲಭತೇ ಸುಖಂ.

೪೪೨. ‘‘ಏಸ ಮುಞ್ಜಂ ಪರಿಹರೇ, ಧಿರತ್ಥು ಮಮ [ಇದ (ಕ.)] ಜೀವಿತಂ;

ಸಙ್ಗಾಮೇ ಮೇ ಮತಂ ಸೇಯ್ಯೋ, ಯಂ ಚೇ ಜೀವೇ ಪರಾಜಿತೋ.

೪೪೩. ‘‘ಪಗಾಳ್ಹೇತ್ಥ ನ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಏಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ;

ತಞ್ಚ ಮಗ್ಗಂ ನ ಜಾನನ್ತಿ, ಯೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಸುಬ್ಬತಾ.

೪೪೪. ‘‘ಸಮನ್ತಾ ಧಜಿನಿಂ ದಿಸ್ವಾ, ಯುತ್ತಂ ಮಾರಂ ಸವಾಹನಂ;

ಯುದ್ಧಾಯ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಮಾ ಮಂ ಠಾನಾ ಅಚಾವಯಿ.

೪೪೫. ‘‘ಯಂ ತೇ ತಂ ನಪ್ಪಸಹತಿ, ಸೇನಂ ಲೋಕೋ ಸದೇವಕೋ;

ತಂ ತೇ ಪಞ್ಞಾಯ ಭೇಚ್ಛಾಮಿ [ಗಚ್ಛಾಮಿ (ಸೀ.), ವೇಚ್ಛಾಮಿ (ಸ್ಯಾ.), ವಜ್ಝಾಮಿ (ಕ.)], ಆಮಂ ಪತ್ತಂವ ಅಸ್ಮನಾ [ಪಕ್ಕಂವ ಅಮುನಾ (ಕ.)].

೪೪೬. ‘‘ವಸೀಕರಿತ್ವಾ [ವಸಿಂ ಕರಿತ್ವಾ (ಬಹೂಸು)] ಸಙ್ಕಪ್ಪಂ, ಸತಿಞ್ಚ ಸೂಪತಿಟ್ಠಿತಂ;

ರಟ್ಠಾ ರಟ್ಠಂ ವಿಚರಿಸ್ಸಂ, ಸಾವಕೇ ವಿನಯಂ ಪುಥೂ.

೪೪೭. ‘‘ತೇ ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಪಹಿತತ್ತಾ, ಮಮ ಸಾಸನಕಾರಕಾ;

ಅಕಾಮಸ್ಸ [ಅಕಾಮಾ (ಕ.)] ತೇ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಯತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ನ ಸೋಚರೇ’’.

೪೪೮. ‘‘ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ಭಗವನ್ತಂ, ಅನುಬನ್ಧಿಂ ಪದಾಪದಂ;

ಓತಾರಂ ನಾಧಿಗಚ್ಛಿಸ್ಸಂ, ಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸತೀಮತೋ.

೪೪೯. ‘‘ಮೇದವಣ್ಣಂವ ಪಾಸಾಣಂ, ವಾಯಸೋ ಅನುಪರಿಯಗಾ;

ಅಪೇತ್ಥ ಮುದುಂ [ಮುದು (ಸೀ.)] ವಿನ್ದೇಮ, ಅಪಿ ಅಸ್ಸಾದನಾ ಸಿಯಾ.

೪೫೦. ‘‘ಅಲದ್ಧಾ ತತ್ಥ ಅಸ್ಸಾದಂ, ವಾಯಸೇತ್ತೋ ಅಪಕ್ಕಮಿ;

ಕಾಕೋವ ಸೇಲಮಾಸಜ್ಜ, ನಿಬ್ಬಿಜ್ಜಾಪೇಮ ಗೋತಮಂ’’.

೪೫೧. ತಸ್ಸ ಸೋಕಪರೇತಸ್ಸ, ವೀಣಾ ಕಚ್ಛಾ ಅಭಸ್ಸಥ;

ತತೋ ಸೋ ದುಮ್ಮನೋ ಯಕ್ಖೋ, ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯಥಾತಿ.

ಪಧಾನಸುತ್ತಂ ದುತಿಯಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.

೩. ಸುಭಾಸಿತಸುತ್ತಂ

ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ‘‘ಭದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಚತೂಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ವಾಚಾ ಸುಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ, ನ ದುಬ್ಭಾಸಿತಾ, ಅನವಜ್ಜಾ ಚ ಅನನುವಜ್ಜಾ ಚ ವಿಞ್ಞೂನಂ. ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸುಭಾಸಿತಂಯೇವ ಭಾಸತಿ ನೋ ದುಬ್ಭಾಸಿತಂ, ಧಮ್ಮಂಯೇವ ಭಾಸತಿ ನೋ ಅಧಮ್ಮಂ, ಪಿಯಂಯೇವ ಭಾಸತಿ ನೋ ಅಪ್ಪಿಯಂ, ಸಚ್ಚಂಯೇವ ಭಾಸತಿ ನೋ ಅಲಿಕಂ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತೂಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ವಾಚಾ ಸುಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ, ನೋ ದುಬ್ಭಾಸಿತಾ, ಅನವಜ್ಜಾ ಚ ಅನನುವಜ್ಜಾ ಚ ವಿಞ್ಞೂನ’’ನ್ತಿ. ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಇದಂ ವತ್ವಾನ ಸುಗತೋ ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –

೪೫೨. ‘‘ಸುಭಾಸಿತಂ ಉತ್ತಮಮಾಹು ಸನ್ತೋ, ಧಮ್ಮಂ ಭಣೇ ನಾಧಮ್ಮಂ ತಂ ದುತಿಯಂ;

ಪಿಯಂ ಭಣೇ ನಾಪ್ಪಿಯಂ ತಂ ತತಿಯಂ, ಸಚ್ಚಂ ಭಣೇ ನಾಲಿಕಂ ತಂ ಚತುತ್ಥ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ವಙ್ಗೀಸೋ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಏಕಂಸಂ ಚೀವರಂ ಕತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನಞ್ಜಲಿಂ ಪಣಾಮೇತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಪಟಿಭಾತಿ ಮಂ ಭಗವಾ, ಪಟಿಭಾತಿ ಮಂ ಸುಗತಾ’’ತಿ. ‘‘ಪಟಿಭಾತು ತಂ ವಙ್ಗೀಸಾ’’ತಿ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ವಙ್ಗೀಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಸಾರುಪ್ಪಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅಭಿತ್ಥವಿ –

೪೫೩. ‘‘ತಮೇವ ವಾಚಂ ಭಾಸೇಯ್ಯ, ಯಾಯತ್ತಾನಂ ನ ತಾಪಯೇ;

ಪರೇ ಚ ನ ವಿಹಿಂಸೇಯ್ಯ, ಸಾ ವೇ ವಾಚಾ ಸುಭಾಸಿತಾ.

೪೫೪. ‘‘ಪಿಯವಾಚಮೇವ ಭಾಸೇಯ್ಯ, ಯಾ ವಾಚಾ ಪಟಿನನ್ದಿತಾ;

ಯಂ ಅನಾದಾಯ ಪಾಪಾನಿ, ಪರೇಸಂ ಭಾಸತೇ ಪಿಯಂ.

೪೫೫. ‘‘ಸಚ್ಚಂ ವೇ ಅಮತಾ ವಾಚಾ, ಏಸ ಧಮ್ಮೋ ಸನನ್ತನೋ;

ಸಚ್ಚೇ ಅತ್ಥೇ ಚ ಧಮ್ಮೇ ಚ, ಆಹು ಸನ್ತೋ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ.

೪೫೬. ‘‘ಯಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಾಸತಿ ವಾಚಂ, ಖೇಮಂ ನಿಬ್ಬಾನಪತ್ತಿಯಾ;

ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಕಿರಿಯಾಯ, ಸಾ ವೇ ವಾಚಾನಮುತ್ತಮಾ’’ತಿ.

ಸುಭಾಸಿತಸುತ್ತಂ ತತಿಯಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.

೪. ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜಸುತ್ತಂ

ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕೋಸಲೇಸು ವಿಹರತಿ ಸುನ್ದರಿಕಾಯ ನದಿಯಾ ತೀರೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸುನ್ದರಿಕಾಯ ನದಿಯಾ ತೀರೇ ಅಗ್ಗಿಂ ಜುಹತಿ, ಅಗ್ಗಿಹುತ್ತಂ ಪರಿಚರತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಗ್ಗಿಂ ಜುಹಿತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿಹುತ್ತಂ ಪರಿಚರಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಸಮನ್ತಾ ಚತುದ್ದಿಸಾ ಅನುವಿಲೋಕೇಸಿ – ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ ಇಮಂ ಹಬ್ಯಸೇಸಂ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ಅವಿದೂರೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಸಸೀಸಂ ಪಾರುತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ; ದಿಸ್ವಾನ ವಾಮೇನ ಹತ್ಥೇನ ಹಬ್ಯಸೇಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ಹತ್ಥೇನ ಕಮಣ್ಡಲುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪದಸದ್ದೇನ ಸೀಸಂ ವಿವರಿ. ಅಥ ಖೋ ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ – ‘‘ಮುಣ್ಡೋ ಅಯಂ ಭವಂ, ಮುಣ್ಡಕೋ ಅಯಂ ಭವ’’ನ್ತಿ ತತೋವ ಪುನ ನಿವತ್ತಿತುಕಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮುಣ್ಡಾಪಿ ಹಿ ಇಧೇಕಚ್ಚೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಭವನ್ತಿ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಜಾತಿಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿಂಜಚ್ಚೋ ಭವ’’ನ್ತಿ?

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸುನ್ದರಿಕಭಾರದ್ವಾಜಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಗಾಥಾಹಿ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

೪೫೭. ‘‘ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನೋಮ್ಹಿ ನ ರಾಜಪುತ್ತೋ, ನ ವೇಸ್ಸಾಯನೋ ಉದ ಕೋಚಿ ನೋಮ್ಹಿ;

ಗೋತ್ತಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಂ, ಅಕಿಞ್ಚನೋ ಮನ್ತ ಚರಾಮಿ ಲೋಕೇ.

೪೫೮. ‘‘ಸಙ್ಘಾಟಿವಾಸೀ ಅಗಹೋ ಚರಾಮಿ [ಅಗಿಹೋ (ಕ. ಸೀ. ಪೀ.) ಅಗೇಹೋ (ಕತ್ಥಚಿ)], ನಿವುತ್ತಕೇಸೋ ಅಭಿನಿಬ್ಬುತತ್ತೋ;

ಅಲಿಪ್ಪಮಾನೋ ಇಧ ಮಾಣವೇಹಿ, ಅಕಲ್ಲಂ ಮಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪುಚ್ಛಸಿ ಗೋತ್ತಪಞ್ಹಂ’’.

೪೫೯. ‘‘ಪುಚ್ಛನ್ತಿ ವೇ ಭೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭಿ ಸಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನೋ ಭವ’’ನ್ತಿ.

೪೬೦. ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಹಿ ಚೇ ತ್ವಂ ಬ್ರೂಸಿ, ಮಞ್ಚ ಬ್ರೂಸಿ ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ;

ತಂ ತಂ ಸಾವಿತ್ತಿಂ ಪುಚ್ಛಾಮಿ, ತಿಪದಂ ಚತುವೀಸತಕ್ಖರಂ.

೪೬೧. ‘‘ಕಿಂ ನಿಸ್ಸಿತಾ ಇಸಯೋ ಮನುಜಾ, ಖತ್ತಿಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ [ಪಠಮಪಾದನ್ತೋ] ದೇವತಾನಂ;

ಯಞ್ಞಮಕಪ್ಪಯಿಂಸು ಪುಥೂ ಇಧ ಲೋಕೇ [ದುತಿಯಪಾದನ್ತೋ (ಸೀ.)].

೪೬೨. ‘‘ಯದನ್ತಗೂ ವೇದಗೂ ಯಞ್ಞಕಾಲೇ, ಯಸ್ಸಾಹುತಿಂ ಲಭೇ ತಸ್ಸಿಜ್ಝೇತಿ ಬ್ರೂಮಿ’’.

೪೬೩. ‘‘ಅದ್ಧಾ ಹಿ ತಸ್ಸ ಹುತಮಿಜ್ಝೇ, (ಇತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ)

ಯಂ ತಾದಿಸಂ ವೇದಗುಮದ್ದಸಾಮ;

ತುಮ್ಹಾದಿಸಾನಞ್ಹಿ ಅದಸ್ಸನೇನ, ಅಞ್ಞೋ ಜನೋ ಭುಞ್ಜತಿ ಪೂರಳಾಸಂ’’.

೪೬೪. ‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ ತ್ವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಅತ್ಥೇನ, ಅತ್ಥಿಕೋ ಉಪಸಙ್ಕಮ್ಮ ಪುಚ್ಛ;

ಸನ್ತಂ ವಿಧೂಮಂ ಅನೀಘಂ ನಿರಾಸಂ, ಅಪ್ಪೇವಿಧ ಅಭಿವಿನ್ದೇ ಸುಮೇಧಂ’’.

೪೬೫. ‘‘ಯಞ್ಞೇ ರತೋಹಂ ಭೋ ಗೋತಮ, ಯಞ್ಞಂ ಯಿಟ್ಠುಕಾಮೋ ನಾಹಂ ಪಜಾನಾಮಿ;

ಅನುಸಾಸತು ಮಂ ಭವಂ, ಯತ್ಥ ಹುತಂ ಇಜ್ಝತೇ ಬ್ರೂಹಿ ಮೇ ತಂ’’.

‘‘ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಓದಹಸ್ಸು ಸೋತಂ; ಧಮ್ಮಂ ತೇ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ –

೪೬೬. ‘‘ಮಾ ಜಾತಿಂ ಪುಚ್ಛೀ ಚರಣಞ್ಚ ಪುಚ್ಛ, ಕಟ್ಠಾ ಹವೇ ಜಾಯತಿ ಜಾತವೇದೋ;

ನೀಚಾಕುಲೀನೋಪಿ ಮುನೀ ಧಿತೀಮಾ, ಆಜಾನಿಯೋ ಹೋತಿ ಹಿರೀನಿಸೇಧೋ.

೪೬೭. ‘‘ಸಚ್ಚೇನ ದನ್ತೋ ದಮಸಾ ಉಪೇತೋ, ವೇದನ್ತಗೂ ವೂಸಿತಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೋ;

ಕಾಲೇನ ತಮ್ಹಿ ಹಬ್ಯಂ ಪವೇಚ್ಛೇ, ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪುಞ್ಞಪೇಕ್ಖೋ [ಪುಞ್ಞಪೇಖೋ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಯಜೇಥ.

೪೬೮. ‘‘ಯೇ ಕಾಮೇ ಹಿತ್ವಾ ಅಗಹಾ ಚರನ್ತಿ, ಸುಸಞ್ಞತತ್ತಾ ತಸರಂವ ಉಜ್ಜುಂ;

ಕಾಲೇನ ತೇಸು ಹಬ್ಯಂ ಪವೇಚ್ಛೇ, ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪುಞ್ಞಪೇಕ್ಖೋ ಯಜೇಥ.

೪೬೯. ‘‘ಯೇ ವೀತರಾಗಾ ಸುಸಮಾಹಿತಿನ್ದ್ರಿಯಾ, ಚನ್ದೋವ ರಾಹುಗ್ಗಹಣಾ ಪಮುತ್ತಾ;

ಕಾಲೇನ ತೇಸು ಹಬ್ಯಂ ಪವೇಚ್ಛೇ, ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪುಞ್ಞಪೇಕ್ಖೋ ಯಜೇಥ.

೪೭೦. ‘‘ಅಸಜ್ಜಮಾನಾ ವಿಚರನ್ತಿ ಲೋಕೇ, ಸದಾ ಸತಾ ಹಿತ್ವಾ ಮಮಾಯಿತಾನಿ;

ಕಾಲೇನ ತೇಸು ಹಬ್ಯಂ ಪವೇಚ್ಛೇ, ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪುಞ್ಞಪೇಕ್ಖೋ ಯಜೇಥ.

೪೭೧. ‘‘ಯೋ ಕಾಮೇ ಹಿತ್ವಾ ಅಭಿಭುಯ್ಯಚಾರೀ, ಯೋ ವೇದಿ ಜಾತೀಮರಣಸ್ಸ ಅನ್ತಂ;

ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ ಉದಕರಹದೋವ ಸೀತೋ, ತಥಾಗತೋ ಅರಹತಿ ಪೂರಳಾಸಂ.

೪೭೨. ‘‘ಸಮೋ ಸಮೇಹಿ ವಿಸಮೇಹಿ ದೂರೇ, ತಥಾಗತೋ ಹೋತಿ ಅನನ್ತಪಞ್ಞೋ;

ಅನೂಪಲಿತ್ತೋ ಇಧ ವಾ ಹುರಂ ವಾ, ತಥಾಗತೋ ಅರಹತಿ ಪೂರಳಾಸಂ.

೪೭೩. ‘‘ಯಮ್ಹಿ ನ ಮಾಯಾ ವಸತಿ ನ ಮಾನೋ, ಯೋ ವೀತಲೋಭೋ ಅಮಮೋ ನಿರಾಸೋ;

ಪನುಣ್ಣಕೋಧೋ ಅಭಿನಿಬ್ಬುತತ್ತೋ, ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸೋಕಮಲಂ ಅಹಾಸಿ;

ತಥಾಗತೋ ಅರಹತಿ ಪೂರಳಾಸಂ.