೭. ವಸಲಸುತ್ತಂ

ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅಗ್ಗಿಕಭಾರದ್ವಾಜಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ನಿವೇಸನೇ ಅಗ್ಗಿ ಪಜ್ಜಲಿತೋ ಹೋತಿ ಆಹುತಿ ಪಗ್ಗಹಿತಾ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಸಪದಾನಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಮಾನೋ ಯೇನ ಅಗ್ಗಿಕಭಾರದ್ವಾಜಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ.

ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಅಗ್ಗಿಕಭಾರದ್ವಾಜೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ತತ್ರೇವ [ಅತ್ರೇವ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)], ಮುಣ್ಡಕ; ತತ್ರೇವ, ಸಮಣಕ; ತತ್ರೇವ, ವಸಲಕ ತಿಟ್ಠಾಹೀ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಭಗವಾ ಅಗ್ಗಿಕಭಾರದ್ವಾಜಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಜಾನಾಸಿ ಪನ ತ್ವಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ವಸಲಂ ವಾ ವಸಲಕರಣೇ ವಾ ಧಮ್ಮೇ’’ತಿ? ‘‘ನ ಖ್ವಾಹಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಜಾನಾಮಿ ವಸಲಂ ವಾ ವಸಲಕರಣೇ ವಾ ಧಮ್ಮೇ; ಸಾಧು ಮೇ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ತಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತು, ಯಥಾಹಂ ಜಾನೇಯ್ಯಂ ವಸಲಂ ವಾ ವಸಲಕರಣೇ ವಾ ಧಮ್ಮೇ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸುಣಾಹಿ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಹಿ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭೋ’’ತಿ ಖೋ ಅಗ್ಗಿಕಭಾರದ್ವಾಜೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

೧೧೬. ‘‘ಕೋಧನೋ ಉಪನಾಹೀ ಚ, ಪಾಪಮಕ್ಖೀ ಚ ಯೋ ನರೋ;

ವಿಪನ್ನದಿಟ್ಠಿ ಮಾಯಾವೀ, ತಂ ಜಞ್ಞಾ ವಸಲೋ ಇತಿ.

೧೧೭. ‘‘ಏಕಜಂ ವಾ ದ್ವಿಜಂ [ದಿಜಂ (ಪೀ.)] ವಾಪಿ, ಯೋಧ ಪಾಣಂ ವಿಹಿಂಸತಿ;

ಯಸ್ಸ ಪಾಣೇ ದಯಾ ನತ್ಥಿ, ತಂ ಜಞ್ಞಾ ವಸಲೋ ಇತಿ.

೧೧೮. ‘‘ಯೋ ಹನ್ತಿ ಪರಿರುನ್ಧತಿ [ಉಪರುನ್ಧೇತಿ (ಸ್ಯಾ.), ಉಪರುನ್ಧತಿ (ಕ.)], ಗಾಮಾನಿ ನಿಗಮಾನಿ ಚ;

ನಿಗ್ಗಾಹಕೋ [ನಿಗ್ಘಾತಕೋ (?)] ಸಮಞ್ಞಾತೋ, ತಂ ಜಞ್ಞಾ ವಸಲೋ ಇತಿ.

೧೧೯. ‘‘ಗಾಮೇ ವಾ ಯದಿ ವಾ ರಞ್ಞೇ, ಯಂ ಪರೇಸಂ ಮಮಾಯಿತಂ;

ಥೇಯ್ಯಾ ಅದಿನ್ನಮಾದೇತಿ [ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯತಿ (ಸೀ. ಪೀ.)], ತಂ ಜಞ್ಞಾ ವಸಲೋ ಇತಿ.

೧೨೦. ‘‘ಯೋ ಹವೇ ಇಣಮಾದಾಯ, ಚುಜ್ಜಮಾನೋ [ಭುಞ್ಜಮಾನೋ (?)] ಪಲಾಯತಿ;

ನ ಹಿ ತೇ ಇಣಮತ್ಥೀತಿ, ತಂ ಜಞ್ಞಾ ವಸಲೋ ಇತಿ.

೧೨೧. ‘‘ಯೋ ವೇ ಕಿಞ್ಚಿಕ್ಖಕಮ್ಯತಾ, ಪನ್ಥಸ್ಮಿಂ ವಜನ್ತಂ ಜನಂ;

ಹನ್ತ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿಕ್ಖಮಾದೇತಿ, ತಂ ಜಞ್ಞಾ ವಸಲೋ ಇತಿ.

೧೨೨. ‘‘ಅತ್ತಹೇತು ಪರಹೇತು, ಧನಹೇತು ಚ [ಧನಹೇತು ವ (ಕ.)] ಯೋ ನರೋ;

ಸಕ್ಖಿಪುಟ್ಠೋ ಮುಸಾ ಬ್ರೂತಿ, ತಂ ಜಞ್ಞಾ ವಸಲೋ ಇತಿ.

೧೨೩. ‘‘ಯೋ ಞಾತೀನಂ ಸಖೀನಂ ವಾ, ದಾರೇಸು ಪಟಿದಿಸ್ಸತಿ;

ಸಾಹಸಾ [ಸಹಸಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಸಮ್ಪಿಯೇನ ವಾ, ತಂ ಜಞ್ಞಾ ವಸಲೋ ಇತಿ.

೧೨೪. ‘‘ಯೋ ಮಾತರಂ ಪಿತರಂ ವಾ, ಜಿಣ್ಣಕಂ ಗತಯೋಬ್ಬನಂ;

ಪಹು ಸನ್ತೋ ನ ಭರತಿ, ತಂ ಜಞ್ಞಾ ವಸಲೋ ಇತಿ.

೧೨೫. ‘‘ಯೋ ಮಾತರಂ ಪಿತರಂ ವಾ, ಭಾತರಂ ಭಗಿನಿಂ ಸಸುಂ;

ಹನ್ತಿ ರೋಸೇತಿ ವಾಚಾಯ, ತಂ ಜಞ್ಞಾ ವಸಲೋ ಇತಿ.

೧೨೬. ‘‘ಯೋ ಅತ್ಥಂ ಪುಚ್ಛಿತೋ ಸನ್ತೋ, ಅನತ್ಥಮನುಸಾಸತಿ;

ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇನ ಮನ್ತೇತಿ, ತಂ ಜಞ್ಞಾ ವಸಲೋ ಇತಿ.

೧೨೭. ‘‘ಯೋ ಕತ್ವಾ ಪಾಪಕಂ ಕಮ್ಮಂ, ಮಾ ಮಂ ಜಞ್ಞಾತಿ ಇಚ್ಛತಿ [ವಿಭ. ೮೯೪ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ];

ಯೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಕಮ್ಮನ್ತೋ, ತಂ ಜಞ್ಞಾ ವಸಲೋ ಇತಿ.

೧೨೮. ‘‘ಯೋ ವೇ ಪರಕುಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ಭುತ್ವಾನ [ಸುತ್ವಾ ಚ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಸುಚಿಭೋಜನಂ;

ಆಗತಂ ನಪ್ಪಟಿಪೂಜೇತಿ, ತಂ ಜಞ್ಞಾ ವಸಲೋ ಇತಿ.

೧೨೯. ‘‘ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಸಮಣಂ ವಾ, ಅಞ್ಞಂ ವಾಪಿ ವನಿಬ್ಬಕಂ;

ಮುಸಾವಾದೇನ ವಞ್ಚೇತಿ, ತಂ ಜಞ್ಞಾ ವಸಲೋ ಇತಿ.

೧೩೦. ‘‘ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಸಮಣಂ ವಾ, ಭತ್ತಕಾಲೇ ಉಪಟ್ಠಿತೇ;

ರೋಸೇತಿ ವಾಚಾ ನ ಚ ದೇತಿ, ತಂ ಜಞ್ಞಾ ವಸಲೋ ಇತಿ.

೧೩೧. ‘‘ಅಸತಂ ಯೋಧ ಪಬ್ರೂತಿ, ಮೋಹೇನ ಪಲಿಗುಣ್ಠಿತೋ;

ಕಿಞ್ಚಿಕ್ಖಂ ನಿಜಿಗೀಸಾನೋ [ನಿಜಿಗಿಂಸಾನೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)], ತಂ ಜಞ್ಞಾ ವಸಲೋ ಇತಿ.

೧೩೨. ‘‘ಯೋ ಚತ್ತಾನಂ ಸಮುಕ್ಕಂಸೇ, ಪರೇ ಚ ಮವಜಾನಾತಿ [ಮವಜಾನತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)];

ನಿಹೀನೋ ಸೇನ ಮಾನೇನ, ತಂ ಜಞ್ಞಾ ವಸಲೋ ಇತಿ.

೧೩೩. ‘‘ರೋಸಕೋ ಕದರಿಯೋ ಚ, ಪಾಪಿಚ್ಛೋ ಮಚ್ಛರೀ ಸಠೋ;

ಅಹಿರಿಕೋ ಅನೋತ್ತಪ್ಪೀ, ತಂ ಜಞ್ಞಾ ವಸಲೋ ಇತಿ.

೧೩೪. ‘‘ಯೋ ಬುದ್ಧಂ ಪರಿಭಾಸತಿ, ಅಥ ವಾ ತಸ್ಸ ಸಾವಕಂ;

ಪರಿಬ್ಬಾಜಂ [ಪರಿಬ್ಬಜಂ (ಕ.), ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಗಹಟ್ಠಂ ವಾ, ತಂ ಜಞ್ಞಾ ವಸಲೋ ಇತಿ.

೧೩೫. ‘‘ಯೋ ವೇ ಅನರಹಂ [ಅನರಹಾ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಸನ್ತೋ, ಅರಹಂ ಪಟಿಜಾನಾತಿ [ಪಟಿಜಾನತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)];

ಚೋರೋ ಸಬ್ರಹ್ಮಕೇ ಲೋಕೇ, ಏಸೋ ಖೋ ವಸಲಾಧಮೋ.

೧೩೬. ‘‘ಏತೇ ಖೋ ವಸಲಾ ವುತ್ತಾ, ಮಯಾ ಯೇತೇ ಪಕಾಸಿತಾ;

ನ ಜಚ್ಚಾ ವಸಲೋ ಹೋತಿ, ನ ಜಚ್ಚಾ ಹೋತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ;

ಕಮ್ಮುನಾ [ಕಮ್ಮನಾ (ಸೀ. ಪೀ.)] ವಸಲೋ ಹೋತಿ, ಕಮ್ಮುನಾ ಹೋತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ.

೧೩೭. ‘‘ತದಮಿನಾಪಿ ಜಾನಾಥ, ಯಥಾಮೇದಂ [ಯಥಾಪೇದಂ (ಕ.)] ನಿದಸ್ಸನಂ;

ಚಣ್ಡಾಲಪುತ್ತೋ ಸೋಪಾಕೋ [ಸಪಾಕೋ (?)], ಮಾತಙ್ಗೋ ಇತಿ ವಿಸ್ಸುತೋ.

೧೩೮. ‘‘ಸೋ ಯಸಂ ಪರಮಂ ಪತ್ತೋ [ಸೋ ಯಸಪ್ಪರಮಪ್ಪತ್ತೋ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)], ಮಾತಙ್ಗೋ ಯಂ ಸುದುಲ್ಲಭಂ;

ಆಗಚ್ಛುಂ ತಸ್ಸುಪಟ್ಠಾನಂ, ಖತ್ತಿಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಬಹೂ.

೧೩೯. ‘‘ದೇವಯಾನಂ ಅಭಿರುಯ್ಹ, ವಿರಜಂ ಸೋ ಮಹಾಪಥಂ;

ಕಾಮರಾಗಂ ವಿರಾಜೇತ್ವಾ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೂಪಗೋ ಅಹು;

ನ ನಂ ಜಾತಿ ನಿವಾರೇಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೂಪಪತ್ತಿಯಾ.

೧೪೦. ‘‘ಅಜ್ಝಾಯಕಕುಲೇ ಜಾತಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಮನ್ತಬನ್ಧವಾ;

ತೇ ಚ ಪಾಪೇಸು ಕಮ್ಮೇಸು, ಅಭಿಣ್ಹಮುಪದಿಸ್ಸರೇ.

೧೪೧. ‘‘ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಗಾರಯ್ಹಾ, ಸಮ್ಪರಾಯೇ ಚ ದುಗ್ಗತಿ;

ನ ನೇ ಜಾತಿ ನಿವಾರೇತಿ, ದುಗ್ಗತ್ಯಾ [ದುಗ್ಗಚ್ಚಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಗರಹಾಯ ವಾ.

೧೪೨. ‘‘ನ ಜಚ್ಚಾ ವಸಲೋ ಹೋತಿ, ನ ಜಚ್ಚಾ ಹೋತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ;

ಕಮ್ಮುನಾ ವಸಲೋ ಹೋತಿ, ಕಮ್ಮುನಾ ಹೋತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಅಗ್ಗಿಕಭಾರದ್ವಾಜೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ…ಪೇ… ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ.

ವಸಲಸುತ್ತಂ ಸತ್ತಮಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.