೫. ವಿರಾಗಕಥಾ

೨೮. ವಿರಾಗೋ ಮಗ್ಗೋ, ವಿಮುತ್ತಿ ಫಲಂ. ಕಥಂ ವಿರಾಗೋ ಮಗ್ಗೋ? ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ದಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ವಿರಜ್ಜತಿ, ತದನುವತ್ತಕಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚ ಖನ್ಧೇಹಿ ಚ ವಿರಜ್ಜತಿ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ವಿರಜ್ಜತಿ. ವಿರಾಗೋ ವಿರಾಗಾರಮ್ಮಣೋ ವಿರಾಗಗೋಚರೋ ವಿರಾಗೇ ಸಮುದಾಗತೋ [ಸಮುಪಾಗತೋ (ಸ್ಯಾ.)] ವಿರಾಗೇ ಠಿತೋ ವಿರಾಗೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ.

ವಿರಾಗೋತಿ ದ್ವೇ ವಿರಾಗಾ – ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ವಿರಾಗೋ, ಯೇ ಚ ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣತಾಜಾತಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇ ವಿರಾಗಾ ಹೋನ್ತೀತಿ – ವಿರಾಗಾ. ಸಹಜಾತಾನಿ ಸತ್ತಙ್ಗಾನಿ ವಿರಾಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ – ವಿರಾಗೋ ಮಗ್ಗೋ. ಏತೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಬುದ್ಧಾ ಚ ಸಾವಕಾ ಚ ಅಗತಂ ದಿಸಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ – ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ. ಯಾವತಾ ಪುಥುಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಪರಪ್ಪವಾದಾನಂ ಮಗ್ಗಾ, ಅಯಮೇವ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ಅಗ್ಗೋ ಚ ಸೇಟ್ಠೋ ಚ ಪಾಮೋಕ್ಖೋ [ವಿಮೋಕ್ಖೋ (ಸ್ಯಾ.), ಮೋಕ್ಖೋ (ಅಟ್ಠ.)] ಚ ಉತ್ತಮೋ ಚ ಪವರೋ ಚಾತಿ – ಮಗ್ಗಾನಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಸೇಟ್ಠೋ.

ಅಭಿನಿರೋಪನಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಮಿಚ್ಛಾಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ವಿರಜ್ಜತಿ. ಪರಿಗ್ಗಹಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಮಿಚ್ಛಾವಾಚಾಯ ವಿರಜ್ಜತಿ. ಸಮುಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಮಿಚ್ಛಾಕಮ್ಮನ್ತಾ ವಿರಜ್ಜತಿ. ವೋದಾನಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಮಿಚ್ಛಾಆಜೀವಾ ವಿರಜ್ಜತಿ. ಪಗ್ಗಹಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಮಿಚ್ಛಾವಾಯಾಮಾ ವಿರಜ್ಜತಿ. ಉಪಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಮಿಚ್ಛಾಸತಿಯಾ ವಿರಜ್ಜತಿ. ಅವಿಕ್ಖೇಪಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಮಿಚ್ಛಾಸಮಾಧಿತೋ ವಿರಜ್ಜತಿ. ತದನುವತ್ತಕಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚ ಖನ್ಧೇಹಿ ಚ ವಿರಜ್ಜತಿ. ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ವಿರಜ್ಜತಿ. ವಿರಾಗೋ ವಿರಾಗಾರಮ್ಮಣೋ ವಿರಾಗಗೋಚರೋ ವಿರಾಗೇ ಸಮುದಾಗತೋ ವಿರಾಗೇ ಠಿತೋ ವಿರಾಗೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ.

ವಿರಾಗೋತಿ ದ್ವೇ ವಿರಾಗಾ – ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ವಿರಾಗೋ, ಯೇ ಚ ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣತಾಜಾತಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇ ವಿರಾಗಾ ಹೋನ್ತೀತಿ – ವಿರಾಗಾ. ಸಹಜಾತಾನಿ ಸತ್ತಙ್ಗಾನಿ ವಿರಾಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ – ವಿರಾಗೋ ಮಗ್ಗೋ. ಏತೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಬುದ್ಧಾ ಚ ಸಾವಕಾ ಚ ಅಗತಂ ದಿಸಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ – ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ. ಯಾವತಾ ಪುಥುಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಪರಪ್ಪವಾದಾನಂ ಮಗ್ಗಾ, ಅಯಮೇವ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ಅಗ್ಗೋ ಚ ಸೇಟ್ಠೋ ಚ ಪಾಮೋಕ್ಖೋ ಚ ಉತ್ತಮೋ ಚ ಪವರೋ ಚಾತಿ – ಮಗ್ಗಾನಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಸೇಟ್ಠೋ.

ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ದಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ… ಅವಿಕ್ಖೇಪಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಓಳಾರಿಕಾ ಕಾಮರಾಗಸಞ್ಞೋಜನಾ ಪಟಿಘಸಞ್ಞೋಜನಾ ಓಳಾರಿಕಾ ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯಾ ಪಟಿಘಾನುಸಯಾ ವಿರಜ್ಜತಿ, ತದನುವತ್ತಕಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚ ಖನ್ಧೇಹಿ ಚ ವಿರಜ್ಜತಿ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ವಿರಜ್ಜತಿ. ವಿರಾಗೋ ವಿರಾಗಾರಮ್ಮಣೋ ವಿರಾಗಗೋಚರೋ ವಿರಾಗೇ ಸಮುದಾಗತೋ ವಿರಾಗೇ ಠಿತೋ ವಿರಾಗೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ.

ವಿರಾಗೋತಿ ದ್ವೇ ವಿರಾಗಾ – ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ವಿರಾಗೋ, ಯೇ ಚ ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣತಾಜಾತಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇ ವಿರಾಗಾ ಹೋನ್ತೀತಿ – ವಿರಾಗಾ. ಸಹಜಾತಾನಿ ಸತ್ತಙ್ಗಾನಿ ವಿರಾಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ – ವಿರಾಗೋ ಮಗ್ಗೋ. ಏತೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಬುದ್ಧಾ ಚ ಸಾವಕಾ ಚ ಅಗತಂ ದಿಸಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ – ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ. ಯಾವತಾ ಪುಥುಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಪರಪ್ಪವಾದಾನಂ ಮಗ್ಗಾ. ಅಯಮೇವ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ಅಗ್ಗೋ ಚ ಸೇಟ್ಠೋ ಚ ಪಾಮೋಕ್ಖೋ ಚ ಉತ್ತಮೋ ಚ ಪವರೋ ಚಾತಿ – ಮಗ್ಗಾನಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಸೇಟ್ಠೋ.

ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ದಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ… ಅವಿಕ್ಖೇಪಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಅನುಸಹಗತಾ ಕಾಮರಾಗಸಞ್ಞೋಜನಾ ಪಟಿಘಸಞ್ಞೋಜನಾ ಅನುಸಹಗತಾ ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯಾ ಪಟಿಘಾನುಸಯಾ ವಿರಜ್ಜತಿ, ತದನುವತ್ತಕಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚ ಖನ್ಧೇಹಿ ಚ ವಿರಜ್ಜತಿ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ವಿರಜ್ಜತಿ. ವಿರಾಗೋ ವಿರಾಗಾರಮ್ಮಣೋ…ಪೇ… ಮಗ್ಗಾನಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಸೇಟ್ಠೋ.

ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ದಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ… ಅವಿಕ್ಖೇಪಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ರೂಪರಾಗಾ ಅರೂಪರಾಗಾ ಮಾನಾ ಉದ್ಧಚ್ಚಾ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಮಾನಾನುಸಯಾ ಭವರಾಗಾನುಸಯಾ ಅವಿಜ್ಜಾನುಸಯಾ ವಿರಜ್ಜತಿ, ತದನುವತ್ತಕಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚ ಖನ್ಧೇಹಿ ಚ ವಿರಜ್ಜತಿ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ವಿರಜ್ಜತಿ ವಿರಾಗೋ ವಿರಾಗಾರಮ್ಮಣೋ ವಿರಾಗಗೋಚರೋ ವಿರಾಗೇ ಸಮುದಾಗತೋ ವಿರಾಗೇ ಠಿತೋ ವಿರಾಗೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ.

ವಿರಾಗೋತಿ ದ್ವೇ ವಿರಾಗಾ – ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ವಿರಾಗೋ, ಯೇ ಚ ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣತಾಜಾತಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇ ವಿರಾಗಾ ಹೋನ್ತೀತಿ – ವಿರಾಗಾ. ಸಹಜಾತಾನಿ ಸತ್ತಙ್ಗಾನಿ ವಿರಾಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ – ವಿರಾಗೋ ಮಗ್ಗೋ. ಏತೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಬುದ್ಧಾ ಚ ಸಾವಕಾ ಚ ಅಗತಂ ದಿಸಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ – ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ. ಯಾವತಾ ಪುಥುಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಪರಪ್ಪವಾದಾನಂ ಮಗ್ಗಾ. ಅಯಮೇವ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ಅಗ್ಗೋ ಚ ಸೇಟ್ಠೋ ಚ ಪಾಮೋಕ್ಖೋ ಚ ಉತ್ತಮೋ ಚ ಪವರೋ ಚಾತಿ – ಮಗ್ಗಾನಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಸೇಟ್ಠೋ.

ದಸ್ಸನವಿರಾಗೋ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ. ಅಭಿನಿರೋಪನವಿರಾಗೋ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ. ಪರಿಗ್ಗಹವಿರಾಗೋ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ. ಸಮುಟ್ಠಾನವಿರಾಗೋ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ. ವೋದಾನವಿರಾಗೋ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ. ಪಗ್ಗಹವಿರಾಗೋ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ. ಉಪಟ್ಠಾನವಿರಾಗೋ ಸಮ್ಮಾಸತಿ. ಅವಿಕ್ಖೇಪವಿರಾಗೋ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ. ಉಪಟ್ಠಾನವಿರಾಗೋ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ. ಪವಿಚಯವಿರಾಗೋ ಧಮ್ಮವಿಚಯಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ. ಪಗ್ಗಹವಿರಾಗೋ ವೀರಿಯಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ. ಫರಣವಿರಾಗೋ ಪೀತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ. ಉಪಸಮವಿರಾಗೋ ಪಸ್ಸದ್ಧಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ. ಅವಿಕ್ಖೇಪವಿರಾಗೋ ಸಮಾಧಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ. ಪಟಿಸಙ್ಖಾನವಿರಾಗೋ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ. ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯೇ ಅಕಮ್ಪಿಯವಿರಾಗೋ ಸದ್ಧಾಬಲಂ. ಕೋಸಜ್ಜೇ ಅಕಮ್ಪಿಯವಿರಾಗೋ ವೀರಿಯಬಲಂ. ಪಮಾದೇ ಅಕಮ್ಪಿಯವಿರಾಗೋ ಸತಿಬಲಂ. ಉದ್ಧಚ್ಚೇ ಅಕಮ್ಪಿಯವಿರಾಗೋ ಸಮಾಧಿಬಲಂ. ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಅಕಮ್ಪಿಯವಿರಾಗೋ ಪಞ್ಞಾಬಲಂ. ಅಧಿಮೋಕ್ಖವಿರಾಗೋ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಪಗ್ಗಹವಿರಾಗೋ ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಉಪಟ್ಠಾನವಿರಾಗೋ ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಅವಿಕ್ಖೇಪವಿರಾಗೋ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ದಸ್ಸನವಿರಾಗೋ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಟ್ಠೇನ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ವಿರಾಗೋ. ಅಕಮ್ಪಿಯಟ್ಠೇನ ಬಲಂ ವಿರಾಗೋ. ನಿಯ್ಯಾನಟ್ಠೇನ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ವಿರಾಗೋ. ಹೇತುಟ್ಠೇನ ಮಗ್ಗೋ ವಿರಾಗೋ. ಉಪಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ ವಿರಾಗೋ. ಪದಹನಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾ ವಿರಾಗೋ. ಇಜ್ಝನಟ್ಠೇನ ಇದ್ಧಿಪಾದಾ ವಿರಾಗೋ. ತಥಟ್ಠೇನ ಸಚ್ಚಾ ವಿರಾಗೋ. ಅವಿಕ್ಖೇಪಟ್ಠೇನ ಸಮಥೋ ವಿರಾಗೋ. ಅನುಪಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ವಿಪಸ್ಸನಾ ವಿರಾಗೋ. ಏಕರಸಟ್ಠೇನ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾ ವಿರಾಗೋ. ಅನತಿವತ್ತನಟ್ಠೇನ ಯುಗನದ್ಧಂ ವಿರಾಗೋ. ಸಂವರಟ್ಠೇನ ಸೀಲವಿಸುದ್ಧಿ ವಿರಾಗೋ. ಅವಿಕ್ಖೇಪಟ್ಠೇನ ಚಿತ್ತವಿಸುದ್ಧಿ ವಿರಾಗೋ. ದಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ದಿಟ್ಠಿವಿಸುದ್ಧಿ ವಿರಾಗೋ. ವಿಮುತ್ತಟ್ಠೇನ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ವಿರಾಗೋ. ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೇನ ವಿಜ್ಜಾ ವಿರಾಗೋ. ಪರಿಚ್ಚಾಗಟ್ಠೇನ ವಿಮುತ್ತಿ ವಿರಾಗೋ. ಸಮುಚ್ಛೇದಟ್ಠೇನ ಖಯೇ ಞಾಣಂ ವಿರಾಗೋ. ಛನ್ದೋ ಮೂಲಟ್ಠೇನ ವಿರಾಗೋ. ಮನಸಿಕಾರೋ ಸಮುಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನ ವಿರಾಗೋ. ಫಸ್ಸೋ ಸಮೋಧಾನಟ್ಠೇನ ವಿರಾಗೋ. ವೇದನಾ ಸಮೋಸರಣಟ್ಠೇನ ವಿರಾಗೋ. ಸಮಾಧಿ ಪಮುಖಟ್ಠೇನ ವಿರಾಗೋ. ಸತಿ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಟ್ಠೇನ ವಿರಾಗೋ. ಪಞ್ಞಾ ತತುತ್ತರಟ್ಠೇನ ವಿರಾಗೋ. ವಿಮುತ್ತಿ ಸಾರಟ್ಠೇನ ವಿರಾಗೋ. ಅಮತೋಗಧಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಿಯೋಸಾನಟ್ಠೇನ ಮಗ್ಗೋ.

ದಸ್ಸನಮಗ್ಗೋ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ, ಅಭಿನಿರೋಪನಮಗ್ಗೋ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ…ಪೇ… ಅಮತೋಗಧಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಿಯೋಸಾನಟ್ಠೇನ ಮಗ್ಗೋ. ಏವಂ ವಿರಾಗೋ ಮಗ್ಗೋ.

೨೯. ಕಥಂ ವಿಮುತ್ತಿ ಫಲಂ? ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಕ್ಖಣೇ ದಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ವಿಮುತ್ತಾ ಹೋತಿ, ತದನುವತ್ತಕಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚ ಖನ್ಧೇಹಿ ಚ ವಿಮುತ್ತಾ ಹೋತಿ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ವಿಮುತ್ತಾ ಹೋತಿ, ವಿಮುತ್ತಿ ವಿಮುತ್ತಾರಮ್ಮಣಾ ವಿಮುತ್ತಿಗೋಚರಾ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮುದಾಗತಾ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಠಿತಾ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ. ವಿಮುತ್ತೀತಿ ದ್ವೇ ಮುತ್ತಿಯೋ – ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ವಿಮುತ್ತಿ, ಯೇ ಚ ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣತಾಜಾತಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇ ಚ ವಿಮುತ್ತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ – ವಿಮುತ್ತಿ ಫಲಂ.

ಅಭಿನಿರೋಪನಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಮಿಚ್ಛಾಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ತದನುವತ್ತಕಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚ ಖನ್ಧೇಹಿ ಚ ವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ವಿಮುತ್ತಿ ವಿಮುತ್ತಾರಮ್ಮಣಾ ವಿಮುತ್ತಿಗೋಚರಾ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮುದಾಗತಾ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಠಿತಾ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ. ವಿಮುತ್ತೀತಿ ದ್ವೇ ವಿಮುತ್ತಿಯೋ – ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ವಿಮುತ್ತಿ, ಯೇ ಚ ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣತಾಜಾತಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇ ವಿಮುತ್ತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ – ವಿಮುತ್ತಿ ಫಲಂ.

ಪರಿಗ್ಗಹಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಮಿಚ್ಛಾವಾಚಾಯ ವಿಮುತ್ತಾ ಹೋತಿ, ಸಮುಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಮಿಚ್ಛಾಕಮ್ಮನ್ತಾ ವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ವೋದಾನಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಮಿಚ್ಛಾಆಜೀವಾ ವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಪಗ್ಗಹಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಮಿಚ್ಛಾವಾಯಾಮಾ ವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಉಪಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಮಿಚ್ಛಾಸತಿಯಾ ವಿಮುತ್ತಾ ಹೋತಿ, ಅವಿಕ್ಖೇಪಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಮಿಚ್ಛಾಸಮಾಧಿತೋ ವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ತದನುವತ್ತಕಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚ ಖನ್ಧೇಹಿ ಚ ವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ವಿಮುತ್ತಿ ವಿಮುತ್ತಾರಮ್ಮಣಾ ವಿಮುತ್ತಿಗೋಚರಾ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮುದಾಗತಾ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಠಿತಾ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ. ವಿಮುತ್ತೀತಿ. ದ್ವೇ ವಿಮುತ್ತಿಯೋ – ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ವಿಮುತ್ತಿ, ಯೇ ಚ ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣತಾಜಾತಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇ ವಿಮುತ್ತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ – ವಿಮುತ್ತಿ ಫಲಂ.

ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಕ್ಖಣೇ ದಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ… ಅವಿಕ್ಖೇಪಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಓಳಾರಿಕಾ ಕಾಮರಾಗಸಞ್ಞೋಜನಾ ಪಟಿಘಸಞ್ಞೋಜನಾ ಓಳಾರಿಕಾ ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯಾ ಪಟಿಘಾನುಸಯಾ ವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ತದನುವತ್ತಕಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚ ಖನ್ಧೇಹಿ ಚ ವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ವಿಮುತ್ತಿ ವಿಮುತ್ತಾರಮ್ಮಣಾ ವಿಮುತ್ತಿಗೋಚರಾ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮುದಾಗತಾ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಠಿತಾ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ. ವಿಮುತ್ತೀತಿ ದ್ವೇ ವಿಮುತ್ತಿಯೋ – ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ವಿಮುತ್ತಿ, ಯೇ ಚ ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣತಾಜಾತಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇ ವಿಮುತ್ತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ – ವಿಮುತ್ತಿ ಫಲಂ.

ಅನಾಗಾಮಿಫಲಕ್ಖಣೇ ದಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ… ಅವಿಕ್ಖೇಪಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಅನುಸಹಗತಾ ಕಾಮರಾಗಸಞ್ಞೋಜನಾ ಪಟಿಘಸಞ್ಞೋಜನಾ ಅನುಸಹಗತಾ ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯಾ ಪಟಿಘಾನುಸಯಾ ವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ತದನುವತ್ತಕಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚ ಖನ್ಧೇಹಿ ಚ ವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ವಿಮುತ್ತಿ ವಿಮುತ್ತಾರಮ್ಮಣಾ ವಿಮುತ್ತಿಗೋಚರಾ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮುದಾಗತಾ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಠಿತಾ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ…ಪೇ….

ಅರಹತ್ತಫಲಕ್ಖಣೇ ದಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ… ಅವಿಕ್ಖೇಪಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ರೂಪರಾಗಾ ಅರೂಪರಾಗಾ ಮಾನಾ ಉದ್ಧಚ್ಚಾ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಮಾನಾನುಸಯಾ ಭವರಾಗಾನುಸಯಾ ಅವಿಜ್ಜಾನುಸಯಾ ವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ತದನುವತ್ತಕಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚ ಖನ್ಧೇಹಿ ಚ ವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಹಿ ವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ವಿಮುತ್ತಿ ವಿಮುತ್ತಾರಮ್ಮಣಾ ವಿಮುತ್ತಿಗೋಚರಾ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮುದಾಗತಾ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಠಿತಾ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ. ವಿಮುತ್ತೀತಿ ದ್ವೇ ವಿಮುತ್ತಿಯೋ – ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ವಿಮುತ್ತಿ, ಯೇ ಚ ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣತಾ ಜಾತಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇ ವಿಮುತ್ತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ – ವಿಮುತ್ತಿ ಫಲಂ.

ದಸ್ಸನವಿಮುತ್ತಿ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ… ಅವಿಕ್ಖೇಪವಿಮುತ್ತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ, ಉಪಟ್ಠಾನವಿಮುತ್ತಿ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ, ಪಟಿಸಙ್ಖಾನವಿಮುತ್ತಿ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ. ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯೇ ಅಕಮ್ಪಿಯವಿಮುತ್ತಿ ಸದ್ಧಾಬಲಂ…ಪೇ… ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಅಕಮ್ಪಿಯವಿಮುತ್ತಿ ಪಞ್ಞಾಬಲಂ. ಅಧಿಮೋಕ್ಖವಿಮುತ್ತಿ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ…ಪೇ… ದಸ್ಸನವಿಮುತ್ತಿ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ.

ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಟ್ಠೇನ ಇನ್ದ್ರಿಯಾ ವಿಮುತ್ತಿ. ಅಕಮ್ಪಿಯಟ್ಠೇನ ಬಲಾ ವಿಮುತ್ತಿ, ನಿಯ್ಯಾನಟ್ಠೇನ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ವಿಮುತ್ತಿ, ಹೇತುಟ್ಠೇನ ಮಗ್ಗೋ ವಿಮುತ್ತಿ, ಉಪಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ ವಿಮುತ್ತಿ, ಪದಹನಟ್ಠೇನ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾ ವಿಮುತ್ತಿ, ಇಜ್ಝನಟ್ಠೇನ ಇದ್ಧಿಪಾದಾ ವಿಮುತ್ತಿ, ತಥಟ್ಠೇನ ಸಚ್ಚಾ ವಿಮುತ್ತಿ, ಅವಿಕ್ಖೇಪಟ್ಠೇನ ಸಮಥೋ ವಿಮುತ್ತಿ, ಅನುಪಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ವಿಪಸ್ಸನಾ ವಿಮುತ್ತಿ, ಏಕರಸಟ್ಠೇನ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾ ವಿಮುತ್ತಿ, ಅನತಿವತ್ತನಟ್ಠೇನ ಯುಗನದ್ಧಂ ವಿಮುತ್ತಿ, ಸಂವರಟ್ಠೇನ ಸೀಲವಿಸುದ್ಧಿ ವಿಮುತ್ತಿ, ಅವಿಕ್ಖೇಪಟ್ಠೇನ ಚಿತ್ತವಿಸುದ್ಧಿ ವಿಮುತ್ತಿ, ದಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ದಿಟ್ಠಿವಿಸುದ್ಧಿ ವಿಮುತ್ತಿ, ವಿಮುತ್ತಟ್ಠೇನ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ವಿಮುತ್ತಿ, ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೇನ ವಿಜ್ಜಾ ವಿಮುತ್ತಿ, ಪರಿಚ್ಚಾಗಟ್ಠೇನ ವಿಮುತ್ತಿ ವಿಮುತ್ತಿ, ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಯಟ್ಠೇನ ಅನುಪ್ಪಾದೇ ಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತಿ, ಛನ್ದೋ ಮೂಲಟ್ಠೇನ ವಿಮುತ್ತಿ, ಮನಸಿಕಾರೋ ಸಮುಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನ ವಿಮುತ್ತಿ, ಫಸ್ಸೋ ಸಮೋಧಾನಟ್ಠೇನ ವಿಮುತ್ತಿ, ವೇದನಾ ಸಮೋಸರಣಟ್ಠೇನ ವಿಮುತ್ತಿ, ಸಮಾಧಿ ಪಮುಖಟ್ಠೇನ ವಿಮುತ್ತಿ, ಸತಿ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಟ್ಠೇನ ವಿಮುತ್ತಿ, ಪಞ್ಞಾ ತತುತ್ತರಟ್ಠೇನ ವಿಮುತ್ತಿ, ವಿಮುತ್ತಿ ಸಾರಟ್ಠೇನ ವಿಮುತ್ತಿ, ಅಮತೋಗಧಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಿಯೋಸಾನಟ್ಠೇನ ವಿಮುತ್ತಿ. ಏವಂ ವಿಮುತ್ತಿ ಫಲಂ. ಏವಂ ವಿರಾಗೋ ಮಗ್ಗೋ, ವಿಮುತ್ತಿ ಫಲನ್ತಿ.

ವಿರಾಗಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.