೧. ಪಠಮಸುತ್ತನ್ತನಿದ್ದೇಸೋ

ಕಥಂ ದುಕ್ಖಂ ತಥಟ್ಠೇನ ಸಚ್ಚಂ? ಚತ್ತಾರೋ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ದುಕ್ಖಟ್ಠಾ ತಥಾ ಅವಿತಥಾ ಅನಞ್ಞಥಾ. ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪೀಳನಟ್ಠೋ, ಸಙ್ಖತಟ್ಠೋ, ಸನ್ತಾಪಟ್ಠೋ, ವಿಪರಿಣಾಮಟ್ಠೋ – ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ದುಕ್ಖಟ್ಠಾ ತಥಾ ಅವಿತಥಾ ಅನಞ್ಞಥಾ. ಏವಂ ದುಕ್ಖಂ ತಥಟ್ಠೇನ ಸಚ್ಚಂ.

ಕಥಂ ಸಮುದಯೋ ತಥಟ್ಠೇನ ಸಚ್ಚಂ? ಚತ್ತಾರೋ ಸಮುದಯಸ್ಸ ಸಮುದಯಟ್ಠಾ ತಥಾ ಅವಿತಥಾ ಅನಞ್ಞಥಾ. ಸಮುದಯಸ್ಸ ಆಯೂಹನಟ್ಠೋ, ನಿದಾನಟ್ಠೋ, ಸಂಯೋಗಟ್ಠೋ ಪಲಿಬೋಧಟ್ಠೋ – ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಸಮುದಯಸ್ಸ ಸಮುದಯಟ್ಠಾ ತಥಾ ಅವಿತಥಾ ಅನಞ್ಞಥಾ. ಏವಂ ಸಮುದಯೋ ತಥಟ್ಠೇನ ಸಚ್ಚಂ.

ಕಥಂ ನಿರೋಧೋ ತಥಟ್ಠೇನ ಸಚ್ಚಂ? ಚತ್ತಾರೋ ನಿರೋಧಸ್ಸ ನಿರೋಧಟ್ಠಾ ತಥಾ ಅವಿತಥಾ ಅನಞ್ಞಥಾ. ನಿರೋಧಸ್ಸ ನಿಸ್ಸರಣಟ್ಠೋ, ವಿವೇಕಟ್ಠೋ, ಅಸಙ್ಖತಟ್ಠೋ, ಅಮತಟ್ಠೋ – ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ನಿರೋಧಸ್ಸ ನಿರೋಧಟ್ಠಾ ತಥಾ ಅವಿತಥಾ ಅನಞ್ಞಥಾ. ಏವಂ ನಿರೋಧೋ ತಥಟ್ಠೇನ ಸಚ್ಚಂ.

ಕಥಂ ಮಗ್ಗೋ ತಥಟ್ಠೇನ ಸಚ್ಚಂ? ಚತ್ತಾರೋ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಮಗ್ಗಟ್ಠಾ ತಥಾ ಅವಿತಥಾ ಅನಞ್ಞಥಾ. ಮಗ್ಗಸ್ಸ ನಿಯ್ಯಾನಟ್ಠೋ, ಹೇತುಟ್ಠೋ, ದಸ್ಸನಟ್ಠೋ, ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಟ್ಠೋ – ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಮಗ್ಗಟ್ಠಾ ತಥಾ ಅವಿತಥಾ ಅನಞ್ಞಥಾ. ಏವಂ ಮಗ್ಗೋ ತಥಟ್ಠೇನ ಸಚ್ಚಂ.

೯. ಕತಿಹಾಕಾರೇಹಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ? ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ. ತಥಟ್ಠೇನ, ಅನತ್ತಟ್ಠೇನ, ಸಚ್ಚಟ್ಠೇನ, ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೇನ – ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ. ಯಂ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಂ ತಂ ಏಕತ್ತಂ. ಏಕತ್ತಂ ಏಕೇನ ಞಾಣೇನ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ – ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ.

ಕಥಂ ತಥಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ? ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ತಥಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ. ದುಕ್ಖಸ್ಸ ದುಕ್ಖಟ್ಠೋ ತಥಟ್ಠೋ, ಸಮುದಯಸ್ಸ ಸಮುದಯಟ್ಠೋ ತಥಟ್ಠೋ, ನಿರೋಧಸ್ಸ ನಿರೋಧಟ್ಠೋ ತಥಟ್ಠೋ, ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಮಗ್ಗಟ್ಠೋ ತಥಟ್ಠೋ – ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ತಥಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ. ಯಂ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಂ ತಂ ಏಕತ್ತಂ. ಏಕತ್ತಂ ಏಕೇನ ಞಾಣೇನ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ – ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ.

ಕಥಂ ಅನತ್ತಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ? ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ಅನತ್ತಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ. ದುಕ್ಖಸ್ಸ ದುಕ್ಖಟ್ಠೋ ಅನತ್ತಟ್ಠೋ, ಸಮುದಯಸ್ಸ ಸಮುದಯಟ್ಠೋ ಅನತ್ತಟ್ಠೋ, ನಿರೋಧಸ್ಸ ನಿರೋಧಟ್ಠೋ ಅನತ್ತಟ್ಠೋ, ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಮಗ್ಗಟ್ಠೋ ಅನತ್ತಟ್ಠೋ – ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ಅನತ್ತಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ. ಯಂ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಂ ತಂ ಏಕತ್ತಂ. ಏಕತ್ತಂ ಏಕೇನ ಞಾಣೇನ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ – ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ.

ಕಥಂ ಸಚ್ಚಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ? ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ. ದುಕ್ಖಸ್ಸ ದುಕ್ಖಟ್ಠೋ ಸಚ್ಚಟ್ಠೋ, ಸಮುದಯಸ್ಸ ಸಮುದಯಟ್ಠೋ ಸಚ್ಚಟ್ಠೋ, ನಿರೋಧಸ್ಸ ನಿರೋಧಟ್ಠೋ ಸಚ್ಚಟ್ಠೋ, ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಮಗ್ಗಟ್ಠೋ ಸಚ್ಚಟ್ಠೋ – ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ಸಚ್ಚಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ. ಯಂ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಂ ತಂ ಏಕತ್ತಂ. ಏಕತ್ತಂ ಏಕೇನ ಞಾಣೇನ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ – ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ.

ಕಥಂ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ? ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ. ದುಕ್ಖಸ್ಸ ದುಕ್ಖಟ್ಠೋ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೋ, ಸಮುದಯಸ್ಸ ಸಮುದಯಟ್ಠೋ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೋ ನಿರೋಧಸ್ಸ ನಿರೋಧಟ್ಠೋ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೋ, ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಮಗ್ಗಟ್ಠೋ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೋ – ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಾಕಾರೇಹಿ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ ಯಂ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಂ ತಂ ಏಕತ್ತಂ. ಏಕತ್ತಂ ಏಕೇನ ಞಾಣೇನ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ – ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ.

೧೦. ಕತಿಹಾಕಾರೇಹಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ? ಯಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ತಂ ದುಕ್ಖಂ, ಯಂ ದುಕ್ಖಂ ತಂ ಅನಿಚ್ಚಂ, ಯಂ ಅನಿಚ್ಚಞ್ಚ ದುಕ್ಖಞ್ಚ ತಂ ಅನತ್ತಾ. ಯಂ ಅನಿಚ್ಚಞ್ಚ ದುಕ್ಖಞ್ಚ ಅನತ್ತಾ ಚ ತಂ ತಥಂ. ಯಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ಚ ದುಕ್ಖಞ್ಚ ಅನತ್ತಾ ಚ ತಥಞ್ಚ ತಂ ಸಚ್ಚಂ. ಯಂ ಅನಿಚ್ಚಞ್ಚ ದುಕ್ಖಞ್ಚ ಅನತ್ತಾ ಚ ತಥಞ್ಚ ಸಚ್ಚಞ್ಚ ತಂ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಂ. ಯಂ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಂ ತಂ ಏಕತ್ತಂ. ಏಕತ್ತಂ ಏಕೇನ ಞಾಣೇನ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ – ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ.

ಕತಿಹಾಕಾರೇಹಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ? ನವಹಾಕಾರೇಹಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ. ತಥಟ್ಠೇನ, ಅನತ್ತಟ್ಠೇನ, ಸಚ್ಚಟ್ಠೇನ, ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೇನ, ಅಭಿಞ್ಞಟ್ಠೇನ, ಪರಿಞ್ಞಟ್ಠೇನ, ಪಹಾನಟ್ಠೇನ, ಭಾವನಟ್ಠೇನ, ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಟ್ಠೇನ – ಇಮೇಹಿ ನವಹಾಕಾರೇಹಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ. ಯಂ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಂ ತಂ ಏಕತ್ತಂ. ಏಕತ್ತಂ ಏಕೇನ ಞಾಣೇನ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ – ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ.

ಕಥಂ ತಥಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ? ನವಹಾಕಾರೇಹಿ ತಥಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ. ದುಕ್ಖಸ್ಸ ದುಕ್ಖಟ್ಠೋ ತಥಟ್ಠೋ, ಸಮುದಯಸ್ಸ ಸಮುದಯಟ್ಠೋ ತಥಟ್ಠೋ, ನಿರೋಧಸ್ಸ ನಿರೋಧಟ್ಠೋ ತಥಟ್ಠೋ, ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಮಗ್ಗಟ್ಠೋ ತಥಟ್ಠೋ, ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಅಭಿಞ್ಞಟ್ಠೋ ತಥಟ್ಠೋ, ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಪರಿಞ್ಞಟ್ಠೋ ತಥಟ್ಠೋ, ಪಹಾನಸ್ಸ ಪಹಾನಟ್ಠೋ ತಥಟ್ಠೋ, ಭಾವನಾಯ ಭಾವನಟ್ಠೋ ತಥಟ್ಠೋ, ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಟ್ಠೋ ತಥಟ್ಠೋ – ಇಮೇಹಿ ನವಹಾಕಾರೇಹಿ ತಥಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ. ಯಂ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಂ ತಂ ಏಕತ್ತಂ. ಏಕತ್ತಂ ಏಕೇನ ಞಾಣೇನ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ – ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ.

ಕಥಂ ಅನತ್ತಟ್ಠೇನ… ಸಚ್ಚಟ್ಠೇನ… ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ? ನವಹಾಕಾರೇಹಿ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ. ದುಕ್ಖಸ್ಸ ದುಕ್ಖಟ್ಠೋ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೋ, ಸಮುದಯಸ್ಸ ಸಮುದಯಟ್ಠೋ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೋ, ನಿರೋಧಸ್ಸ ನಿರೋಧಟ್ಠೋ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೋ, ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಮಗ್ಗಟ್ಠೋ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೋ, ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಅಭಿಞ್ಞಟ್ಠೋ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೋ, ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಪರಿಞ್ಞಟ್ಠೋ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೋ, ಪಹಾನಸ್ಸ ಪಹಾನಟ್ಠೋ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೋ, ಭಾವನಾಯ ಭಾವನಟ್ಠೋ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೋ, ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಟ್ಠೋ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೋ – ಇಮೇಹಿ ನವಹಾಕಾರೇಹಿ ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ. ಯಂ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಂ ತಂ ಏಕತ್ತಂ. ಏಕತ್ತಂ ಏಕೇನ ಞಾಣೇನ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ – ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ.

೧೧. ಕತಿಹಾಕಾರೇಹಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ? ದ್ವಾದಸಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ. ತಥಟ್ಠೇನ, ಅನತ್ತಟ್ಠೇನ, ಸಚ್ಚಟ್ಠೇನ, ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೇನ, ಅಭಿಜಾನನಟ್ಠೇನ, ಪರಿಜಾನನಟ್ಠೇನ, ಧಮ್ಮಟ್ಠೇನ, ತಥಟ್ಠೇನ, ಞಾತಟ್ಠೇನ, ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಟ್ಠೇನ, ಫಸ್ಸನಟ್ಠೇನ, ಅಭಿಸಮಯಟ್ಠೇನ – ಇಮೇಹಿ ದ್ವಾದಸಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ. ಯಂ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಂ ತಂ ಏಕತ್ತಂ. ಏಕತ್ತಂ ಏಕೇನ ಞಾಣೇನ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ – ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ.

ಕಥಂ ತಥಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ? ಸೋಳಸಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ತಥಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ. ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪೀಳನಟ್ಠೋ, ಸಙ್ಖತಟ್ಠೋ, ಸನ್ತಾಪಟ್ಠೋ, ವಿಪರಿಣಾಮಟ್ಠೋ, ತಥಟ್ಠೋ; ಸಮುದಯಸ್ಸ ಆಯೂಹನಟ್ಠೋ, ನಿದಾನಟ್ಠೋ, ಸಂಯೋಗಟ್ಠೋ, ಪಲಿಬೋಧಟ್ಠೋ ತಥಟ್ಠೋ; ನಿರೋಧಸ್ಸ ನಿಸ್ಸರಣಟ್ಠೋ, ವಿವೇಕಟ್ಠೋ, ಅಸಙ್ಖತಟ್ಠೋ, ಅಮತಟ್ಠೋ ತಥಟ್ಠೋ; ಮಗ್ಗಸ್ಸ ನಿಯ್ಯಾನಟ್ಠೋ, ಹೇತುಟ್ಠೋ, ದಸ್ಸನಟ್ಠೋ, ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಟ್ಠೋ ತಥಟ್ಠೋ – ಇಮೇಹಿ ಸೋಳಸಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ತಥಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ. ಯಂ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಂ ತಂ ಏಕತ್ತಂ. ಏಕತ್ತಂ ಏಕೇನ ಞಾಣೇನ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ – ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ.

ಕಥಂ ಅನತ್ತಟ್ಠೇನ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಟ್ಠೇನ… ಪಟಿವೇಧಟ್ಠೇನ… ಅಭಿಜಾನನಟ್ಠೇನ… ಪರಿಜಾನನಟ್ಠೇನ… ಧಮ್ಮಟ್ಠೇನ… ತಥಟ್ಠೇನ… ಞಾತಟ್ಠೇನ… ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಟ್ಠೇನ… ಫಸ್ಸನಟ್ಠೇನ… ಅಭಿಸಮಯಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ? ಸೋಳಸಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಅಭಿಸಮಯಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ. ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪೀಳನಟ್ಠೋ, ಸಙ್ಖತಟ್ಠೋ, ಸನ್ತಾಪಟ್ಠೋ, ವಿಪರಿಣಾಮಟ್ಠೋ, ಅಭಿಸಮಯಟ್ಠೋ; ಸಮುದಯಸ್ಸ ಆಯೂಹನಟ್ಠೋ, ನಿದಾನಟ್ಠೋ, ಸಂಯೋಗಟ್ಠೋ, ಪಲಿಬೋಧಟ್ಠೋ, ಅಭಿಸಮಯಟ್ಠೋ; ನಿರೋಧಸ್ಸ ನಿಸ್ಸರಣಟ್ಠೋ, ವಿವೇಕಟ್ಠೋ, ಅಸಙ್ಖತಟ್ಠೋ, ಅಮತಟ್ಠೋ, ಅಭಿಸಮಯಟ್ಠೋ; ಮಗ್ಗಸ್ಸ ನಿಯ್ಯಾನಟ್ಠೋ, ಹೇತುಟ್ಠೋ, ದಸ್ಸನಟ್ಠೋ, ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಟ್ಠೋ, ಅಭಿಸಮಯಟ್ಠೋ – ಇಮೇಹಿ ಸೋಳಸಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಅಭಿಸಮಯಟ್ಠೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ. ಯಂ ಏಕಸಙ್ಗಹಿತಂ ತಂ ಏಕತ್ತಂ. ಏಕತ್ತಂ ಏಕೇನ ಞಾಣೇನ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ – ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಪ್ಪಟಿವೇಧಾನಿ.

೧೨. ಸಚ್ಚಾನಂ ಕತಿ ಲಕ್ಖಣಾನಿ? ಸಚ್ಚಾನಂ ದ್ವೇ ಲಕ್ಖಣಾನಿ. ಸಙ್ಖತಲಕ್ಖಣಞ್ಚ, ಅಸಙ್ಖತಲಕ್ಖಣಞ್ಚ – ಸಚ್ಚಾನಂ ಇಮಾನಿ ದ್ವೇ ಲಕ್ಖಣಾನಿ.

ಸಚ್ಚಾನಂ ಕತಿ ಲಕ್ಖಣಾನಿ? ಸಚ್ಚಾನಂ ಛ ಲಕ್ಖಣಾನಿ. ಸಙ್ಖತಾನಂ ಸಚ್ಚಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಠಿತಾನಂ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ ಅಸಙ್ಖತಸ್ಸ ಸಚ್ಚಸ್ಸ ನ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ನ ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ನ ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ – ಸಚ್ಚಾನಂ ಇಮಾನಿ ಛ ಲಕ್ಖಣಾನಿ.

ಸಚ್ಚಾನಂ ಕತಿ ಲಕ್ಖಣಾನಿ? ಸಚ್ಚಾನಂ ದ್ವಾದಸ ಲಕ್ಖಣಾನಿ. ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ; ಸಮುದಯಸಚ್ಚಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ; ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ; ನಿರೋಧಸಚ್ಚಸ್ಸ ನ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ನ ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ನ ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ – ಸಚ್ಚಾನಂ ಇಮಾನಿ ದ್ವಾದಸ ಲಕ್ಖಣಾನಿ.

ಚತುನ್ನಂ ಸಚ್ಚಾನಂ ಕತಿ ಕುಸಲಾ, ಕತಿ ಅಕುಸಲಾ, ಕತಿ ಅಬ್ಯಾಕತಾ? ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ ಅಕುಸಲಂ, ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಂ ಕುಸಲಂ, ನಿರೋಧಸಚ್ಚಂ ಅಬ್ಯಾಕತಂ. ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ ಸಿಯಾ ಕುಸಲಂ, ಸಿಯಾ ಅಕುಸಲಂ, ಸಿಯಾ ಅಬ್ಯಾಕತಂ.

ಸಿಯಾ ತೀಣಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಸಚ್ಚೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ, ಏಕಸಚ್ಚಂ ತೀಹಿ ಸಚ್ಚೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಂ? ವತ್ಥುವಸೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಿಯಾತಿ. ಕಥಞ್ಚ ಸಿಯಾ? ಯಂ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ ಅಕುಸಲಂ, ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ ಅಕುಸಲಂ – ಏವಂ ಅಕುಸಲಟ್ಠೇನ ದ್ವೇ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಸಚ್ಚೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ, ಏಕಸಚ್ಚಂ ದ್ವೀಹಿ ಸಚ್ಚೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಂ. ಯಂ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ ಕುಸಲಂ, ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಂ ಕುಸಲಂ – ಏವಂ ಕುಸಲಟ್ಠೇನ ದ್ವೇ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಸಚ್ಚೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ, ಏಕಸಚ್ಚಂ ದ್ವೀಹಿ ಸಚ್ಚೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಂ. ಯಂ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ ಅಬ್ಯಾಕತಂ, ನಿರೋಧಸಚ್ಚಂ ಅಬ್ಯಾಕತಂ – ಏವಂ ಅಬ್ಯಾಕತಟ್ಠೇನ ದ್ವೇ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಸಚ್ಚೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ, ಏಕಸಚ್ಚಂ ದ್ವೀಹಿ ಸಚ್ಚೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಂ. ಏವಂ ಸಿಯಾ ತೀಣಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಏಕಸಚ್ಚೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ, ಏಕಸಚ್ಚಂ ತೀಹಿ ಸಚ್ಚೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಂ ವತ್ಥುವಸೇನ ಪರಿಯಾಯೇನಾತಿ.