ನಯಸಮುಟ್ಠಾನಂ

೭೯. ತತ್ಥ ಕತಮಂ ನಯಸಮುಟ್ಠಾನಂ? ಪುಬ್ಬಾ ಕೋಟಿ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ ಅವಿಜ್ಜಾಯಚ ಭವತಣ್ಹಾಯ ಚ, ತತ್ಥ ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣಂ ತಣ್ಹಾಸಂಯೋಜನಂ. ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣಾ ಸತ್ತಾ ಅವಿಜ್ಜಾಸಂಯುತ್ತಾ [ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಸಂಯುತ್ತಾ (ಸೀ. ಕ.)] ಅವಿಜ್ಜಾಪಕ್ಖೇನ ವಿಚರನ್ತಿ, ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಾತಿ. ತಣ್ಹಾಸಂಯೋಜನಾ ಸತ್ತಾ ತಣ್ಹಾಸಂಯುತ್ತಾ ತಣ್ಹಾಪಕ್ಖೇನ ವಿಚರನ್ತಿ, ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ತಣ್ಹಾಚರಿತಾತಿ. ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಾ ಇತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ತಣ್ಹಾಚರಿತಾ ಇತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಕಾಮೇಸು ಕಾಮಸುಖಲ್ಲಿಕಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಕಿಂಕಾರಣಂ ಯಂ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಾ ಇತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ, ತಣ್ಹಾಚರಿತಾ ಇತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಕಾಮೇಸು ಕಾಮಸುಖಲ್ಲಿಕಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ? ಇತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ನತ್ಥಿ ಸಚ್ಚವವತ್ಥಾನಂ, ಕುತೋ ಚತುಸಚ್ಚಪ್ಪಕಾಸನಾ ವಾ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಕೋಸಲ್ಲಂ ವಾ ಉಪಸಮಸುಖಪ್ಪತ್ತಿ ವಾ! ತೇ ಉಪಸಮಸುಖಸ್ಸ ಅನಭಿಞ್ಞಾ ವಿಪರೀತಚೇತಾ ಏವಮಾಹಂಸು ‘‘ನತ್ಥಿ ಸುಖೇನ ಸುಖಂ, ದುಕ್ಖೇನ ನಾಮ ಸುಖಂ ಅಧಿಗನ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಯೋ ಕಾಮೇ ಪಟಿಸೇವತಿ, ಸೋ ಲೋಕಂ ವಡ್ಢಯತಿ, ಯೋ ಲೋಕಂ ವಡ್ಢಯತಿ, ಸೋ ಬಹುಂ ಪುಞ್ಞಂ ಪಸವತೀತಿ ತೇ ಏವಂಸಞ್ಞೀ ಏವಂದಿಟ್ಠೀ ದುಕ್ಖೇನ ಸುಖಂ ಪತ್ಥಯಮಾನಾ ಕಾಮೇಸು ಪುಞ್ಞಸಞ್ಞೀ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತಾ ಚ ವಿಹರನ್ತಿ ಕಾಮಸುಖಲ್ಲಿಕಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತಾ ಚ, ತೇ ತದಭಿಞ್ಞಾ ಸನ್ತಾ ರೋಗಮೇವ ವಡ್ಢಯನ್ತಿ, ಗಣ್ಡಮೇವ ವಡ್ಢಯನ್ತಿ, ಸಲ್ಲಮೇವ ವಡ್ಢಯನ್ತಿ, ತೇ ರೋಗಾಭಿತುನ್ನಾ ಗಣ್ಡಪಟಿಪೀಳಿತಾ ಸಲ್ಲಾನುವಿದ್ಧಾ ನಿರಯತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಪೇತಾಸುರೇಸು ಉಮ್ಮುಜ್ಜನಿಮುಜ್ಜಾನಿ ಕರೋನ್ತಾ ಉಗ್ಘಾತನಿಗ್ಘಾತಂ ಪಚ್ಚನುಭೋನ್ತಾ ರೋಗಗಣ್ಡಸಲ್ಲಭೇಸಜ್ಜಂ ನ ವಿನ್ದನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗೋ ಕಾಮಸುಖಲ್ಲಿಕಾನುಯೋಗೋ ಚ ಸಂಕಿಲೇಸೋ, ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾ ವೋದಾನಂ. ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗೋ ಕಾಮಸುಖಲ್ಲಿಕಾನುಯೋಗೋ ಚ ರೋಗೋ, ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾ ರೋಗನಿಗ್ಘಾತಕಭೇಸಜ್ಜಂ. ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗೋ ಕಾಮಸುಖಲ್ಲಿಕಾನುಯೋಗೋ ಚ ಗಣ್ಡೋ, ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾ ಗಣ್ಡನಿಗ್ಘಾತಕಭೇಸಜ್ಜಂ. ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗೋ ಕಾಮಸುಖಲ್ಲಿಕಾನುಯೋಗೋ ಚ ಸಲ್ಲೋ, ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾ ಸಲ್ಲುದ್ಧರಣಭೇಸಜ್ಜಂ.

ತತ್ಥ ಸಂಕಿಲೇಸೋ ದುಕ್ಖಂ, ತದಭಿಸಙ್ಗೋ ತಣ್ಹಾ ಸಮುದಯೋ, ತಣ್ಹಾನಿರೋಧೋ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ, ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ, ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ. ದುಕ್ಖಂ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ, ಸಮುದಯೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ಮಗ್ಗೋ ಭಾವೇತಬ್ಬೋ, ನಿರೋಧೋ ಸಚ್ಛಿಕಾತಬ್ಬೋ.

೮೦. ತತ್ಥ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಾ ರೂಪಂ ಅತ್ತತೋ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ. ವೇದನಂ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಂ…ಪೇ… ಸಙ್ಖಾರೇ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ. ತಣ್ಹಾಚರಿತಾ ರೂಪವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಅತ್ತನಿ ವಾ ರೂಪಂ, ರೂಪಸ್ಮಿಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ, ವೇದನಾವನ್ತಂ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾವನ್ತಂ…ಪೇ… ಸಙ್ಖಾರವನ್ತಂ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಅತ್ತನಿ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಮಿಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ವೀಸತಿವತ್ಥುಕಾ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿ.

ತಸ್ಸಾ ಪಟಿಪಕ್ಖೋ ಲೋಕುತ್ತರಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ, ಅನ್ವಾಯಿಕಾ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ, ಅಯಂ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ. ತೇ ತಯೋ ಖನ್ಧಾ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೋ ಸಮಾಧಿಕ್ಖನ್ಧೋ ಪಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋ. ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೋ ಸಮಾಧಿಕ್ಖನ್ಧೋ ಚ ಸಮಥೋ, ಪಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋ ವಿಪಸ್ಸನಾ. ತತ್ಥ ಸಕ್ಕಾಯೋ ದುಕ್ಖಂ, ಸಕ್ಕಾಯಸಮುದಯೋ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ, ಸಕ್ಕಾಯನಿರೋಧೋ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ, ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ. ದುಕ್ಖಂ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ, ಸಮುದಯೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ಮಗ್ಗೋ ಭಾವೇತಬ್ಬೋ, ನಿರೋಧೋ ಸಚ್ಛಿಕಾತಬ್ಬೋ.

ತತ್ಥ ಯೇ ರೂಪಂ ಅತ್ತತೋ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ. ವೇದನಂ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಂ…ಪೇ… ಸಙ್ಖಾರೇ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಉಚ್ಛೇದವಾದಿನೋ’’ತಿ. ಯೇ ರೂಪವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಅತ್ತನಿ ವಾ ರೂಪಂ, ರೂಪಸ್ಮಿಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ. ಯೇ ವೇದನಾವನ್ತಂ…ಪೇ… ಯೇ ಸಞ್ಞಾವನ್ತಂ…ಪೇ… ಯೇ ಸಙ್ಖಾರವನ್ತಂ…ಪೇ… ಯೇ ವಿಞ್ಞಾಣವನ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಅತ್ತನಿ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಮಿಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ. ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಸಸ್ಸತವಾದಿನೋ’’ತಿ, ತತ್ಥ ಉಚ್ಛೇದಸಸ್ಸತವಾದಾ ಉಭೋ ಅನ್ತಾ, ಅಯಂ ಸಂಸಾರಪವತ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಪಟಿಪಕ್ಖೋ ಮಜ್ಝಿಮಾ ಪಟಿಪದಾ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ, ಅಯಂ ಸಂಸಾರನಿವತ್ತಿ. ತತ್ಥ ಪವತ್ತಿ ದುಕ್ಖಂ, ತದಭಿಸಙ್ಗೋ ತಣ್ಹಾ ಸಮುದಯೋ, ತಣ್ಹಾನಿರೋಧೋ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ, ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ. ದುಕ್ಖಂ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ, ಸಮುದಯೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ಮಗ್ಗೋ ಭಾವೇತಬ್ಬೋ, ನಿರೋಧೋ ಸಚ್ಛಿಕಾತಬ್ಬೋ.

ತತ್ಥ ಉಚ್ಛೇದಸಸ್ಸತಂ ಸಮಾಸತೋ ವೀಸತಿವತ್ಥುಕಾ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿ, ವಿತ್ಥಾರತೋ ದ್ವಾಸಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಿ, ತೇಸಂ ಪಟಿಪಕ್ಖೋ ತೇಚತ್ತಾಲೀಸಂ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಟ್ಠ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ದಸ ಕಸಿಣಾಯತನಾನಿ. ದ್ವಾಸಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಿ ಮೋಹಜಾಲಂ ಅನಾದಿಅನಿಧನಪ್ಪವತ್ತಂ. ತೇಚತ್ತಾಲೀಸಂ [ತೇತಾಲೀಸಂ (ಸೀ.)] ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ ಞಾಣವಜಿರಂ ಮೋಹಜಾಲಪ್ಪದಾಲನಂ. ತತ್ಥ ಮೋಹೋ ಅವಿಜ್ಜಾ, ಜಾಲಂ ಭವತಣ್ಹಾ, ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಪುಬ್ಬಾ ಕೋಟಿ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಚ ಭವತಣ್ಹಾಯ ಚಾ’’ತಿ.

೮೧. ತತ್ಥ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತೋ ಅಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಸಲ್ಲೇಖಾನುಸನ್ತತವುತ್ತಿ ಭವತಿ ಸಲ್ಲೇಖೇ ತಿಬ್ಬಗಾರವೋ. ತಣ್ಹಾಚರಿತೋ ಅಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಸಿಕ್ಖಾನುಸನ್ತತವುತ್ತಿ ಭವತಿ ಸಿಕ್ಖಾಯ ತಿಬ್ಬಗಾರವೋ. ದಿಟ್ಠಿಚರಿತೋ ಸಮ್ಮತ್ತನಿಯಾಮಂ ಓಕ್ಕಮನ್ತೋ ಧಮ್ಮಾನುಸಾರೀ ಭವತಿ. ತಣ್ಹಾಚರಿತೋ ಸಮ್ಮತ್ತನಿಯಾಮಂ ಓಕ್ಕಮನ್ತೋ ಸದ್ಧಾನುಸಾರೀ ಭವತಿ, ದಿಟ್ಠಿಚರಿತೋ ಸುಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಚ ನಿಯ್ಯಾತಿ. ತಣ್ಹಾಚರಿತೋ ದುಕ್ಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಚ ನಿಯ್ಯಾತಿ.

ತತ್ಥ ಕಿಂಕಾರಣಂ, ಯಂ ತಣ್ಹಾಚರಿತೋ ದುಕ್ಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಚ ನಿಯ್ಯಾತಿ, ತಸ್ಸ ಹಿ ಕಾಮಾ ಅಪರಿಚ್ಚತ್ತಾ ಭವನ್ತಿ, ಸೋ ಕಾಮೇಹಿ ವಿವೇಚಿಯಮಾನೋ ದುಕ್ಖೇನ ಪಟಿನಿಸ್ಸರತಿ ದನ್ಧಞ್ಚ ಧಮ್ಮಂ ಆಜಾನಾತಿ? ಯೋ ಪನಾಯಂ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತೋ ಅಯಂ ಆದಿತೋಯೇವ ಕಾಮೇಹಿ ಅನತ್ಥಿಕೋ ಭವತಿ. ಸೋ ತತೋ ವಿವೇಚಿಯಮಾನೋ ಖಿಪ್ಪಞ್ಚ ಪಟಿನಿಸ್ಸರತಿ, ಖಿಪ್ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಂ ಆಜಾನಾತಿ. ದುಕ್ಖಾಪಿ ಪಟಿಪದಾ ದುವಿಧಾ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾ ಚ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾ ಚ. ಸುಖಾಪಿ ಪಟಿಪದಾ ದುವಿಧಾ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾ ಚ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾ ಚ. ಸತ್ತಾಪಿ ದುವಿಧಾ ಮುದಿನ್ದ್ರಿಯಾಪಿ ತಿಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಾಪಿ. ಯೇ ಮುದಿನ್ದ್ರಿಯಾ, ತೇ ದನ್ಧಞ್ಚ ಪಟಿನಿಸ್ಸರನ್ತಿ ದನ್ಧಞ್ಚ ಧಮ್ಮಂ ಆಜಾನನ್ತಿ. ಯೇ ತಿಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಾ, ತೇ ಖಿಪ್ಪಞ್ಚ ಪಟಿನಿಸ್ಸರನ್ತಿ, ಖಿಪ್ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಂ ಆಜಾನನ್ತಿ, ಇಮಾ ಚತಸ್ಸೋ ಪಟಿಪದಾ. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ ನಿಯ್ಯಿಂಸು ವಾ ನಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಾ ನಿಯ್ಯಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ತೇ ಇಮಾಹಿ ಏವ ಚತೂಹಿ ಪಟಿಪದಾಹಿ. ಏವಂ ಅರಿಯಾ ಚತುಕ್ಕಮಗ್ಗಂ ಪಞ್ಞಾಪೇನ್ತಿ ಅಬುಧಜನಸೇವಿತಾಯ ಬಾಲಕನ್ತಾಯ ರತ್ತವಾಸಿನಿಯಾ ನನ್ದಿಯಾ ಭವತಣ್ಹಾಯ ಅವಟ್ಟನತ್ಥಂ [ಆವಟ್ಟನತ್ಥಂ (ಸೀ. ಕ.)]. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ನನ್ದಿಯಾವಟ್ಟಸ್ಸ ನಯಸ್ಸ ಭೂಮೀತಿ, ತೇನಾಹ ‘‘ತಣ್ಹಞ್ಚ ಅವಿಜ್ಜಮ್ಪಿ ಚ ಸಮಥೇನಾ’’ತಿ.

೮೨. ವೇಯ್ಯಾಕರಣೇಸು ಹಿ ಯೇ ಕುಸಲಾಕುಸಲಾತಿ ತೇ ದುವಿಧಾ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಾ – ಲೋಕವಟ್ಟಾನುಸಾರೀ ಚ ಲೋಕವಿವಟ್ಟಾನುಸಾರೀ ಚ. ವಟ್ಟಂ ನಾಮ ಸಂಸಾರೋ. ವಿವಟ್ಟಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಕಮ್ಮಕಿಲೇಸಾ ಹೇತು ಸಂಸಾರಸ್ಸ. ತತ್ಥ ಕಮ್ಮಂ ಚೇತನಾ ಚೇತಸಿಕಞ್ಚ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬಂ. ತಂ ಕಥಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ? ಉಪಚಯೇನ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಕಿಲೇಸಾ ಚತೂಹಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೇಹಿ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬಾ. ತೇ ಕತ್ಥ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ? ದಸ ವತ್ಥುಕೇ ಕಿಲೇಸಪುಞ್ಜೇ. ಕತಮಾನಿ ದಸ ವತ್ಥೂನಿ? ಚತ್ತಾರೋ ಆಹಾರಾ, ಚತ್ತಾರೋ ವಿಪಲ್ಲಾಸಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಉಪಾದಾನಾನಿ, ಚತ್ತಾರೋ ಯೋಗಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಗನ್ಥಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಆಸವಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಓಘಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಸಲ್ಲಾ, ಚತಸ್ಸೋ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಯೋ ಚತ್ತಾರಿ ಅಗತಿಗಮನಾನಿ. ಪಠಮೇ ಆಹಾರೇ ಪಠಮೋ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ದುತಿಯೇ ಆಹಾರೇ ದುತಿಯೋ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ತತಿಯೇ ಆಹಾರೇ ತತಿಯೋ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ಚತುತ್ಥೇ ಆಹಾರೇ ಚತುತ್ಥೋ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ. ಪಠಮೇ ವಿಪಲ್ಲಾಸೇ ಪಠಮಂ ಉಪಾದಾನಂ. ದುತಿಯೇ ವಿಪಲ್ಲಾಸೇ ದುತಿಯಂ ಉಪಾದಾನಂ, ತತಿಯೇ ವಿಪಲ್ಲಾಸೇ ತತಿಯಂ ಉಪಾದಾನಂ, ಚತುತ್ಥೇ ವಿಪಲ್ಲಾಸೇ ಚತುತ್ಥಂ ಉಪಾದಾನಂ. ಪಠಮೇ ಉಪಾದಾನೇ ಪಠಮೋ ಯೋಗೋ, ದುತಿಯೇ ಉಪಾದಾನೇ ದುತಿಯೋ ಯೋಗೋ, ತತಿಯೇ ಉಪಾದಾನೇ ತತಿಯೋ ಯೋಗೋ, ಚತುತ್ಥೇ ಉಪಾದಾನೇ ಚತುತ್ಥೋ ಯೋಗೋ. ಪಠಮೇ ಯೋಗೇ ಪಠಮೋ ಗನ್ಥೋ, ದುತಿಯೇ ಯೋಗೇ ದುತಿಯೋ ಗನ್ಥೋ, ತತಿಯೇ ಯೋಗೇ ತತಿಯೋ ಗನ್ಥೋ, ಚತುತ್ಥೇ ಯೋಗೇ ಚತುತ್ಥೋ ಗನ್ಥೋ, ಪಠಮೇ ಗನ್ಥೇ ಪಠಮೋ ಆಸವೋ, ದುತಿಯೇ ಗನ್ಥೇ ದುತಿಯೋ ಆಸವೋ, ತತಿಯೇ ಗನ್ಥೇ ತತಿಯೋ ಆಸವೋ, ಚತುತ್ಥೇ ಗನ್ಥೇ ಚತುತ್ಥೋ ಆಸವೋ. ಪಠಮೇ ಆಸವೇ ಪಠಮೋ ಓಘೋ, ದುತಿಯೇ ಆಸವೇ ದುತಿಯೋ ಓಘೋ, ತತಿಯೇ ಆಸವೇ ತತಿಯೋ ಓಘೋ, ಚತುತ್ಥೇ ಆಸವೇ ಚತುತ್ಥೋ ಓಘೋ. ಪಠಮೇ ಓಘೇ ಪಠಮೋ ಸಲ್ಲೋ, ದುತಿಯೇ ಓಘೇ ದುತಿಯೋ ಸಲ್ಲೋ, ತತಿಯೇ ಓಘೇ ತತಿಯೋ ಸಲ್ಲೋ, ಚತುತ್ಥೇ ಓಘೇ ಚತುತ್ಥೋ ಸಲ್ಲೋ. ಪಠಮೇ ಸಲ್ಲೇ ಪಠಮಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ, ದುತಿಯೇ ಸಲ್ಲೇ ದುತಿಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ, ತತಿಯೇ ಸಲ್ಲೇ ತತಿಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ, ಚತುತ್ಥೇ ಸಲ್ಲೇ ಚತುತ್ಥೀ [ಚತುತ್ಥಾ (ಸೀ.)] ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ, ಪಠಮಾಯಂ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಯಂ ಪಠಮಂ ಅಗತಿಗಮನಂ. ದುತಿಯಾಯಂ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಯಂ ದುತಿಯಂ ಅಗತಿಗಮನಂ. ತತಿಯಾಯಂ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಯಂ ತತಿಯಂ ಅಗತಿಗಮನಂ, ಚತುತ್ಥಿಯಂ [ಚತುತ್ಥಾಯಂ (ಸೀ.)] ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಯಂ ಚತುತ್ಥಂ ಅಗತಿಗಮನಂ.

೮೩. ತತ್ಥ ಯೋ ಚ ಕಬಳೀಕಾರೋ ಆಹಾರೋ ಫಸ್ಸೋ ಆಹಾರೋ, ಇಮೇ ತಣ್ಹಾಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ. ಯೋ ಚ ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾಹಾರೋ ಯೋ ಚ ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರೋ, ಇಮೇ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ. ತತ್ಥ ಯೋ ಚ ‘‘ಅಸುಭೇ ಸುಭ’’ನ್ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ಯೋ ಚ ‘‘ದುಕ್ಖೇ ಸುಖ’’ನ್ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ಇಮೇ ತಣ್ಹಾಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ. ಯೋ ಚ ‘‘ಅನಿಚ್ಚೇ ನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ಯೋ ಚ ‘‘ಅನತ್ತನಿ ಅತ್ತಾ’’ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ಇಮೇ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ. ತತ್ಥ ಯಞ್ಚ ಕಾಮುಪಾದಾನಂ ಯಞ್ಚ ಭವುಪಾದಾನಂ, ಇಮೇ ತಣ್ಹಾಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ. ಯಞ್ಚ ದಿಟ್ಠುಪಾದಾನಂ ಯಞ್ಚ ಅತ್ತವಾದುಪಾದಾನಂ, ಇಮೇ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ. ತತ್ಥ ಯೋ ಚ ಕಾಮಯೋಗೋ, ಯೋ ಚ ಭವಯೋಗೋ, ಇಮೇ ತಣ್ಹಾಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ. ಯೋ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯೋಗೋ, ಯೋ ಚ ಅವಿಜ್ಜಾಯೋಗೋ, ಇಮೇ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ. ತತ್ಥ ಯೋ ಚ ಅಭಿಜ್ಝಾಕಾಯಗನ್ಥೋ, ಯೋ ಚ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ಕಾಯಗನ್ಥೋ, ಇಮೇ ತಣ್ಹಾಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ. ಯೋ ಚ ಪರಾಮಾಸಕಾಯಗನ್ಥೋ, ಯೋ ಚ ಇದಂಸಚ್ಚಾಭಿನಿವೇಸಕಾಯಗನ್ಥೋ, ಇಮೇ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ. ತತ್ಥ ಯೋ ಚ ಕಾಮಾಸವೋ, ಯೋ ಚ ಭವಾಸವೋ, ಇಮೇ ತಣ್ಹಾಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ. ಯೋ ಚ ದಿಟ್ಠಾಸವೋ, ಯೋ ಚ ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋ, ಇಮೇ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ. ತತ್ಥ ಯೋ ಚ ಕಾಮೋಘೋ, ಯೋ ಚ ಭವೋಘೋ, ಇಮೇ ತಣ್ಹಾಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ. ಯೋ ಚ ದಿಟ್ಠೋಘೋ, ಯೋ ಚ ಅವಿಜ್ಜೋಘೋ, ಇಮೇ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ. ತತ್ಥ ಯೋ ಚ ರಾಗಸಲ್ಲೋ, ಯೋ ಚ ದೋಸಸಲ್ಲೋ, ಇಮೇ ತಣ್ಹಾಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ. ಯೋ ಚ ಮಾನಸಲ್ಲೋ, ಯೋ ಚ ಮೋಹಸಲ್ಲೋ, ಇಮೇ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ. ತತ್ಥ ಯಾ ಚ ರೂಪೂಪಗಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ, ಯಾ ಚ ವೇದನೂಪಗಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ, ಇಮೇ ತಣ್ಹಾಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ. ಯಾ ಚ ಸಞ್ಞೂಪಗಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ, ಯಾ ಚ ಸಙ್ಖಾರೂಪಗಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ, ಇಮೇ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ. ತತ್ಥ ಯಞ್ಚ ಛನ್ದಾ ಅಗತಿಗಮನಂ ಯಞ್ಚ ದೋಸಾ ಅಗತಿಗಮನಂ, ಇಮೇ ತಣ್ಹಾಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ. ಯಞ್ಚ ಭಯಾ ಅಗತಿಗಮನಂ, ಯಞ್ಚ ಮೋಹಾ ಅಗತಿಗಮನಂ, ಇಮೇ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ.

೮೪. ತತ್ಥ ಕಬಳೀಕಾರೇ ಆಹಾರೇ ‘‘ಅಸುಭೇ ಸುಭ’’ನ್ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ಫಸ್ಸೇ ಆಹಾರೇ ‘‘ದುಕ್ಖೇ ಸುಖ’’ನ್ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಆಹಾರೇ ‘‘ಅನಿಚ್ಚೇ ನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾಯ ಆಹಾರೇ ‘‘ಅನತ್ತನಿ ಅತ್ತಾ’’ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ. ಪಠಮೇ ವಿಪಲ್ಲಾಸೇ ಠಿತೋ ಕಾಮೇ ಉಪಾದಿಯತಿ, ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ಕಾಮುಪಾದಾನಂ; ದುತಿಯೇ ವಿಪಲ್ಲಾಸೇ ಠಿತೋ ಅನಾಗತಂ ಭವಂ ಉಪಾದಿಯತಿ, ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ಭವುಪಾದಾನಂ; ತತಿಯೇ ವಿಪಲ್ಲಾಸೇ ಠಿತೋ ಸಂಸಾರಾಭಿನನ್ದಿನಿಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ಉಪಾದಿಯತಿ, ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ದಿಟ್ಠುಪಾದಾನಂ; ಚತುತ್ಥೇ ವಿಪಲ್ಲಾಸೇ ಠಿತೋ ಅತ್ತಾನಂ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಉಪಾದಿಯತಿ, ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ಅತ್ತವಾದುಪಾದಾನಂ.

ಕಾಮುಪಾದಾನೇನ ಕಾಮೇಹಿ ಸಂಯುಜ್ಜತಿ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಕಾಮಯೋಗೋ; ಭವುಪಾದಾನೇನ ಭವೇಹಿ ಸಂಯುಜ್ಜತಿ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಭವಯೋಗೋ; ದಿಟ್ಠುಪಾದಾನೇನ ಪಾಪಿಕಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಂಯುಜ್ಜತಿ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ದಿಟ್ಠಿಯೋಗೋ; ಅತ್ತವಾದುಪಾದಾನೇನ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಸಂಯುಜ್ಜತಿ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಅವಿಜ್ಜಾಯೋಗೋ.

ಪಠಮೇ ಯೋಗೇ ಠಿತೋ ಅಭಿಜ್ಝಾಯ ಕಾಯಂ ಗನ್ಥತಿ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಅಭಿಜ್ಝಾಕಾಯಗನ್ಥೋ; ದುತಿಯೇ ಯೋಗೇ ಠಿತೋ ಬ್ಯಾಪಾದೇನ ಕಾಯಂ ಗನ್ಥತಿ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಬ್ಯಾಪಾದಕಾಯಗನ್ಥೋ; ತತಿಯೇ ಯೋಗೇ ಠಿತೋ ಪರಾಮಾಸೇನ ಕಾಯಂ ಗನ್ಥತಿ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪರಾಮಾಸಕಾಯಗನ್ಥೋ; ಚತುತ್ಥೇ ಯೋಗೇ ಠಿತೋ ಇದಂಸಚ್ಚಾಭಿನಿವೇಸೇನ ಕಾಯಂ ಗನ್ಥತಿ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಇದಂಸಚ್ಚಾಭಿನಿವೇಸಕಾಯಗನ್ಥೋ.

ತಸ್ಸ ಏವಂಗನ್ಥಿತಾ ಕಿಲೇಸಾ ಆಸವನ್ತಿ. ಕುತೋ ಚ ವುಚ್ಚತಿ ಆಸವನ್ತೀತಿ? ಅನುಸಯತೋ ವಾ ಪರಿಯುಟ್ಠಾನತೋ ವಾ. ತತ್ಥ ಅಭಿಜ್ಝಾಕಾಯಗನ್ಥೇನ ಕಾಮಾಸವೋ, ಬ್ಯಾಪಾದಕಾಯಗನ್ಥೇನ ಭವಾಸವೋ, ಪರಾಮಾಸಕಾಯಗನ್ಥೇನ ದಿಟ್ಠಾಸವೋ, ಇದಂಸಚ್ಚಾಭಿನಿವೇಸಕಾಯಗನ್ಥೇನ ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋ.

ತಸ್ಸ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಆಸವಾ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಗತಾ ಓಘಾ ಭವನ್ತಿ. ಇತಿ ಆಸವವೇಪುಲ್ಲಾ ಓಘವೇಪುಲ್ಲಂ. ತತ್ಥ ಕಾಮಾಸವೇನ ಕಾಮೋಘೋ, ಭವಾಸವೇನ ಭವೋಘೋ, ದಿಟ್ಠಾಸವೇನ ದಿಟ್ಠೋಘೋ, ಅವಿಜ್ಜಾಸವೇನ ಅವಿಜ್ಜೋಘೋ.

ತಸ್ಸ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಓಘಾ ಅನುಸಯಸಹಗತಾ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ ಹದಯಂ ಆಹಚ್ಚ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ, ತೇನ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಸಲ್ಲಾಇತಿ. ತತ್ಥ ಕಾಮೋಘೇನ ರಾಗಸಲ್ಲೋ, ಭವೋಘೇನ ದೋಸಸಲ್ಲೋ, ದಿಟ್ಠೋಘೇನ ಮಾನಸಲ್ಲೋ, ಅವಿಜ್ಜೋಘೇನ ಮೋಹಸಲ್ಲೋ.

ತಸ್ಸ ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಸಲ್ಲೇಹಿ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಂ [ಪರಿಯಾದಿಣ್ಣಂ (ಕ.)] ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಚತೂಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಸಣ್ಠಹತಿ ರೂಪೇ ವೇದನಾಯ ಸಞ್ಞಾಯ ಸಙ್ಖಾರೇಸು. ತತ್ಥ ರಾಗಸಲ್ಲೇನ ನನ್ದೂಪಸೇಚನೇನ ವಿಞ್ಞಾಣೇನ ರೂಪೂಪಗಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ, ದೋಸಸಲ್ಲೇನ ನನ್ದೂಪಸೇಚನೇನ ವಿಞ್ಞಾಣೇನ ವೇದನೂಪಗಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ, ಮಾನಸಲ್ಲೇನ ನನ್ದೂಪಸೇಚನೇನ ವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಸಞ್ಞೂಪಗಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ, ಮೋಹಸಲ್ಲೇನ ನನ್ದೂಪಸೇಚನೇನ ವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಸಙ್ಖಾರೂಪಗಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ.

ತಸ್ಸ ಇಮಾಹಿ ಚತೂಹಿ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತೀಹಿ ಉಪತ್ಥದ್ಧಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಅಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ ಛನ್ದಾ ದೋಸಾ ಭಯಾ ಮೋಹಾ. ತತ್ಥ ರಾಗೇನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ದೋಸೇನ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಭಯೇನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಮೋಹೇನ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಇತಿ ಖೋ ತಞ್ಚ ಕಮ್ಮಂ ಇಮೇ ಚ ಕಿಲೇಸಾ, ಏಸ ಹೇತು ಸಂಸಾರಸ್ಸ, ಏವಂ ಸಬ್ಬೇ ಕಿಲೇಸಾ ಚತೂಹಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೇಹಿ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬಾ.

೮೫. ತತ್ಥ ಇಮಾ ಚತಸ್ಸೋ ದಿಸಾ ಕಬಳೀಕಾರೋ ಆಹಾರೋ ‘‘ಅಸುಭೇ ಸುಭ’’ನ್ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ಕಾಮುಪಾದಾನಂ, ಕಾಮಯೋಗೋ, ಅಭಿಜ್ಝಾಕಾಯಗನ್ಥೋ, ಕಾಮಾಸವೋ, ಕಾಮೋಘೋ, ರಾಗಸಲ್ಲೋ, ರೂಪೂಪಗಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ, ಛನ್ದಾ ಅಗತಿಗಮನನ್ತಿ ಪಠಮಾ ದಿಸಾ.

ಫಸ್ಸೋ ಆಹಾರೋ, ‘‘ದುಕ್ಖೇ ಸುಖ’’ನ್ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ಭವುಪಾದಾನಂ, ಭವಯೋಗೋ, ಬ್ಯಾಪಾದಕಾಯಗನ್ಥೋ, ಭವಾಸವೋ, ಭವೋಘೋ, ದೋಸಸಲ್ಲೋ, ವೇದನೂಪಗಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ, ದೋಸಾ ಅಗತಿಗಮನನ್ತಿ ದುತಿಯಾ ದಿಸಾ.

ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರೋ ‘‘ಅನಿಚ್ಚೇ ನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ದಿಟ್ಠುಪಾದಾನಂ, ದಿಟ್ಠಿಯೋಗೋ ಪರಾಮಾಸಕಾಯಗನ್ಥೋ, ದಿಟ್ಠಾಸವೋ, ದಿಟ್ಠೋಘೋ, ಮಾನಸಲ್ಲೋ, ಸಞ್ಞೂಪಗಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ, ಭಯಾ ಅಗತಿಗಮನನ್ತಿ ತತಿಯಾ ದಿಸಾ.

ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾಹಾರೋ ‘‘ಅನತ್ತನಿ ಅತ್ತಾ’’ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ಅತ್ತವಾದುಪಾದಾನಂ, ಅವಿಜ್ಜಾಯೋಗೋ, ಇದಂಸಚ್ಚಾಭಿನಿವೇಸಕಾಯಗನ್ಥೋ, ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋ, ಅವಿಜ್ಜೋಘೋ, ಮೋಹಸಲ್ಲೋ, ಸಙ್ಖಾರೂಪಗಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ, ಮೋಹಾ ಅಗತಿಗಮನನ್ತಿ ಚತುತ್ಥೀ ದಿಸಾ.

ತತ್ಥ ಯೋ ಚ ಕಬಳೀಕಾರೋ ಆಹಾರೋ ಯೋ ಚ ‘‘ಅಸುಭೇ ಸುಭ’’ನ್ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ಕಾಮುಪಾದಾನಂ, ಕಾಮಯೋಗೋ, ಅಭಿಜ್ಝಾಕಾಯಗನ್ಥೋ, ಕಾಮಾಸವೋ, ಕಾಮೋಘೋ, ರಾಗಸಲ್ಲೋ, ರೂಪೂಪಗಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ ಛನ್ದಾ ಅಗತಿಗಮನನ್ತಿ, ಇಮೇಸಂ ದಸನ್ನಂ ಸುತ್ತಾನಂ ಏಕೋ ಅತ್ಥೋ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನಂ. ಇಮೇ ರಾಗಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ.

ತತ್ಥ ಯೋ ಚ ಫಸ್ಸೋ ಆಹಾರೋ ಯೋ ಚ ‘‘ದುಕ್ಖೇ ಸುಖ’’ನ್ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ಭವುಪಾದಾನಂ, ಭವಯೋಗೋ, ಬ್ಯಾಪಾದಕಾಯಗನ್ಥೋ, ಭವಾಸವೋ, ಭವೋಘೋ, ದೋಸಸಲ್ಲೋ, ವೇದನೂಪಗಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ, ದೋಸಾ ಅಗತಿಗಮನನ್ತಿ ಇಮೇಸಂ ದಸನ್ನಂ ಸುತ್ತಾನಂ ಏಕೋ ಅತ್ಥೋ ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನಂ, ಇಮೇ ದೋಸಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ.

ತತ್ಥ ಯೋ ಚ ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರೋ ಯೋ ಚ ‘‘ಅನಿಚ್ಚೇ ನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ದಿಟ್ಠುಪಾದಾನಂ, ದಿಟ್ಠಿಯೋಗೋ, ಪರಾಮಾಸಕಾಯಗನ್ಥೋ, ದಿಟ್ಠಾಸವೋ, ದಿಟ್ಠೋಘೋ, ಮಾನಸಲ್ಲೋ, ಸಞ್ಞೂಪಗಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ, ಭಯಾ ಅಗತಿಗಮನನ್ತಿ ಇಮೇಸಂ ದಸನ್ನಂ ಸುತ್ತಾನಂ ಏಕೋ ಅತ್ಥೋ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನಂ. ಇಮೇ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಸ್ಸ ಮನ್ದಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ.

ತತ್ಥ ಯೋ ಚ ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾಹಾರೋ ಯೋ ಚ ‘‘ಅನತ್ತನಿ ಅತ್ತಾ’’ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ಅತ್ತವಾದುಪಾದಾನಂ, ಅವಿಜ್ಜಾಯೋಗೋ, ಇದಂಸಚ್ಚಾಭಿನಿವೇಸಕಾಯಗನ್ಥೋ, ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋ, ಅವಿಜ್ಜೋಘೋ, ಮೋಹಸಲ್ಲೋ, ಸಙ್ಖಾರೂಪಗಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ, ಮೋಹಾ ಅಗತಿಗಮನನ್ತಿ, ಇಮೇಸಂ ದಸನ್ನಂ ಸುತ್ತಾನಂ ಏಕೋ ಅತ್ಥೋ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನಂ. ಇಮೇ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಸ್ಸ ಉದತ್ತಸ್ಸ [ಉದತ್ಥಸ್ಸ (ಸೀ. ಕ.)] ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ.

ತತ್ಥ ಯೋ ಚ ಕಬಳೀಕಾರೋ ಆಹಾರೋ ಯೋ ಚ ಫಸ್ಸೋ ಆಹಾರೋ, ಇಮೇ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೇನ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖೇನ ಪರಿಞ್ಞಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರೋ ಸುಞ್ಞತಾಯ, ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾಹಾರೋ ಅನಿಮಿತ್ತೇನ, ತತ್ಥ ಯೋ ಚ ‘‘ಅಸುಭೇ ಸುಭ’’ನ್ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ಯೋ ಚ ‘‘ದುಕ್ಖೇ ಸುಖ’’ನ್ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ಇಮೇ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೇನ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖೇನ ಪಹಾನಂ ಅಬ್ಭತ್ಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ‘‘ಅನಿಚ್ಚೇ ನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ ಸುಞ್ಞತಾಯ, ‘‘ಅನತ್ತನಿ ಅತ್ತಾ’’ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ ಅನಿಮಿತ್ತೇನ. ತತ್ಥ ಕಾಮುಪಾದಾನಞ್ಚ ಭವುಪಾದಾನಞ್ಚ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೇನ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖೇನ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ದಿಟ್ಠುಪಾದಾನಂ ಸುಞ್ಞತಾಯ, ಅತ್ತವಾದುಪಾದಾನಂ ಅನಿಮಿತ್ತೇನ. ತತ್ಥ ಕಾಮಯೋಗೋ ಚ ಭವಯೋಗೋ ಚ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೇನ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖೇನ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ದಿಟ್ಠಿಯೋಗೋ ಸುಞ್ಞತಾಯ, ಅವಿಜ್ಜಾಯೋಗೋ ಅನಿಮಿತ್ತೇನ. ತತ್ಥ ಅಭಿಜ್ಝಾಕಾಯಗನ್ಥೋ ಚ ಬ್ಯಾಪಾದಕಾಯಗನ್ಥೋ ಚ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೇನ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖೇನ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಪರಾಮಾಸಕಾಯಗನ್ಥೋ ಸುಞ್ಞತಾಯ, ಇದಂಸಚ್ಚಾಭಿನಿವೇಸಕಾಯಗನ್ಥೋ ಅನಿಮಿತ್ತೇನ.

ತತ್ಥ ಕಾಮಾಸವೋ ಚ ಭವಾಸವೋ ಚ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೇನ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖೇನ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ದಿಟ್ಠಾಸವೋ ಸುಞ್ಞತಾಯ, ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋ ಅನಿಮಿತ್ತೇನ. ತತ್ಥ ಕಾಮೋಘೋ ಚ ಭವೋಘೋ ಚ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೇನ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖೇನ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ದಿಟ್ಠೋಘೋ ಸುಞ್ಞತಾಯ, ಅವಿಜ್ಜೋಘೋ ಅನಿಮಿತ್ತೇನ. ತತ್ಥ ರಾಗಸಲ್ಲೋ ಚ ದೋಸಸಲ್ಲೋ ಚ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೇನ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖೇನ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಮಾನಸಲ್ಲೋ ಸುಞ್ಞತಾಯ, ಮೋಹಸಲ್ಲೋ ಅನಿಮಿತ್ತೇನ. ತತ್ಥ ರೂಪೂಪಗಾ ಚ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ ವೇದನೂಪಗಾ ಚ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೇನ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖೇನ ಪರಿಞ್ಞಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಸಞ್ಞೂಪಗಾ ಸುಞ್ಞತಾಯ, ಸಙ್ಖಾರೂಪಗಾ ಅನಿಮಿತ್ತೇನ.

ತತ್ಥ ಛನ್ದಾ ಚ ಅಗತಿಗಮನಂ ದೋಸಾ ಚ ಅಗತಿಗಮನಂ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೇನ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖೇನ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಭಯಾ ಅಗತಿಗಮನಂ ಸುಞ್ಞತಾಯ, ಮೋಹಾ ಅಗತಿಗಮನಂ ಅನಿಮಿತ್ತೇನ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖೇನ ಪಹಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಇತಿ ಸಬ್ಬೇ ಲೋಕವಟ್ಟಾನುಸಾರಿನೋ ಧಮ್ಮಾ ನಿಯ್ಯನ್ತಿ. ತೇ ಲೋಕಾ ತೀಹಿ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖೇಹಿ.

೮೬. ತತ್ರಿದಂ ನಿಯ್ಯಾನಂ –

ಚತಸ್ಸೋ ಪಟಿಪದಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಝಾನಾನಿ, ಚತ್ತಾರೋ ವಿಹಾರಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಅಬ್ಭುತಾ ಧಮ್ಮಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾನಿ, ಚತಸ್ಸೋ ಸಮಾಧಿಭಾವನಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಸುಖಭಾಗಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ, ಚತಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಾಣಾ.

ಪಠಮಾ ಪಟಿಪದಾ ಪಠಮಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ, ದುತಿಯಾ ಪಟಿಪದಾ ದುತಿಯಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ, ತತಿಯಾ ಪಟಿಪದಾ ತತಿಯಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ, ಚತುತ್ಥೀ ಪಟಿಪದಾ ಚತುತ್ಥಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ. ಪಠಮಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ, ದುತಿಯಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ, ತತಿಯಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ತತಿಯಂ ಝಾನಂ. ಚತುತ್ಥಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ. ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಪಠಮೋ ವಿಹಾರೋ, ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ದುತಿಯೋ ವಿಹಾರೋ, ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ತತಿಯೋ ವಿಹಾರೋ, ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಚತುತ್ಥೋ ವಿಹಾರೋ. ಪಠಮೋ ವಿಹಾರೋ ಪಠಮಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಂ, ದುತಿಯೋ ವಿಹಾರೋ ದುತಿಯಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಂ, ತತಿಯೋ ವಿಹಾರೋ ತತಿಯಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಂ, ಚತುತ್ಥೋ ವಿಹಾರೋ ಚತುತ್ಥಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಂ. ಪಠಮಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಂ ಪಠಮೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ, ದುತಿಯಂ ದುತಿಯೋ, ತತಿಯಂ ತತಿಯೋ, ಚತುತ್ಥಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಂ ಚತುತ್ಥೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ. ಪಠಮೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಪಠಮಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ, ದುತಿಯೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ದುತಿಯಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ, ತತಿಯೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ತತಿಯಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ, ಚತುತ್ಥೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಚತುತ್ಥಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ. ಪಠಮಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಪಠಮಾ ಸಮಾಧಿಭಾವನಾ, ದುತಿಯಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ದುತಿಯಾ ಸಮಾಧಿಭಾವನಾ, ತತಿಯಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ತತಿಯಾ ಸಮಾಧಿಭಾವನಾ, ಚತುತ್ಥಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಚತುತ್ಥೀ ಸಮಾಧಿಭಾವನಾ. ಪಠಮಾ ಸಮಾಧಿಭಾವನಾ ಪಠಮೋ ಸುಖಭಾಗಿಯೋ ಧಮ್ಮೋ, ದುತಿಯಾ ಸಮಾಧಿಭಾವನಾ ದುತಿಯೋ ಸುಖಭಾಗಿಯೋ ಧಮ್ಮೋ, ತತಿಯಾ ಸಮಾಧಿಭಾವನಾ ತತಿಯೋ ಸುಖಭಾಗಿಯೋ ಧಮ್ಮೋ, ಚತುತ್ಥೀ ಸಮಾಧಿಭಾವನಾ ಚತುತ್ಥೋ ಸುಖಭಾಗಿಯೋ ಧಮ್ಮೋ. ಪಠಮೋ ಸುಖಭಾಗಿಯೋ ಧಮ್ಮೋ ಪಠಮಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ, ದುತಿಯೋ ಸುಖಭಾಗಿಯೋ ಧಮ್ಮೋ ದುತಿಯಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ, ತತಿಯೋ ಸುಖಭಾಗಿಯೋ ಧಮ್ಮೋ ತತಿಯಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ, ಚತುತ್ಥೋ ಸುಖಭಾಗಿಯೋ ಧಮ್ಮೋ ಚತುತ್ಥಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ. ಪಠಮಾ ಪಟಿಪದಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ [ಬಹುಲಿಕತಾ (ಕ.)] ಪಠಮಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ದುತಿಯಾ ಪಟಿಪದಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ದುತಿಯಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ತತಿಯಾ ಪಟಿಪದಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ತತಿಯಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಚತುತ್ಥೀ ಪಟಿಪದಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಚತುತ್ಥಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಪಠಮೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ದುತಿಯೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ತತಿಯೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಚತುತ್ಥೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ.

ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಪಠಮಂ ವಿಹಾರಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ದುತಿಯಂ ವಿಹಾರಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ತತಿಯಂ ವಿಹಾರಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಚತುತ್ಥಂ ವಿಹಾರಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಪಠಮೋ ವಿಹಾರೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಅನುಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅನುಪ್ಪಾದಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ದುತಿಯೋ ವಿಹಾರೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ತತಿಯೋ ವಿಹಾರೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಅನುಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಚತುತ್ಥೋ ವಿಹಾರೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಠಿತಿಂ ಅಸಮ್ಮೋಸಂ ಭಿಯ್ಯೋಭಾವಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಪಠಮಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಮಾನಪ್ಪಹಾನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ದುತಿಯಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಆಲಯಸಮುಗ್ಘಾತಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ತತಿಯಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಅವಿಜ್ಜಾಪಹಾನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಚತುತ್ಥಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಭವೂಪಸಮಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಮಾನಪ್ಪಹಾನಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಸಚ್ಚಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಆಲಯಸಮುಗ್ಘಾತೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಚಾಗಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಅವಿಜ್ಜಾಪಹಾನಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಪಞ್ಞಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಭವೂಪಸಮೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಉಪಸಮಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಸಚ್ಚಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಛನ್ದಸಮಾಧಿಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಚಾಗಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ವೀರಿಯಸಮಾಧಿಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಪಞ್ಞಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಉಪಸಮಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ವೀಮಂಸಾಸಮಾಧಿಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಛನ್ದಸಮಾಧಿ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ವೀರಿಯಸಮಾಧಿ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ತಪಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಬುದ್ಧಿಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ವೀಮಂಸಾಸಮಾಧಿ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಸಬ್ಬೂಪಧಿಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ. ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಮೇತ್ತಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ತಪೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಕರುಣಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಬುದ್ಧಿ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಮುದಿತಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಸಬ್ಬೂಪಧಿಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಉಪೇಕ್ಖಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ.

೮೭. ತತ್ಥ ಇಮಾ ಚತಸ್ಸೋ ದಿಸಾ ಪಠಮಾ ಪಟಿಪದಾ ಪಠಮೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೋ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಪಠಮೋ ವಿಹಾರೋ ಪಠಮೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನೋ ಪಠಮೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಚ್ಚಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಛನ್ದಸಮಾಧಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ ಮೇತ್ತಾ ಇತಿ ಪಠಮಾ ದಿಸಾ.

ದುತಿಯಾ ಪಟಿಪದಾ ದುತಿಯೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೋ ದುತಿಯೋ ವಿಹಾರೋ ದುತಿಯೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನೋ ದುತಿಯೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಭವಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ವೀರಿಯಸಮಾಧಿ ತಪೋ ಕರುಣಾ ಇತಿ ದುತಿಯಾ ದಿಸಾ.

ತತಿಯಾ ಪಟಿಪದಾ ತತಿಯೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೋ ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ತತಿಯೋ ವಿಹಾರೋ ತತಿಯೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನೋ ತತಿಯೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಪಞ್ಞಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿ ಬುದ್ಧಿ ಮುದಿತಾ ಇತಿ ತತಿಯಾ ದಿಸಾ.

ಚತುತ್ಥೀ ಪಟಿಪದಾ ಚತುತ್ಥೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೋ ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಚತುತ್ಥೋ ವಿಹಾರೋ ಚತುತ್ಥೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನೋ ಚತುತ್ಥೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಉಪಸಮಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ವೀಮಂಸಾಸಮಾಧಿ ಸಬ್ಬೂಪಧಿಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೋ ಉಪೇಕ್ಖಾ ಇತಿ ಚತುತ್ಥೀ ದಿಸಾ.

ತತ್ಥ ಪಠಮಾ ಪಟಿಪದಾ ಪಠಮೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೋ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಪಠಮೋ ವಿಹಾರೋ ಪಠಮೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನೋ ಪಠಮೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಚ್ಚಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಛನ್ದಸಮಾಧಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ, ಮೇತ್ತಾ ಇತಿ ಇಮೇಸಂ ದಸನ್ನಂ ಸುತ್ತಾನಂ ಏಕೋ ಅತ್ಥೋ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನಂ. ಇದಂ ರಾಗಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಭೇಸಜ್ಜಂ.

ದುತಿಯಾ ಪಟಿಪದಾ ದುತಿಯೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೋ ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ದುತಿಯೋ ವಿಹಾರೋ ದುತಿಯೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನೋ ದುತಿಯೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಚಾಗಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ವೀರಿಯಸಮಾಧಿ ತಪೋ ಕರುಣಾ ಇತಿ ಇಮೇಸಂ ದಸನ್ನಂ ಸುತ್ತಾನಂ ಏಕೋ ಅತ್ಥೋ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನಂ. ಇದಂ ದೋಸಚರಿತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಭೇಸಜ್ಜಂ.

ತತಿಯಾ ಪಟಿಪದಾ ತತಿಯೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೋ ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ತತಿಯೋ ವಿಹಾರೋ ತತಿಯೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನೋ ತತಿಯೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಪಞ್ಞಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿ ಬುದ್ಧಿ ಮುದಿತಾ ಇತಿ ಇಮೇಸಂ ದಸನ್ನಂ ಸುತ್ತಾನಂ ಏಕೋ ಅತ್ಥೋ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನಂ. ಇದಂ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಸ್ಸ ಮನ್ದಸ್ಸ ಭೇಸಜ್ಜಂ.

ಚತುತ್ಥೀ ಪಟಿಪದಾ ಚತುತ್ಥೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೋ ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಚತುತ್ಥೋ ವಿಹಾರೋ ಚತುತ್ಥೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನೋ ಚತುತ್ಥೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಉಪಸಮಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ವೀಮಂಸಾಸಮಾಧಿ ಸಬ್ಬೂಪಧಿಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೋ ಉಪೇಕ್ಖಾ ಇತಿ ಇಮೇಸಂ ದಸನ್ನಂ ಸುತ್ತಾನಂ ಏಕೋ ಅತ್ಥೋ, ಬ್ಯಞ್ಜನಮೇವ ನಾನಂ. ಇದಂ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಸ್ಸ ಉದತ್ತಸ್ಸ ಭೇಸಜ್ಜಂ.

ತತ್ಥ ದುಕ್ಖಾ ಚ ಪಟಿಪದಾ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾ ದುಕ್ಖಾ ಚ ಪಟಿಪದಾ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ, ಸುಖಾ ಪಟಿಪದಾ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾ ಸುಞ್ಞತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ, ಸುಖಾ ಪಟಿಪದಾ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾ ಅನಿಮಿತ್ತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ.

ತತ್ಥ ಕಾಯೇ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸಿತಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಞ್ಚ ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸಿತಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ, ಚಿತ್ತೇ ಚಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸಿತಾ ಸುಞ್ಞತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ. ಧಮ್ಮೇಸು ಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸಿತಾ ಅನಿಮಿತ್ತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ.

ತತ್ಥ ಪಠಮಞ್ಚ ಝಾನಂ ದುತಿಯಞ್ಚ ಝಾನಂ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ, ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಸುಞ್ಞತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ, ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಅನಿಮಿತ್ತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ.

ತತ್ಥ ಪಠಮೋ ಚ ವಿಹಾರೋ ದುತಿಯೋ ಚ ವಿಹಾರೋ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ, ತತಿಯೋ ವಿಹಾರೋ ಸುಞ್ಞತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ, ಚತುತ್ಥೋ ವಿಹಾರೋ ಅನಿಮಿತ್ತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ.

ಯತ್ಥ ಪಠಮಞ್ಚ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಂ ದುತಿಯಞ್ಚ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಂ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ, ತತಿಯಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಂ ಸುಞ್ಞತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ, ಚತುತ್ಥಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಂ ಅನಿಮಿತ್ತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ.

ತತ್ಥ ಮಾನಪ್ಪಹಾನಞ್ಚ ಆಲಯಸಮುಗ್ಘಾತೋ ಚ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ, ಅವಿಜ್ಜಾಪಹಾನಂ ಸುಞ್ಞತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ, ಭವೂಪಸಮೋ ಅನಿಮಿತ್ತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ.

ತತ್ಥ ಸಚ್ಚಾಧಿಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಚಾಗಾಧಿಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ, ಪಞ್ಞಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಸುಞ್ಞತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ, ಉಪಸಮಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಅನಿಮಿತ್ತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ.

ತತ್ಥ ಛನ್ದಸಮಾಧಿ ಚ ವೀರಿಯಸಮಾಧಿ ಚ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ, ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿ ಸುಞ್ಞತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ, ವೀಮಂಸಾಸಮಾಧಿ ಅನಿಮಿತ್ತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ.

ತತ್ಥ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ ಚ ತಪೋ ಚ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ, ಬುದ್ಧಿ ಸುಞ್ಞತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ ಸಬ್ಬೂಪಧಿಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೋ ಅನಿಮಿತ್ತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ.

ತತ್ಥ ಮೇತ್ತಾ ಚ ಕರುಣಾ ಚ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ, ಮುದಿತಾ ಸುಞ್ಞತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ ಉಪೇಕ್ಖಾ ಅನಿಮಿತ್ತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ.

ತೇಸಂ ವಿಕ್ಕೀಳಿತಂ. ಚತ್ತಾರೋ ಆಹಾರಾ ತೇಸಂ ಪಟಿಪಕ್ಖೋ ಚತಸ್ಸೋ ಪಟಿಪದಾ…ಪೇ… ಚತ್ತಾರೋ ವಿಪಲ್ಲಾಸಾ ತೇಸಂ ಪಟಿಪಕ್ಖೋ ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ. ಚತ್ತಾರಿ ಉಪಾದಾನಾನಿ ತೇಸಂ ಪಟಿಪಕ್ಖೋ ಚತ್ತಾರಿ ಝಾನಾನಿ. ಚತ್ತಾರೋ ಯೋಗಾ ತೇಸಂ ಪಟಿಪಕ್ಖೋ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಹಾರಾ. ಚತ್ತಾರೋ ಗನ್ಥಾ ತೇಸಂ ಪಟಿಪಕ್ಖೋ ಚತ್ತಾರೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾ. ಚತ್ತಾರೋ ಆಸವಾ ತೇಸಂ ಪಟಿಪಕ್ಖೋ ಚತ್ತಾರೋ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಅಬ್ಭುತಾ ಧಮ್ಮಾ. ಚತ್ತಾರೋ ಓಘಾ ತೇಸಂ ಪಟಿಪಕ್ಖೋ ಚತ್ತಾರಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾನಿ. ಚತ್ತಾರೋ ಸಲ್ಲಾ ತೇಸಂ ಪಟಿಪಕ್ಖೋ ಚತಸ್ಸೋ ಸಮಾಧಿಭಾವನಾ. ಚತಸ್ಸೋ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಯೋ ತಾಸಂ ಪಟಿಪಕ್ಖೋ ಚತ್ತಾರೋ ಸುಖಭಾಗಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ. ಚತ್ತಾರಿ ಅಗತಿಗಮನಾನಿ ತೇಸಂ ಪಟಿಪಕ್ಖೋ ಚತಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಾಣಾ.

ಸೀಹಾ ಬುದ್ಧಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ಸಾವಕಾ ಚ ಹತರಾಗದೋಸಮೋಹಾ, ತೇಸಂ ವಿಕ್ಕೀಳಿತಂ ಭಾವನಾ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾ ಬ್ಯನ್ತೀಕಿರಿಯಾ ಚ. ವಿಕ್ಕೀಳಿತಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ವಿಕ್ಕೀಳಿತಂ ವಿಪರಿಯಾಸಾನಧಿಟ್ಠಾನಞ್ಚ. ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಸದ್ಧಮ್ಮಗೋಚರೋ ವಿಪರಿಯಾಸಾ ಕಿಲೇಸಗೋಚರೋ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಸೀಹವಿಕ್ಕೀಳಿತಸ್ಸ ಚ ನಯಸ್ಸ ದಿಸಾಲೋಚನಸ್ಸ ಚ ನಯಸ್ಸ ಭೂಮೀತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯೋ ನೇತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೇಹಿ ಸಂಕಿಲೇಸೇ’’ತಿ. ವೇಯ್ಯಾಕರಣೇಸು ಹಿ ಯೇ ‘‘ಕುಸಲಾಕುಸಲಾ’’ತಿ ಚ.

ತತ್ಥ ಯೇ ದುಕ್ಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಚ ನಿಯ್ಯನ್ತಿ, ಇಮೇ ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ; ಯೇ ಸುಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಚ ನಿಯ್ಯನ್ತಿ, ಇಮೇ ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ. ತೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಅಯಂ ಸಂಕಿಲೇಸೋ, ಚತ್ತಾರೋ ಆಹಾರಾ, ಚತ್ತಾರೋ ವಿಪಲ್ಲಾಸಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಉಪಾದಾನಾನಿ, ಚತ್ತಾರೋ ಯೋಗಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಗನ್ಥಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಆಸವಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಓಘಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಸಲ್ಲಾ, ಚತಸ್ಸೋ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಯೋ, ಚತ್ತಾರಿ ಅಗತಿಗಮನಾನೀತಿ. ತೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಇದಂ ವೋದಾನಂ, ಚತಸ್ಸೋ ಪಟಿಪದಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಝಾನಾನಿ, ಚತ್ತಾರೋ ವಿಹಾರಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಅಬ್ಭುತಾ ಧಮ್ಮಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾನಿ, ಚತಸ್ಸೋ ಸಮಾಧಿಭಾವನಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಸುಖಭಾಗಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ, ಚತಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಾಣಾ ಇತಿ.

೮೮. ತತ್ಥ ಯೇ ದುಕ್ಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಚ ನಿಯ್ಯನ್ತಿ ಇಮೇ ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ. ಯೇ ಸುಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಚ ನಿಯ್ಯನ್ತಿ, ಇಮೇ ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ. ತತ್ಥ ಯೋ ಸುಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾಯ ನಿಯ್ಯಾತಿ, ಅಯಂ ಉಗ್ಘಟಿತಞ್ಞೂ. ಯೋ ಸಾಧಾರಣಾಯ, ಅಯಂ ವಿಪಞ್ಚಿತಞ್ಞೂ. ಯೋ ದುಕ್ಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾಯ ನಿಯ್ಯಾತಿ, ಅಯಂ ನೇಯ್ಯೋ.

ತತ್ಥ ಭಗವಾ ಉಗ್ಘಟಿತಞ್ಞುಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸಮಥಂ ಉಪದಿಸತಿ, ನೇಯ್ಯಸ್ಸ ವಿಪಸ್ಸನಂ, ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಂ ವಿಪಞ್ಚಿತಞ್ಞುಸ್ಸ. ತತ್ಥ ಭಗವಾ ಉಗ್ಘಟಿತಞ್ಞುಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಮುದುಕಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಉಪದಿಸತಿ, ತಿಕ್ಖಂ ನೇಯ್ಯಸ್ಸ, ಮುದುತಿಕ್ಖಂ ವಿಪಞ್ಚಿತಞ್ಞುಸ್ಸ, ತತ್ಥ ಭಗವಾ ಉಗ್ಘಟಿತಞ್ಞುಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಯತಿ, ಸಂಖಿತ್ತವಿತ್ಥಾರೇನ ವಿಪಞ್ಚಿತಞ್ಞುಸ್ಸ, ವಿತ್ಥಾರೇನ ನೇಯ್ಯಸ್ಸ. ತತ್ಥ ಭಗವಾ ಉಗ್ಘಟಿತಞ್ಞುಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಉಪದಿಸತಿ, ವಿಪಞ್ಚಿತಞ್ಞುಸ್ಸ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಉಪದಿಸತಿ, ನೇಯ್ಯಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಉಪದಿಸತಿ. ತತ್ಥ ಭಗವಾ ಉಗ್ಘಟಿತಞ್ಞುಸ್ಸ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಿಕ್ಖಂ ಪಞ್ಞಾಪಯತಿ, ಅಧಿಚಿತ್ತಂ ವಿಪಞ್ಚಿತಞ್ಞುಸ್ಸ, ಅಧಿಸೀಲಂ ನೇಯ್ಯಸ್ಸ.

ತತ್ಥ ಯೇ ದುಕ್ಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಚ ನಿಯ್ಯನ್ತಿ, ಇಮೇ ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ. ಯೇ ಸುಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾಯ ಚ ನಿಯ್ಯನ್ತಿ. ಇಮೇ ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ. ಇತಿ ಖೋ ಚತ್ತಾರಿ ಹುತ್ವಾ ತೀಣಿ ಭವನ್ತಿ ಉಗ್ಘಟಿತಞ್ಞೂ ವಿಪಞ್ಚಿತಞ್ಞೂ ನೇಯ್ಯೋತಿ.

ತೇಸಂ ತಿಣ್ಣಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಅಯಂ ಸಂಕಿಲೇಸೋ, ತೀಣಿ ಅಕುಸಲಮೂಲಾನಿ ಲೋಭೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ ದೋಸೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ ಮೋಹೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ, ತೀಣಿ ದುಚ್ಚರಿತಾನಿ – ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಂ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಂ; ತಯೋ ಅಕುಸಲವಿತಕ್ಕಾ – ಕಾಮವಿತಕ್ಕೋ ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕೋ ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕೋ; ತಿಸ್ಸೋ ಅಕುಸಲಸಞ್ಞಾ – ಕಾಮಸಞ್ಞಾ ಬ್ಯಾಪಾದಸಞ್ಞಾ ವಿಹಿಂಸಾಸಞ್ಞಾ; ತಿಸ್ಸೋ ವಿಪರೀತಸಞ್ಞಾ – ನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾ ಸುಖಸಞ್ಞಾ ಅತ್ತಸಞ್ಞಾ; ತಿಸ್ಸೋ ವೇದನಾ – ಸುಖಾ ವೇದನಾ ದುಕ್ಖಾ ವೇದನಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾ ವೇದನಾ; ತಿಸ್ಸೋ ದುಕ್ಖತಾ – ದುಕ್ಖದುಕ್ಖತಾ ಸಙ್ಖಾರದುಕ್ಖತಾ ವಿಪರಿಣಾಮದುಕ್ಖತಾ; ತಯೋ ಅಗ್ಗೀ – ರಾಗಗ್ಗಿ ದೋಸಗ್ಗಿ ಮೋಹಗ್ಗಿ; ತಯೋ ಸಲ್ಲಾ – ರಾಗಸಲ್ಲೋ ದೋಸಸಲ್ಲೋ ಮೋಹಸಲ್ಲೋ; ತಿಸ್ಸೋ ಜಟಾ – ರಾಗಜಟಾ ದೋಸಜಟಾ ಮೋಹಜಟಾ; ತಿಸ್ಸೋ ಅಕುಸಲೂಪಪರಿಕ್ಖಾ – ಅಕುಸಲಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ಅಕುಸಲಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ಅಕುಸಲಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ. ತಿಸ್ಸೋ ವಿಪತ್ತಿಯೋ – ಸೀಲವಿಪತ್ತಿ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿ ಆಚಾರವಿಪತ್ತೀತಿ. ತೇಸಂ ತಿಣ್ಣಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಇದಂ ವೋದಾನಂ. ತೀಣಿ ಕುಸಲಮೂಲಾನಿ – ಅಲೋಭೋ ಕುಸಲಮೂಲಂ ಅದೋಸೋ ಕುಸಲಮೂಲಂ ಅಮೋಹೋ ಕುಸಲಮೂಲಂ. ತೀಣಿ ಸುಚರಿತಾನಿ – ಕಾಯಸುಚರಿತಂ ವಚೀಸುಚರಿತಂ ಮನೋಸುಚರಿತಂ. ತಯೋ ಕುಸಲವಿತಕ್ಕಾ – ನೇಕ್ಖಮ್ಮವಿತಕ್ಕೋ ಅಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕೋ ಅವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕೋ. ತಯೋ ಸಮಾಧೀ – ಸವಿತಕ್ಕೋ ಸವಿಚಾರೋ ಸಮಾಧಿ ಅವಿತಕ್ಕೋ ವಿಚಾರಮತ್ತೋ ಸಮಾಧಿ ಅವಿತಕ್ಕೋ ಅವಿಚಾರೋ ಸಮಾಧಿ. ತಿಸ್ಸೋ ಕುಸಲಸಞ್ಞಾ – ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸಞ್ಞಾ ಅಬ್ಯಾಪಾದಸಞ್ಞಾ ಅವಿಹಿಂಸಾಸಞ್ಞಾ. ತಿಸ್ಸೋ ಅವಿಪರೀತಸಞ್ಞಾ – ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾ ದುಕ್ಖಸಞ್ಞಾ ಅನತ್ತಸಞ್ಞಾ. ತಿಸ್ಸೋ ಕುಸಲೂಪಪರಿಕ್ಖಾ – ಕುಸಲಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ಕುಸಲಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ಕುಸಲಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ. ತೀಣಿ ಸೋಚೇಯ್ಯಾನಿ – ಕಾಯಸೋಚೇಯ್ಯಂ ವಚೀಸೋಚೇಯ್ಯಂ ಮನೋಸೋಚೇಯ್ಯಂ; ತಿಸ್ಸೋ ಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ – ಸೀಲಸಮ್ಪತ್ತಿ ಸಮಾಧಿಸಮ್ಪತ್ತಿ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪತ್ತಿ. ತಿಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾ – ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾ ಅಧಿಚಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಿಕ್ಖಾ; ತಯೋ ಖನ್ಧಾ – ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೋ ಸಮಾಧಿಕ್ಖನ್ಧೋ ಪಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋ. ತೀಣಿ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಾನಿ – ಸುಞ್ಞತಂ ಅನಿಮಿತ್ತಂ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತನ್ತಿ.

ಇತಿ ಖೋ ಚತ್ತಾರಿ ಹುತ್ವಾ ತೀಣಿ ಭವನ್ತಿ, ತೀಣಿ ಹುತ್ವಾ ದ್ವೇ ಭವನ್ತಿ ತಣ್ಹಾಚರಿತೋ ಚ ದಿಟ್ಠಿಚರಿತೋ ಚ.

ತೇಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಅಯಂ ಸಂಕಿಲೇಸೋ, ತಣ್ಹಾ ಚ ಅವಿಜ್ಜಾ ಚ ಅಹಿರಿಕಞ್ಚ ಅನೋತ್ತಪ್ಪಞ್ಚ ಅಸ್ಸತಿ ಚ ಅಸಮ್ಪಜಞ್ಞಞ್ಚ ಅಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರೋ ಚ ಕೋಸಜ್ಜಞ್ಚ ದೋವಚಸ್ಸಞ್ಚ ಅಹಂಕಾರೋ ಚ ಮಮಂಕಾರೋ ಚ ಅಸ್ಸದ್ಧಾ ಚ ಪಮಾದೋ ಚ ಅಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಞ್ಚ ಅಸಂವರೋ ಚ ಅಭಿಜ್ಝಾ ಚ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ಚ ನೀವರಣಞ್ಚ ಸಂಯೋಜನಞ್ಚ ಕೋಧೋ ಚ ಉಪನಾಹೋ ಚ ಮಕ್ಖೋ ಚ ಪಲಾಸೋ ಚ ಇಸ್ಸಾ ಚ ಮಚ್ಛೇರಞ್ಚ ಮಾಯಾ ಚ ಸಾಠೇಯ್ಯಞ್ಚ ಸಸ್ಸತದಿಟ್ಠಿ ಚ ಉಚ್ಛೇದದಿಟ್ಠಿಚಾತಿ.

ತೇಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಇದಂ ವೋದಾನಂ, ಸಮಥೋ ಚ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಚ ಹಿರೀ ಚ ಓತ್ತಪ್ಪಞ್ಚ ಸತಿ ಚ ಸಮ್ಪಜಞ್ಞಞ್ಚ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರೋ ಚ ವೀರಿಯಾರಮ್ಭೋ ಚ ಸೋವಚಸ್ಸಞ್ಚ ಧಮ್ಮೇ ಞಾಣಞ್ಚ ಅನ್ವಯೇ ಞಾಣಞ್ಚ ಖಯೇ ಞಾಣಞ್ಚ ಅನುಪ್ಪಾದೇ ಞಾಣಞ್ಚ ಸದ್ಧಾ ಚ ಅಪ್ಪಮಾದೋ ಚ ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಞ್ಚ ಸಂವರೋ ಚ ಅನಭಿಜ್ಝಾ ಚ ಅಬ್ಯಾಪಾದೋ ಚ ರಾಗವಿರಾಗಾ ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ ಅವಿಜ್ಜಾವಿರಾಗಾ ಚ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿ ಅಭಿಸಮಯೋ ಚ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಾ ಚ ಸನ್ತುಟ್ಠಿ ಚ ಅಕ್ಕೋಧೋ ಚ ಅನುಪನಾಹೋ ಚ ಅಮಕ್ಖೋ ಚ ಅಪಲಾಸೋ ಚ ಇಸ್ಸಾಪಹಾನಞ್ಚ ಮಚ್ಛರಿಯಪ್ಪಹಾನಞ್ಚ ವಿಜ್ಜಾ ಚ ವಿಮುತ್ತಿ ಚ ಸಙ್ಖತಾರಮ್ಮಣೋ ಚ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಅಸಙ್ಖತಾರಮ್ಮಣೋ ಚ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಸಉಪಾದಿಸೇಸಾ ಚ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತು ಅನುಪಾದಿಸೇಸಾ ಚ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತೂತಿ.

ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ತಿಪುಕ್ಖಲಸ್ಸ ಚ ನಯಸ್ಸ ಅಙ್ಕುಸಸ್ಸ ಚ ನಯಸ್ಸ ಭೂಮೀತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯೋ ಅಕುಸಲೇ ಸಮೂಲೇಹಿ ನೇತೀ’’ತಿ ‘‘ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ದಿಸಲೋಚನೇನಾ’’ತಿ ಚ.

ನಿಯುತ್ತಂ ನಯಸಮುಟ್ಠಾನಂ.