೧೩. ಉದಯಮಾಣವಪುಚ್ಛಾನಿದ್ದೇಸೋ

೭೪. ಝಾಯಿಂ ವಿರಜಮಾಸೀನಂ, [ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಉದಯೋ]

ಕತಕಿಚ್ಚಂ ಅನಾಸವಂ;

ಪಾರಗುಂ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ, ಅತ್ಥಿ ಪಞ್ಹೇನ ಆಗಮಂ;

ಅಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ ಪಬ್ರೂಹಿ [ಸಂಬ್ರೂಹಿ (ಸ್ಯಾ.)], ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಪಭೇದನಂ.

ಝಾಯಿಂ ವಿರಜಮಾಸೀನನ್ತಿ. ಝಾಯಿನ್ತಿ ಝಾಯೀ ಭಗವಾ. ಪಠಮೇನಪಿ ಝಾನೇನ ಝಾಯೀ, ದುತಿಯೇನಪಿ ಝಾನೇನ ಝಾಯೀ, ತತಿಯೇನಪಿ ಝಾನೇನ ಝಾಯೀ, ಚತುತ್ಥೇನಪಿ ಝಾನೇನ ಝಾಯೀ, ಸವಿತಕ್ಕಸವಿಚಾರೇನಪಿ ಝಾನೇನ ಝಾಯೀ, ಅವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಮತ್ತೇನಪಿ ಝಾನೇನ ಝಾಯೀ, ಅವಿತಕ್ಕಅವಿಚಾರೇನಪಿ ಝಾನೇನ ಝಾಯೀ, ಸಪ್ಪೀತಿಕೇನಪಿ ಝಾನೇನ ಝಾಯೀ, ನಿಪ್ಪೀತಿಕೇನಪಿ ಝಾನೇನ ಝಾಯೀ, ಸಾತಸಹಗತೇನಪಿ ಝಾನೇನ ಝಾಯೀ, ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನಪಿ ಝಾನೇನ ಝಾಯೀ, ಸುಞ್ಞತೇನಪಿ ಝಾನೇನ ಝಾಯೀ, ಅನಿಮಿತ್ತೇನಪಿ ಝಾನೇನ ಝಾಯೀ, ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೇನಪಿ ಝಾನೇನ ಝಾಯೀ, ಲೋಕಿಯೇನಪಿ ಝಾನೇನ ಝಾಯೀ, ಲೋಕುತ್ತರೇನಪಿ ಝಾನೇನ ಝಾಯೀ ಝಾನರತೋ ಏಕತ್ತಮನುಯುತ್ತೋ ಸದತ್ಥಗರುಕೋತಿ – ಝಾಯಿಂ. ವಿರಜನ್ತಿ ರಾಗೋ ರಜೋ, ದೋಸೋ ರಜೋ, ಮೋಹೋ ರಜೋ, ಕೋಧೋ ರಜೋ, ಉಪನಾಹೋ ರಜೋ…ಪೇ… ಸಬ್ಬಾಕುಸಲಾಭಿಸಙ್ಖಾರಾ ರಜಾ. ತೇ ರಜಾ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಪಹೀನಾ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ. ತಸ್ಮಾ ಬುದ್ಧೋ ಅರಜೋ ವಿರಜೋ ನಿರಜೋ ರಜಾಪಗತೋ ರಜವಿಪ್ಪಹೀನೋ ರಜವಿಪ್ಪಯುತ್ತೋ ಸಬ್ಬರಜವೀತಿವತ್ತೋ.

ರಾಗೋ ರಜೋ ನ ಚ ಪನ ರೇಣು ವುಚ್ಚತಿ,

ರಾಗಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ ರಜೋತಿ;

ಏತಂ ರಜಂ ವಿಪ್ಪಜಹಿತ್ವಾ [ಪಟಿವಿನೋದಿತ್ವಾ (ಕ.) ಮಹಾನಿ. ೨೦೯] ಚಕ್ಖುಮಾ, ತಸ್ಮಾ ಜಿನೋ ವಿಗತರಜೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ದೋಸೋ ರಜೋ ನ ಚ ಪನ ರೇಣು ವುಚ್ಚತಿ, ದೋಸಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ ರಜೋತಿ;

ಏತಂ ರಜಂ ವಿಪ್ಪಜಹಿತ್ವಾ ಚಕ್ಖುಮಾ, ತಸ್ಮಾ ಜಿನೋ ವಿಗತರಜೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ಮೋಹೋ ರಜೋ ನ ಚ ಪನ ರೇಣು ವುಚ್ಚತಿ, ಮೋಹಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ ರಜೋತಿ;

ಏತಂ ರಜಂ ವಿಪ್ಪಜಹಿತ್ವಾ ಚಕ್ಖುಮಾ, ತಸ್ಮಾ ಜಿನೋ ವಿಗತರಜೋತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ. –

ವಿರಜಂ …ಪೇ….

ಆಸೀನನ್ತಿ ನಿಸಿನ್ನೋ ಭಗವಾ ಪಾಸಾಣಕೇ ಚೇತಿಯೇತಿ – ಆಸೀನೋ.

ನಗಸ್ಸ [ನಗರಸ್ಸ (ಕ.)] ಪಸ್ಸೇ ಆಸೀನಂ, ಮುನಿಂ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪಾರಗುಂ;

ಸಾವಕಾ ಪಯಿರುಪಾಸನ್ತಿ, ತೇವಿಜ್ಜಾ ಮಚ್ಚುಹಾಯಿನೋತಿ.

ಏವಮ್ಪಿ ಭಗವಾ ಆಸೀನೋ. ಅಥ ವಾ, ಭಗವಾ ಸಬ್ಬೋಸ್ಸುಕ್ಕಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧತ್ತಾ ಆಸೀನೋ ವುತ್ಥವಾಸೋ ಚಿಣ್ಣಚರಣೋ…ಪೇ… ಜಾತಿಮರಣಸಂಸಾರೋ ನತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಪುನಬ್ಭವೋತಿ. ಏವಮ್ಪಿ ಭಗವಾ ಆಸೀನೋತಿ – ಝಾಯಿಂ ವಿರಜಮಾಸೀನಂ.

ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಉದಯೋತಿ. ಇಚ್ಚಾತಿ ಪದಸನ್ಧಿ…ಪೇ… ಆಯಸ್ಮಾತಿ ಪಿಯವಚನಂ…ಪೇ… ಉದಯೋತಿ ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ನಾಮಂ…ಪೇ… ಅಭಿಲಾಪೋತಿ – ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಉದಯೋ.

ಕತಕಿಚ್ಚಂ ಅನಾಸವನ್ತಿ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಿಚ್ಚಾಕಿಚ್ಚಂ ಕರಣೀಯಾಕರಣೀಯಂ ಪಹೀನಂ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಂ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಂ ಅನಭಾವಂಕತಂ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಂ. ತಸ್ಮಾ ಬುದ್ಧೋ ಕತಕಿಚ್ಚೋ.

ಯಸ್ಸ ಚ ವಿಸತಾ [ಯಸ್ಸ ಪರಿಪತಾ (ಸ್ಯಾ.) ಪಸ್ಸ ಮಹಾನಿ. ೨೦೨] ನತ್ಥಿ, ಛಿನ್ನಸೋತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ;

ಕಿಚ್ಚಾಕಿಚ್ಚಪ್ಪಹೀನಸ್ಸ, ಪರಿಳಾಹೋ ನ ವಿಜ್ಜತೀತಿ.

ಕತಕಿಚ್ಚಂ ಅನಾಸವನ್ತಿ. ಆಸವಾತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಆಸವಾ – ಕಾಮಾಸವೋ, ಭವಾಸವೋ, ದಿಟ್ಠಾಸವೋ, ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋ. ತೇ ಆಸವಾ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಪಹೀನಾ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ. ತಸ್ಮಾ ಬುದ್ಧೋ ಅನಾಸವೋತಿ – ಕತಕಿಚ್ಚಂ ಅನಾಸವಂ.

ಪಾರಗುಂ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನನ್ತಿ ಭಗವಾ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಪಾರಗೂ ಪರಿಞ್ಞಾಪಾರಗೂ ಪಹಾನಪಾರಗೂ ಭಾವನಾಪಾರಗೂ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಪಾರಗೂ ಸಮಾಪತ್ತಿಪಾರಗೂ. ಅಭಿಞ್ಞಾಪಾರಗೂ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ, ಪರಿಞ್ಞಾಪಾರಗೂ ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಾನಂ, ಪಹಾನಪಾರಗೂ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಾನಂ, ಭಾವನಾಪಾರಗೂ ಚತುನ್ನಂ ಮಗ್ಗಾನಂ, ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಪಾರಗೂ ನಿರೋಧಸ್ಸ, ಸಮಾಪತ್ತಿಪಾರಗೂ ಸಬ್ಬಸಮಾಪತ್ತೀನಂ. ಸೋ ವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತೋ ಅರಿಯಸ್ಮಿಂ ಸೀಲಸ್ಮಿಂ; ವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತೋ ಅರಿಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ; ವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತೋ ಅರಿಯಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ; ವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತೋ ಅರಿಯಾಯ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ. ಸೋ ಪಾರಗತೋ ಪಾರಪ್ಪತ್ತೋ ಅನ್ತಗತೋ ಅನ್ತಪ್ಪತ್ತೋ ಕೋಟಿಗತೋ ಕೋಟಿಪ್ಪತ್ತೋ ಪರಿಯನ್ತಗತೋ ಪರಿಯನ್ತಪ್ಪತ್ತೋ ವೋಸಾನಗತೋ ವೋಸಾನಪ್ಪತ್ತೋ ತಾಣಗತೋ ತಾಣಪ್ಪತ್ತೋ ಲೇಣಗತೋ ಲೇಣಪ್ಪತ್ತೋ ಸರಣಗತೋ ಸರಣಪ್ಪತ್ತೋ ಅಭಯಗತೋ ಅಭಯಪ್ಪತ್ತೋ ಅಚ್ಚುತಗತೋ ಅಚ್ಚುತಪ್ಪತ್ತೋ ಅಮತಗತೋ ಅಮತಪ್ಪತ್ತೋ ನಿಬ್ಬಾನಗತೋ ನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪತ್ತೋ. ಸೋ ವುತ್ತವಾಸೋ ಚಿಣ್ಣಚರಣೋ…ಪೇ… ಜಾತಿಮರಣಸಂಸಾರೋ ನತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಪುನಬ್ಭವೋತಿ – ಪಾರಗುಂ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ.

ಅತ್ಥಿ ಪಞ್ಹೇನ ಆಗಮನ್ತಿ ಪಞ್ಹೇನ ಅತ್ಥಿಕೋ ಆಗತೋಮ್ಹಿ, ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತುಕಾಮೋ ಆಗತೋಮ್ಹಿ, ಪಞ್ಹಂ ಸೋತುಕಾಮೋ ಆಗತೋಮ್ಹೀತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿ ಪಞ್ಹೇನ ಆಗಮಂ. ಅಥ ವಾ, ಪಞ್ಹತ್ಥಿಕಾನಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತುಕಾಮಾನಂ ಪಞ್ಹಂ ಸೋತುಕಾಮಾನಂ ಆಗಮನಂ ಅಭಿಕ್ಕಮನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮನಂ ಪಯಿರುಪಾಸನಂ ಅತ್ಥೀತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿ ಪಞ್ಹೇನ ಆಗಮಂ. ಅಥ ವಾ, ಪಞ್ಹಾಗಮೋ ತುಯ್ಹಂ ಅತ್ಥಿ, ತ್ವಮ್ಪಿ ಪಹು ತ್ವಮಸಿ ಅಲಮತ್ತೋ ಮಯಾ ಪುಚ್ಛಿತಂ ಕಥೇತುಂ ವಿಸಜ್ಜೇತುಂ, ವಹಸ್ಸೇತಂ ಭಾರನ್ತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿ ಪಞ್ಹೇನ ಆಗಮಂ.

ಅಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ ಪಬ್ರೂಹೀತಿ ಅಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ ವುಚ್ಚತಿ ಅರಹತ್ತವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅರಹತ್ತವಿಮೋಕ್ಖಂ ಪಬ್ರೂಹಿ ಆಚಿಕ್ಖಾಹಿ ದೇಸೇಹಿ ಪಞ್ಞಪೇಹಿ ಪಟ್ಠಪೇಹಿ ವಿವರಾಹಿ ವಿಭಜಾಹಿ ಉತ್ತಾನೀಕರೋಹಿ ಪಕಾಸೇಹೀತಿ – ಅಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ ಪಬ್ರೂಹಿ.

ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಪಭೇದನನ್ತಿ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಭೇದನಂ ಪಭೇದನಂ ಪಹಾನಂ ವೂಪಸಮಂ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಂ ಅಮತಂ ನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ – ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಪಭೇದನಂ. ತೇನಾಹ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ –

‘‘ಝಾಯಿಂ ವಿರಜಮಾಸೀನಂ, [ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಉದಯೋ]

ಕತಕಿಚ್ಚಂ ಅನಾಸವಂ;

ಪಾರಗುಂ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ, ಅತ್ಥಿ ಪಞ್ಹೇನ ಆಗಮಂ;

ಅಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ ಪಬ್ರೂಹಿ, ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಪಭೇದನ’’ನ್ತಿ.

೭೫. ಪಹಾನಂ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಾನಂ, [ಉದಯಾತಿ ಭಗವಾ]

ದೋಮನಸ್ಸಾನ ಚೂಭಯಂ;

ಥಿನಸ್ಸ [ಥೀನಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ.)] ಚ ಪನೂದನಂ, ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾನಂ ನಿವಾರಣಂ.

ಪಹಾನಂ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಾನನ್ತಿ. ಛನ್ದೋತಿ ಯೋ ಕಾಮೇಸು ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋ ಕಾಮರಾಗೋ ಕಾಮನನ್ದೀ ಕಾಮತಣ್ಹಾ ಕಾಮಸಿನೇಹೋ ಕಾಮಪಿಪಾಸಾ ಕಾಮಪರಿಳಾಹೋ ಕಾಮಮುಚ್ಛಾ ಕಾಮಜ್ಝೋಸಾನಂ ಕಾಮೋಘೋ ಕಾಮಯೋಗೋ ಕಾಮುಪಾದಾನಂ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದನೀವರಣಂ. ಪಹಾನಂ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಾನನ್ತಿ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಾನಂ ಪಹಾನಂ ವೂಪಸಮಂ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಂ ಅಮತಂ ನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ – ಪಹಾನಂ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಾನಂ. ಉದಯಾತಿ ಭಗವಾತಿ. ಉದಯಾತಿ ಭಗವಾ ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ನಾಮೇನ ಆಲಪತಿ. ಭಗವಾತಿ ಗಾರವಾಧಿವಚನಮೇತಂ…ಪೇ… ಸಚ್ಛಿಕಾ ಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಯದಿದಂ ಭಗವಾತಿ – ಉದಯಾತಿ ಭಗವಾ.

ದೋಮನಸ್ಸಾನ ಚೂಭಯನ್ತಿ. ದೋಮನಸ್ಸಾತಿ ಯಂ ಚೇತಸಿಕಂ ಅಸಾತಂ ಚೇತಸಿಕಂ ದುಕ್ಖಂ ಚೇತೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಅಸಾತಂ ದುಕ್ಖಂ ವೇದಯಿತಂ, ಚೇತೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಅಸಾತಾ ದುಕ್ಖಾ ವೇದನಾ. ದೋಮನಸ್ಸಾನ ಚೂಭಯನ್ತಿ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಸ್ಸ ಚ ದೋಮನಸ್ಸಸ್ಸ ಚ ಉಭಿನ್ನಂ ಪಹಾನಂ ವೂಪಸಮಂ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಂ ಅಮತಂ ನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ – ದೋಮನಸ್ಸಾನ ಚೂಭಯಂ.

ಥಿನಸ್ಸ ಚ ಪನೂದನನ್ತಿ. ಥಿನನ್ತಿ ಯಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅಕಲ್ಯತಾ ಅಕಮ್ಮಞ್ಞತಾ ಓಲೀಯನಾ ಸಲ್ಲೀಯನಾ ಲೀನಾ ಲೀಯನಾ ಲೀಯಿತತ್ತಂ ಥಿನಂ ಥಿಯನಾ [ಥೀನಂ ಥೀಯನಾ (ಸ್ಯಾ.)] ಥಿಯಿತತ್ತಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ. ಪನೂದನನ್ತಿ ಥಿನಸ್ಸ ಚ ಪನೂದನಂ ಪಹಾನಂ ವೂಪಸಮಂ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಂ ಅಮತಂ ನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ – ಥಿನಸ್ಸ ಚ ಪನೂದನಂ.

ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾನಂ ನಿವಾರಣನ್ತಿ. ಕುಕ್ಕುಚ್ಚನ್ತಿ ಹತ್ಥಕುಕ್ಕುಚ್ಚಮ್ಪಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ, ಪಾದಕುಕ್ಕುಚ್ಚಮ್ಪಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ, ಹತ್ಥಪಾದಕುಕ್ಕುಚ್ಚಮ್ಪಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ. ಅಕಪ್ಪಿಯೇ ಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಿತಾ, ಕಪ್ಪಿಯೇ ಅಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಿತಾ…ಪೇ… ಅವಜ್ಜೇ ವಜ್ಜಸಞ್ಞಿತಾ, ವಜ್ಜೇ ಅವಜ್ಜಸಞ್ಞಿತಾ. ಯಂ ಏವರೂಪಂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನಾ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯಿತತ್ತಂ ಚೇತಸೋ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೋ ಮನೋವಿಲೇಖೋ, ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ. ಅಪಿ ಚ, ದ್ವೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಚೇತಸೋ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೋ ಮನೋವಿಲೇಖೋ – ಕತತ್ತಾ ಚ ಅಕತತ್ತಾ ಚ. ಕಥಂ ಕತತ್ತಾ ಚ ಅಕತತ್ತಾ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಚೇತಸೋ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೋ ಮನೋವಿಲೇಖೋ? ‘‘ಕತಂ ಮೇ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ, ಅಕತಂ ಮೇ ಕಾಯಸುಚರಿತ’’ನ್ತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಚೇತಸೋ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೋ ಮನೋವಿಲೇಖೋ. ‘‘ಕತಂ ಮೇ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಂ, ಅಕತಂ ಮೇ ವಚೀಸುಚರಿತ’’ನ್ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಕತಂ ಮೇ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಂ, ಅಕತಂ ಮೇ ಮನೋಸುಚರಿತ’’ನ್ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಕತೋ ಮೇ ಪಾಣಾತಿಪಾತೋ, ಅಕತಾ ಮೇ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವೇರಮಣೀ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಕತಂ ಮೇ ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ, ಅಕತಾ ಮೇ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ವೇರಮಣೀ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಕತೋ ಮೇ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೋ, ಅಕತಾ ಮೇ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ವೇರಮಣೀ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಕತೋ ಮೇ ಮುಸಾವಾದೋ, ಅಕತಾ ಮೇ ಮುಸಾವಾದಾ ವೇರಮಣೀ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಕತಾ ಮೇ ಪಿಸುಣಾ ವಾಚಾ [ಪಿಸುಣವಾಚಾ (ಕ.)], ಅಕತಾ ಮೇ ಪಿಸುಣಾಯ ವಾಚಾಯ ವೇರಮಣೀ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಕತಾ ಮೇ ಫರುಸಾ ವಾಚಾ, ಅಕತಾ ಮೇ ಫರುಸಾಯ ವಾಚಾಯ ವೇರಮಣೀ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಕತೋ ಮೇ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪೋ, ಅಕತಾ ಮೇ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಾ ವೇರಮಣೀ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಕತಾ ಮೇ ಅಭಿಜ್ಝಾ, ಅಕತಾ ಮೇ ಅನಭಿಜ್ಝಾ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಕತೋ ಮೇ ಬ್ಯಾಪಾದೋ, ಅಕತೋ ಮೇ ಅಬ್ಯಾಪಾದೋ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಕತಾ ಮೇ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ, ಅಕತಾ ಮೇ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠೀ’’ತಿ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಚೇತಸೋ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೋ ಮನೋವಿಲೇಖೋ. ಏವಂ ಕತತ್ತಾ ಚ ಅಕತತ್ತಾ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಚೇತಸೋ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೋ ಮನೋವಿಲೇಖೋ.

ಅಥ ವಾ, ‘‘ಸೀಲೇಸುಮ್ಹಿ ಅಪರಿಪೂರಕಾರೀ’’ತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಚೇತಸೋ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೋ ಮನೋವಿಲೇಖೋ; ‘‘ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸುಮ್ಹಿ ಅಗುತ್ತದ್ವಾರೋ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಭೋಜನೇ ಅಮತ್ತಞ್ಞುಮ್ಹೀ’’ತಿ… ‘‘ಜಾಗರಿಯಂ ಅನನುಯುತ್ತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ… ‘‘ನ ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ… ‘‘ಅಭಾವಿತಾ ಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾತಿ, ಚತ್ತಾರೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಇದ್ಧಿಪಾದಾತಿ, ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನೀತಿ, ಪಞ್ಚ ಬಲಾನೀತಿ, ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾತಿ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ’’ತಿ… ‘‘ದುಕ್ಖಂ ಮೇ ಅಪರಿಞ್ಞಾತಂ, ಸಮುದಯೋ ಮೇ ಅಪ್ಪಹೀನೋ, ಮಗ್ಗೋ ಮೇ ಅಭಾವಿತೋ, ನಿರೋಧೋ ಮೇ ಅಸಚ್ಛಿಕತೋ’’ತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಚೇತಸೋ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೋ ಮನೋವಿಲೇಖೋ.

ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾನಂ ನಿವಾರಣನ್ತಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾನಂ ಆವರಣಂ ನೀವರಣಂ ಪಹಾನಂ ಉಪಸಮಂ ವೂಪಸಮಂ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಂ ಅಮತಂ ನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ – ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾನಂ ನಿವಾರಣಂ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ಪಹಾನಂ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಾನಂ, [ಉದಯಾತಿ ಭಗವಾ]

ದೋಮನಸ್ಸಾನ ಚೂಭಯಂ;

ಥಿನಸ್ಸ ಚ ಪನೂದನಂ, ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾನಂ ನಿವಾರಣ’’ನ್ತಿ.

೭೬. ಉಪೇಕ್ಖಾಸತಿಸಂಸುದ್ಧಂ, ಧಮ್ಮತಕ್ಕಪುರೇಜವಂ;

ಅಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ ಪಬ್ರೂಮಿ, ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಪಭೇದನಂ.

ಉಪೇಕ್ಖಾಸತಿಸಂಸುದ್ಧನ್ತಿ. ಉಪೇಕ್ಖಾತಿ ಯಾ ಚತುತ್ಥೇ ಝಾನೇ ಉಪೇಕ್ಖಾ ಉಪೇಕ್ಖನಾ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖನಾ ಚಿತ್ತಸಮತಾ [ಚಿತ್ತಸಮಥೋ (ಸ್ಯಾ.) ಮಹಾನಿ. ೨೦೭] ಚಿತ್ತಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧತಾ ಮಜ್ಝತ್ತತಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ. ಸತೀತಿ ಯಾ ಚತುತ್ಥೇ ಝಾನೇ ಉಪೇಕ್ಖಂ ಆರಬ್ಭ ಸತಿ ಅನುಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸತಿ. ಉಪೇಕ್ಖಾಸತಿಸಂಸುದ್ಧನ್ತಿ ಚತುತ್ಥೇ ಝಾನೇ ಉಪೇಕ್ಖಾ ಚ ಸತಿ ಚ ಸುದ್ಧಾ ಹೋನ್ತಿ ವಿಸುದ್ಧಾ ಸಂಸುದ್ಧಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ಪರಿಯೋದಾತಾ ಅನಙ್ಗಣಾ ವಿಗತೂಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ ಮುದುಭೂತಾ ಕಮ್ಮನಿಯಾ ಠಿತಾ ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತಾತಿ – ಉಪೇಕ್ಖಾಸತಿಸಂಸುದ್ಧಂ.

ಧಮ್ಮತಕ್ಕಪುರೇಜವನ್ತಿ ಧಮ್ಮತಕ್ಕೋ ವುಚ್ಚತಿ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ. ಸೋ ಆದಿತೋ ಹೋತಿ, ಪುರತೋ ಹೋತಿ, ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮೋ ಹೋತಿ ಅಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸಾತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮತಕ್ಕಪುರೇಜವಂ. ಅಥ ವಾ, ಧಮ್ಮತಕ್ಕೋ ವುಚ್ಚತಿ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ. ಸಾ ಆದಿತೋ ಹೋತಿ, ಪುರತೋ ಹೋತಿ, ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮೋ ಹೋತಿ ಅಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸಾತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮತಕ್ಕಪುರೇಜವಂ. ಅಥ ವಾ, ಧಮ್ಮತಕ್ಕೋ ವುಚ್ಚತಿ ಚತುನ್ನಂ ಮಗ್ಗಾನಂ ಪುಬ್ಬಭಾಗವಿಪಸ್ಸನಾ. ಸಾ ಆದಿತೋ ಹೋತಿ, ಪುರತೋ ಹೋತಿ, ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮೋ ಹೋತಿ ಅಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸಾತಿ – ಏವಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮತಕ್ಕಪುರೇಜವಂ.

ಅಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ ಪಬ್ರೂಮೀತಿ ಅಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೋ ವುಚ್ಚತಿ ಅರಹತ್ತವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅರಹತ್ತವಿಮೋಕ್ಖಂ ಪಬ್ರೂಮಿ ಆಚಿಕ್ಖಾಮಿ ದೇಸೇಮಿ ಪಞ್ಞಪೇಮಿ ಪಟ್ಠಪೇಮಿ ವಿವರಾಮಿ ವಿಭಜಾಮಿ ಉತ್ತಾನೀಕರೋಮಿ ಪಕಾಸೇಮೀತಿ – ಅಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ ಪಬ್ರೂಮಿ.

ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಪಭೇದನನ್ತಿ. ಅವಿಜ್ಜಾತಿ ದುಕ್ಖೇ ಅಞ್ಞಾಣಂ…ಪೇ… ಅವಿಜ್ಜಾ ಮೋಹೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ. ಪಭೇದನನ್ತಿ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಪಭೇದನಂ ಪಹಾನಂ ವೂಪಸಮಂ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಂ ಅಮತಂ ನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ – ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಪಭೇದನಂ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ಉಪೇಕ್ಖಾಸತಿಸಂಸುದ್ಧಂ, ಧಮ್ಮತಕ್ಕಪುರೇಜವಂ;

ಅಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ ಪಬ್ರೂಮಿ, ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಪಭೇದನ’’ನ್ತಿ.

೭೭. ಕಿಂಸು ಸಂಯೋಜನೋ ಲೋಕೋ, ಕಿಂಸು ತಸ್ಸ ವಿಚಾರಣಂ;

ಕಿಸ್ಸಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಹಾನೇನ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ಕಿಂಸು ಸಂಯೋಜನೋ ಲೋಕೋತಿ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಂಯೋಜನಂ ಲಗ್ಗನಂ ಬನ್ಧನಂ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ. ಕೇನ ಲೋಕೋ ಯುತ್ತೋ ಪಯುತ್ತೋ ಆಯುತ್ತೋ ಸಮಾಯುತ್ತೋ ಲಗ್ಗೋ ಲಗ್ಗಿತೋ ಪಲಿಬುದ್ಧೋತಿ – ಕಿಂಸು ಸಂಯೋಜನೋ ಲೋಕೋ.

ಕಿಂಸು ತಸ್ಸ ವಿಚಾರಣನ್ತಿ ಕಿಂಸು ತಸ್ಸ ಚಾರಣಂ ವಿಚಾರಣಂ ಪಟಿವಿಚಾರಣಂ. ಕೇನ ಲೋಕೋ ಚರತಿ ವಿಚರತಿ ಪಟಿವಿಚರತೀತಿ – ಕಿಂಸು ತಸ್ಸ ವಿಚಾರಣಂ. ಕಿಸ್ಸಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಹಾನೇನ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಕಿಸ್ಸಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಹಾನೇನ ವೂಪಸಮೇನ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೇನ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಯಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ ಪವುಚ್ಚತಿ ಕಥೀಯತಿ ಭಣೀಯತಿ ದೀಪೀಯತಿ ವೋಹರೀಯತೀತಿ – ಕಿಸ್ಸಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಹಾನೇನ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೇನಾಹ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ –

‘‘ಕಿಂಸು ಸಂಯೋಜನೋ ಲೋಕೋ, ಕಿಂಸು ತಸ್ಸ ವಿಚಾರಣಂ;

ಕಿಸ್ಸಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಹಾನೇನ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ.

೭೮. ನನ್ದಿಸಂಯೋಜನೋ ಲೋಕೋ, ವಿತಕ್ಕಸ್ಸ ವಿಚಾರಣಾ;

ತಣ್ಹಾಯ ವಿಪ್ಪಹಾನೇನ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ನನ್ದಿಸಂಯೋಜನೋ ಲೋಕೋತಿ ನನ್ದೀ ವುಚ್ಚತಿ ತಣ್ಹಾ. ಯೋ ರಾಗೋ ಸಾರಾಗೋ…ಪೇ… ಅಭಿಜ್ಝಾ ಲೋಭೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ನನ್ದೀ. ಯಾ ನನ್ದೀ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಂಯೋಜನಂ ಲಗ್ಗನಂ ಬನ್ಧನಂ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ, ಇಮಾಯ ನನ್ದಿಯಾ ಲೋಕೋ ಯುತ್ತೋ ಪಯುತ್ತೋ ಆಯುತ್ತೋ ಸಮಾಯುತ್ತೋ ಲಗ್ಗೋ ಲಗ್ಗಿತೋ ಪಲಿಬುದ್ಧೋತಿ – ನನ್ದಿಸಂಯೋಜನೋ ಲೋಕೋ.

ವಿತಕ್ಕಸ್ಸ ವಿಚಾರಣಾತಿ. ವಿತಕ್ಕಾತಿ ನವ ವಿತಕ್ಕಾ – ಕಾಮವಿತಕ್ಕೋ, ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕೋ, ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕೋ, ಞಾತಿವಿತಕ್ಕೋ ಜನಪದವಿತಕ್ಕೋ, ಅಮರಾವಿತಕ್ಕೋ, ಪರಾನುದಯತಾಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿತಕ್ಕೋ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿತಕ್ಕೋ, ಅನವಞ್ಞತ್ತಿಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿತಕ್ಕೋ. ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ನವ ವಿತಕ್ಕಾ. ಇಮೇ ನವ ವಿತಕ್ಕಾ ಲೋಕಸ್ಸ ಚಾರಣಾ ವಿಚಾರಣಾ ಪಟಿವಿಚಾರಣಾ. ಇಮೇಹಿ ನವಹಿ ವಿತಕ್ಕೇಹಿ ಲೋಕೋ ಚರತಿ ವಿಚರತಿ ಪಟಿವಿಚರತೀತಿ – ವಿತಕ್ಕಸ್ಸ ವಿಚಾರಣಾ.

ತಣ್ಹಾಯ ವಿಪ್ಪಹಾನೇನ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ. ತಣ್ಹಾತಿ ರೂಪತಣ್ಹಾ…ಪೇ… ಧಮ್ಮತಣ್ಹಾ. ತಣ್ಹಾಯ ವಿಪ್ಪಹಾನೇನ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ತಣ್ಹಾಯ ವಿಪ್ಪಹಾನೇನ ವೂಪಸಮೇನ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೇನ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಯಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ ಪವುಚ್ಚತಿ ಕಥೀಯತಿ ಭಣೀಯತಿ ದೀಪೀಯತಿ ವೋಹರೀಯತೀತಿ – ತಣ್ಹಾಯ ವಿಪ್ಪಹಾನೇನ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ನನ್ದಿಸಂಯೋಜನೋ ಲೋಕೋ, ವಿತಕ್ಕಸ್ಸ ವಿಚಾರಣಾ;

ತಣ್ಹಾಯ ವಿಪ್ಪಹಾನೇನ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಇತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ.

೭೯. ಕಥಂ ಸತಸ್ಸ ಚರತೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪರುಜ್ಝತಿ;

ಭಗವನ್ತಂ ಪುಟ್ಠುಮಾಗಮಾ, ತಂ ಸುಣೋಮ ವಚೋ ತವ.

ಕಥಂ ಸತಸ್ಸ ಚರತೋತಿ ಕಥಂ ಸತಸ್ಸ ಸಮ್ಪಜಾನಸ್ಸ ಚರತೋ ವಿಹರತೋ ಇರಿಯತೋ ವತ್ತಯತೋ ಪಾಲಯತೋ ಯಪಯತೋ ಯಾಪಯತೋತಿ – ಕಥಂ ಸತಸ್ಸ ಚರತೋ.

ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪರುಜ್ಝತೀತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ ವೂಪಸಮ್ಮತಿ ಅತ್ಥಂ ಗಚ್ಛತಿ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭತೀತಿ – ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪರುಜ್ಝತಿ.

ಭಗವನ್ತಂ ಪುಟ್ಠುಮಾಗಮಾತಿ ಬುದ್ಧಂ ಭಗವನ್ತಂ ಪುಟ್ಠುಂ ಪುಚ್ಛಿತುಂ ಯಾಚಿತುಂ ಅಜ್ಝೇಸಿತುಂ ಪಸಾದೇತುಂ ಆಗಮ್ಹಾ ಆಗತಮ್ಹಾ ಉಪಾಗತಮ್ಹಾ ಸಮ್ಪತ್ತಮ್ಹಾ, ‘‘ತಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮಾಗತಮ್ಹಾ’’ತಿ – ಭಗವನ್ತಂ ಪುಟ್ಠುಮಾಗಮಾ.

ತಂ ಸುಣೋಮ ವಚೋ ತವಾತಿ. ತನ್ತಿ ತುಯ್ಹಂ ವಚನಂ ಬ್ಯಪ್ಪಥಂ ದೇಸನಂ ಅನುಸಾಸನಂ ಅನುಸಿಟ್ಠಂ ಸುಣೋಮ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಮ ಧಾರೇಮ ಉಪಧಾರೇಮ ಉಪಲಕ್ಖೇಮಾತಿ – ತಂ ಸುಣೋಮ ವಚೋ ತವ. ತೇನಾಹ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ –

‘‘ಕಥಂ ಸತಸ್ಸ ಚರತೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪರುಜ್ಝತಿ;

ಭಗವನ್ತಂ ಪುಟ್ಠುಮಾಗಮಾ, ತಂ ಸುಣೋಮ ವಚೋ ತವಾ’’ತಿ.

೮೦. ಅಜ್ಝತ್ತಞ್ಚ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ, ವೇದನಂ ನಾಭಿನನ್ದತೋ;

ಏವಂ ಸತಸ್ಸ ಚರತೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪರುಜ್ಝತಿ.

ಅಜ್ಝತ್ತಞ್ಚ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ವೇದನಂ ನಾಭಿನನ್ದತೋತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರನ್ತೋ ವೇದನಂ ನಾಭಿನನ್ದತಿ ನಾಭಿವದತಿ ನ ಅಜ್ಝೋಸೇತಿ [ನ ಅಜ್ಝೋಸಾಯ ತಿಟ್ಠತಿ (ಸ್ಯಾ.)], ಅಭಿನನ್ದನಂ ಅಭಿವದನಂ ಅಜ್ಝೋಸಾನಂ ಗಾಹಂ ಪರಾಮಾಸಂ ಅಭಿನಿವೇಸಂ ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ; ಬಹಿದ್ಧಾ ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರನ್ತೋ ವೇದನಂ ನಾಭಿನನ್ದತಿ ನಾಭಿವದತಿ ನ ಅಜ್ಝೋಸೇತಿ, ಅಭಿನನ್ದನಂ ಅಭಿವದನಂ ಅಜ್ಝೋಸಾನಂ ಗಾಹಂ ಪರಾಮಾಸಂ ಅಭಿನಿವೇಸಂ ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ; ಅಜ್ಝತ್ತಬಹಿದ್ಧಾ ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರನ್ತೋ ವೇದನಂ ನಾಭಿನನ್ದತಿ ನಾಭಿವದತಿ ನ ಅಜ್ಝೋಸೇತಿ, ಅಭಿನನ್ದನಂ ಅಭಿವದನಂ ಅಜ್ಝೋಸಾನಂ ಗಾಹಂ ಪರಾಮಾಸಂ ಅಭಿನಿವೇಸಂ ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ. ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸೀ ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸೀ [ಇದಂ ಪದಂ ನತ್ಥಿ ಸ್ಯಾ. ಪೋತ್ಥಕೇ] ವಿಹರನ್ತೋ ವೇದನಂ ನಾಭಿನನ್ದತಿ ನಾಭಿವದತಿ ನ ಅಜ್ಝೋಸೇತಿ, ಅಭಿನನ್ದನಂ ಅಭಿವದನಂ ಅಜ್ಝೋಸಾನಂ ಗಾಹಂ ಪರಾಮಾಸಂ ಅಭಿನಿವೇಸಂ ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ; ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವಯಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸೀ ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರನ್ತೋ…ಪೇ… ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸೀ ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರನ್ತೋ…ಪೇ… ಬಹಿದ್ಧಾ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸೀ ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರನ್ತೋ ವೇದನಂ ನಾಭಿನನ್ದತಿ ನಾಭಿವದತಿ ನ ಅಜ್ಝೋಸೇತಿ, ಅಭಿನನ್ದನಂ ಅಭಿವದನಂ ಅಜ್ಝೋಸಾನಂ ಗಾಹಂ ಪರಾಮಾಸಂ ಅಭಿನಿವೇಸಂ ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ; ಬಹಿದ್ಧಾ ವಯಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸೀ ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರನ್ತೋ…ಪೇ… ಬಹಿದ್ಧಾ ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸೀ ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರನ್ತೋ…ಪೇ… ಅಜ್ಝತ್ತಬಹಿದ್ಧಾ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸೀ ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರನ್ತೋ…ಪೇ… ಅಜ್ಝತ್ತಬಹಿದ್ಧಾ ವಯಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸೀ ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರನ್ತೋ…ಪೇ… ಅಜ್ಝತ್ತಬಹಿದ್ಧಾ ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸೀ ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರನ್ತೋ ವೇದನಂ ನಾಭಿನನ್ದತಿ ನಾಭಿವದತಿ ನ ಅಜ್ಝೋಸೇತಿ, ಅಭಿನನ್ದನಂ ಅಭಿವದನಂ ಅಜ್ಝೋಸಾನಂ ಗಾಹಂ ಪರಾಮಾಸಂ ಅಭಿನಿವೇಸಂ ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ದ್ವಾದಸಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರನ್ತೋ…ಪೇ… ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ.

ಅಥ ವಾ, ವೇದನಂ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ವೇದನಂ ನಾಭಿನನ್ದತಿ ನಾಭಿವದತಿ ನ ಅಜ್ಝೋಸೇತಿ, ಅಭಿನನ್ದನಂ ಅಭಿವದನಂ ಅಜ್ಝೋಸಾನಂ ಗಾಹಂ ಪರಾಮಾಸಂ ಅಭಿನಿವೇಸಂ ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ. ವೇದನಂ ದುಕ್ಖತೋ ರೋಗತೋ ಗಣ್ಡತೋ ಸಲ್ಲತೋ ಅಘತೋ ಆಬಾಧತೋ…ಪೇ… ನಿಸ್ಸರಣತೋ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ವೇದನಂ ನಾಭಿನನ್ದತಿ ನಾಭಿವದತಿ ನ ಅಜ್ಝೋಸೇತಿ, ಅಭಿನನ್ದನಂ ಅಭಿವದನಂ ಅಜ್ಝೋಸಾನಂ ಗಾಹಂ ಪರಾಮಾಸಂ ಅಭಿನಿವೇಸಂ ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಚತ್ತಾಲೀಸಾಯ [ದ್ವಾಚತ್ತಾಳೀಸಾಯ (ಸ್ಯಾ.)] ಆಕಾರೇಹಿ ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರನ್ತೋ ವೇದನಂ ನಾಭಿನನ್ದತಿ ನಾಭಿವದತಿ ನ ಅಜ್ಝೋಸೇತಿ, ಅಭಿನನ್ದನಂ ಅಭಿವದನಂ ಅಜ್ಝೋಸಾನಂ ಗಾಹಂ ಪರಾಮಾಸಂ ಅಭಿನಿವೇಸಂ ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತೀತಿ – ಅಜ್ಝತ್ತಞ್ಚ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ವೇದನಂ ನಾಭಿನನ್ದತೋ.

ಏವಂ ಸತಸ್ಸ ಚರತೋತಿ ಏವಂ ಸತಸ್ಸ ಸಮ್ಪಜಾನಸ್ಸ ಚರತೋ ವಿಹರತೋ ಇರಿಯತೋ ವತ್ತಯತೋ ಪಾಲಯತೋ ಯಪಯತೋ ಯಾಪಯತೋತಿ – ಏವಂ ಸತಸ್ಸ ಚರತೋ.

ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪರುಜ್ಝತೀತಿ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸಙ್ಖಾರಸಹಗತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅಪುಞ್ಞಾಭಿಸಙ್ಖಾರಸಹಗತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಆನೇಞ್ಜಾಭಿಸಙ್ಖಾರಸಹಗತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ ವೂಪಸಮ್ಮತಿ ಅತ್ಥಂ ಗಚ್ಛತಿ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭತೀತಿ – ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪರುಜ್ಝತೀ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ಅಜ್ಝತ್ತಞ್ಚ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ, ವೇದನಂ ನಾಭಿನನ್ದತೋ;

ಏವಂ ಸತಸ್ಸ ಚರತೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪರುಜ್ಝತೀ’’ತಿ.

ಸಹ ಗಾಥಾಪರಿಯೋಸಾನಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ಮೇ, ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ, ಸಾವಕೋಹಮಸ್ಮೀತಿ.

ಉದಯಮಾಣವಪುಚ್ಛಾನಿದ್ದೇಸೋ ತೇರಸಮೋ.