ಪಾರಾಯನವಗ್ಗನಿದ್ದೇಸೋ

೧. ಅಜಿತಮಾಣವಪುಚ್ಛಾನಿದ್ದೇಸೋ

೧. ಕೇನಸ್ಸು ನಿವುತೋ ಲೋಕೋ, [ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಅಜಿತೋ]

ಕೇನಸ್ಸು ನಪ್ಪಕಾಸತಿ;

ಕಿಸ್ಸಾಭಿಲೇಪನಂ ಬ್ರೂಸಿ [ಬ್ರೂಹಿ (ಸ್ಯಾ.)], ಕಿಂಸು ತಸ್ಸ ಮಹಬ್ಭಯಂ.

ಕೇನಸ್ಸು ನಿವುತೋ ಲೋಕೋತಿ. ಲೋಕೋತಿ ನಿರಯಲೋಕೋ ತಿರಚ್ಛಾನಲೋಕೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಲೋಕೋ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೋ ದೇವಲೋಕೋ ಖನ್ಧಲೋಕೋ ಧಾತುಲೋಕೋ ಆಯತನಲೋಕೋ ಅಯಂ ಲೋಕೋ ಪರೋ ಲೋಕೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೋ ದೇವಲೋಕೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಲೋಕೋ. ಅಯಂ ಲೋಕೋ ಕೇನ ಆವುತೋ ನಿವುತೋ ಓವುತೋ [ಓಫುತೋ (ಸ್ಯಾ.)] ಪಿಹಿತೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋ ಪಟಿಕುಜ್ಜಿತೋತಿ – ಕೇನಸ್ಸು ನಿವುತೋ ಲೋಕೋ?

ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಅಜಿತೋತಿ. ಇಚ್ಚಾತಿ ಪದಸನ್ಧಿ ಪದಸಂಸಗ್ಗೋ ಪದಪಾರಿಪೂರೀ ಅಕ್ಖರಸಮವಾಯೋ ಬ್ಯಞ್ಜನಸಿಲಿಟ್ಠತಾ ಪದಾನುಪುಬ್ಬತಾಪೇತಂ [ಪದಾನುಪುಬ್ಬತಾಮೇತಂ (ಬಹೂಸು)] ಇಚ್ಚಾತಿ. ಆಯಸ್ಮಾತಿ ಪಿಯವಚನಂ ಗರುವಚನಂ ಸಗಾರವಸಪ್ಪತಿಸ್ಸಾಧಿವಚನಮೇತಂ ಆಯಸ್ಮಾತಿ. ಅಜಿತೋತಿ ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ನಾಮಂ ಸಙ್ಖಾ ಸಮಞ್ಞಾ ಪಞ್ಞತ್ತಿ ವೋಹಾರೋ ನಾಮಂ ನಾಮಕಮ್ಮಂ ನಾಮಧೇಯ್ಯಂ ನಿರುತ್ತಿ ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಅಭಿಲಾಪೋತಿ – ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಅಜಿತೋ.

ಕೇನಸ್ಸು ನಪ್ಪಕಾಸತೀತಿ ಕೇನ ಲೋಕೋ ನಪ್ಪಕಾಸತಿ ನ ಭಾಸತಿ ನ ತಪತಿ ನ ವಿರೋಚತಿ ನ ಞಾಯತಿ ನ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ – ಕೇನಸ್ಸು ನಪ್ಪಕಾಸತಿ.

ಕಿಸ್ಸಾಭಿಲೇಪನಂ ಬ್ರೂಸೀತಿ ಕಿಂ ಲೋಕಸ್ಸ ಲೇಪನಂ ಲಗ್ಗನಂ ಬನ್ಧನಂ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ. ಕೇನ ಲೋಕೋ ಲಿತ್ತೋ ಸಂಲಿತ್ತೋ ಉಪಲಿತ್ತೋ ಕಿಲಿಟ್ಠೋ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠೋ ಮಕ್ಖಿತೋ ಸಂಸಟ್ಠೋ ಲಗ್ಗೋ ಲಗ್ಗಿತೋ ಪಲಿಬುದ್ಧೋ, ಬ್ರೂಸಿ ಆಚಿಕ್ಖಸಿ ದೇಸೇಸಿ ಪಞ್ಞಪೇಸಿ [ಪಞ್ಞಾಪೇಸಿ (ಕ.)] ಪಟ್ಠಪೇಸಿ ವಿವರಸಿ ವಿಭಜಸಿ ಉತ್ತಾನೀಕರೋಸಿ [ಉತ್ತಾನಿಂ ಕರೋಸಿ (ಕ.)] ಪಕಾಸೇಸೀತಿ – ಕಿಸ್ಸಾಭಿಲೇಪನಂ ಬ್ರೂಸಿ.

ಕಿಂಸು ತಸ್ಸ ಮಹಬ್ಭಯನ್ತಿ ಕಿಂ ಲೋಕಸ್ಸ ಭಯಂ ಮಹಬ್ಭಯಂ ಪೀಳನಂ ಘಟ್ಟನಂ ಉಪದ್ದವೋ ಉಪಸಗ್ಗೋತಿ – ಕಿಂಸು ತಸ್ಸ ಮಹಬ್ಭಯಂ. ತೇನಾಹ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ –

‘‘ಕೇನಸ್ಸು ನಿವುತೋ ಲೋಕೋ, [ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಅಜಿತೋ]

ಕೇನಸ್ಸು ನಪ್ಪಕಾಸತಿ;

ಕಿಸ್ಸಾಭಿಲೇಪನಂ ಬ್ರೂಸಿ, ಕಿಂಸು ತಸ್ಸ ಮಹಬ್ಭಯ’’ನ್ತಿ.

೨. ಅವಿಜ್ಜಾಯ ನಿವುತೋ ಲೋಕೋ, [ಅಜಿತಾತಿ ಭಗವಾ]

ವೇವಿಚ್ಛಾ ಪಮಾದಾ ನಪ್ಪಕಾಸತಿ;

ಜಪ್ಪಾಭಿಲೇಪನಂ ಬ್ರೂಮಿ, ದುಕ್ಖಮಸ್ಸ ಮಹಬ್ಭಯಂ.

ಅವಿಜ್ಜಾಯ ನಿವುತೋ ಲೋಕೋತಿ. ಅವಿಜ್ಜಾತಿ ದುಕ್ಖೇ ಅಞ್ಞಾಣಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೇ ಅಞ್ಞಾಣಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೇ ಅಞ್ಞಾಣಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಯಾ ಪಟಿಪದಾಯ ಅಞ್ಞಾಣಂ, ಪುಬ್ಬನ್ತೇ ಅಞ್ಞಾಣಂ ಅಪರನ್ತೇ ಅಞ್ಞಾಣಂ ಪುಬ್ಬನ್ತಾಪರನ್ತೇ ಅಞ್ಞಾಣಂ, ಇದಪ್ಪಚ್ಚಯತಾಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಅಞ್ಞಾಣಂ, ಯಂ ಏವರೂಪಂ ಅಞ್ಞಾಣಂ ಅದಸ್ಸನಂ ಅನಭಿಸಮಯೋ ಅನನುಬೋಧೋ ಅಸಮ್ಬೋಧೋ ಅಪ್ಪಟಿವೇಧೋ ಅಸಂಗಾಹನಾ ಅಪರಿಯೋಗಾಹನಾ ಅಸಮಪೇಕ್ಖನಾ ಅಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ [ಅಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನಾ (ಸ್ಯಾ.)] ಅಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಕಮ್ಮಂ ದುಮ್ಮೇಜ್ಝಂ ಬಾಲ್ಯಂ ಅಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಮೋಹೋ ಪಮೋಹೋ ಸಮ್ಮೋಹೋ ಅವಿಜ್ಜಾ ಅವಿಜ್ಜೋಘೋ ಅವಿಜ್ಜಾಯೋಗೋ ಅವಿಜ್ಜಾನುಸಯೋ ಅವಿಜ್ಜಾಪರಿಯುಟ್ಠಾನಂ ಅವಿಜ್ಜಾಲಙ್ಗೀ ಮೋಹೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ – ಅವಿಜ್ಜಾ.

ಲೋಕೋತಿ ನಿರಯಲೋಕೋ ತಿರಚ್ಛಾನಲೋಕೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಲೋಕೋ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೋ ದೇವಲೋಕೋ ಖನ್ಧಲೋಕೋ ಧಾತುಲೋಕೋ ಆಯತನಲೋಕೋ ಅಯಂ ಲೋಕೋ ಪರೋ ಲೋಕೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೋ ದೇವಲೋಕೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಲೋಕೋ. ಅಯಂ ಲೋಕೋ ಇಮಾಯ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಆವುತೋ ನಿವುತೋ ಓವುತೋ ಪಿಹಿತೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋ ಪಟಿಕುಜ್ಜಿತೋತಿ – ಅವಿಜ್ಜಾಯ ನಿವುತೋ ಲೋಕೋ.

ಅಜಿತಾತಿ ಭಗವಾ ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ನಾಮೇನ ಆಲಪತಿ. ಭಗವಾತಿ ಗಾರವಾಧಿವಚನಂ. ಅಪಿ ಚ, ಭಗ್ಗರಾಗೋತಿ ಭಗವಾ; ಭಗ್ಗದೋಸೋತಿ ಭಗವಾ; ಭಗ್ಗಮೋಹೋತಿ ಭಗವಾ; ಭಗ್ಗಮಾನೋತಿ ಭಗವಾ; ಭಗ್ಗದಿಟ್ಠೀತಿ ಭಗವಾ; ಭಗ್ಗಕಣ್ಟಕೋತಿ ಭಗವಾ; ಭಗ್ಗಕಿಲೇಸೋತಿ ಭಗವಾ; ಭಜಿ ವಿಭಜಿ ಪವಿಭಜಿ ಧಮ್ಮರತನನ್ತಿ ಭಗವಾ; ಭವಾನಂ ಅನ್ತಕರೋತಿ ಭಗವಾ; ಭಾವಿತಕಾಯೋ ಭಾವಿತಸೀಲೋ ಭಾವಿತಚಿತ್ತೋ [ಭಾವಿತಕಾಯೋತಿ ಭಗವಾ, ಭಾವಿತಸೀಲೋತಿ ಭಾವಿತಚಿತ್ತೋತಿ (ಸ್ಯಾ.)] ಭಾವಿತಪಞ್ಞೋತಿ ಭಗವಾ; ಭಜಿ ವಾ ಭಗವಾ ಅರಞ್ಞವನಪತ್ಥಾನಿ ಪನ್ತಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ ಅಪ್ಪಸದ್ದಾನಿ ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸಾನಿ ವಿಜನವಾತಾನಿ ಮನುಸ್ಸರಾಹಸ್ಸೇಯ್ಯಕಾನಿ [ಮನುಸ್ಸರಾಹಸೇಯ್ಯಕಾನಿ (ಸ್ಯಾ.)] ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಸಾರುಪ್ಪಾನೀತಿ ಭಗವಾ; ಭಾಗೀ ವಾ ಭಗವಾ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಾನನ್ತಿ ಭಗವಾ; ಭಾಗೀ ವಾ ಭಗವಾ ಅತ್ಥರಸಸ್ಸ ಧಮ್ಮರಸಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿರಸಸ್ಸ ಅಧಿಸೀಲಸ್ಸ ಅಧಿಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಯಾತಿ ಭಗವಾ; ಭಾಗೀ ವಾ ಭಗವಾ ಚತುನ್ನಂ ಝಾನಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತೀನನ್ತಿ ಭಗವಾ; ಭಾಗೀ ವಾ ಭಗವಾ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ವಿಮೋಕ್ಖಾನಂ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಅಭಿಭಾಯತನಾನಂ ನವನ್ನಂ ಅನುಪುಬ್ಬಸಮಾಪತ್ತೀನನ್ತಿ ಭಗವಾ; ಭಾಗೀ ವಾ ಭಗವಾ ದಸನ್ನಂ ಸಞ್ಞಾಭಾವನಾನಂ ಕಸಿಣಸಮಾಪತ್ತೀನಂ ಆನಾಪಾನಸ್ಸತಿಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಅಸುಭಸಮಾಪತ್ತಿಯಾತಿ ಭಗವಾ; ಭಾಗೀ ವಾ ಭಗವಾ ಚತುನ್ನಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ಇದ್ಧಿಪಾದಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಬಲಾನಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾನಂ ಅರಿಯಸ್ಸ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸಾತಿ ಭಗವಾ; ಭಾಗೀ ವಾ ಭಗವಾ ದಸನ್ನಂ ತಥಾಗತಬಲಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ವೇಸಾರಜ್ಜಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾನಂ ಛನ್ನಂ ಅಭಿಞ್ಞಾನಂ ಛನ್ನಂ ಬುದ್ಧಧಮ್ಮಾನನ್ತಿ ಭಗವಾ; ಭಗವಾತಿ ನೇತಂ ನಾಮಂ ಮಾತರಾ ಕತಂ ನ ಪಿತರಾ ಕತಂ ನ ಭಾತರಾ ಕತಂ ನ ಭಗಿನಿಯಾ ಕತಂ ನ ಮಿತ್ತಾಮಚ್ಚೇಹಿ ಕತಂ ನ ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತೇಹಿ ಕತಂ ನ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿ ಕತಂ ನ ದೇವತಾಹಿ ಕತಂ. ವಿಮೋಕ್ಖನ್ತಿಕಮೇತಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಭಗವನ್ತಾನಂ ಬೋಧಿಯಾ ಮೂಲೇ ಸಹ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞಾಣಸ್ಸ ಪಟಿಲಾಭಾ ಸಚ್ಛಿಕಾ ಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಯದಿದಂ ಭಗವಾತಿ – ಅಜಿತಾತಿ ಭಗವಾ.

ವೇವಿಚ್ಛಾ ಪಮಾದಾ ನಪ್ಪಕಾಸತೀತಿ. ವೇವಿಚ್ಛಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪಞ್ಚ ಮಚ್ಛರಿಯಾನಿ – ಆವಾಸಮಚ್ಛರಿಯಂ, ಕುಲಮಚ್ಛರಿಯಂ, ಲಾಭಮಚ್ಛರಿಯಂ, ವಣ್ಣಮಚ್ಛರಿಯಂ, ಧಮ್ಮಮಚ್ಛರಿಯಂ. ಯಂ ಏವರೂಪಂ ಮಚ್ಛೇರಂ ಮಚ್ಛರಾಯನಾ ಮಚ್ಛರಾಯಿತತ್ತಂ ವೇವಿಚ್ಛಂ ಕದರಿಯಂ ಕಟುಕಞ್ಚುಕತಾ ಅಗ್ಗಹಿತತ್ತಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ಮಚ್ಛರಿಯಂ. ಅಪಿ ಚ ಖನ್ಧಮಚ್ಛರಿಯಮ್ಪಿ ಮಚ್ಛರಿಯಂ, ಧಾತುಮಚ್ಛರಿಯಮ್ಪಿ ಮಚ್ಛರಿಯಂ, ಆಯತನಮಚ್ಛರಿಯಮ್ಪಿ ಮಚ್ಛರಿಯಂ, ಗಾಹೋ ವುಚ್ಚತಿ ಮಚ್ಛರಿಯಂ. ಪಮಾದೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ – ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತೇ ವಾ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತೇ ವಾ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತೇ ವಾ ಪಞ್ಚಸು ಕಾಮಗುಣೇಸು ವಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವೋಸಗ್ಗೋ [ವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ (ಬಹೂಸು)] ವೋಸಗ್ಗಾನುಪ್ಪದಾನಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಭಾವನಾಯ ಅಸಕ್ಕಚ್ಚಕಿರಿಯತಾ ಅಸಾತಚ್ಚಕಿರಿಯತಾ ಅನಟ್ಠಿತಕಿರಿಯತಾ [ಅನಿಟ್ಠಿತಕಿರಿಯತಾ (ಕ.) ವಿಭ. ೮೪೬] ಓಲೀನವುತ್ತಿತಾ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಚ್ಛನ್ದತಾ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಧುರತಾ ಅನಾಸೇವನಾ ಅಭಾವನಾ ಅಬಹುಲೀಕಮ್ಮಂ ಅನಧಿಟ್ಠಾನಂ ಅನನುಯೋಗೋ ಪಮಾದೋ. ಯೋ ಏವರೂಪೋ ಪಮಾದೋ ಪಮಜ್ಜನಾ ಪಮಜ್ಜಿತತ್ತಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪಮಾದೋ. ವೇವಿಚ್ಛಾ ಪಮಾದಾ ನಪ್ಪಕಾಸತೀತಿ ಇಮಿನಾ ಚ ಮಚ್ಛರಿಯೇನ ಇಮಿನಾ ಚ ಪಮಾದೇನ ಲೋಕೋ ನಪ್ಪಕಾಸತಿ ನ ಭಾಸತಿ ನ ತಪತಿ ನ ವಿರೋಚತಿ ನ ಞಾಯತಿ ನ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ – ವೇವಿಚ್ಛಾ ಪಮಾದಾ ನಪ್ಪಕಾಸತಿ.

ಜಪ್ಪಾಭಿಲೇಪನಂ ಬ್ರೂಮೀತಿ ಜಪ್ಪಾ ವುಚ್ಚತಿ ತಣ್ಹಾ. ಯೋ ರಾಗೋ ಸಾರಾಗೋ ಅನುನಯೋ ಅನುರೋಧೋ ನನ್ದೀ [ನನ್ದಿ (ಸ್ಯಾ.)] ನನ್ದಿರಾಗೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಸಾರಾಗೋ ಇಚ್ಛಾ ಮುಚ್ಛಾ ಅಜ್ಝೋಸಾನಂ ಗೇಧೋ ಪಲಿಗೇಧೋ ಸಙ್ಗೋ ಪಙ್ಕೋ ಏಜಾ ಮಾಯಾ ಜನಿಕಾ ಸಞ್ಜನನೀ ಸಿಬ್ಬಿನೀ ಜಾಲಿನೀ ಸರಿತಾ ವಿಸತ್ತಿಕಾ ಸುತ್ತಂ ವಿಸಟಾ [ಸೋತ್ತಂ ವಿಸತಾ (ಸ್ಯಾ.)] ಆಯೂಹನೀ ದುತಿಯಾ ಪಣಿಧಿ ಭವನೇತ್ತಿ ವನಂ ವನಥೋ ಸನ್ಥವೋ [ಸನ್ಧವೋ (ಕ.) ವಿಭ. ೯೦೯] ಸಿನೇಹೋ ಅಪೇಕ್ಖಾ ಪಟಿಬನ್ಧು ಆಸಾ ಆಸೀಸನಾ [ಆಸಿಂಸನಾ (ಸ್ಯಾ.)] ಆಸೀಸಿತತ್ತಂ ರೂಪಾಸಾ ಸದ್ದಾಸಾ ಗನ್ಧಾಸಾ ರಸಾಸಾ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾಸಾ ಲಾಭಾಸಾ ಧನಾಸಾ ಪುತ್ತಾಸಾ ಜೀವಿತಾಸಾ ಜಪ್ಪಾ ಪಜಪ್ಪಾ ಅಭಿಜಪ್ಪಾ ಜಪ್ಪನಾ ಜಪ್ಪಿತತ್ತಂ ಲೋಲುಪ್ಪಂ ಲೋಲುಪ್ಪಾಯನಾ ಲೋಲುಪ್ಪಾಯಿತತ್ತಂ ಪುಚ್ಛಞ್ಜಿಕತಾ ಸಾಧುಕಮ್ಯತಾ ಅಧಮ್ಮರಾಗೋ ವಿಸಮಲೋಭೋ ನಿಕನ್ತಿ ನಿಕಾಮನಾ ಪತ್ಥನಾ ಪಿಹನಾ ಸಮ್ಪತ್ಥನಾ ಕಾಮತಣ್ಹಾ ಭವತಣ್ಹಾ ವಿಭವತಣ್ಹಾ ರೂಪತಣ್ಹಾ ಅರೂಪತಣ್ಹಾ ನಿರೋಧತಣ್ಹಾ ರೂಪತಣ್ಹಾ ಸದ್ದತಣ್ಹಾ ಗನ್ಧತಣ್ಹಾ ರಸತಣ್ಹಾ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬತಣ್ಹಾ ಧಮ್ಮತಣ್ಹಾ ಓಘೋ ಯೋಗೋ ಗನ್ಥೋ ಉಪಾದಾನಂ ಆವರಣಂ ನೀವರಣಂ ಛದನಂ ಬನ್ಧನಂ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಅನುಸಯೋ ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಂ ಲತಾ ವೇವಿಚ್ಛಂ ದುಕ್ಖಮೂಲಂ ದುಕ್ಖನಿದಾನಂ ದುಕ್ಖಪ್ಪಭವೋ ಮಾರಪಾಸೋ ಮಾರಬಳಿಸಂ ಮಾರಾಮಿಸಂ ಮಾರವಿಸಯೋ ಮಾರನಿವಾಸೋ ಮಾರಗೋಚರೋ ಮಾರಬನ್ಧನಂ ತಣ್ಹಾನದೀ ತಣ್ಹಾಜಾಲಂ ತಣ್ಹಾಗದ್ದುಲಂ ತಣ್ಹಾಸಮುದ್ದೋ ಅಭಿಜ್ಝಾ ಲೋಭೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಜಪ್ಪಾ. ಲೋಕಸ್ಸ ಲೇಪನಂ ಲಗ್ಗನಂ ಬನ್ಧನಂ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಇಮಾಯ ಜಪ್ಪಾಯ ಲೋಕೋ ಲಿತ್ತೋ ಸಂಲಿತ್ತೋ ಉಪಲಿತ್ತೋ ಕಿಲಿಟ್ಠೋ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠೋ ಮಕ್ಖಿತೋ ಸಂಸಟ್ಠೋ ಲಗ್ಗೋ ಲಗ್ಗಿತೋ ಪಲಿಬುದ್ಧೋತಿ ಬ್ರೂಮಿ ಆಚಿಕ್ಖಾಮಿ ದೇಸೇಮಿ ಪಞ್ಞಪೇಮಿ ಪಟ್ಠಪೇಮಿ ವಿವರಾಮಿ ವಿಭಜಾಮಿ ಉತ್ತಾನೀಕರೋಮಿ ಪಕಾಸೇಮೀತಿ – ಜಪ್ಪಾಭಿಲೇಪನಂ ಬ್ರೂಮಿ.

ದುಕ್ಖಮಸ್ಸ ಮಹಬ್ಭಯನ್ತಿ. ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಜಾತಿದುಕ್ಖಂ ಜರಾದುಕ್ಖಂ ಬ್ಯಾಧಿದುಕ್ಖಂ ಮರಣದುಕ್ಖಂ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸದುಕ್ಖಂ ನೇರಯಿಕಂ ದುಕ್ಖಂ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಕಂ ದುಕ್ಖಂ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಿಕಂ ದುಕ್ಖಂ ಮಾನುಸಿಕಂ ದುಕ್ಖಂ ಗಬ್ಭೋಕ್ಕನ್ತಿಮೂಲಕಂ ದುಕ್ಖಂ ಗಬ್ಭಟ್ಠಿತಿಮೂಲಕಂ [ಗಬ್ಭೇಠಿತಿಮೂಲಕಂ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ದುಕ್ಖಂ ಗಬ್ಭವುಟ್ಠಾನಮೂಲಕಂ ದುಕ್ಖಂ ಜಾತಸ್ಸೂಪನಿಬನ್ಧಕಂ ದುಕ್ಖಂ ಜಾತಸ್ಸ ಪರಾಧೇಯ್ಯಕಂ ದುಕ್ಖಂ ಅತ್ತೂಪಕ್ಕಮದುಕ್ಖಂ ಪರೂಪಕ್ಕಮದುಕ್ಖಂ ಸಙ್ಖಾರದುಕ್ಖಂ ವಿಪರಿಣಾಮದುಕ್ಖಂ ಚಕ್ಖುರೋಗೋ ಸೋತರೋಗೋ ಘಾನರೋಗೋ ಜಿವ್ಹಾರೋಗೋ ಕಾಯರೋಗೋ ಸೀಸರೋಗೋ ಕಣ್ಣರೋಗೋ ಮುಖರೋಗೋ ದನ್ತರೋಗೋ ಕಾಸೋ ಸಾಸೋ ಪಿನಾಸೋ ಡಾಹೋ [ಡಹೋ (ಸ್ಯಾ.)] ಜರೋ ಕುಚ್ಛಿರೋಗೋ ಮುಚ್ಛಾ ಪಕ್ಖನ್ದಿಕಾ ಸೂಲಾ ವಿಸೂಚಿಕಾ ಕುಟ್ಠಂ ಗಣ್ಡೋ ಕಿಲಾಸೋ ಸೋಸೋ ಅಪಮಾರೋ ದದ್ದು ಕಣ್ಡು ಕಚ್ಛು ರಖಸಾ [ರಕ್ಖಸಾ (ಕ.)] ವಿತಚ್ಛಿಕಾ ಲೋಹಿತಪಿತ್ತಂ [ಲೋಹಿತಂ ಪಿತ್ತಂ (ಬಹೂಸು)] ಮಧುಮೇಹೋ ಅಂಸಾ ಪಿಳಕಾ ಭಗನ್ದಲಾ ಪಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಾ ಆಬಾಧಾ ಸೇಮ್ಹಸಮುಟ್ಠಾನಾ ಆಬಾಧಾ ವಾತಸಮುಟ್ಠಾನಾ ಆಬಾಧಾ ಸನ್ನಿಪಾತಿಕಾ ಆಬಾಧಾ ಉತುಪರಿಣಾಮಜಾ ಆಬಾಧಾ ವಿಸಮಪರಿಹಾರಜಾ ಆಬಾಧಾ ಓಪಕ್ಕಮಿಕಾ ಆಬಾಧಾ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಜಾ ಆಬಾಧಾ ಸೀತಂ ಉಣ್ಹಂ ಜಿಘಚ್ಛಾ ಪಿಪಾಸಾ ಉಚ್ಚಾರೋ ಪಸ್ಸಾವೋ ಡಂಸಮಕಸವಾತಾತಪಸರೀಸಪಸಮ್ಫಸ್ಸಂ ದುಕ್ಖಂ ಮಾತುಮರಣಂ ದುಕ್ಖಂ ಪಿತುಮರಣಂ ದುಕ್ಖಂ ಭಾತುಮರಣಂ ದುಕ್ಖಂ ಭಗಿನಿಮರಣಂ ದುಕ್ಖಂ ಪುತ್ತಮರಣಂ ದುಕ್ಖಂ ಧೀತುಮರಣಂ ದುಕ್ಖಂ ಞಾತಿಬ್ಯಸನಂ ದುಕ್ಖಂ ರೋಗಬ್ಯಸನಂ ದುಕ್ಖಂ ಭೋಗಬ್ಯಸನಂ ದುಕ್ಖಂ ಸೀಲಬ್ಯಸನಂ ದುಕ್ಖಂ ದಿಟ್ಠಿಬ್ಯಸನಂ ದುಕ್ಖಂ ಯೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಆದಿತೋ ಸಮುದಾಗಮನಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಅತ್ಥಙ್ಗಮತೋ ನಿರೋಧೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಕಮ್ಮಸನ್ನಿಸ್ಸಿತೋ ವಿಪಾಕೋ. ವಿಪಾಕಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಂ ಕಮ್ಮಂ, ನಾಮಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಂ ರೂಪಂ ರೂಪಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಂ ನಾಮಂ, ಜಾತಿಯಾ ಅನುಗತಂ ಜರಾಯ ಅನುಸಟಂ ಬ್ಯಾಧಿನಾ ಅಭಿಭೂತಂ ಮರಣೇನ ಅಬ್ಭಾಹತಂ ದುಕ್ಖೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಂ ಅತಾಣಂ ಅಲೇಣಂ ಅಸರಣಂ ಅಸರಣೀಭೂತಂ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ದುಕ್ಖಂ. ಇದಂ ದುಕ್ಖಂ ಲೋಕಸ್ಸ ಭಯಂ ಮಹಾಭಯಂ ಪೀಳನಂ ಘಟ್ಟನಂ ಉಪದ್ದವೋ ಉಪಸಗ್ಗೋತಿ – ದುಕ್ಖಮಸ್ಸ ಮಹಬ್ಭಯಂ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ಅವಿಜ್ಜಾಯ ನಿವುತೋ ಲೋಕೋ, [ಅಜಿತಾತಿ ಭಗವಾ]

ವೇವಿಚ್ಛಾ ಪಮಾದಾ ನಪ್ಪಕಾಸತಿ;

ಜಪ್ಪಾಭಿಲೇಪನಂ ಬ್ರೂಮಿ, ದುಕ್ಖಮಸ್ಸ ಮಹಬ್ಭಯ’’ನ್ತಿ.

೩. ಸವನ್ತಿ ಸಬ್ಬಧಿ ಸೋತಾ, [ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಅಜಿತೋ]

ಸೋತಾನಂ ಕಿಂ ನಿವಾರಣಂ;

ಸೋತಾನಂ ಸಂವರಂ ಬ್ರೂಹಿ, ಕೇನ ಸೋತಾ ಪಿಧಿಯ್ಯರೇ [ಪಿಥಿಯ್ಯರೇ (ಸ್ಯಾ.), ಪಿಥೀಯರೇ (ಸೀ. ಅಟ್ಠ.)] .

ಸವನ್ತಿ ಸಬ್ಬಧಿ ಸೋತಾತಿ. ಸೋತಾತಿ ತಣ್ಹಾಸೋತೋ ದಿಟ್ಠಿಸೋತೋ ಕಿಲೇಸಸೋತೋ ದುಚ್ಚರಿತಸೋತೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸೋತೋ. ಸಬ್ಬಧೀತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಆಯತನೇಸು. ಸವನ್ತೀತಿ ಸವನ್ತಿ ಆಸವನ್ತಿ ಸನ್ದನ್ತಿ ಪವತ್ತನ್ತಿ. ಚಕ್ಖುತೋ ರೂಪೇ ಸವನ್ತಿ ಆಸವನ್ತಿ ಸನ್ದನ್ತಿ ಪವತ್ತನ್ತಿ. ಸೋತತೋ ಸದ್ದೇ ಸವನ್ತಿ…ಪೇ… ಘಾನತೋ ಗನ್ಧೇ ಸವನ್ತಿ… ಜಿವ್ಹಾತೋ ರಸೇ ಸವನ್ತಿ… ಕಾಯತೋ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೇ ಸವನ್ತಿ… ಮನತೋ ಧಮ್ಮೇ ಸವನ್ತಿ ಆಸವನ್ತಿ ಸನ್ದನ್ತಿ ಪವತ್ತನ್ತಿ. ಚಕ್ಖುತೋ ರೂಪತಣ್ಹಾ ಸವನ್ತಿ ಆಸವನ್ತಿ ಸನ್ದನ್ತಿ ಪವತ್ತನ್ತಿ. ಸೋತತೋ ಸದ್ದತಣ್ಹಾ ಸವನ್ತಿ ಆಸವನ್ತಿ ಸನ್ದನ್ತಿ ಪವತ್ತನ್ತಿ. ಘಾನತೋ ಗನ್ಧತಣ್ಹಾ ಸವನ್ತಿ… ಜಿವ್ಹಾತೋ ರಸತಣ್ಹಾ ಸವನ್ತಿ… ಕಾಯತೋ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬತಣ್ಹಾ ಸವನ್ತಿ… ಮನತೋ ಧಮ್ಮತಣ್ಹಾ ಸವನ್ತಿ ಆಸವನ್ತಿ ಸನ್ದನ್ತಿ ಪವತ್ತನ್ತೀತಿ – ಸವನ್ತಿ ಸಬ್ಬಧಿ ಸೋತಾ.

ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಅಜಿತೋತಿ. ಇಚ್ಚಾತಿ ಪದಸನ್ಧಿ…ಪೇ… ಪದಾನುಪುಬ್ಬತಾಪೇತಂ ಇಚ್ಚಾತಿ…ಪೇ… ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಅಜಿತೋ.

ಸೋತಾನಂ ಕಿಂ ನಿವಾರಣನ್ತಿ ಸೋತಾನಂ ಕಿಂ ಆವರಣಂ ನೀವರಣಂ ಸಂವರಣಂ ರಕ್ಖನಂ ಗೋಪನನ್ತಿ – ಸೋತಾನಂ ಕಿಂ ನಿವಾರಣಂ.

ಸೋತಾನಂ ಸಂವರಂ ಬ್ರೂಹೀತಿ ಸೋತಾನಂ ಆವರಣಂ ನೀವರಣಂ ಸಂವರಣಂ ರಕ್ಖನಂ ಗೋಪನಂ ಬ್ರೂಹಿ ಆಚಿಕ್ಖ ದೇಸೇಹಿ ಪಞ್ಞಪೇಹಿ ಪಟ್ಠಪೇಹಿ ವಿವರಾಹಿ ವಿಭಜಾಹಿ ಉತ್ತಾನೀಕರೋಹಿ ಪಕಾಸೇಹೀತಿ – ಸೋತಾನಂ ಸಂವರಂ ಬ್ರೂಹಿ.

ಕೇನ ಸೋತಾ ಪಿಧಿಯ್ಯರೇತಿ ಕೇನ ಸೋತಾ ಪಿಧೀಯನ್ತಿ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತಿ ನ ಸವನ್ತಿ ನ ಆಸವನ್ತಿ ನ ಸನ್ದನ್ತಿ ನಪ್ಪವತ್ತನ್ತೀತಿ – ಕೇನ ಸೋತಾ ಪಿಧಿಯ್ಯರೇ. ತೇನಾಹ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ –

‘‘ಸವನ್ತಿ ಸಬ್ಬಧಿ ಸೋತಾ, [ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಅಜಿತೋ]

ಸೋತಾನಂ ಕಿಂ ನಿವಾರಣಂ;

ಸೋತಾನಂ ಸಂವರಂ ಬ್ರೂಹಿ, ಕೇನ ಸೋತಾ ಪಿಧಿಯ್ಯರೇ’’.

೪. ಯಾನಿ ಸೋತಾನಿ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ, [ಅಜಿತಾತಿ ಭಗವಾ]

ಸತಿ ತೇಸಂ ನಿವಾರಣಂ;

ಸೋತಾನಂ ಸಂವರಂ ಬ್ರೂಮಿ, ಪಞ್ಞಾಯೇತೇ ಪಿಧಿಯ್ಯರೇ.

ಯಾನಿ ಸೋತಾನಿ ಲೋಕಸ್ಮಿನ್ತಿ ಯಾನಿ ಏತಾನಿ ಸೋತಾನಿ ಮಯಾ ಕಿತ್ತಿತಾನಿ ಪಕಿತ್ತಿತಾನಿ ಆಚಿಕ್ಖಿತಾನಿ ದೇಸಿತಾನಿ ಪಞ್ಞಪಿತಾನಿ ಪಟ್ಠಪಿತಾನಿ ವಿವರಿತಾನಿ ವಿಭಜಿತಾನಿ [ವಿಭತ್ತಾನಿ (ಕ.)] ಉತ್ತಾನೀಕತಾನಿ ಪಕಾಸಿತಾನಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ [ಸೇಯ್ಯಥೀದಂ (ಸ್ಯಾ.)] – ತಣ್ಹಾಸೋತೋ ದಿಟ್ಠಿಸೋತೋ ಕಿಲೇಸಸೋತೋ ದುಚ್ಚರಿತಸೋತೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸೋತೋ. ಲೋಕಸ್ಮಿನ್ತಿ ಅಪಾಯಲೋಕೇ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ದೇವಲೋಕೇ ಖನ್ಧಲೋಕೇ ಧಾತುಲೋಕೇ ಆಯತನಲೋಕೇತಿ – ಯಾನಿ ಸೋತಾನಿ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಅಜಿತಾತಿ ಭಗವಾ ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ನಾಮೇನ ಆಲಪತಿ.

ಸತಿ ತೇಸಂ ನಿವಾರಣನ್ತಿ. ಸತೀತಿ ಯಾ ಸತಿ ಅನುಸ್ಸತಿ ಪಟಿಸ್ಸತಿ ಸತಿ ಸರಣತಾ ಧಾರಣತಾ ಅಪಿಲಾಪನತಾ ಅಸಮ್ಮುಸ್ಸನತಾ ಸತಿ ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಸತಿಬಲಂ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ ಏಕಾಯನಮಗ್ಗೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಸತಿ. ನಿವಾರಣನ್ತಿ ಆವರಣಂ ನೀವರಣಂ ಸಂವರಣಂ ರಕ್ಖನಂ ಗೋಪನನ್ತಿ – ಸತಿ ತೇಸಂ ನಿವಾರಣಂ.

ಸೋತಾನಂ ಸಂವರಂ ಬ್ರೂಮೀತಿ ಸೋತಾನಂ ಆವರಣಂ ನೀವರಣಂ ಸಂವರಣಂ ರಕ್ಖನಂ ಗೋಪನಂ ಬ್ರೂಮಿ ಆಚಿಕ್ಖಾಮಿ…ಪೇ… ಉತ್ತಾನೀಕರೋಮಿ ಪಕಾಸೇಮೀತಿ – ಸೋತಾನಂ ಸಂವರಂ ಬ್ರೂಮಿ.

ಪಞ್ಞಾಯೇತೇ ಪಿಧಿಯ್ಯರೇತಿ. ಪಞ್ಞಾತಿ ಯಾ ಪಞ್ಞಾ ಪಜಾನನಾ…ಪೇ… ಅಮೋಹೋ ಧಮ್ಮವಿಚಯೋ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ. ಪಞ್ಞಾಯೇತೇ ಪಿಧಿಯ್ಯರೇತಿ – ಪಞ್ಞಾಯೇತೇ ಸೋತಾ ಪಿಧೀಯನ್ತಿ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತಿ ನ ಸವನ್ತಿ ನ ಆಸವನ್ತಿ ನ ಸನ್ದನ್ತಿ ನಪ್ಪವತ್ತನ್ತಿ. ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ’’ತಿ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಪಞ್ಞಾಯೇತೇ ಸೋತಾ ಪಿಧೀಯನ್ತಿ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತಿ ನ ಸವನ್ತಿ ನ ಆಸವನ್ತಿ ನ ಸನ್ದನ್ತಿ ನಪ್ಪವತ್ತನ್ತಿ. ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ದುಕ್ಖಾ’’ತಿ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಪಞ್ಞಾಯೇತೇ ಸೋತಾ ಪಿಧೀಯನ್ತಿ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತಿ ನ ಸವನ್ತಿ ನ ಆಸವನ್ತಿ ನ ಸನ್ದನ್ತಿ ನಪ್ಪವತ್ತನ್ತಿ. ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನತ್ತಾ’’ತಿ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಪಞ್ಞಾಯೇತೇ ಸೋತಾ ಪಿಧೀಯನ್ತಿ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತಿ ನ ಸವನ್ತಿ ನ ಆಸವನ್ತಿ ನ ಸನ್ದನ್ತಿ ನಪ್ಪವತ್ತನ್ತಿ. ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಪಞ್ಞಾಯೇತೇ ಸೋತಾ ಪಿಧೀಯನ್ತಿ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತಿ ನ ಸವನ್ತಿ ನ ಆಸವನ್ತಿ ನ ಸನ್ದನ್ತಿ ನಪ್ಪವತ್ತನ್ತಿ. ‘‘ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ…ಪೇ… ‘‘ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ ನಾಮರೂಪ’’ನ್ತಿ… ‘‘ನಾಮರೂಪಪಚ್ಚಯಾ ಸಳಾಯತನ’’ನ್ತಿ… ‘‘ಸಳಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ’’ತಿ… ‘‘ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ’’ತಿ… ‘‘ವೇದನಾಪಚ್ಚಯಾ ತಣ್ಹಾ’’ತಿ… ‘‘ತಣ್ಹಾಪಚ್ಚಯಾ ಉಪಾದಾನ’’ನ್ತಿ… ‘‘ಉಪಾದಾನಪಚ್ಚಯಾ ಭವೋ’’ತಿ… ‘‘ಭವಪಚ್ಚಯಾ ಜಾತೀ’’ತಿ… ‘‘ಜಾತಿಪಚ್ಚಯಾ ಜರಾಮರಣ’’ನ್ತಿ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಪಞ್ಞಾಯೇತೇ ಸೋತಾ ಪಿಧೀಯನ್ತಿ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತಿ ನ ಸವನ್ತಿ ನ ಆಸವನ್ತಿ ನ ಸನ್ದನ್ತಿ ನಪ್ಪವತ್ತನ್ತಿ. ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾನಿರೋಧಾ ಸಙ್ಖಾರನಿರೋಧೋ’’ತಿ… ‘‘ಸಙ್ಖಾರನಿರೋಧಾ ವಿಞ್ಞಾಣನಿರೋಧೋ’’ತಿ… ‘‘ವಿಞ್ಞಾಣನಿರೋಧಾ ನಾಮರೂಪನಿರೋಧೋ’’ತಿ… ‘‘ನಾಮರೂಪನಿರೋಧಾ ಸಳಾಯತನನಿರೋಧೋ’’ತಿ… ‘‘ಸಳಾಯತನನಿರೋಧಾ ಫಸ್ಸನಿರೋಧೋ’’ತಿ… ‘‘ಫಸ್ಸನಿರೋಧಾ ವೇದನಾನಿರೋಧೋ’’ತಿ… ‘‘ವೇದನಾನಿರೋಧಾ ತಣ್ಹಾನಿರೋಧೋ’’ತಿ… ‘‘ತಣ್ಹಾನಿರೋಧಾ ಉಪಾದಾನನಿರೋಧೋ’’ತಿ… ‘‘ಉಪಾದಾನನಿರೋಧಾ ಭವನಿರೋಧೋ’’ತಿ… ‘‘ಭವನಿರೋಧಾ ಜಾತಿನಿರೋಧೋ’’ತಿ… ‘‘ಜಾತಿನಿರೋಧಾ ಜರಾಮರಣನಿರೋಧೋ’’ತಿ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಪಞ್ಞಾಯೇತೇ ಸೋತಾ ಪಿಧೀಯನ್ತಿ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತಿ ನ ಸವನ್ತಿ ನ ಆಸವನ್ತಿ ನ ಸನ್ದನ್ತಿ ನಪ್ಪವತ್ತನ್ತಿ. ‘‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’’ತಿ… ‘‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’’ತಿ… ‘‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’’ತಿ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಪಞ್ಞಾಯೇತೇ ಸೋತಾ ಪಿಧೀಯನ್ತಿ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತಿ ನ ಸವನ್ತಿ ನ ಆಸವನ್ತಿ ನ ಸನ್ದನ್ತಿ ನಪ್ಪವತ್ತನ್ತಿ. ‘‘ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಆಸವಾ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಅಯಂ ಆಸವಸಮುದಯೋ’’ತಿ… ‘‘ಅಯಂ ಆಸವನಿರೋಧೋ’’ತಿ… ‘‘ಅಯಂ ಆಸವನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’’ತಿ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಪಞ್ಞಾಯೇತೇ ಸೋತಾ ಪಿಧೀಯನ್ತಿ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತಿ ನ ಸವನ್ತಿ ನ ಆಸವನ್ತಿ ನ ಸನ್ದನ್ತಿ ನಪ್ಪವತ್ತನ್ತಿ. ‘‘ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ’’ತಿ… ‘‘ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಪಹಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ… ‘‘ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಭಾವೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ… ‘‘ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಚ್ಛಿಕಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಪಞ್ಞಾಯೇತೇ ಸೋತಾ ಪಿಧೀಯನ್ತಿ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತಿ ನ ಸವನ್ತಿ ನ ಆಸವನ್ತಿ ನ ಸನ್ದನ್ತಿ ನಪ್ಪವತ್ತನ್ತಿ. ಛನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾಯತನಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಪಞ್ಞಾಯೇತೇ ಸೋತಾ ಪಿಧೀಯನ್ತಿ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತಿ ನ ಸವನ್ತಿ ನ ಆಸವನ್ತಿ ನ ಸನ್ದನ್ತಿ ನಪ್ಪವತ್ತನ್ತಿ. ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ… ಚತುನ್ನಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ… ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮನ್ತಿ ಜಾನತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಪಞ್ಞಾಯೇತೇ ಸೋತಾ ಪಿಧೀಯನ್ತಿ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತಿ ನ ಸವನ್ತಿ ನ ಆಸವನ್ತಿ ನ ಸನ್ದನ್ತಿ ನಪ್ಪವತ್ತನ್ತೀತಿ – ಪಞ್ಞಾಯೇತೇ ಪಿಧಿಯ್ಯರೇ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ಯಾನಿ ಸೋತಾನಿ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ, [ಅಜಿತಾತಿ ಭಗವಾ]

ಸತಿ ತೇಸಂ ನಿವಾರಣಂ;

ಸೋತಾನಂ ಸಂವರಂ ಬ್ರೂಮಿ, ಪಞ್ಞಾಯೇತೇ ಪಿಧಿಯ್ಯರೇ’’ತಿ.

೫. ಪಞ್ಞಾ ಚೇವ ಸತಿ ಚಾಪಿ, [ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಅಜಿತೋ]

ನಾಮರೂಪಞ್ಚ ಮಾರಿಸ;

ಏತಂ ಮೇ ಪುಟ್ಠೋ ಪಬ್ರೂಹಿ, ಕತ್ಥೇತಂ ಉಪರುಜ್ಝತಿ.

ಪಞ್ಞಾ ಚೇವ ಸತಿ ಚಾಪೀತಿ. ಪಞ್ಞಾತಿ ಯಾ ಪಞ್ಞಾ ಪಜಾನನಾ ವಿಚಯೋ ಪವಿಚಯೋ ಧಮ್ಮವಿಚಯೋ ಸಲ್ಲಕ್ಖಣಾ ಉಪಲಕ್ಖಣಾ ಪಚ್ಚುಪಲಕ್ಖಣಾ ಪಣ್ಡಿಚ್ಚಂ ಕೋಸಲ್ಲಂ ನೇಪುಞ್ಞಂ ವೇಭಬ್ಯಾ ಚಿನ್ತಾ ಉಪಪರಿಕ್ಖಾ ಭೂರೀ [ಭೂರಿ (ಕ.)] ಮೇಧಾ ಪರಿಣಾಯಿಕಾ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಪತೋದೋ ಪಞ್ಞಾ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪಞ್ಞಾಬಲಂ ಪಞ್ಞಾಸತ್ಥಂ ಪಞ್ಞಾಪಾಸಾದೋ ಪಞ್ಞಾಆಲೋಕೋ ಪಞ್ಞಾಓಭಾಸೋ ಪಞ್ಞಾಪಜ್ಜೋತೋ ಪಞ್ಞಾರತನಂ ಅಮೋಹೋ ಧಮ್ಮವಿಚಯೋ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ. ಸತೀತಿ ಯಾ ಸತಿ ಅನುಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸತೀತಿ – ಪಞ್ಞಾ ಚೇವ ಸತಿಚಾಪಿ, ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಅಜಿತೋ.

ನಾಮರೂಪಞ್ಚ ಮಾರಿಸಾತಿ. ನಾಮನ್ತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಅರೂಪಿನೋ ಖನ್ಧಾ. ರೂಪನ್ತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಮಹಾಭೂತಾ ಚತುನ್ನಞ್ಚ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಉಪಾದಾಯರೂಪಂ. ಮಾರಿಸಾತಿ ಪಿಯವಚನಂ ಗರುವಚನಂ ಸಗಾರವಸಪ್ಪತಿಸ್ಸಾಧಿವಚನಮೇತಂ ಮಾರಿಸಾತಿ – ನಾಮರೂಪಞ್ಚ ಮಾರಿಸ.

ಏತಂ ಮೇ ಪುಟ್ಠೋ ಪಬ್ರೂಹೀತಿ. ಏತಂ ಮೇತಿ ಯಂ ಪುಚ್ಛಾಮಿ ಯಂ ಯಾಚಾಮಿ ಯಂ ಅಜ್ಝೇಸಾಮಿ ಯಂ ಪಸಾದೇಮಿ. ಪುಟ್ಠೋತಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ ಯಾಚಿತೋ ಅಜ್ಝೇಸಿತೋ ಪಸಾದಿತೋ. ಪಬ್ರೂಹೀತಿ ಬ್ರೂಹಿ ಆಚಿಕ್ಖಾಹಿ ದೇಸೇಹಿ ಪಞ್ಞಪೇಹಿ ಪಟ್ಠಪೇಹಿ ವಿವರಾಹಿ ವಿಭಜಾಹಿ [ವಿವರೇಹಿ ವಿಭಜೇಹಿ (ಕ.)] ಉತ್ತಾನೀಕರೋಹಿ ಪಕಾಸೇಹೀತಿ – ಏತಂ ಮೇ ಪುಟ್ಠೋ ಪಬ್ರೂಹಿ.

ಕತ್ಥೇತಂ ಉಪರುಜ್ಝತೀತಿ ಕತ್ಥೇತಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ ವೂಪಸಮ್ಮತಿ ಅತ್ಥಂ ಗಚ್ಛತಿ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭತೀತಿ. ಕತ್ಥೇತಂ ಉಪರುಜ್ಝತಿ. ತೇನಾಹ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ –

‘‘ಪಞ್ಞಾ ಚೇವ ಸತಿ ಚಾಪಿ, [ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಅಜಿತೋ]

ನಾಮರೂಪಞ್ಚ ಮಾರಿಸ;

ಏವಂ ಮೇ ಪುಟ್ಠೋ ಪಬ್ರೂಹಿ, ಕತ್ಥೇತಂ ಉಪರುಜ್ಝತೀ’’ತಿ.

೬. ಯಮೇತಂ ಪಞ್ಹಂ ಅಪುಚ್ಛಿ, ಅಜಿತ ತಂ ವದಾಮಿ ತೇ;

ಯತ್ಥ ನಾಮಞ್ಚ ರೂಪಞ್ಚ, ಅಸೇಸಂ ಉಪರುಜ್ಝತಿ;

ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ನಿರೋಧೇನ, ಏತ್ಥೇತಂ ಉಪರುಜ್ಝತಿ.

ಯಮೇತಂ ಪಞ್ಹಂ ಅಪುಚ್ಛೀತಿ. ಯಮೇತನ್ತಿ ಪಞ್ಞಞ್ಚ ಸತಿಞ್ಚ ನಾಮರೂಪಞ್ಚ. ಅಪುಚ್ಛೀತಿ ಅಪುಚ್ಛಸಿ ಯಾಚಸಿ ಅಜ್ಝೇಸತಿ [ಅಜ್ಝೇಸಿ (ಕ.)] ಪಸಾದೇಸೀತಿ – ಯಮೇತಂ ಪಞ್ಹಂ ಅಪುಚ್ಛಿ.

ಅಜಿತ ತಂ ವದಾಮಿ ತೇತಿ. ಅಜಿತಾತಿ ಭಗವಾ ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ನಾಮೇನ ಆಲಪತಿ. ತನ್ತಿ ಪಞ್ಞಞ್ಚ ಸತಿಞ್ಚ ನಾಮರೂಪಞ್ಚ. ವದಾಮೀತಿ ವದಾಮಿ ಆಚಿಕ್ಖಾಮಿ ದೇಸೇಮಿ ಪಞ್ಞಪೇಮಿ ಪಟ್ಠಪೇಮಿ ವಿವರಾಮಿ ವಿಭಜಾಮಿ ಉತ್ತಾನೀಕರೋಮಿ ಪಕಾಸೇಮೀತಿ. ಅಜಿತ ತಂ ವದಾಮಿ ತೇ.

ಯತ್ಥ ನಾಮಞ್ಚ ರೂಪಞ್ಚ, ಅಸೇಸಂ ಉಪರುಜ್ಝತೀತಿ ನಾಮನ್ತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಅರೂಪಿನೋ ಖನ್ಧಾ. ರೂಪನ್ತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಮಹಾಭೂತಾ ಚತುನ್ನಞ್ಚ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಉಪಾದಾಯರೂಪಂ. ಅಸೇಸನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾ ಸಬ್ಬಂ ಅಸೇಸಂ ನಿಸ್ಸೇಸಂ ಪರಿಯಾದಿಯನವಚನಮೇತಂ [ಪರಿಯಾದಾಯವಚನಮೇತಂ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಅಸೇಸನ್ತಿ. ಉಪರುಜ್ಝತೀತಿ ನಿರುಜ್ಝತಿ ವೂಪಸಮ್ಮತಿ ಅತ್ಥಂ ಗಚ್ಛತಿ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭತೀತಿ. ಯತ್ಥ ನಾಮಞ್ಚ ರೂಪಞ್ಚ ಅಸೇಸಂ ಉಪರುಜ್ಝತಿ.

ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ನಿರೋಧೇನ, ಏತ್ಥೇತಂ ಉಪರುಜ್ಝತೀತಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಞಾಣೇನ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ನಿರೋಧೇನ ಸತ್ತ ಭವೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಅನಮತಗ್ಗೇ ಸಂಸಾರೇ ಯೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ನಾಮಞ್ಚ ರೂಪಞ್ಚ, ಏತ್ಥೇತೇ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ ವೂಪಸಮ್ಮನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭನ್ತಿ. ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಞಾಣೇನ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ನಿರೋಧೇನ ದ್ವೇ ಭವೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚಸು ಭವೇಸು ಯೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ನಾಮಞ್ಚ ರೂಪಞ್ಚ, ಏತ್ಥೇತೇ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ ವೂಪಸಮ್ಮನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭನ್ತಿ. ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಞಾಣೇನ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ನಿರೋಧೇನ ಏಕಂ ಭವಂ ಠಪೇತ್ವಾ ರೂಪಧಾತುಯಾ ವಾ ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ವಾ ಯೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ನಾಮಞ್ಚ ರೂಪಞ್ಚ, ಏತ್ಥೇತೇ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ ವೂಪಸಮ್ಮನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭನ್ತಿ. ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಞಾಣೇನ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ನಿರೋಧೇನ ಯೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ನಾಮಞ್ಚ ರೂಪಞ್ಚ, ಏತ್ಥೇತೇ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ ವೂಪಸಮ್ಮನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭನ್ತಿ. ಅರಹತೋ ಅನುಪಾದಿಸೇಸಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯನ್ತಸ್ಸ ಚರಿಮವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ನಿರೋಧೇನ ಪಞ್ಞಾ ಚ ಸತಿ ಚ ನಾಮಞ್ಚ ರೂಪಞ್ಚ, ಏತ್ಥೇತೇ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ ವೂಪಸಮ್ಮನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭನ್ತೀತಿ – ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ನಿರೋಧೇನ ಏತ್ಥೇತಂ ಉಪರುಜ್ಝತಿ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ಯಮೇತಂ ಪಞ್ಹಂ ಅಪುಚ್ಛಿ, ಅಜಿತ ತಂ ವದಾಮಿ ತೇ;

ಯತ್ಥ ನಾಮಞ್ಚ ರೂಪಞ್ಚ, ಅಸೇಸಂ ಉಪರುಜ್ಝತಿ;

ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ನಿರೋಧೇನ, ಏತ್ಥೇತಂ ಉಪರುಜ್ಝತೀ’’ತಿ.

೭. ಯೇ ಚ ಸಙ್ಖಾತಧಮ್ಮಾಸೇ, ಯೇ ಚ ಸೇಖಾ [ಸೇಕ್ಖಾ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಪುಥೂ ಇಧ;

ತೇಸಂ ಮೇ ನಿಪಕೋ ಇರಿಯಂ, ಪುಟ್ಠೋ ಪಬ್ರೂಹಿ ಮಾರಿಸ.

ಯೇ ಚ ಸಙ್ಖಾತಧಮ್ಮಾಸೇತಿ ಸಙ್ಖಾತಧಮ್ಮಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಅರಹನ್ತೋ ಖೀಣಾಸವಾ. ಕಿಂಕಾರಣಾ ಸಙ್ಖಾತಧಮ್ಮಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಅರಹನ್ತೋ ಖೀಣಾಸವಾ? ತೇ ಸಙ್ಖಾತಧಮ್ಮಾ ಞಾತಧಮ್ಮಾ ತುಲಿತಧಮ್ಮಾ ತೀರಿತಧಮ್ಮಾ ವಿಭೂತಧಮ್ಮಾ ವಿಭಾವಿತಧಮ್ಮಾ. ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ’’ತಿ ಸಙ್ಖಾತಧಮ್ಮಾ ಞಾತಧಮ್ಮಾ ತುಲಿತಧಮ್ಮಾ ತೀರಿತಧಮ್ಮಾ ವಿಭೂತಧಮ್ಮಾ ವಿಭಾವಿತಧಮ್ಮಾ. ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ದುಕ್ಖಾ’’ತಿ ಸಙ್ಖಾತಧಮ್ಮಾ…ಪೇ… ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಅನತ್ತಾ’’ತಿ ಸಙ್ಖಾತಧಮ್ಮಾ… ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿ ಸಙ್ಖಾತಧಮ್ಮಾ… ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಸಙ್ಖಾತಧಮ್ಮಾ ಞಾತಧಮ್ಮಾ ತುಲಿತಧಮ್ಮಾ ತೀರಿತಧಮ್ಮಾ ವಿಭೂತಧಮ್ಮಾ ವಿಭಾವಿತಧಮ್ಮಾ. ಅಥ ವಾ ತೇಸಂ ಖನ್ಧಾ ಸಙ್ಖಾತಾ ಧಾತುಯೋ ಸಙ್ಖಾತಾ ಆಯತನಾನಿ ಸಙ್ಖಾತಾ ಗತಿಯೋ ಸಙ್ಖಾತಾ ಉಪಪತ್ತಿಯೋ ಸಙ್ಖಾತಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿ ಸಙ್ಖಾತಾ ಭವಾ ಸಙ್ಖಾತಾ ಸಂಸಾರಾ ಸಙ್ಖಾತಾ ವಟ್ಟಾ ಸಙ್ಖಾತಾ. ಅಥ ವಾ ತೇ ಖನ್ಧಪರಿಯನ್ತೇ ಠಿತಾ ಧಾತುಪರಿಯನ್ತೇ ಠಿತಾ ಆಯತನಪರಿಯನ್ತೇ ಠಿತಾ ಗತಿಪರಿಯನ್ತೇ ಠಿತಾ ಉಪಪತ್ತಿಪರಿಯನ್ತೇ ಠಿತಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿಪರಿಯನ್ತೇ ಠಿತಾ ಭವಪರಿಯನ್ತೇ ಠಿತಾ ಸಂಸಾರಪರಿಯನ್ತೇ ಠಿತಾ ವಟ್ಟಪರಿಯನ್ತೇ ಠಿತಾ ಅನ್ತಿಮೇ ಭವೇ ಠಿತಾ ಅನ್ತಿಮೇ ಸಮುಸ್ಸಯೇ ಠಿತಾ ಅನ್ತಿಮದೇಹಧರಾ ಅರಹನ್ತೋ.

ತೇಸಂ ಚಾಯಂ [ಯಾಯಂ (ಕ.)] ಪಚ್ಛಿಮಕೋ, ಚರಿಮೋಯಂ ಸಮುಸ್ಸಯೋ;

ಜಾತಿಮರಣಸಂಸಾರೋ, ನತ್ಥಿ ನೇಸಂ ಪುನಬ್ಭವೋತಿ.

ತಂಕಾರಣಾ ಸಙ್ಖಾತಧಮ್ಮಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಅರಹನ್ತೋ ಖೀಣಾಸವಾತಿ. ಯೇ ಚ ಸಙ್ಖಾತಧಮ್ಮಾಸೇ, ಯೇ ಚ ಸೇಖಾ ಪುಥೂ ಇಧಾತಿ. ಸೇಖಾತಿ ಕಿಂಕಾರಣಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಸೇಖಾ? ಸಿಕ್ಖನ್ತೀತಿ ಸೇಖಾ. ಕಿಞ್ಚ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ? ಅಧಿಸೀಲಮ್ಪಿ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ, ಅಧಿಚಿತ್ತಮ್ಪಿ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ, ಅಧಿಪಞ್ಞಮ್ಪಿ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ. ಕತಮಾ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತೋ ವಿಹರತಿ ಆಚಾರಗೋಚರಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಣುಮತ್ತೇಸು ವಜ್ಜೇಸು ಭಯದಸ್ಸಾವೀ, ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು. ಖುದ್ದಕೋ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೋ ಮಹನ್ತೋ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೋ ಸೀಲಂ ಪತಿಟ್ಠಾ ಆದಿ ಚರಣಂ ಸಂಯಮೋ ಸಂವರೋ ಮುಖಂ ಪಮುಖಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ – ಅಯಂ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾ.

ಕತಮಾ ಅಧಿಚಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ – ಅಯಂ ಅಧಿಚಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾ.

ಕತಮಾ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಿಕ್ಖಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಪಞ್ಞವಾ ಹೋತಿ ಉದಯತ್ಥಗಾಮಿನಿಯಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅರಿಯಾಯ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಾಯ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಗಾಮಿನಿಯಾ. ಸೋ ‘‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’’ತಿ… ‘‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ‘‘ಇಮೇ ಆಸವಾ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಅಯಂ ಆಸವಸಮುದಯೋ’’ತಿ… ‘‘ಅಯಂ ಆಸವನಿರೋಧೋ’’ತಿ… ‘‘ಅಯಂ ಆಸವನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ‘‘ಅಯಂ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಿಕ್ಖಾ’’… ಇಮಾ ತಿಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾಯೋ ಆವಜ್ಜನ್ತಾ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ ಜಾನನ್ತಾ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ ಪಸ್ಸನ್ತಾ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಟ್ಠಹನ್ತಾ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ ಸದ್ಧಾಯ ಅಧಿಮುಚ್ಚನ್ತಾ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ ವೀರಿಯಂ [ವಿರಿಯಂ (ಸ್ಯಾ.)] ಪಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಾ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇನ್ತಾ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾದಹನ್ತಾ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಜಾನನ್ತಾ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ ಅಭಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಅಭಿಜಾನನ್ತಾ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಪರಿಜಾನನ್ತಾ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ ಪಹಾತಬ್ಬಂ ಪಜಹನ್ತಾ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ ಭಾವೇತಬ್ಬಂ ಭಾವೇನ್ತಾ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ ಸಚ್ಛಿಕಾತಬ್ಬಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋನ್ತಾ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ ಆಚರನ್ತಿ ಸಮಾಚರನ್ತಿ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತನ್ತಿ. ತಂಕಾರಣಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ – ಸೇಖಾ. ಪುಥೂತಿ ಬಹುಕಾ. ಏತೇ ಸೇಖಾ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಚ ಪಟಿಪನ್ನಾ ಚ ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ ಚ ಪಟಿಪನ್ನಾ ಚ ಅನಾಗಾಮಿನೋ ಚ ಪಟಿಪನ್ನಾ ಚ ಅರಹನ್ತೋ ಚ ಪಟಿಪನ್ನಾ ಚ. ಇಧಾತಿ ಇಮಿಸ್ಸಾ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಖನ್ತಿಯಾ ಇಮಿಸ್ಸಾ ರುಚಿಯಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಆದಾಯೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಿನಯೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಾವಚನೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಭಾವೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇತಿ – ಯೇ ಚ ಸೇಖಾ ಪುಥೂ ಇಧ.

ತೇಸಂ ಮೇ ನಿಪಕೋ ಇರಿಯಂ, ಪುಟ್ಠೋ ಪಬ್ರೂಹಿ ಮಾರಿಸಾತಿ ತ್ವಮ್ಪಿ ನಿಪಕೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಪಞ್ಞವಾ ಬುದ್ಧಿಮಾ ಞಾಣೀ ಮೇಧಾವೀ. ತೇಸಂ ಸಙ್ಖಾತಧಮ್ಮಾನಞ್ಚ ಸೇಕ್ಖಾನಞ್ಚ ಇರಿಯಂ ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಿ ಪವತ್ತಿ ಆಚರಂ ಗೋಚರಂ ವಿಹಾರಂ ಪಟಿಪದಂ. ಪುಟ್ಠೋತಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ ಯಾಚಿತೋ ಅಜ್ಝೇಸಿತೋ ಪಸಾದಿತೋ. ಪಬ್ರೂಹೀತಿ ಬ್ರೂಹಿ ಆಚಿಕ್ಖಾಹಿ ದೇಸೇಹಿ ಪಞ್ಞಪೇಹಿ ಪಟ್ಠಪೇಹಿ ವಿವರಾಹಿ ವಿಭಜಾಹಿ ಉತ್ತಾನೀಕರೋಹಿ ಪಕಾಸೇಹಿ. ಮಾರಿಸಾತಿ ಪಿಯವಚನಂ ಗರುವಚನಂ ಸಗಾರವಸಪ್ಪತಿಸ್ಸಾಧಿವಚನಮೇತಂ ಮಾರಿಸಾತಿ – ತೇಸಂ ಮೇ ನಿಪಕೋ ಇರಿಯಂ, ಪುಟ್ಠೋ ಪಬ್ರೂಹಿ ಮಾರಿಸ. ತೇನಾಹ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ –

‘‘ಯೇ ಚ ಸಙ್ಖಾತಧಮ್ಮಾಸೇ, ಯೇ ಚ ಸೇಖಾ ಪುಥೂ ಇಧ;

ತೇಸಂ ಮೇ ನಿಪಕೋ ಇರಿಯಂ, ಪುಟ್ಠೋ ಪಬ್ರೂಹಿ ಮಾರಿಸಾ’’ತಿ.

೮. ಕಾಮೇಸು ನಾಭಿಗಿಜ್ಝೇಯ್ಯ, ಮನಸಾನಾವಿಲೋ ಸಿಯಾ;

ಕುಸಲೋ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ, ಸತೋ ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಬ್ಬಜೇ.

ಕಾಮೇಸು ನಾಭಿಗಿಜ್ಝೇಯ್ಯಾತಿ. ಕಾಮಾತಿ ಉದ್ದಾನತೋ ದ್ವೇ ಕಾಮಾ – ವತ್ಥುಕಾಮಾ ಚ ಕಿಲೇಸಕಾಮಾ ಚ. ಕತಮೇ ವತ್ಥುಕಾಮಾ? ಮನಾಪಿಕಾ ರೂಪಾ ಮನಾಪಿಕಾ ಸದ್ದಾ ಮನಾಪಿಕಾ ಗನ್ಧಾ ಮನಾಪಿಕಾ ರಸಾ ಮನಾಪಿಕಾ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ, ಅತ್ಥರಣಾ ಪಾವುರಣಾ [ಪಾಪುರಣಾ (ಸ್ಯಾ.)] ದಾಸಿದಾಸಾ ಅಜೇಳಕಾ ಕುಕ್ಕುಟಸೂಕರಾ ಹತ್ಥಿಗವಾಸ್ಸವಳವಾ ಖೇತ್ತಂ ವತ್ಥು ಹಿರಞ್ಞಂ ಸುವಣ್ಣಂ ಗಾಮನಿಗಮರಾಜಧಾನಿಯೋ [ರಾಜಠಾನಿಯೋ (ಕ.)] ರಟ್ಠಞ್ಚ ಜನಪದೋ ಚ ಕೋಸೋ ಚ ಕೋಟ್ಠಾಗಾರಞ್ಚ – ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ರಜನೀಯವತ್ಥು ವತ್ಥುಕಾಮಾ.

ಅಪಿ ಚ ಅತೀತಾ ಕಾಮಾ ಅನಾಗತಾ ಕಾಮಾ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಾ ಕಾಮಾ ಅಜ್ಝತ್ತಾ ಕಾಮಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ಕಾಮಾ ಅಜ್ಝತ್ತಬಹಿದ್ಧಾ ಕಾಮಾ, ಹೀನಾ ಕಾಮಾ ಮಜ್ಝಿಮಾ ಕಾಮಾ ಪಣೀತಾ ಕಾಮಾ, ಆಪಾಯಿಕಾ ಕಾಮಾ ಮಾನುಸಿಕಾ ಕಾಮಾ ದಿಬ್ಬಾ ಕಾಮಾ, ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಾ ಕಾಮಾ, ನಿಮ್ಮಿತಾ ಕಾಮಾ ಪರನಿಮ್ಮಿತಾ ಕಾಮಾ, ಪರಿಗ್ಗಹಿತಾ ಕಾಮಾ ಅಪರಿಗ್ಗಹಿತಾ ಕಾಮಾ, ಮಮಾಯಿತಾ ಕಾಮಾ ಅಮಮಾಯಿತಾ ಕಾಮಾ, ಸಬ್ಬೇಪಿ ಕಾಮಾವಚರಾ ಧಮ್ಮಾ, ಸಬ್ಬೇಪಿ ರೂಪಾವಚರಾ ಧಮ್ಮಾ, ಸಬ್ಬೇಪಿ ಅರೂಪಾವಚರಾ ಧಮ್ಮಾ, ತಣ್ಹಾವತ್ಥುಕಾ ತಣ್ಹಾರಮ್ಮಣಾ, ಕಾಮನೀಯಟ್ಠೇನ ರಜನೀಯಟ್ಠೇನ ಮದನೀಯಟ್ಠೇನ ರಮಣೀಯಟ್ಠೇನ [ನತ್ಥಿ ಸ್ಯಾ. ಪೋತ್ಥಕೇ ಮಹಾನಿ. ೧] ಕಾಮಾ. ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ವತ್ಥುಕಾಮಾ.

ಕತಮೇ ಕಿಲೇಸಕಾಮಾ? ಛನ್ದೋ ಕಾಮೋ ರಾಗೋ ಕಾಮೋ ಛನ್ದರಾಗೋ ಕಾಮೋ ಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಕಾಮೋ ರಾಗೋ ಕಾಮೋ ಸಙ್ಕಪ್ಪರಾಗೋ ಕಾಮೋ, ಯೋ ಕಾಮೇಸು ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋ ಕಾಮರಾಗೋ ಕಾಮನನ್ದೀ ಕಾಮತಣ್ಹಾ ಕಾಮಸಿನೇಹೋ ಕಾಮಪಿಪಾಸಾ ಕಾಮಪರಿಳಾಹೋ ಕಾಮಗೇಧೋ ಕಾಮಮುಚ್ಛಾ ಕಾಮಜ್ಝೋಸಾನಂ ಕಾಮೋಘೋ ಕಾಮಯೋಗೋ ಕಾಮುಪಾದಾನಂ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದನೀವರಣಂ –

ಅದ್ದಸಂ ಕಾಮ ತೇ ಮೂಲಂ, ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಕಾಮ ಜಾಯಸಿ;

ನ ತಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಯಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏವಂ ಕಾಮ ನ ಹೇಹಿಸೀತಿ.

ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಕಿಲೇಸಕಾಮಾ. ಗೇಧೋ ವುಚ್ಚತಿ ತಣ್ಹಾ, ಯೋ ರಾಗೋ ಸಾರಾಗೋ…ಪೇ… ಅಭಿಜ್ಝಾ ಲೋಭೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ. ಕಾಮೇಸು ನಾಭಿಗಿಜ್ಝೇಯ್ಯಾತಿ ಕಿಲೇಸಕಾಮೇನ ವತ್ಥುಕಾಮೇಸು ನಾಭಿಗಿಜ್ಝೇಯ್ಯ ನ ಪಲಿಬುನ್ಧೇಯ್ಯ [ಪಲಿಬುಜ್ಝೇಯ್ಯ (ಸ್ಯಾ.)] ಅಗಿದ್ಧೋ ಅಸ್ಸ ಅಗಧಿತೋ ಅಮುಚ್ಛಿತೋ ಅನಜ್ಝಾಪನ್ನೋ [ಅನಜ್ಝೋಪನ್ನೋ (ಸ್ಯಾ.)] ವೀತಗೇಧೋ ವಿಗತಗೇಧೋ ಚತ್ತಗೇಧೋ ವನ್ತಗೇಧೋ ಮುತ್ತಗೇಧೋ ಪಹೀನಗೇಧೋ ಪಟಿನಿಸ್ಸಟ್ಠಗೇಧೋ ವೀತರಾಗೋ ವಿಗತರಾಗೋ ಚತ್ತರಾಗೋ ವನ್ತರಾಗೋ ಮುತ್ತರಾಗೋ ಪಹೀನರಾಗೋ ಪಟಿನಿಸ್ಸಟ್ಠರಾಗೋ ನಿಚ್ಛಾತೋ ನಿಬ್ಬುತೋ ಸೀತಿಭೂತೋ ಸುಖಪ್ಪಟಿಸಂವೇದೀ ಬ್ರಹ್ಮಭೂತೇನ ಅತ್ತನಾ ವಿಹರೇಯ್ಯಾತಿ – ಕಾಮೇಸು ನಾಭಿಗಿಜ್ಝೇಯ್ಯ.

ಮನಸಾನಾವಿಲೋ ಸಿಯಾತಿ. ಮನೋತಿ ಯಂ ಚಿತ್ತಂ ಮನೋ ಮಾನಸಂ ಹದಯಂ ಪಣ್ಡರಂ ಮನೋ ಮನಾಯತನಂ ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೋ ತಜ್ಜಾ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು. ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತೇನ ಚಿತ್ತಂ ಆವಿಲಂ ಹೋತಿ ಲುಳಿತಂ ಏರಿತಂ ಘಟ್ಟಿತಂ ಚಲಿತಂ ಭನ್ತಂ ಅವೂಪಸನ್ತಂ. ವಚೀದುಚ್ಚರಿತೇನ…ಪೇ… ಮನೋದುಚ್ಚರಿತೇನ… ರಾಗೇನ… ದೋಸೇನ… ಮೋಹೇನ… ಕೋಧೇನ… ಉಪನಾಹೇನ… ಮಕ್ಖೇನ… ಪಳಾಸೇನ… ಇಸ್ಸಾಯ… ಮಚ್ಛರಿಯೇನ… ಮಾಯಾಯ… ಸಾಠೇಯ್ಯೇನ… ಥಮ್ಭೇನ… ಸಾರಮ್ಭೇನ… ಮಾನೇನ… ಅತಿಮಾನೇನ… ಮದೇನ… ಪಮಾದೇನ… ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇಹಿ… ಸಬ್ಬದುಚ್ಚರಿತೇಹಿ… ಸಬ್ಬಡಾಹೇಹಿ… ಸಬ್ಬಪರಿಳಾಹೇಹಿ… ಸಬ್ಬಸನ್ತಾಪೇಹಿ… ಸಬ್ಬಾಕುಸಲಾಭಿಸಙ್ಖಾರೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ಆವಿಲಂ ಹೋತಿ ಲುಳಿತಂ ಏರಿತಂ ಘಟ್ಟಿತಂ ಚಲಿತಂ ಭನ್ತಂ ಅವೂಪಸನ್ತಂ. ಮನಸಾನಾವಿಲೋ ಸಿಯಾತಿ ಚಿತ್ತೇನ ಅನಾವಿಲೋ ಸಿಯಾ – ಅಲುಳಿತೋ ಅನೇರಿತೋ ಅಘಟ್ಟಿತೋ ಅಚಲಿತೋ ಅಭನ್ತೋ ವೂಪಸನ್ತೋ ಆವಿಲಕರೇ ಕಿಲೇಸೇ ಜಹೇಯ್ಯ ಪಜಹೇಯ್ಯ ವಿನೋದೇಯ್ಯ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೇಯ್ಯ [ಬ್ಯನ್ತಿಂ ಕರೇಯ್ಯ (ಕ.)] ಅನಭಾವಂ ಗಮೇಯ್ಯ, ಆವಿಲಕರೇಹಿ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚ ಆರತೋ [ಆರತೋ ಅಸ್ಸ (ಕ.) ಮಹಾನಿ. ೧೮ ಪಸ್ಸ] ವಿರತೋ ಪಟಿವಿರತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ನಿಸ್ಸಟೋ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತೋ ವಿಸಞ್ಞುತ್ತೋ ವಿಮರಿಯಾದಿಕತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರೇಯ್ಯಾತಿ – ಮನಸಾನಾವಿಲೋ ಸಿಯಾ.

ಕುಸಲೋ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನನ್ತಿ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ’’ತಿ ಕುಸಲೋ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ, ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ದುಕ್ಖಾ’’ತಿ ಕುಸಲೋ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ, ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಅನತ್ತಾ’’ತಿ ಕುಸಲೋ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ, ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿ ಕುಸಲೋ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ…ಪೇ… ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಕುಸಲೋ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ. ಏವಮ್ಪಿ ಕುಸಲೋ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ.

ಅಥ ವಾ, ಅನಿಚ್ಚತೋ ಕುಸಲೋ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ, ದುಕ್ಖತೋ…ಪೇ… ರೋಗತೋ… ಗಣ್ಡತೋ… ಸಲ್ಲತೋ… ಅಘತೋ… ಆಬಾಧತೋ… ಪರತೋ… ಪಲೋಕತೋ… ಈತಿತೋ… ಉಪದ್ದವತೋ… ಭಯತೋ… ಉಪಸಗ್ಗತೋ… ಚಲತೋ… ಪಭಙ್ಗುತೋ… ಅದ್ಧುವತೋ [ಅಧುವತೋ (ಕ.) ಮಹಾನಿ. ೧೩] … ಅತಾಣತೋ… ಅಲೇಣತೋ… ಅಸರಣತೋ… ಅಸರಣೀಭೂತತೋ… ರಿತ್ತತೋ… ತುಚ್ಛತೋ… ಸುಞ್ಞತೋ… ಅನತ್ತತೋ… ಆದೀನವತೋ… ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮತೋ… ಅಸಾರಕತೋ… ಅಘಮೂಲತೋ… ವಧಕತೋ… ವಿಭವತೋ… ಸಾಸವತೋ… ಸಙ್ಖತತೋ… ಮಾರಾಮಿಸತೋ… ಜಾತಿಧಮ್ಮತೋ… ಜರಾಧಮ್ಮತೋ… ಬ್ಯಾಧಿಧಮ್ಮತೋ… ಮರಣಧಮ್ಮತೋ… ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಧಮ್ಮತೋ … ಸಂಕಿಲೇಸಿಕಧಮ್ಮತೋ… ಸಮುದಯತೋ… ಅತ್ಥಙ್ಗಮತೋ… ಅಸ್ಸಾದತೋ… ಆದೀನವತೋ… ನಿಸ್ಸರಣತೋ ಕುಸಲೋ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ. ಏವಮ್ಪಿ ಕುಸಲೋ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ.

ಅಥ ವಾ, ಖನ್ಧಕುಸಲೋ ಧಾತುಕುಸಲೋ ಆಯತನಕುಸಲೋ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದಕುಸಲೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಕುಸಲೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಕುಸಲೋ ಇದ್ಧಿಪಾದಕುಸಲೋ ಇನ್ದ್ರಿಯಕುಸಲೋ ಬಲಕುಸಲೋ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಕುಸಲೋ ಮಗ್ಗಕುಸಲೋ ಫಲಕುಸಲೋ ನಿಬ್ಬಾನಕುಸಲೋ. ಏವಮ್ಪಿ ಕುಸಲೋ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ.

ಅಥ ವಾ, ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ದ್ವಾದಸಾಯತನಾನಿ – ಚಕ್ಖು ಚೇವ [ಚಕ್ಖುಞ್ಚೇವ (ಕ.)] ರೂಪಾ ಚ, ಸೋತಞ್ಚ ಸದ್ದಾ ಚ, ಘಾನಞ್ಚ ಗನ್ಧಾ ಚ, ಜಿವ್ಹಾ ಚ ರಸಾ ಚ, ಕಾಯೋ ಚ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ ಚ, ಮನೋ ಚ ಧಮ್ಮಾ ಚ. ಯತೋ ಚ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಬಾಹಿರೇಸು ಆಯತನೇಸು ಛನ್ದರಾಗೋ ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಂಕತೋ [ಅನಭಾವಙ್ಗತೋ (ಸ್ಯಾ.)] ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ, ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಕುಸಲೋ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನನ್ತಿ – ಕುಸಲೋ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ.

ಸತೋ ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಬ್ಬಜೇತಿ. ಸತೋತಿ ಚತೂಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಸತೋ – ಕಾಯೇ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಭಾವೇನ್ತೋ ಸತೋ, ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಭಾವೇನ್ತೋ ಸತೋ, ಚಿತ್ತೇ ಚಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಭಾವೇನ್ತೋ ಸತೋ, ಧಮ್ಮೇಸು ಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಭಾವೇನ್ತೋ ಸತೋ.

ಅಪರೇಹಿಪಿ ಚತೂಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಸತೋ – ಅಸತಿಪರಿವಜ್ಜನಾಯ ಸತೋ, ಸತಿಕರಣೀಯಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಕತತ್ತಾ ಸತೋ, ಸತಿಪರಿಬನ್ಧಾನಂ [ಸತಿಪಟಿಪಕ್ಖಾನಂ (ಸ್ಯಾ.) ಮಹಾನಿ. ೩] ಧಮ್ಮಾನಂ ಹತತ್ತಾ ಸತೋ, ಸತಿನಿಮಿತ್ತಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅಸಮ್ಮುಟ್ಠತ್ತಾ [ಅಪ್ಪಮುಟ್ಠತ್ತಾ (ಸ್ಯಾ.)] ಸತೋ.

ಅಪರೇಹಿಪಿ ಚತೂಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಸತೋ – ಸತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಸತೋ, ಸತಿಯಾ ವಸಿತತ್ತಾ ಸತೋ, ಸತಿಯಾ ಪಾಗುಞ್ಞೇನ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಸತೋ, ಸತಿಯಾ ಅಪಚ್ಚೋರೋಹಣತಾಯ ಸತೋ.

ಅಪರೇಹಿಪಿ ಚತೂಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಸತೋ – ಸತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಸತೋ, ಸನ್ತತ್ತಾ ಸತೋ, ಸಮಿತತ್ತಾ ಸತೋ, ಸನ್ತಧಮ್ಮಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಸತೋ. ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿಯಾ ಸತೋ, ಧಮ್ಮಾನುಸ್ಸತಿಯಾ ಸತೋ, ಸಙ್ಘಾನುಸ್ಸತಿಯಾ ಸತೋ, ಸೀಲಾನುಸ್ಸತಿಯಾ ಸತೋ, ಚಾಗಾನುಸ್ಸತಿಯಾ ಸತೋ, ದೇವತಾನುಸ್ಸತಿಯಾ ಸತೋ, ಆನಾಪಾನಸ್ಸತಿಯಾ ಸತೋ, ಮರಣಸ್ಸತಿಯಾ ಸತೋ, ಕಾಯಗತಾಸತಿಯಾ ಸತೋ, ಉಪಸಮಾನುಸ್ಸತಿಯಾ ಸತೋ. ಯಾ ಸತಿ ಅನುಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ ಏಕಾಯನಮಗ್ಗೋ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಸತಿ. ಇಮಾಯ ಸತಿಯಾ ಉಪೇತೋ ಹೋತಿ ಸಮುಪೇತೋ ಉಪಾಗತೋ ಸಮುಪಾಗತೋ ಉಪಪನ್ನೋ ಸಮುಪಪನ್ನೋ [ಸಮ್ಪನ್ನೋ (ಕ.)] ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಸೋ ವುಚ್ಚತಿ ಸತೋ. ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಸತ್ತನ್ನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಭಿನ್ನತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖು – ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿ ಭಿನ್ನಾ ಹೋತಿ, ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಭಿನ್ನಾ ಹೋತಿ, ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸೋ ಭಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ರಾಗೋ ಭಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ದೋಸೋ ಭಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಮೋಹೋ ಭಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಮಾನೋ ಭಿನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಭಿನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಂಕಿಲೇಸಿಕಾ ಪೋನೋಭವಿಕಾ [ಪೋನೋಬ್ಭವಿಕಾ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಸದರಾ ದುಕ್ಖವಿಪಾಕಾ ಆಯತಿಂ ಜಾತಿಜರಾಮರಣಿಯಾ.

ಪಜ್ಜೇನ ಕತೇನ [ಪಜ್ಜೋತಕತೇನ (ಕ.) ಸು. ನಿ. ೫೧೯] ಅತ್ತನಾ, [ಸಭಿಯಾತಿ ಭಗವಾ]

ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಗತೋ ವಿತಿಣ್ಣಕಙ್ಖೋ;

ವಿಭವಞ್ಚ ಭವಞ್ಚ ವಿಪ್ಪಹಾಯ, ವುಸಿತವಾ ಖೀಣಪುನಬ್ಭವೋ ಸ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಸತೋ ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಬ್ಬಜೇತಿ ಸತೋ ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಬ್ಬಜೇ, ಸತೋ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಸತೋ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ, ಸತೋ ನಿಸೀದೇಯ್ಯ, ಸತೋ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಯ್ಯ, ಸತೋ ಅಭಿಕ್ಕಮೇಯ್ಯ, ಸತೋ ಪಟಿಕ್ಕಮೇಯ್ಯ, ಸತೋ ಆಲೋಕೇಯ್ಯ, ಸತೋ ವಿಲೋಕೇಯ್ಯ, ಸತೋ ಸಮಿಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಸತೋ ಪಸಾರೇಯ್ಯ, ಸತೋ ಸಙ್ಘಾಟಿಪತ್ತಚೀವರಂ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಸತೋ ಚರೇಯ್ಯ ವಿಹರೇಯ್ಯ ಇರಿಯೇಯ್ಯ ವತ್ತೇಯ್ಯ ಪಾಲೇಯ್ಯ ಯಪೇಯ್ಯ ಯಾಪೇಯ್ಯಾತಿ – ಸತೋ ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಬ್ಬಜೇ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ಕಾಮೇಸು ನಾಭಿಗಿಜ್ಝೇಯ್ಯ, ಮನಸಾನಾವಿಲೋ ಸಿಯಾ;

ಕುಸಲೋ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ, ಸತೋ ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಬ್ಬಜೇ’’ತಿ.

ಸಹ ಗಾಥಾಪರಿಯೋಸಾನಾ ಯೇ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಚ್ಛನ್ದಾ ಏಕಪಯೋಗಾ ಏಕಾಧಿಪ್ಪಾಯಾ ಏಕವಾಸನವಾಸಿತಾ, ತೇಸಂ ಅನೇಕಪಾಣಸಹಸ್ಸಾನಂ ವಿರಜಂ ವೀತಮಲಂ ಧಮ್ಮಚಕ್ಖುಂ ಉದಪಾದಿ – ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಿ. ಸಹ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತಾ ಅಜಿನಜಟಾವಾಕಚೀರತಿದಣ್ಡಕಮಣ್ಡಲುಕೇಸಾ ಚ ಮಸ್ಸೂ ಚ ಅನ್ತರಹಿತಾ, ಭಣ್ಡುಕಾಸಾಯವತ್ಥವಸನೋ ಸಙ್ಘಾಟಿಪತ್ತಚೀವರಧರೋ ಅನ್ವತ್ಥಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಪಞ್ಜಲಿಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ನಮಸ್ಸಮಾನೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ – ‘‘ಸತ್ಥಾ ಮೇ ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ, ಸಾವಕೋಹಮಸ್ಮೀ’’ತಿ.

ಅಜಿತಮಾಣವಪುಚ್ಛಾನಿದ್ದೇಸೋ ಪಠಮೋ.

೨. ತಿಸ್ಸಮೇತ್ತೇಯ್ಯಮಾಣವಪುಚ್ಛಾನಿದ್ದೇಸೋ

೯. ಕೋಧ ಸನ್ತುಸಿತೋ ಲೋಕೇ, [ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ತಿಸ್ಸಮೇತ್ತೇಯ್ಯೋ]

ಕಸ್ಸ ನೋ ಸನ್ತಿ ಇಞ್ಜಿತಾ;

ಕೋ ಉಭನ್ತಮಭಿಞ್ಞಾಯ, ಮಜ್ಝೇ ಮನ್ತಾ ನ ಲಿಪ್ಪತಿ;

ಕಂ ಬ್ರೂಸಿ ಮಹಾಪುರಿಸೋತಿ, ಕೋ ಇಧ ಸಿಬ್ಬಿನಿಮಚ್ಚಗಾ.

ಕೋಧ ಸನ್ತುಸಿತೋ ಲೋಕೇತಿ ಕೋ ಲೋಕೇ ತುಟ್ಠೋ ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಅತ್ತಮನೋ ಪರಿಪುಣ್ಣಸಙ್ಕಪ್ಪೋತಿ – ಕೋಧ ಸನ್ತುಸಿತೋ ಲೋಕೇ.

ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ತಿಸ್ಸಮೇತ್ತೇಯ್ಯೋತಿ. ಇಚ್ಚಾತಿ ಪದಸನ್ಧಿ ಪದಸಂಸಗ್ಗೋ ಪದಪಾರಿಪೂರೀ ಅಕ್ಖರಸಮವಾಯೋ ಬ್ಯಞ್ಜನಸಿಲಿಟ್ಠತಾ ಪದಾನುಪುಬ್ಬತಾಪೇತಂ – ಇಚ್ಚಾತಿ. ಆಯಸ್ಮಾತಿ ಪಿಯವಚನಂ ಗರುವಚನಂ ಸಗಾರವಸಪ್ಪತಿಸ್ಸಾಧಿವಚನಮೇತಂ – ಆಯಸ್ಮಾತಿ. ತಿಸ್ಸೋತಿ ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ನಾಮಂ ಸಙ್ಖಾ ಸಮಞ್ಞಾ ಪಞ್ಞತ್ತಿ ವೋಹಾರೋ ನಾಮಂ ನಾಮಕಮ್ಮಂ ನಾಮಧೇಯ್ಯಂ ನಿರುತ್ತಿ ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಅಭಿಲಾಪೋ. ಮೇತ್ತೇಯ್ಯೋತಿ ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಗೋತ್ತಂ ಸಙ್ಖಾ ಸಮಞ್ಞಾ ಪಞ್ಞತ್ತಿ ವೋಹಾರೋತಿ – ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ತಿಸ್ಸಮೇತ್ತೇಯ್ಯೋ.

ಕಸ್ಸ ನೋ ಸನ್ತಿ ಇಞ್ಜಿತಾತಿ ತಣ್ಹಿಞ್ಜಿತಂ ದಿಟ್ಠಿಞ್ಜಿತಂ ಮಾನಿಞ್ಜಿತಂ ಕಿಲೇಸಿಞ್ಜಿತಂ ಕಾಮಿಞ್ಜಿತಂ. ಕಸ್ಸಿಮೇ ಇಞ್ಜಿತಾ ನತ್ಥಿ ನ ಸನ್ತಿ ನ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ ನುಪಲಬ್ಭನ್ತಿ ಪಹೀನಾ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನಾ ವೂಪಸನ್ತಾ ಪಟಿಪಸ್ಸದ್ಧಾ ಅಭಬ್ಬುಪ್ಪತ್ತಿಕಾ ಞಾಣಗ್ಗಿನಾ ದಡ್ಢಾತಿ – ಕಸ್ಸ ನೋ ಸನ್ತಿ ಇಞ್ಜಿತಾ.

ಕೋ ಉಭನ್ತಮಭಿಞ್ಞಾಯಾತಿ ಕೋ ಉಭೋ ಅನ್ತೇ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಜಾನಿತ್ವಾ ತುಲಯಿತ್ವಾ ತೀರಯಿತ್ವಾ ವಿಭಾವಯಿತ್ವಾ ವಿಭೂತಂ ಕತ್ವಾತಿ – ಕೋ ಉಭನ್ತಮಭಿಞ್ಞಾಯ.

ಮಜ್ಝೇ ಮನ್ತಾ ನ ಲಿಪ್ಪತೀತಿ ಮಜ್ಝೇ ಮನ್ತಾಯ ನ ಲಿಪ್ಪತಿ, ಅಲಿತ್ತೋ ಅನುಪಲಿತ್ತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ನಿಸ್ಸಟೋ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತೋ ವಿಸಞ್ಞುತ್ತೋ ವಿಮರಿಯಾದಿಕತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತೀತಿ – ಮಜ್ಝೇ ಮನ್ತಾ ನ ಲಿಪ್ಪತಿ.

ಕಂ ಬ್ರೂಸಿ ಮಹಾಪುರಿಸೋತಿ ಮಹಾಪುರಿಸೋ ಅಗ್ಗಪುರಿಸೋ ಸೇಟ್ಠಪುರಿಸೋ ವಿಸೇಟ್ಠಪುರಿಸೋ ಪಾಮೋಕ್ಖಪುರಿಸೋ ಉತ್ತಮಪುರಿಸೋ ಪಧಾನಪುರಿಸೋ ಪವರಪುರಿಸೋತಿ. ಕಂ ಬ್ರೂಸಿ ಕಂ ಕಥೇಸಿ ಕಂ ಮಞ್ಞಸಿ ಕಂ ಭಣಸಿ ಕಂ ಪಸ್ಸತಿ ಕಂ ವೋಹರಸೀತಿ – ಕಂ ಬ್ರೂಸಿ ಮಹಾಪುರಿಸೋತಿ.

ಕೋ ಇಧ ಸಿಬ್ಬಿನಿಮಚ್ಚಗಾತಿ ಕೋ ಇಧ ಸಿಬ್ಬಿನಿಂ ತಣ್ಹಂ ಅಜ್ಝಗಾ ಉಪಚ್ಚಗಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೋ ಸಮತಿಕ್ಕನ್ತೋ ವೀತಿವತ್ತೋತಿ – ಕೋ ಇಧ ಸಿಬ್ಬಿನಿಮಚ್ಚಗಾ. ತೇನಾಹ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ –

‘‘ಕೋಧ ಸನ್ತುಸಿತೋ ಲೋಕೇ, [ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ತಿಸ್ಸಮೇತ್ತೇಯ್ಯೋ]

ಕಸ್ಸ ನೋ ಸನ್ತಿ ಇಞ್ಜಿತಾ;

ಕೋ ಉಭನ್ತಮಭಿಞ್ಞಾಯ, ಮಜ್ಝೇ ಮನ್ತಾ ನ ಲಿಪ್ಪತಿ;

ಕಂ ಬ್ರೂಸಿ ಮಹಾಪುರಿಸೋತಿ, ಕೋ ಇಧ ಸಿಬ್ಬಿನಿಮಚ್ಚಗಾ’’ತಿ.

೧೦. ಕಾಮೇಸು ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾ, [ಮೇತ್ತೇಯ್ಯಾತಿ ಭಗವಾ]

ವೀತತಣ್ಹೋ ಸದಾ ಸತೋ;

ಸಙ್ಖಾಯ ನಿಬ್ಬುತೋ ಭಿಕ್ಖು, ತಸ್ಸ ನೋ ಸನ್ತಿ ಇಞ್ಜಿತಾ.

ಕಾಮೇಸು ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾತಿ. ಕಾಮಾತಿ ಉದ್ದಾನತೋ ದ್ವೇ ಕಾಮಾ – ವತ್ಥುಕಾಮಾ ಚ ಕಿಲೇಸಕಾಮಾ ಚ…ಪೇ… ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ವತ್ಥುಕಾಮಾ…ಪೇ… ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಕಿಲೇಸಕಾಮಾ. ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಅಸದ್ಧಮ್ಮಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಆರತಿ ವಿರತಿ ಪಟಿವಿರತಿ ವೇರಮಣೀ ಅಕಿರಿಯಾ ಅಕರಣಂ ಅನಜ್ಝಾಪತ್ತಿ ವೇಲಾಅನತಿಕ್ಕಮೋ. ಅಪಿ ಚ, ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯೇನ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ, ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ, ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ, ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ, ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ, ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ, ಸಮ್ಮಾಸತಿ, ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ. ಯೋ ಇಮಿನಾ ಅರಿಯೇನ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಉಪೇತೋ ಸಮುಪೇತೋ ಉಪಾಗತೋ ಸಮುಪಾಗತೋ ಉಪಪನ್ನೋ ಸಮುಪಪನ್ನೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಸೋ ವುಚ್ಚತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾ. ಯಥಾ ಚ ಧನೇನ ಧನವಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಭೋಗೇನ ಭೋಗವಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಯಸೇನ ಯಸವಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಸಿಪ್ಪೇನ ಸಿಪ್ಪವಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಸೀಲೇನ ಸೀಲವಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ವೀರಿಯೇನ ವೀರಿಯವಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ಪಞ್ಞವಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ವಿಜ್ಜಾಯ ವಿಜ್ಜವಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ – ಏವಮೇವ ಯೋ ಇಮಿನಾ ಅರಿಯೇನ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಉಪೇತೋ ಸಮುಪೇತೋ ಉಪಾಗತೋ ಸಮುಪಾಗತೋ ಉಪಪನ್ನೋ ಸಮುಪಪನ್ನೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಸೋ ವುಚ್ಚತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾತಿ – ಕಾಮೇಸು ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾ.

ಮೇತ್ತೇಯ್ಯಾತಿ ಭಗವಾ ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಗೋತ್ತೇನ ಆಲಪತಿ. ಭಗವಾತಿ ಗಾರವಾಧಿವಚನಮೇತಂ…ಪೇ… ಸಚ್ಛಿಕಾ ಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಯದಿದಂ ಭಗವಾತಿ – ಮೇತ್ತೇಯ್ಯಾತಿ ಭಗವಾ.

ವೀತತಣ್ಹೋ ಸದಾ ಸತೋತಿ. ತಣ್ಹಾತಿ ರೂಪತಣ್ಹಾ…ಪೇ… ಧಮ್ಮತಣ್ಹಾ. ಯಸ್ಸೇಸಾ ತಣ್ಹಾ ಪಹೀನಾ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನಾ ವೂಪಸನ್ತಾ ಪಟಿಪಸ್ಸದ್ಧಾ ಅಭಬ್ಬುಪ್ಪತ್ತಿಕಾ ಞಾಣಗ್ಗಿನಾ ದಡ್ಢಾ, ಸೋ ವುಚ್ಚತಿ ವೀತತಣ್ಹೋ ಚತ್ತತಣ್ಹೋ ವನ್ತತಣ್ಹೋ ಮುತ್ತತಣ್ಹೋ ಪಹೀನತಣ್ಹೋ ಪಟಿನಿಸ್ಸಟ್ಠತಣ್ಹೋ ವೀತರಾಗೋ ಚತ್ತರಾಗೋ ವನ್ತರಾಗೋ ಮುತ್ತರಾಗೋ ಪಹೀನರಾಗೋ ಪಟಿನಿಸ್ಸಟ್ಠರಾಗೋ ನಿಚ್ಛಾತೋ ನಿಬ್ಬುತೋ ಸೀತಿಭೂತೋ ಸುಖಪ್ಪಟಿಸಂವೇದೀ ಬ್ರಹ್ಮಭೂತೇನ ಅತ್ತನಾ ವಿಹರತಿ. ಸದಾತಿ ಸದಾ ಸಬ್ಬದಾ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ನಿಚ್ಚಕಾಲಂ ಧುವಕಾಲಂ ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ಅಬ್ಬೋಕಿಣ್ಣಂ ಪೋಙ್ಖಾನುಪೋಙ್ಖಂ [ಪೋಖಾನುಪೋಖಂ (ಸ್ಯಾ.)] ಉದಕೂಮಿಕಜಾತಂ ಅವೀಚಿಸನ್ತತಿಸಹಿತಂ [ಅವೀಚಿ ಸಮಙ್ಗಿಸಹಿತಂ (ಸ್ಯಾ.)] ಫಸ್ಸಿತಂ [ಫುಸಿತಂ (ಸ್ಯಾ.)] ಪುರೇಭತ್ತಂ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪುರಿಮಯಾಮಂ ಮಜ್ಝಿಮಯಾಮಂ ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮಂ ಕಾಳೇ ಜುಣ್ಹೇ ವಸ್ಸೇ ಹೇಮನ್ತೇ ಗಿಮ್ಹೇ ಪುರಿಮೇ ವಯೋಖನ್ಧೇ ಮಜ್ಝಿಮೇ ವಯೋಖನ್ಧೇ ಪಚ್ಛಿಮೇ ವಯೋಖನ್ಧೇ. ಸತೋತಿ ಚತೂಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಸತೋ – ಕಾಯೇ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಭಾವೇನ್ತೋ ಸತೋ, ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಭಾವೇನ್ತೋ ಸತೋ, ಚಿತ್ತೇ ಚಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಭಾವೇನ್ತೋ ಸತೋ, ಧಮ್ಮೇಸು ಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಭಾವೇನ್ತೋ ಸತೋ…ಪೇ… ಸೋ ವುಚ್ಚತಿ ಸತೋತಿ – ವೀತತಣ್ಹೋ ಸದಾ ಸತೋ.

ಸಙ್ಖಾಯ ನಿಬ್ಬುತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಸಙ್ಖಾ ವುಚ್ಚತಿ ಞಾಣಂ. ಯಾ ಪಞ್ಞಾ ಪಜಾನನಾ ವಿಚಯೋ ಪವಿಚಯೋ…ಪೇ… ಅಮೋಹೋ ಧಮ್ಮವಿಚಯೋ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ. ಸಙ್ಖಾಯಾತಿ ಸಙ್ಖಾಯ ಜಾನಿತ್ವಾ ತುಲಯಿತ್ವಾ ತೀರಯಿತ್ವಾ ವಿಭಾವಯಿತ್ವಾ ವಿಭೂತಂ ಕತ್ವಾ, ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ’’ತಿ ಸಙ್ಖಾಯ ಜಾನಿತ್ವಾ ತುಲಯಿತ್ವಾ ತೀರಯಿತ್ವಾ ವಿಭಾವಯಿತ್ವಾ ವಿಭೂತಂ ಕತ್ವಾ, ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ದುಕ್ಖಾ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಅನತ್ತಾ’’ತಿ… ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿ… ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಸಙ್ಖಾಯ ಜಾನಿತ್ವಾ ತುಲಯಿತ್ವಾ ತೀರಯಿತ್ವಾ ವಿಭಾವಯಿತ್ವಾ ವಿಭೂತಂ ಕತ್ವಾ.

ಅಥ ವಾ, ಅನಿಚ್ಚತೋ ಸಙ್ಖಾಯ ಜಾನಿತ್ವಾ…ಪೇ… ದುಕ್ಖತೋ… ರೋಗತೋ… ಗಣ್ಡತೋ… ಸಲ್ಲತೋ…ಪೇ… ನಿಸ್ಸರಣತೋ ಸಙ್ಖಾಯ ಜಾನಿತ್ವಾ ತುಲಯಿತ್ವಾ ತೀರಯಿತ್ವಾ ವಿಭಾವಯಿತ್ವಾ ವಿಭೂತಂ ಕತ್ವಾ. ನಿಬ್ಬುತೋತಿ ರಾಗಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾಪಿತತ್ತಾ ನಿಬ್ಬುತೋ, ದೋಸಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾಪಿತತ್ತಾ ನಿಬ್ಬುತೋ, ಮೋಹಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾಪಿತತ್ತಾ ನಿಬ್ಬುತೋ, ಕೋಧಸ್ಸ… ಉಪನಾಹಸ್ಸ… ಮಕ್ಖಸ್ಸ… ಪಳಾಸಸ್ಸ… ಇಸ್ಸಾಯ… ಮಚ್ಛರಿಯಸ್ಸ… ಮಾಯಾಯ… ಸಾಠೇಯ್ಯಸ್ಸ… ಥಮ್ಭಸ್ಸ… ಸಾರಮ್ಭಸ್ಸ… ಮಾನಸ್ಸ… ಅತಿಮಾನಸ್ಸ… ಮದಸ್ಸ… ಪಮಾದಸ್ಸ… ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಾನಂ… ಸಬ್ಬದುಚ್ಚರಿತಾನಂ… ಸಬ್ಬದರಥಾನಂ … ಸಬ್ಬಪರಿಳಾಹಾನಂ… ಸಬ್ಬಸನ್ತಾಪಾನಂ… ಸಬ್ಬಾಕುಸಲಾಭಿಸಙ್ಖಾರಾನಂ ನಿಬ್ಬಾಪಿತತ್ತಾ ನಿಬ್ಬುತೋ. ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಸತ್ತನ್ನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಭಿನ್ನತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖು…ಪೇ… ವುಸಿತವಾ ಖೀಣಪುನಬ್ಭವೋ ಸ ಭಿಕ್ಖೂತಿ – ಸಙ್ಖಾಯ ನಿಬ್ಬುತೋ ಭಿಕ್ಖು.

ತಸ್ಸ ನೋ ಸನ್ತಿ ಇಞ್ಜಿತಾತಿ. ತಸ್ಸಾತಿ ಅರಹತೋ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ. ಇಞ್ಜಿತಾತಿ ತಣ್ಹಿಞ್ಜಿತಂ ದಿಟ್ಠಿಞ್ಜಿತಂ ಮಾನಿಞ್ಜಿತಂ ಕಿಲೇಸಿಞ್ಜಿತಂ ಕಾಮಿಞ್ಜಿತಂ. ತಸ್ಸಿಮೇ ಇಞ್ಜಿತಾ ನತ್ಥಿ ನ ಸನ್ತಿ ನ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ ನುಪಲಬ್ಭನ್ತಿ ಪಹೀನಾ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನಾ ವೂಪಸನ್ತಾ ಪಟಿಪಸ್ಸದ್ಧಾ ಅಭಬ್ಬುಪ್ಪತ್ತಿಕಾ ಞಾಣಗ್ಗಿನಾ ದಡ್ಢಾತಿ – ತಸ್ಸ ನೋ ಸನ್ತಿ ಇಞ್ಜಿತಾ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ಕಾಮೇಸು ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾ, [ಮೇತ್ತೇಯ್ಯಾತಿ ಭಗವಾ]

ವೀತತಣ್ಹೋ ಸದಾ ಸತೋ;

ಸಙ್ಖಾಯ ನಿಬ್ಬುತೋ ಭಿಕ್ಖು, ತಸ್ಸ ನೋ ಸನ್ತಿ ಇಞ್ಜಿತಾ’’ತಿ.

೧೧. ಸೋ ಉಭನ್ತಮಭಿಞ್ಞಾಯ, ಮಜ್ಝೇ ಮನ್ತಾ ನ ಲಿಪ್ಪತಿ;

ತಂ ಬ್ರೂಮಿ ಮಹಾಪುರಿಸೋತಿ, ಸೋ ಇಧ ಸಿಬ್ಬಿನಿಮಚ್ಚಗಾ.

ಸೋ ಉಭನ್ತಮಭಿಞ್ಞಾಯ, ಮಜ್ಝೇ ಮನ್ತಾ ನ ಲಿಪ್ಪತೀತಿ. ಅನ್ತಾತಿ ಫಸ್ಸೋ ಏಕೋ ಅನ್ತೋ, ಫಸ್ಸಸಮುದಯೋ ದುತಿಯೋ ಅನ್ತೋ, ಫಸ್ಸನಿರೋಧೋ ಮಜ್ಝೇ; ಅತೀತಂ ಏಕೋ ಅನ್ತೋ, ಅನಾಗತಂ ದುತಿಯೋ ಅನ್ತೋ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಮಜ್ಝೇ; ಸುಖಾ ವೇದನಾ ಏಕೋ ಅನ್ತೋ, ದುಕ್ಖಾ ವೇದನಾ ದುತಿಯೋ ಅನ್ತೋ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾ ವೇದನಾ ಮಜ್ಝೇ; ನಾಮಂ ಏಕೋ ಅನ್ತೋ, ರೂಪಂ ದುತಿಯೋ ಅನ್ತೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಮಜ್ಝೇ; ಛ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾನಿ ಆಯತನಾನಿ ಏಕೋ ಅನ್ತೋ, ಛ ಬಾಹಿರಾನಿ ಆಯತನಾನಿ ದುತಿಯೋ ಅನ್ತೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಮಜ್ಝೇ; ಸಕ್ಕಾಯೋ ಏಕೋ ಅನ್ತೋ, ಸಕ್ಕಾಯಸಮುದಯೋ ದುತಿಯೋ ಅನ್ತೋ, ಸಕ್ಕಾಯನಿರೋಧೋ ಮಜ್ಝೇ. ಮನ್ತಾ ವುಚ್ಚತಿ ಪಞ್ಞಾ, ಯಾ ಪಞ್ಞಾ ಪಜಾನನಾ…ಪೇ… ಅಮೋಹೋ ಧಮ್ಮವಿಚಯೋ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ.

ಲೇಪಾತಿ ದ್ವೇ ಲೇಪಾ – ತಣ್ಹಾಲೇಪೋ ಚ ದಿಟ್ಠಿಲೇಪೋ ಚ. ಕತಮೋ ತಣ್ಹಾಲೇಪೋ? ಯಾವತಾ ತಣ್ಹಾಸಙ್ಖಾತೇನ ಸೀಮಕತಂ ಓಧಿಕತಂ [ಮರಿಯಾದಿಕತಂ ಓಧಿಕತಂ (ಸ್ಯಾ.)] ಪರಿಯನ್ತಕತಂ ಪರಿಗ್ಗಹಿತಂ ಮಮಾಯಿತಂ – ‘‘ಇದಂ ಮಮ, ಏತಂ ಮಮ, ಏತ್ತಕಂ ಮಮ, ಏತ್ತಾವತಾ ಮಮ ರೂಪಾ ಸದ್ದಾ ಗನ್ಧಾ ರಸಾ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ ಅತ್ಥರಣಾ ಪಾವುರಣಾ ದಾಸಿದಾಸಾ ಅಜೇಳಕಾ ಕುಕ್ಕುಟಸೂಕರಾ ಹತ್ಥಿಗವಾಸ್ಸವಳವಾ ಖೇತ್ತಂ ವತ್ಥು ಹಿರಞ್ಞಂ ಸುವಣ್ಣಂ ಗಾಮನಿಗಮರಾಜಧಾನಿಯೋ ರಟ್ಠಞ್ಚ ಜನಪದೋ ಚ ಕೋಸೋ ಚ ಕೋಟ್ಠಾಗಾರಞ್ಚ’’. ಕೇವಲಮ್ಪಿ ಮಹಾಪಥವಿಂ ತಣ್ಹಾವಸೇನ ಮಮಾಯತಿ. ಯಾವತಾ ಅಟ್ಠಸತತಣ್ಹಾವಿಚರಿತಂ – ಅಯಂ ತಣ್ಹಾಲೇಪೋ.

ಕತಮೋ ದಿಟ್ಠಿಲೇಪೋ? ವೀಸತಿವತ್ಥುಕಾ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿ, ದಸವತ್ಥುಕಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ, ದಸವತ್ಥುಕಾ ಅನ್ತಗ್ಗಾಹಿಕಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಯಾ ಏವರೂಪಾ ದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ದಿಟ್ಠಿಗಹನಂ ದಿಟ್ಠಿಕನ್ತಾರೋ ದಿಟ್ಠಿವಿಸೂಕಾಯಿಕಂ ದಿಟ್ಠಿವಿಪ್ಫನ್ದಿತಂ ದಿಟ್ಠಿಸಂಯೋಜನಂ ಗಾಹೋ ಪಟಿಗ್ಗಾಹೋ ಅಭಿನಿವೇಸೋ ಪರಾಮಾಸೋ ಕುಮ್ಮಗ್ಗೋ ಮಿಚ್ಛಾಪಥೋ ಮಿಚ್ಛತ್ತಂ ತಿತ್ಥಾಯತನಂ ವಿಪರಿಯೇಸಗ್ಗಾಹೋ [ವಿಪರಿಯೇಸಗ್ಗಾಹೋ (ಬಹೂಸು)] ವಿಪರೀತಗ್ಗಾಹೋ ವಿಪಲ್ಲಾಸಗ್ಗಾಹೋ ಮಿಚ್ಛಾಗಾಹೋ ಅಯಾಥಾವಕಸ್ಮಿಂ ಯಾಥಾವಕನ್ತಿ ಗಾಹೋ, ಯಾವತಾ ದ್ವಾಸಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಿ – ಅಯಂ ದಿಟ್ಠಿಲೇಪೋ.

ಸೋ ಉಭನ್ತಮಭಿಞ್ಞಾಯ, ಮಜ್ಝೇ ಮನ್ತಾ ನ ಲಿಪ್ಪತೀತಿ ಸೋ ಉಭೋ ಚ ಅನ್ತೇ ಮಜ್ಝಞ್ಚ ಮನ್ತಾಯ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಜಾನಿತ್ವಾ ತುಲಯಿತ್ವಾ ತೀರಯಿತ್ವಾ ವಿಭಾವಯಿತ್ವಾ ವಿಭೂತಂ ಕತ್ವಾ ನ ಲಿಪ್ಪತಿ ನ ಪಲಿಪ್ಪತಿ ನ ಉಪಲಿಪ್ಪತಿ, ಅಲಿತ್ತೋ ಅಸಂಲಿತ್ತೋ ಅನುಪಲಿತ್ತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ನಿಸ್ಸಟೋ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತೋ ವಿಸಞ್ಞುತ್ತೋ ವಿಮರಿಯಾದಿಕತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತೀತಿ – ಸೋ ಉಭನ್ತಮಭಿಞ್ಞಾಯ ಮಜ್ಝೇ ಮನ್ತಾ ನ ಲಿಪ್ಪತಿ.

ತಂ ಬ್ರೂಮಿ ಮಹಾಪುರಿಸೋತಿ ಮಹಾಪುರಿಸೋ ಅಗ್ಗಪುರಿಸೋ ಸೇಟ್ಠಪುರಿಸೋ ವಿಸೇಟ್ಠಪುರಿಸೋ ಪಾಮೋಕ್ಖಪುರಿಸೋ ಉತ್ತಮಪುರಿಸೋ ಪವರಪುರಿಸೋ, ತಂ ಬ್ರೂಮಿ ತಂ ಕಥೇಮಿ ತಂ ಭಣಾಮಿ ತಂ ದೀಪೇಮಿ ತಂ ವೋಹರಾಮಿ.

ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ [ಪಸ್ಸ ಸಂ. ನಿ. ೫.೩೭೭] ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಹಾಪುರಿಸೋ ಮಹಾಪುರಿಸೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಪುರಿಸೋ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ವಿಮುತ್ತಚಿತ್ತತ್ತಾ ಖ್ವಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಮಹಾಪುರಿಸೋತಿ ವದಾಮಿ, ಅವಿಮುತ್ತಚಿತ್ತತ್ತಾ ನೋ ಮಹಾಪುರಿಸೋತಿ ವದಾಮಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವಿಮುತ್ತಚಿತ್ತೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಕಾಯೇ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರತಿ ಆತಾಪೀ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಸತಿಮಾ ವಿನೇಯ್ಯ ಲೋಕೇ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಂ. ತಸ್ಸ ಕಾಯೇ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸಿನೋ ವಿಹರತೋ ಚಿತ್ತಂ ವಿರಜ್ಜತಿ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ. ವೇದನಾಸು…ಪೇ… ಚಿತ್ತೇ… ಧಮ್ಮೇಸು ಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರತಿ ಆತಾಪೀ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಸತಿಮಾ ವಿನೇಯ್ಯ ಲೋಕೇ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಂ. ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮೇಸು ಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸಿನೋ ವಿಹರತೋ ಚಿತ್ತಂ ವಿರಜ್ಜತಿ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ವಿಮುತ್ತಚಿತ್ತೋ ಹೋತಿ. ವಿಮುತ್ತಚಿತ್ತತ್ತಾ ಖ್ವಾಹಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಮಹಾಪುರಿಸೋತಿ ವದಾಮಿ, ಅವಿಮುತ್ತಚಿತ್ತತ್ತಾ ನೋ ಮಹಾಪುರಿಸೋತಿ ವದಾಮೀ’’ತಿ – ತಂ ಬ್ರೂಮಿ ಮಹಾಪುರಿಸೋತಿ.

ಸೋ ಇಧ ಸಿಬ್ಬಿನಿಮಚ್ಚಗಾತಿ ಸಿಬ್ಬಿನೀ ವುಚ್ಚತಿ ತಣ್ಹಾ. ಯೋ ರಾಗೋ ಸಾರಾಗೋ…ಪೇ… ಅಭಿಜ್ಝಾ ಲೋಭೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ, ಯಸ್ಸೇಸಾ ಸಿಬ್ಬಿನೀ ತಣ್ಹಾ ಪಹೀನಾ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನಾ ವೂಪಸನ್ತಾ ಪಟಿಪಸ್ಸದ್ಧಾ ಅಭಬ್ಬುಪ್ಪತ್ತಿಕಾ ಞಾಣಗ್ಗಿನಾ ದಡ್ಢಾ. ಸೋ ಸಿಬ್ಬಿನಿಂ ತಣ್ಹಂ ಅಚ್ಚಗಾ ಉಪಚ್ಚಗಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೋ ಸಮತಿಕ್ಕನ್ತೋ ವೀತಿವತ್ತೋತಿ – ಸೋ ಇಧ ಸಿಬ್ಬಿನಿಮಚ್ಚಗಾ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ಸೋ ಉಭನ್ತಮಭಿಞ್ಞಾಯ, ಮಜ್ಝೇ ಮನ್ತಾ ನ ಲಿಪ್ಪತಿ;

ತಂ ಬ್ರೂಮಿ ಮಹಾಪುರಿಸೋತಿ, ಸೋ ಇಧ ಸಿಬ್ಬಿನಿಮಚ್ಚಗಾ’’ತಿ.

ಸಹ ಗಾಥಾಪರಿಯೋಸಾನಾ ಯೇ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಚ್ಛನ್ದಾ ಏಕಪಯೋಗಾ ಏಕಾಧಿಪ್ಪಾಯಾ ಏಕವಾಸನವಾಸಿತಾ, ತೇಸಂ ಅನೇಕಪಾಣಸಹಸ್ಸಾನಂ ವಿರಜಂ ವೀತಮಲಂ ಧಮ್ಮಚಕ್ಖುಂ ಉದಪಾದಿ – ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಿ. ಸಹ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತಾ ಅಜಿನಜಟಾವಾಕಚೀರತಿದಣ್ಡಕಮಣ್ಡಲುಕೇಸಾ ಚ ಮಸ್ಸೂ ಚ ಅನ್ತರಹಿತಾ. ಭಣ್ಡುಕಾಸಾಯವತ್ಥವಸನೋ ಸಙ್ಘಾಟಿಪತ್ತಚೀವರಧರೋ ಅನ್ವತ್ಥಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಪಞ್ಜಲಿಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ನಮಸ್ಸಮಾನೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ – ‘‘ಸತ್ಥಾ ಮೇ ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ, ಸಾವಕೋಹಮಸ್ಮೀ’’ತಿ.

ತಿಸ್ಸಮೇತ್ತೇಯ್ಯಮಾಣವಪುಚ್ಛಾನಿದ್ದೇಸೋ ದುತಿಯೋ.

೩. ಪುಣ್ಣಕಮಾಣವಪುಚ್ಛಾನಿದ್ದೇಸೋ

೧೨. ಅನೇಜಂ ಮೂಲದಸ್ಸಾವಿಂ, [ಇಚ್ಚಾಯಸ್ಮಾ ಪುಣ್ಣಕೋ]

ಅತ್ಥಿ ಪಞ್ಹೇನ ಆಗಮಂ;

ಕಿಂನಿಸ್ಸಿತಾ ಇಸಯೋ ಮನುಜಾ, ಖತ್ತಿಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ದೇವತಾನಂ;

ಯಞ್ಞಮಕಪ್ಪಯಿಂಸು ಪುಥೂಧ ಲೋಕೇ, ಪುಚ್ಛಾಮಿ ತಂ ಭಗವಾ ಬ್ರೂಹಿ ಮೇತಂ.

ಅನೇಜಂ ಮೂಲದಸ್ಸಾವಿನ್ತಿ ಏಜಾ ವುಚ್ಚತಿ ತಣ್ಹಾ. ಯೋ ರಾಗೋ ಸಾರಾಗೋ…ಪೇ… ಅಭಿಜ್ಝಾ ಲೋಭೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ ಸಾ ಏಜಾ ತಣ್ಹಾ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಪಹೀನಾ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ. ತಸ್ಮಾ ಬುದ್ಧೋ ಅನೇಜೋ. ಏಜಾಯ ಪಹೀನತ್ತಾ ಅನೇಜೋ. ಭಗವಾ ಲಾಭೇಪಿ ನ ಇಞ್ಜತಿ, ಅಲಾಭೇಪಿ ನ ಇಞ್ಜತಿ, ಯಸೇಪಿ ನ ಇಞ್ಜತಿ, ಅಯಸೇಪಿ ನ ಇಞ್ಜತಿ, ಪಸಂಸಾಯಪಿ ನ ಇಞ್ಜತಿ, ನಿನ್ದಾಯಪಿ ನ ಇಞ್ಜತಿ, ಸುಖೇಪಿ ನ ಇಞ್ಜತಿ, ದುಕ್ಖೇಪಿ ನ ಇಞ್ಜತಿ ನ ಚಲತಿ ನ ವೇಧತಿ ನಪ್ಪವೇಧತೀತಿ – ಅನೇಜಂ. ಮೂಲದಸ್ಸಾವಿನ್ತಿ ಭಗವಾ ಮೂಲದಸ್ಸಾವೀ ಹೇತುದಸ್ಸಾವೀ ನಿದಾನದಸ್ಸಾವೀ ಸಮ್ಭವದಸ್ಸಾವೀ ಪಭವದಸ್ಸಾವೀ ಸಮುಟ್ಠಾನದಸ್ಸಾವೀ ಆಹಾರದಸ್ಸಾವೀ ಆರಮ್ಮಣದಸ್ಸಾವೀ ಪಚ್ಚಯದಸ್ಸಾವೀ ಸಮುದಯದಸ್ಸಾವೀ.