೧. ಗದ್ರಭವಗ್ಗೋ

೧. ಗದ್ರಭಙ್ಗಪಞ್ಹೋ

೧. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಗದ್ರಭಸ್ಸ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಂ ತಂ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಗದ್ರಭೋ ನಾಮ ಸಙ್ಕಾರಕೂಟೇಪಿ ಚತುಕ್ಕೇಪಿ ಸಿಙ್ಘಾಟಕೇಪಿ ಗಾಮದ್ವಾರೇಪಿ ಥುಸರಾಸಿಮ್ಹಿಪಿ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಸಯತಿ, ನ ಸಯನಬಹುಲೋ ಹೋತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ತಿಣಸನ್ಥಾರೇಪಿ ಪಣ್ಣಸನ್ಥಾರೇಪಿ ಕಟ್ಠಮಞ್ಚಕೇಪಿ ಛಮಾಯಪಿ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಚಮ್ಮಖಣ್ಡಂ ಪತ್ಥರಿತ್ವಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಸಯಿತಬ್ಬಂ, ನ ಸಯನಬಹುಲೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಗದ್ರಭಸ್ಸ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ದೇವಾತಿದೇವೇನ ‘ಕಲಿಙ್ಗರೂಪಧಾನಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಮಮ ಸಾವಕಾ ವಿಹರನ್ತಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಆತಾಪಿನೋ ಪಧಾನಸ್ಮಿ’ನ್ತಿ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಥೇರೇನ ಸಾರಿಪುತ್ತೇನ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿನಾಪಿ –

‘‘‘ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ, ಜಣ್ಣುಕೇನಾಭಿವಸ್ಸತಿ;

ಅಲಂ ಫಾಸುವಿಹಾರಾಯ, ಪಹಿತತ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ’’’ತಿ.

ಗದ್ರಭಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ಪಠಮೋ.

೨. ಕುಕ್ಕುಟಙ್ಗಪಞ್ಹೋ

೨. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಕುಕ್ಕುಟಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಾನಿ ತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಕ್ಕುಟೋ ಕಾಲೇನ ಸಮಯೇನ ಪಟಿಸಲ್ಲೀಯತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಕಾಲೇನ ಸಮಯೇನೇವ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಾನೀಯಂ ಪರಿಭೋಜನೀಯಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಸರೀರಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತ್ವಾ ನಹಾಯಿತ್ವಾ ಚೇತಿಯಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ವುಡ್ಢಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಾಲೇನ ಸಮಯೇನ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಂ ಪವಿಸಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಕ್ಕುಟಸ್ಸ ಪಠಮಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಕ್ಕುಟೋ ಕಾಲೇನ ಸಮಯೇನೇವ ವುಟ್ಠಾತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಕಾಲೇನ ಸಮಯೇನೇವ ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಾನೀಯಂ ಪರಿಭೋಜನೀಯಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಸರೀರಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತ್ವಾ ಚೇತಿಯಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪುನದೇವ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಂ ಪವಿಸಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಕ್ಕುಟಸ್ಸ ದುತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಕ್ಕುಟೋ ಪಥವಿಂ ಖಣಿತ್ವಾ ಖಣಿತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋಹಾರಂ ಅಜ್ಝೋಹರತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋಹಾರಂ ಅಜ್ಝೋಹರಿತಬ್ಬಂ ‘ನೇವ ದವಾಯ ನ ಮದಾಯ ನ ಮಣ್ಡನಾಯ ನ ವಿಭೂಸನಾಯ, ಯಾವದೇವ ಇಮಸ್ಸ ಕಾಯಸ್ಸ ಠಿತಿಯಾ ಯಾಪನಾಯ ವಿಹಿಂಸೂಪರತಿಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಾನುಗ್ಗಹಾಯ, ಇತಿ ಪುರಾಣಞ್ಚ ವೇದನಂ ಪಟಿಹಙ್ಖಾಮಿ ನವಞ್ಚ ವೇದನಂ ನ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸಾಮಿ, ಯಾತ್ರಾ ಚ ಮೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಅನವಜ್ಜತಾ ಚ ಫಾಸುವಿಹಾರೋ ಚಾ’ತಿ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಕ್ಕುಟಸ್ಸ ತತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ದೇವಾತಿದೇವೇನ –

‘‘‘ಕನ್ತಾರೇ ಪುತ್ತಮಂಸಂವ, ಅಕ್ಖಸ್ಸಬ್ಭಞ್ಜನಂ ಯಥಾ;

ಏವಂ ಆಹರಿ ಆಹಾರಂ, ಯಾಪನತ್ಥಮಮುಚ್ಛಿತೋ’ತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಕ್ಕುಟೋ ಸಚಕ್ಖುಕೋಪಿ ರತ್ತಿಂ ಅನ್ಧೋ ಹೋತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಅನನ್ಧೇನೇವ ಅನ್ಧೇನ ವಿಯ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಅರಞ್ಞೇಪಿ ಗೋಚರಗಾಮೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೇನಪಿ ರಜನೀಯೇಸು ರೂಪಸದ್ದಗನ್ಧರಸಫೋಟ್ಠಬ್ಬಧಮ್ಮೇಸು ಅನ್ಧೇನ ಬಧಿರೇನ ಮೂಗೇನ ವಿಯ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ನ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ನಾನುಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಕ್ಕುಟಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಥೇರೇನ ಮಹಾಕಚ್ಚಾಯನೇನ –

‘ಚಕ್ಖುಮಾಸ್ಸ ಯಥಾ ಅನ್ಧೋ, ಸೋತವಾ ಬಧಿರೋ ಯಥಾ;

ಪಞ್ಞವಾಸ್ಸ [ಜಿವ್ಹಾವಸ್ಸ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಯಥಾ ಮೂಗೋ, ಬಲವಾ ದುಬ್ಬಲೋರಿವ;

ಅತ್ತಅತ್ಥೇ [ಅಥ ಅತ್ಥೇ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಸಮುಪ್ಪನ್ನೇ, ಸಯೇಥ ಮತಸಾಯಿಕ’ನ್ತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಕ್ಕುಟೋ ಲೇಡ್ಡುದಣ್ಡಲಗುಳಮುಗ್ಗರೇಹಿ ಪರಿಪಾತಿಯನ್ತೋಪಿ ಸಕಂ ಗೇಹಂ ನ ವಿಜಹತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಚೀವರಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೇನಪಿ ನವಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೇನಪಿ ವತ್ತಪ್ಪಟಿವತ್ತಂ ಕರೋನ್ತೇನಪಿ ಉದ್ದಿಸನ್ತೇನಪಿ ಉದ್ದಿಸಾಪೇನ್ತೇನಪಿ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರೋ ನ ವಿಜಹಿತಬ್ಬೋ, ಸಕಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನೋ ಗೇಹಂ, ಯದಿದಂ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರೋ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಕ್ಕುಟಸ್ಸ ಪಞ್ಚಮಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ದೇವಾತಿದೇವೇನ ‘ಕೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಗೋಚರೋ ಸಕೋ ಪೇತ್ತಿಕೋ ವಿಸಯೋ? ಯದಿದಂ ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ’ತಿ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಥೇರೇನ ಸಾರಿಪುತ್ತೇನ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿನಾಪಿ –

‘‘‘ಯಥಾ ಸುದನ್ತೋ ಮಾತಙ್ಗೋ, ಸಕಂ ಸೋಣ್ಡಂ ನ ಮದ್ದತಿ;

ಭಕ್ಖಾಭಕ್ಖಂ ವಿಜಾನಾತಿ, ಅತ್ತನೋ ವುತ್ತಿಕಪ್ಪನಂ.

‘‘‘ತಥೇವ ಬುದ್ಧಪುತ್ತೇನ, ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನ ವಾ ಪನ;

ಜಿನವಚನಂ ನ ಮದ್ದಿತಬ್ಬಂ, ಮನಸಿಕಾರವರುತ್ತಮ’’’ನ್ತಿ.

ಕುಕ್ಕುಟಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ದುತಿಯೋ.

೩. ಕಲನ್ದಕಙ್ಗಪಞ್ಹೋ

೩. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಕಲನ್ದಕಸ್ಸ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಂ ತಂ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಕಲನ್ದಕೋ ಪಟಿಸತ್ತುಮ್ಹಿ ಓಪತನ್ತೇ ನಙ್ಗುಟ್ಠಂ ಪಪ್ಫೋಟೇತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ತೇನೇವ ನಙ್ಗುಟ್ಠಲಗುಳೇನ ಪಟಿಸತ್ತುಂ ಪಟಿಬಾಹತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಕಿಲೇಸಸತ್ತುಮ್ಹಿ ಓಪತನ್ತೇ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಲಗುಳಂ ಪಪ್ಫೋಟೇತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ತೇನೇವ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಲಗುಳೇನ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಾ ಪಟಿಬಾಹಿತಬ್ಬಾ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕಲನ್ದಕಸ್ಸ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಥೇರೇನ ಚೂಳಪನ್ಥಕೇನ –

‘ಯದಾ ಕಿಲೇಸಾ ಓಪತನ್ತಿ, ಸಾಮಞ್ಞಗುಣಧಂಸನಾ;

ಸತಿಪಟ್ಠಾನಲಗುಳೇನ, ಹನ್ತಬ್ಬಾ ತೇ ಪುನಪ್ಪುನ’’’ನ್ತಿ.

ಕಲನ್ದಕಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ತತಿಯೋ.

೪. ದೀಪಿನಿಯಙ್ಗಪಞ್ಹೋ

೪. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ದೀಪಿನಿಯಾ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಂ ತಂ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ದೀಪಿನೀ ಸಕಿಂ ಯೇವ ಗಬ್ಭಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ನ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪುರಿಸಂ ಉಪೇತಿ? ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಆಯತಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿಂ ಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಂ ಚುತಿಂ ಭೇದಂ ಖಯಂ ವಿನಾಸಂ ಸಂಸಾರಭಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿಸಮಂ ಸಮ್ಪೀಳಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘ಪುನಬ್ಭವೇ ನಪ್ಪಟಿಸನ್ದಹಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರೋ ಕರಣೀಯೋ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ದೀಪಿನಿಯಾ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ದೇವಾತಿದೇವೇನ ಸುತ್ತನಿಪಾತೇ ಧನಿಯಗೋಪಾಲಕಸುತ್ತೇ –

‘‘‘ಉಸಭೋರಿವ ಛೇತ್ವ ಬನ್ಧನಾನಿ, ನಾಗೋ ಪೂತಿಲತಂವ ದಾಲಯಿತ್ವಾ;

ನಾಹಂ ಪುನುಪೇಸ್ಸಂ ಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಂ, ಅಥ ಚೇ ಪತ್ಥಯಸೀ ಪವಸ್ಸ ದೇವಾ’’’ತಿ.

ದೀಪಿನಿಯಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ಚತುತ್ಥೋ.

೫. ದೀಪಿಕಙ್ಗಪಞ್ಹೋ

೫. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ದೀಪಿಕಸ್ಸ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಾನಿ ತಾನಿ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ದೀಪಿಕೋ ಅರಞ್ಞೇ ತಿಣಗಹನಂ ವಾ ವನಗಹನಂ ವಾ ಪಬ್ಬತಗಹನಂ ವಾ ನಿಸ್ಸಾಯ ನಿಲೀಯಿತ್ವಾ ಮಿಗೇ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ವಿವೇಕಂ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ ಅರಞ್ಞಂ ರುಕ್ಖಮೂಲಂ ಪಬ್ಬತಂ ಕನ್ದರಂ ಗಿರಿಗುಹಂ ಸುಸಾನಂ ವನಪತ್ಥಂ ಅಬ್ಭೋಕಾಸಂ ಪಲಾಲಪುಞ್ಜಂ ಅಪ್ಪಸದ್ದಂ ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸಂ ವಿಜನವಾತಂ ಮನುಸ್ಸರಾಹಸೇಯ್ಯಕಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಸಾರುಪ್ಪಂ; ವಿವೇಕಂ ಸೇವಮಾನೋ ಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗೀ ಯೋಗಾವಚರೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಛಳಭಿಞ್ಞಾಸು ಚ ವಸಿಭಾವಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ದೀಪಿಕಸ್ಸ ಪಠಮಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಥೇರೇಹಿ ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಾಹಕೇಹಿ –

‘‘‘ಯಥಾಪಿ ದೀಪಿಕೋ ನಾಮ, ನಿಲೀಯಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹತೇ [ಗಣ್ಹತೀ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಮಿಗೇ;

ತಥೇವಾಯಂ ಬುದ್ಧಪುತ್ತೋ, ಯುತ್ತಯೋಗೋ ವಿಪಸ್ಸಕೋ;

ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾನ, ಗಣ್ಹಾತಿ ಫಲಮುತ್ತಮ’ನ್ತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ದೀಪಿಕೋ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಸುಂ ವಧಿತ್ವಾ ವಾಮೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಪತಿತಂ ನ ಭಕ್ಖೇತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ವೇಳುದಾನೇನ ವಾ ಪತ್ತದಾನೇನ ವಾ ಪುಪ್ಫದಾನೇನ ವಾ ಫಲದಾನೇನ ವಾ ಸಿನಾನದಾನೇನ ವಾ ಮತ್ತಿಕಾದಾನೇನ ವಾ ಚುಣ್ಣದಾನೇನ ವಾ ದನ್ತಕಟ್ಠದಾನೇನ ವಾ ಮುಖೋದಕದಾನೇನ ವಾ ಚಾತುಕಮ್ಯತಾಯ ವಾ ಮುಗ್ಗಸುಪ್ಯತಾಯ [ಮುಗ್ಗಸುಪ್ಪತಾಯ (ಸೀ. ಪೀ.)] ವಾ ಪಾರಿಭಟ [ಪಾರಿಭಟ್ಟತಾಯ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಯತಾಯ ವಾ ಜಙ್ಘಪೇಸನೀಯೇನ ವಾ ವೇಜ್ಜಕಮ್ಮೇನ ವಾ ದೂತಕಮ್ಮೇನ ವಾ ಪಹಿಣಗಮನೇನ ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಟಿಪಿಣ್ಡೇನ ವಾ ದಾನಾನುಪ್ಪದಾನೇನ ವಾ ವತ್ಥುವಿಜ್ಜಾಯ ವಾ ನಕ್ಖತ್ತವಿಜ್ಜಾಯ ವಾ ಅಙ್ಗವಿಜ್ಜಾಯ [ನಗವಿಜ್ಜಾಯ (ಕ.)] ವಾ ಅಞ್ಞತರಞ್ಞತರೇನ ವಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಟಿಕುಟ್ಠೇನ ಮಿಚ್ಛಾಜೀವೇನ ನಿಪ್ಫಾದಿತಂ ಭೋಜನಂ ನ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ [ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ (ಸೀ. ಪೀ.)] ವಾಮೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಪತಿತಂ ಪಸುಂ ವಿಯ ದೀಪಿಕೋ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ದೀಪಿಕಸ್ಸ ದುತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಥೇರೇನ ಸಾರಿಪುತ್ತೇನ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿನಾ –

‘‘‘ವಚೀವಿಞ್ಞತ್ತಿವಿಪ್ಫಾರಾ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮಧುಪಾಯಸಂ;

ಸಚೇ ಭುತ್ತೋ ಭವೇಯ್ಯಾಹಂ, ಸಾಜೀವೋ ಗರಹಿತೋ ಮಮ.

‘‘‘ಯದಿಪಿ ಮೇ ಅನ್ತಗುಣಂ, ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಬಹೀ ಚರೇ;

ನೇವ ಭಿನ್ದೇಯ್ಯಮಾಜೀವಂ, ಚಜಮಾನೋಪಿ ಜೀವಿತ’’’ನ್ತಿ.

ದೀಪಿಕಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ಪಞ್ಚಮೋ.

೬. ಕುಮ್ಮಙ್ಗಪಞ್ಹೋ

೬. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಕುಮ್ಮಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಾನಿ ತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಮ್ಮೋ ಉದಕಚರೋ ಉದಕೇಯೇವ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಸಬ್ಬಪಾಣಭೂತಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಹಿತಾನುಕಮ್ಪಿನಾ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಮ್ಮಸ್ಸ ಪಠಮಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಮ್ಮೋ ಉದಕೇ ಉಪ್ಪಿಲವನ್ತೋ ಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಯದಿ ಕೋಚಿ ಪಸ್ಸತಿ, ತತ್ಥೇವ ನಿಮುಜ್ಜತಿ ಗಾಳ್ಹಮೋಗಾಹತಿ ‘ಮಾ ಮಂ ತೇ ಪುನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯು’ನ್ತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಕಿಲೇಸೇಸು ಓಪತನ್ತೇಸು ಆರಮ್ಮಣಸರೇ ನಿಮುಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಗಾಳ್ಹಮೋಗಾಹಿತಬ್ಬಂ ‘ಮಾ ಮಂ ಕಿಲೇಸಾ ಪುನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯು’ನ್ತಿ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಮ್ಮಸ್ಸ ದುತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಮ್ಮೋ ಉದಕತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಕಾಯಂ ಓತಾಪೇತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ನಿಸಜ್ಜಟ್ಠಾನಸಯನಚಙ್ಕಮತೋ ಮಾನಸಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನೇ ಮಾನಸಂ ಓತಾಪೇತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಮ್ಮಸ್ಸ ತತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಮ್ಮೋ ಪಥವಿಂ ಖಣಿತ್ವಾ ವಿವಿತ್ತೇ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಂ ಪಜಹಿತ್ವಾ ಸುಞ್ಞಂ ವಿವಿತ್ತಂ ಕಾನನಂ ವನಪತ್ಥಂ ಪಬ್ಬತಂ ಕನ್ದರಂ ಗಿರಿಗುಹಂ ಅಪ್ಪಸದ್ದಂ ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸಂ ಪವಿವಿತ್ತಮೋಗಾಹಿತ್ವಾ ವಿವಿತ್ತೇ ಯೇವ ವಾಸಂ ಉಪಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಮ್ಮಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಥೇರೇನ ಉಪಸೇನೇನ ವಙ್ಗನ್ತಪುತ್ತೇನ –

‘‘‘ವಿವಿತ್ತಂ ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸಂ, ವಾಳಮಿಗನಿಸೇವಿತಂ;

ಸೇವೇ ಸೇನಾಸನಂ ಭಿಕ್ಖು, ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಕಾರಣಾ’ತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಮ್ಮೋ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಯದಿ ಕಞ್ಚಿ ಪಸ್ಸತಿ ವಾ, ಸದ್ದಂ ಸುಣಾತಿ ವಾ, ಸೋಣ್ಡಿಪಞ್ಚಮಾನಿ ಅಙ್ಗಾನಿ ಸಕೇ ಕಪಾಲೇ ನಿದಹಿತ್ವಾ ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋ ತುಣ್ಹೀಭೂತೋ ತಿಟ್ಠತಿ ಕಾಯಮನುರಕ್ಖನ್ತೋ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ರೂಪಸದ್ದಗನ್ಧರಸಫೋಟ್ಠಬ್ಬಧಮ್ಮೇಸು ಆಪತನ್ತೇಸು ಛಸು ದ್ವಾರೇಸು ಸಂವರಕವಾಟಂ ಅನುಗ್ಘಾಟೇತ್ವಾ ಮಾನಸಂ ಸಮೋದಹಿತ್ವಾ ಸಂವರಂ ಕತ್ವಾ ಸತೇನ ಸಮ್ಪಜಾನೇನ ವಿಹಾತಬ್ಬಂ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಅನುರಕ್ಖಮಾನೇನ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಮ್ಮಸ್ಸ ಪಞ್ಚಮಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ದೇವಾತಿದೇವೇನ ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯವರೇ ಕುಮ್ಮೂಪಮಸುತ್ತನ್ತೇ –

‘‘‘ಕುಮ್ಮೋವ ಅಙ್ಗಾನಿ ಸಕೇ ಕಪಾಲೇ, ಸಮೋದಹಂ ಭಿಕ್ಖು ಮನೋವಿತಕ್ಕೇ;

ಅನಿಸ್ಸಿತೋ ಅಞ್ಞಮಹೇಠಯಾನೋ, ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋನೂಪವದೇಯ್ಯ ಕಞ್ಚೀ’’’ತಿ.

ಕುಮ್ಮಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ಛಟ್ಠೋ.

೭. ವಂಸಙ್ಗಪಞ್ಹೋ

೭. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ವಂಸಸ್ಸ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಂ ತಂ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ವಂಸೋ ಯತ್ಥ ವಾತೋ, ತತ್ಥ ಅನುಲೋಮೇತಿ, ನಾಞ್ಞತ್ಥಮನುಧಾವತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಯಂ ಬುದ್ಧೇನ ಭಗವತಾ ಭಾಸಿತಂ ನವಙ್ಗಂ ಸತ್ಥು ಸಾಸನಂ, ತಂ ಅನುಲೋಮಯಿತ್ವಾ ಕಪ್ಪಿಯೇ ಅನವಜ್ಜೇ ಠತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಯೇವ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ವಂಸಸ್ಸ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ ಮಹಾರಾಜ ಥೇರೇನ ರಾಹುಲೇನ –

‘‘‘ನವಙ್ಗಂ ಬುದ್ಧವಚನಂ, ಅನುಲೋಮೇತ್ವಾನ ಸಬ್ಬದಾ;

ಕಪ್ಪಿಯೇ ಅನವಜ್ಜಸ್ಮಿಂ, ಠತ್ವಾಪಾಯಂ ಸಮುತ್ತರಿ’’’ನ್ತಿ.

ವಂಸಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ಸತ್ತಮೋ.

೮. ಚಾಪಙ್ಗಪಞ್ಹೋ

೮. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಚಾಪಸ್ಸ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಂ ತಂ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಚಾಪೋ ಸುತಚ್ಛಿತೋ ನಮಿತೋ [ಮಿತೋ (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.)] ಯಾವಗ್ಗಮೂಲಂ ಸಮಕಮೇವ ಅನುನಮತಿ ನಪ್ಪಟಿತ್ಥಮ್ಭತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಥೇರನವಮಜ್ಝಿಮಸಮಕೇಸು ಅನುನಮಿತಬ್ಬಂ ನಪ್ಪಟಿಫರಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಚಾಪಸ್ಸ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ದೇವಾತಿದೇವೇನ ವಿಧುರ [ಪುಣ್ಣಕ] ಜಾತಕೇ –

‘‘‘ಚಾಪೋವೂನುದರೋ ಧೀರೋ, ವಂಸೋ ವಾಪಿ ಪಕಮ್ಪಯೇ [ಚಾಪೋ ವಾ ನುನ ಮೇ ಧೀರೋ, ವಂಸೋವ ಅನುಲೋಮಯಂ (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.)];

ಪಟಿಲೋಮಂ ನ ವತ್ತೇಯ್ಯ, ಸ ರಾಜವಸತಿಂ ವಸೇ’’’ತಿ.

ಚಾಪಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ಅಟ್ಠಮೋ.

೯. ವಾಯಸಙ್ಗಪಞ್ಹೋ

೯. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ವಾಯಸಸ್ಸ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಾನಿ ತಾನಿ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ವಾಯಸೋ ಆಸಙ್ಕಿತಪರಿಸಙ್ಕಿತೋ ಯತ್ತಪ್ಪಯತ್ತೋ ಚರತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಆಸಙ್ಕಿತಪರಿಸಙ್ಕಿತೇನ ಯತ್ತಪಯತ್ತೇನ ಉಪಟ್ಠಿತಾಯ ಸತಿಯಾ ಸಂವುತೇಹಿ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಹಿ ಚರಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ವಾಯಸಸ್ಸ ಪಠಮಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ವಾಯಸೋ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಭೋಜನಂ ದಿಸ್ವಾ ಞಾತೀಹಿ ಸಂವಿಭಜಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಯೇ ತೇ ಲಾಭಾ ಧಮ್ಮಿಕಾ ಧಮ್ಮಲದ್ಧಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಪತ್ತಪರಿಯಾಪನ್ನಮತ್ತಮ್ಪಿ, ತಥಾರೂಪೇಹಿ ಲಾಭೇಹಿ ಪಟಿವಿಭತ್ತಭೋಗಿನಾ ಭವಿತಬ್ಬಂ ಸೀಲವನ್ತೇಹಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಹಿ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ವಾಯಸಸ್ಸ ದುತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಥೇರೇನ ಸಾರಿಪುತ್ತೇನ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿನಾ –

‘‘‘ಸಚೇ ಮೇ ಉಪನಾಮೇನ್ತಿ, ಯಥಾಲದ್ಧಂ ತಪಸ್ಸಿನೋ;

ಸಬ್ಬೇ ಸಂವಿಭಜಿತ್ವಾನ, ತತೋ ಭುಞ್ಜಾಮಿ ಭೋಜನ’’’ನ್ತಿ.

ವಾಯಸಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ನವಮೋ.

೧೦. ಮಕ್ಕಟಙ್ಗಪಞ್ಹೋ

೧೦. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಮಕ್ಕಟಸ್ಸ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಾನಿ ತಾನಿ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಕ್ಕಟೋ ವಾಸಮುಪಗಚ್ಛನ್ತೋ ತಥಾರೂಪೇ ಓಕಾಸೇ ಮಹತಿಮಹಾರುಕ್ಖೇ ಪವಿವಿತ್ತೇ ಸಬ್ಬಟ್ಠಕಸಾಖೇ [ಸಬ್ಬತ್ಥಕಸಾಖೇ (ಸ್ಯಾ.), ಸಬ್ಬಟ್ಠಸಾಖೇ (ಕ.)] ಭೀರುತ್ತಾಣೇ ವಾಸಮುಪಗಚ್ಛತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಲಜ್ಜಿಂ ಪೇಸಲಂ ಸೀಲವನ್ತಂ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮಂ ಬಹುಸ್ಸುತಂ ಧಮ್ಮಧರಂ ವಿನಯಧರಂ ಪಿಯಂ ಗರುಭಾವನೀಯಂ ವತ್ತಾರಂ ವಚನಕ್ಖಮಂ ಓವಾದಕಂ ವಿಞ್ಞಾಪಕಂ ಸನ್ದಸ್ಸಕಂ ಸಮಾದಪಕಂ ಸಮುತ್ತೇಜಕಂ ಸಮ್ಪಹಂಸಕಂ ಏವರೂಪಂ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಂ ಆಚರಿಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಕ್ಕಟಸ್ಸ ಪಠಮಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಕ್ಕಟೋ ರುಕ್ಖೇ ಯೇವ ಚರತಿ ತಿಟ್ಠತಿ ನಿಸೀದತಿ, ಯದಿ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮತಿ, ತತ್ಥೇವ ರತ್ತಿಂ ವಾಸಮನುಭವತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಪವನಾಭಿಮುಖೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಪವನೇ ಯೇವ ಠಾನಚಙ್ಕಮನಿಸಜ್ಜಾಸಯನಂ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ತತ್ಥೇವ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಮನುಭವಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಕ್ಕಟಸ್ಸ ದುತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಥೇರೇನ ಸಾರಿಪುತ್ತೇನ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿನಾ –

‘‘‘ಚಙ್ಕಮನ್ತೋಪಿ ತಿಟ್ಠನ್ತೋ, ನಿಸಜ್ಜಾಸಯನೇನ ವಾ;

ಪವನೇ ಸೋಭತೇ ಭಿಕ್ಖು, ಪವನನ್ತಂವ ವಣ್ಣಿತ’’’ನ್ತಿ.

ಮಕ್ಕಟಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ದಸಮೋ.

ಗದ್ರಭವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಗದ್ರಭೋ ಚೇವ [ಘೋರಸ್ಸರೋ ಚ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಕುಕ್ಕುಟೋ, ಕಲನ್ದೋ ದೀಪಿನಿ ದೀಪಿಕೋ;

ಕುಮ್ಮೋ ವಂಸೋ ಚ ಚಾಪೋ ಚ, ವಾಯಸೋ ಅಥ ಮಕ್ಕಟೋತಿ.