೯. ಉದಕಸತ್ತಜೀವಪಞ್ಹೋ

೯. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಇಮಂ ಉದಕಂ ಅಗ್ಗಿಮ್ಹಿ ತಪ್ಪಮಾನಂ ಚಿಚ್ಚಿಟಾಯತಿ ಚಿಟಿಚಿಟಾಯತಿ ಸದ್ದಾಯತಿ ಬಹುವಿಧಂ, ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಉದಕಂ ಜೀವತಿ, ಕಿಂ ಕೀಳಮಾನಂ ಸದ್ದಾಯತಿ, ಉದಾಹು ಅಞ್ಞೇನ ಪಟಿಪೀಳಿತಂ ಸದ್ದಾಯತೀ’’ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಉದಕಂ ಜೀವತಿ, ನತ್ಥಿ ಉದಕೇ ಜೀವೋ ವಾ ಸತ್ತೋ ವಾ, ಅಪಿ ಚ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಗ್ಗಿಸನ್ತಾಪವೇಗಸ್ಸ ಮಹನ್ತತಾಯ ಉದಕಂ ಚಿಚ್ಚಿಟಾಯತಿ ಚಿಟಿಚಿಟಾಯತಿ ಸದ್ದಾಯತಿ ಬಹುವಿಧ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಇಧೇಕಚ್ಚೇ ತಿತ್ಥಿಯಾ ಉದಕಂ ಜೀವತೀತಿ ಸೀತೋದಕಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಉದಕಂ ತಾಪೇತ್ವಾ ವೇಕತಿಕವೇಕತಿಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ತೇ ತುಮ್ಹೇ ಗರಹನ್ತಿ ಪರಿಭವನ್ತಿ ‘ಏಕಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಜೀವಂ ವಿಹೇಠೇನ್ತೀ’ತಿ, ತಂ ತೇಸಂ ಗರಹಂ ಪರಿಭವಂ ವಿನೋದೇಹಿ ಅಪನೇಹಿ ನಿಚ್ಛಾರೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ನ ಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಉದಕಂ ಜೀವತಿ, ನತ್ಥಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಉದಕೇ ಜೀವೋ ವಾ ಸತ್ತೋ ವಾ, ಅಪಿ ಚ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಗ್ಗಿಸನ್ತಾಪವೇಗಸ್ಸ ಮಹನ್ತತಾಯ ಉದಕಂ ಚಿಚ್ಚಿಟಾಯತಿ ಚಿಟಿಚಿಟಾಯತಿ ಸದ್ದಾಯತಿ ಬಹುವಿಧಂ.

‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಉದಕಂ ಸೋಬ್ಭಸರಸರಿತದಹತಳಾಕಕನ್ದರಪದರಉದಪಾನನಿನ್ನಪೋಕ್ಖರಣಿಗತಂ ವಾತಾತಪವೇಗಸ್ಸ ಮಹನ್ತತಾಯ ಪರಿಯಾದಿಯತಿ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಪಿ ನು ತತ್ಥ ಉದಕಂ ಚಿಚ್ಚಿಟಾಯತಿ ಚಿಟಿಚಿಟಾಯತಿ ಸದ್ದಾಯತಿ ಬಹುವಿಧ’’ನ್ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಯದಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಉದಕಂ ಜೀವೇಯ್ಯ, ತತ್ಥಾಪಿ ಉದಕಂ ಸದ್ದಾಯೇಯ್ಯ, ಇಮಿನಾಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಕಾರಣೇನ ಜಾನಾಹಿ ‘ನತ್ಥಿ ಉದಕೇ ಜೀವೋ ವಾ ಸತ್ತೋ ವಾ, ಅಗ್ಗಿಸನ್ತಾಪವೇಗಸ್ಸ ಮಹನ್ತತಾಯ ಉದಕಂ ಚಿಚ್ಚಿಟಾಯತಿ ಚಿಟಿಚಿಟಾಯತಿ ಸದ್ದಾಯತಿ ಬಹುವಿಧ’ನ್ತಿ.

‘‘ಅಪರಮ್ಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಉತ್ತರಿಂ ಕಾರಣಂ ಸುಣೋಹಿ ‘ನತ್ಥಿ ಉದಕೇ ಜೀವೋ ವಾ ಸತ್ತೋ ವಾ, ಅಗ್ಗಿಸನ್ತಾಪವೇಗಸ್ಸ ಮಹನ್ತತಾಯ ಉದಕಂ ಸದ್ದಾಯತೀ’ತಿ. ಯದಾ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಉದಕಂ ತಣ್ಡುಲೇಹಿ ಸಮ್ಮಿಸ್ಸಿತಂ ಭಾಜನಗತಂ ಹೋತಿ ಪಿಹಿತಂ ಉದ್ಧನೇ ಅಠಪಿತಂ, ಅಪಿ ನು ತತ್ಥ ಉದಕಂ ಸದ್ದಾಯತೀ’’ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಅಚಲಂ ಹೋತಿ ಸನ್ತಸನ್ತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ತಂ ಯೇವ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಉದಕಂ ಭಾಜನಗತಂ ಅಗ್ಗಿಂ ಉಜ್ಜಾಲೇತ್ವಾ ಉದ್ಧನೇ ಠಪಿತಂ ಹೋತಿ, ಅಪಿ ನು ತತ್ಥ ಉದಕಂ ಅಚಲಂ ಹೋತಿ ಸನ್ತಸನ್ತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಚಲತಿ ಖುಬ್ಭತಿ ಲುಳತಿ ಆವಿಲತಿ ಊಮಿಜಾತಂ ಹೋತಿ, ಉದ್ಧಮಧೋ ದಿಸಾವಿದಿಸಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಉತ್ತರತಿ ಪತರತಿ ಫೇಣಮಾಲೀ ಹೋತೀತಿ. ಕಿಸ್ಸ ಪನ ತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಪಾಕತಿಕಂ ಉದಕಂ ನ ಚಲತಿ ಸನ್ತಸನ್ತಂ ಹೋತಿ, ಕಿಸ್ಸ ಪನ ಅಗ್ಗಿಗತಂ ಚಲತಿ ಖುಬ್ಭತಿ ಲುಳತಿ ಆವಿಲತಿ ಊಮಿಜಾತಂ ಹೋತಿ, ಉದ್ಧಮಧೋ ದಿಸಾವಿದಿಸಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಉತ್ತರತಿ ಪತರತಿ ಫೇಣಮಾಲೀ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಪಾಕತಿಕಂ, ಭನ್ತೇ, ಉದಕಂ ನ ಚಲತಿ, ಅಗ್ಗಿಕತಂ ಪನ ಉದಕಂ ಅಗ್ಗಿಸನ್ತಾಪವೇಗಸ್ಸ ಮಹನ್ತತಾಯ ಚಿಚ್ಚಿಟಾಯತಿ ಚಿಟಿಚಿಟಾಯತಿ ಸದ್ದಾಯತಿ ಬಹುವಿಧ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಇಮಿನಾಪಿ ಮಹಾರಾಜ, ಕಾರಣೇನ ಜಾನಾಹಿ ‘ನತ್ಥಿ ಉದಕೇ ಜೀವೋ ವಾ ಸತ್ತೋ ವಾ, ಅಗ್ಗಿಸನ್ತಾಪವೇಗಸ್ಸ ಮಹನ್ತತಾಯ ಉದಕಂ ಸದ್ದಾಯತೀ’ತಿ.

‘‘ಅಪರಮ್ಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಉತ್ತರಂ ಕಾರಣಂ ಸುಣೋಹಿ, ನತ್ಥಿ ಉದಕೇ ಜೀವೋ ವಾ ಸತ್ತೋ ವಾ, ಅಗ್ಗಿಸನ್ತಾಪವೇಗಸ್ಸ ಮಹನ್ತತಾಯ ಉದಕಂ ಸದ್ದಾಯತಿ. ಹೋತಿ ತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಉದಕಂ ಘರೇ ಘರೇ ಉದಕವಾರಕಗತಂ ಪಿಹಿತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಅಪಿ ನು ತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಉದಕಂ ಚಲತಿ ಖುಬ್ಭತಿ ಲುಳತಿ ಆವಿಲತಿ ಊಮಿಜಾತಂ ಹೋತಿ, ಉದ್ಧಮಧೋ ದಿಸಾವಿದಿಸಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಉತ್ತರತಿ ಪತರತಿ ಫೇಣಮಾಲೀ ಹೋತೀ’’ತಿ. ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಅಚಲಂ ತಂ ಹೋತಿ ಪಾಕತಿಕಂ ಉದಕವಾರಕಗತಂ ಉದಕ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಸುತಪುಬ್ಬಂ ಪನ ತಯಾ, ಮಹಾರಾಜ, ‘ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಂ ಚಲತಿ ಖುಬ್ಭತಿ ಲುಳತಿ ಆವಿಲತಿ ಊಮಿಜಾತಂ ಹೋತಿ, ಉದ್ಧಮಧೋ ದಿಸಾವಿದಿಸಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಉತ್ತರತಿ ಪತರತಿ ಫೇಣಮಾಲೀ ಹೋತಿ, ಉಸ್ಸಕ್ಕಿತ್ವಾ ಓಸ್ಸಕ್ಕಿತ್ವಾ [ಓಸ್ಸಕ್ಕಿತ್ವಾ’’ತಿ ಪದಂ ಸೀ. ಪೀ. ಪೋತ್ಥಕೇಸು ನತ್ಥಿ] ವೇಲಾಯ ಪಹರತಿ ಸದ್ದಾಯತಿ ಬಹುವಿಧ’’’ನ್ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಸುತಪುಬ್ಬಂ ಏತಂ ಮಯಾ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬಞ್ಚ ‘ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಂ ಹತ್ಥಸತಮ್ಪಿ ದ್ವೇಪಿ ಹತ್ಥಸತಾನಿ ಗಗನೇ ಉಸ್ಸಕ್ಕತೀ’’’ತಿ. ‘‘ಕಿಸ್ಸ, ಮಹಾರಾಜ, ಉದಕವಾರಕಗತಂ ಉದಕಂ ನ ಚಲತಿ ನ ಸದ್ದಾಯತಿ, ಕಿಸ್ಸ ಪನ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಂ ಚಲತಿ ಸದ್ದಾಯತೀ’’ತಿ? ‘‘ವಾತವೇಗಸ್ಸ ಮಹನ್ತತಾಯ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಂ ಚಲತಿ ಸದ್ದಾಯತಿ, ಉದಕವಾರಕಗತಂ ಉದಕಂ ಅಘಟ್ಟಿತಂ ಕೇಹಿಚಿ ನ ಚಲತಿ ನ ಸದ್ದಾಯತೀ’’ತಿ. ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ವಾತವೇಗಸ್ಸ ಮಹನ್ತತಾಯ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಂ ಚಲತಿ ಸದ್ದಾಯತಿ ಏವಮೇವ ಅಗ್ಗಿಸನ್ತಾಪವೇಗಸ್ಸ ಮಹನ್ತತಾಯ ಉದಕಂ ಸದ್ದಾಯತೀ’’ತಿ.

‘‘ನನು, ಮಹಾರಾಜ, ಭೇರಿಪೋಕ್ಖರಂ ಸುಕ್ಖಂ ಸುಕ್ಖೇನ ಗೋಚಮ್ಮೇನ ಓನನ್ಧನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಅಪಿ ನು, ಮಹಾರಾಜ, ಭೇರಿಯಾ ಜೀವೋ ವಾ ಸತ್ತೋ ವಾ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ. ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಸ್ಸ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಭೇರೀ ಸದ್ದಾಯತೀ’’ತಿ? ‘‘ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ, ಭನ್ತೇ, ಪುರಿಸಸ್ಸ ವಾ ತಜ್ಜೇನ ವಾಯಾಮೇನಾ’’ತಿ. ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಪುರಿಸಸ್ಸ ವಾ ತಜ್ಜೇನ ವಾಯಾಮೇನ ಭೇರೀ ಸದ್ದಾಯತಿ, ಏವಮೇವ ಅಗ್ಗಿಸನ್ತಾಪವೇಗಸ್ಸ ಮಹನ್ತತಾಯ ಉದಕಂ ಸದ್ದಾಯತಿ. ಇಮಿನಾಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಕಾರಣೇನ ಜಾನಾಹಿ ‘ನತ್ಥಿ ಉದಕೇ ಜೀವೋ ವಾ ಸತ್ತೋ ವಾ, ಅಗ್ಗಿಸನ್ತಾಪವೇಗಸ್ಸ ಮಹನ್ತತಾಯ ಉದಕಂ ಸದ್ದಾಯತೀ’ತಿ.

‘‘ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ತಾವ, ಮಹಾರಾಜ, ತವ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ ಅತ್ಥಿ, ಏವಮೇಸೋ ಪಞ್ಹೋ ಸುವಿನಿಚ್ಛಿತೋ ಹೋತಿ, ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಬ್ಬೇಹಿಪಿ ಭಾಜನೇಹಿ ಉದಕಂ ತಪ್ಪಮಾನಂ ಸದ್ದಾಯತಿ, ಉದಾಹು ಏಕಚ್ಚೇಹಿ ಯೇವ ಭಾಜನೇಹಿ ತಪ್ಪಮಾನಂ ಸದ್ದಾಯತೀ’’ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಸಬ್ಬೇಹಿಪಿ ಭಾಜನೇಹಿ ಉದಕಂ ತಪ್ಪಮಾನಂ ಸದ್ದಾಯತಿ, ಏಕಚ್ಚೇಹಿ ಯೇವ ಭಾಜನೇಹಿ ಉದಕಂ ತಪ್ಪಮಾನಂ ಸದ್ದಾಯತೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಜಹಿತೋಸಿ ಸಕಸಮಯಂ, ಪಚ್ಚಾಗತೋಸಿ ಮಮ ವಿಸಯಂ, ನತ್ಥಿ ಉದಕೇ ಜೀವೋ ವಾ ಸತ್ತೋ ವಾ. ಯದಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಬ್ಬೇಹಿಪಿ ಭಾಜನೇಹಿ ಉದಕಂ ತಪ್ಪಮಾನಂ ಸದ್ದಾಯೇಯ್ಯ, ಯುತ್ತಮಿದಂ ‘ಉದಕಂ ಜೀವತೀ’ತಿ ವತ್ತುಂ. ನ ಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಉದಕಂ ದ್ವಯಂ ಹೋತಿ, ಯಂ ಸದ್ದಾಯತಿ, ತಂ ಜೀವತಿ, ಯಂ ನ ಸದ್ದಾಯತಿ, ತಂ ನ ಜೀವತೀತಿ. ಯದಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಉದಕಂ ಜೀವೇಯ್ಯ, ಮಹನ್ತಾನಂ ಹತ್ಥಿನಾಗಾನಂ ಉಸ್ಸನ್ನಕಾಯಾನಂ ಪಭಿನ್ನಾನಂ ಸೋಣ್ಡಾಯ ಉಸ್ಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ಮುಖೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕುಚ್ಛಿಂ ಪವೇಸಯನ್ತಾನಂ, ತಮ್ಪಿ ಉದಕಂ ತೇಸಂ ದನ್ತನ್ತರೇ ಚಿಪ್ಪಿಯಮಾನಂ ಸದ್ದಾಯೇಯ್ಯ. ಹತ್ಥಸತಿಕಾಪಿ ಮಹಾನಾವಾ ಗರುಕಾ ಭಾರಿಕಾ ಅನೇಕಸತಸಹಸ್ಸಭಾರಪರಿಪೂರಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ವಿಚರನ್ತಿ, ತಾಹಿಪಿ ಚಿಪ್ಪಿಯಮಾನಂ ಉದಕಂ ಸದ್ದಾಯೇಯ್ಯ. ಮಹತಿಮಹನ್ತಾಪಿ ಮಚ್ಛಾ ಅನೇಕಸತಯೋಜನಿಕಕಾಯಾ ತಿಮೀ ತಿಮಿಙ್ಗಲಾ ತಿಮಿರಪಿಙ್ಗಲಾ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ನಿಮುಗ್ಗಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನತಾಯ ಪಟಿವಸನ್ತಾ ಮಹಾಉದಕಧಾರಾ ಆಚಮನ್ತಿ ಧಮನ್ತಿ ಚ, ತೇಸಮ್ಪಿ ತಂ ದನ್ತನ್ತರೇಪಿ ಉದರನ್ತರೇಪಿ ಚಿಪ್ಪಿಯಮಾನಂ ಉದಕಂ ಸದ್ದಾಯೇಯ್ಯ. ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಏವರೂಪೇಹಿ ಏವರೂಪೇಹಿ ಮಹನ್ತೇಹಿ ಪಟಿಪೀಳನೇಹಿ ಪಟಿಪೀಳಿತಂ ಉದಕಂ ನ ಸದ್ದಾಯತಿ ತಸ್ಮಾಪಿ ನತ್ಥಿ ಉದಕೇ ಜೀವೋ ವಾ ಸತ್ತೋ ವಾತಿ, ಏವಮೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಧಾರೇಹೀ’’ತಿ.

‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ದೋಸಾಗತೋ ಪಞ್ಹೋ ಅನುಚ್ಛವಿಕಾಯ ವಿಭತ್ತಿಯಾ ವಿಭತ್ತೋ, ಯಥಾ ನಾಮ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಮಹಗ್ಘಂ ಮಣಿರತನಂ ಛೇಕಂ ಆಚರಿಯಂ ಕುಸಲಂ ಸಿಕ್ಖಿತಂ ಮಣಿಕಾರಂ ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ ಕಿತ್ತಿಂ ಲಭೇಯ್ಯ ಥೋಮನಂ ಪಸಂಸಂ, ಮುತ್ತಾರತನಂ ವಾ ಮುತ್ತಿಕಂ ದುಸ್ಸರತನಂ ವಾ ದುಸ್ಸಿಕಂ, ಲೋಹಿತಚನ್ದನಂ ವಾ ಗನ್ಧಿಕಂ ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ ಕಿತ್ತಿಂ ಲಭೇಯ್ಯ ಥೋಮನಂ ಪಸಂಸಂ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ದೋಸಾಗತೋ [ದೇಸಾಗತೋ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಪಞ್ಹೋ ಅನುಚ್ಛವಿಕಾಯ ವಿಭತ್ತಿಯಾ ವಿಭತ್ತೋ, ಏವಮೇತಂ ತಥಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ.

ಉದಕಸತ್ತಜೀವಪಞ್ಹೋ ನವಮೋ.

ಬುದ್ಧವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.

ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಗ್ಗೇ ನವ ಪಞ್ಹಾ.