೫. ಹೀನಾಯಾವತ್ತನಪಞ್ಹೋ

೫. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಮಹನ್ತಂ ಇದಂ ತಥಾಗತಸಾಸನಂ ಸಾರಂ ವರಂ ಸೇಟ್ಠಂ ಪವರಂ ಅನುಪಮಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ವಿಮಲಂ ಪಣ್ಡರಂ ಅನವಜ್ಜಂ, ನ ಯುತ್ತಂ ಗಿಹಿಂ ತಾವತಕಂ ಪಬ್ಬಜೇತುಂ, ಗಿಹೀ ಯೇವ [ಗಿಹಿಂ ಯೇವ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಏಕಸ್ಮಿಂ ಫಲೇ ವಿನೇತ್ವಾ ಯದಾ ಅಪುನರಾವತ್ತೀ ಹೋತಿ ತದಾ ಸೋ ಪಬ್ಬಾಜೇತಬ್ಬೋ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ಇಮೇ ದುಜ್ಜನಾ ತಾವ ತತ್ಥ ಸಾಸನೇ ವಿಸುದ್ಧೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಪಟಿನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಹೀನಾಯಾವತ್ತನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಪಚ್ಚಾಗಮನೇನ ಅಯಂ ಮಹಾಜನೋ ಏವಂ ವಿಚಿನ್ತೇತಿ ‘ತುಚ್ಛಕಂ ವತ ಭೋ ಏತಂ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾಸನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಯಂ ಇಮೇ ಪಟಿನಿವತ್ತನ್ತೀ’ತಿ, ಇದಮೇತ್ಥ ಕಾರಣ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ತಳಾಕೋ ಭವೇಯ್ಯ ಸಮ್ಪುಣ್ಣಸುಚಿವಿಮಲಸೀತಲಸಲಿಲೋ, ಅಥ ಯೋ ಕೋಚಿ ಕಿಲಿಟ್ಠೋ ಮಲಕದ್ದಮಗತೋ ತಂ ತಳಾಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅನಹಾಯಿತ್ವಾ ಕಿಲಿಟ್ಠೋವ ಪಟಿನಿವತ್ತೇಯ್ಯ, ತತ್ಥ, ಮಹಾರಾಜ, ಕತಮಂ ಜನೋ ಗರಹೇಯ್ಯ ಕಿಲಿಟ್ಠಂ ವಾ ತಳಾಕಂ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಕಿಲಿಟ್ಠಂ, ಭನ್ತೇ, ಜನೋ ಗರಹೇಯ್ಯ ‘ಅಯಂ ತಳಾಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅನಹಾಯಿತ್ವಾ ಕಿಲಿಟ್ಠೋವ ಪಟಿನಿವತ್ತೋ, ಕಿಂ ಇಮಂ ಅನಹಾಯಿತುಕಾಮಂ ತಳಾಕೋ ಸಯಂ ನಹಾಪೇಸ್ಸತಿ, ಕೋ ದೋಸೋ ತಳಾಕಸ್ಸಾ’ತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತಥಾಗತೋ ವಿಮುತ್ತಿವರಸಲಿಲಸಮ್ಪುಣ್ಣಂ ಸದ್ಧಮ್ಮವರತಳಾಕಂ ಮಾಪೇಸಿ ‘ಯೇ ಕೇಚಿ ಕಿಲೇಸಮಲಕಿಲಿಟ್ಠಾ ಸಚೇತನಾ ಬುಧಾ, ತೇ ಇಧ ನಹಾಯಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇ ಪವಾಹಯಿಸ್ಸನ್ತೀ’ತಿ. ಯದಿ ಕೋಚಿ ತಂ ಸದ್ಧಮ್ಮವರತಳಾಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅನಹಾಯಿತ್ವಾ ಸಕಿಲೇಸೋವ ಪಟಿನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಹೀನಾಯಾವತ್ತತಿ ತಂ ಯೇವ ಜನೋ ಗರಹಿಸ್ಸತಿ ‘ಅಯಂ ಜಿನಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪತಿಟ್ಠಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಹೀನಾಯಾವತ್ತೋ, ಕಿಂ ಇಮಂ ಅಪ್ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಂ ಜಿನಸಾಸನಂ ಸಯಂ ಬೋಧೇಸ್ಸತಿ, ಕೋ ದೋಸೋ ಜಿನಸಾಸನಸ್ಸಾ’ತಿ?

‘‘ಯಥಾ ವಾ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಪುರಿಸೋ ಪರಮಬ್ಯಾಧಿತೋ ರೋಗುಪ್ಪತ್ತಿಕುಸಲಂ ಅಮೋಘಧುವಸಿದ್ಧಕಮ್ಮಂ ಭಿಸಕ್ಕಂ ಸಲ್ಲಕತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅತಿಕಿಚ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಯಾಧಿಕೋವ ಪಟಿನಿವತ್ತೇಯ್ಯ, ತತ್ಥ ಕತಮಂ ಜನೋ ಗರಹೇಯ್ಯ ಆತುರಂ ವಾ ಭಿಸಕ್ಕಂ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಆತುರಂ, ಭನ್ತೇ, ಜನೋ ಗರಹೇಯ್ಯ ‘ಅಯಂ ರೋಗುಪ್ಪತ್ತಿಕುಸಲಂ ಅಮೋಘಧುವಸಿದ್ಧಕಮ್ಮಂ ಭಿಸಕ್ಕಂ ಸಲ್ಲಕತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅತಿಕಿಚ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಯಾಧಿಕೋವ ಪಟಿನಿವತ್ತೋ, ಕಿಂ ಇಮಂ ಅತಿಕಿಚ್ಛಾಪೇನ್ತಂ ಭಿಸಕ್ಕೋ ಸಯಂ ತಿಕಿಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ, ಕೋ ದೋಸೋ ಭಿಸಕ್ಕಸ್ಸಾ’’’ತಿ? ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತಥಾಗತೋ ಅನ್ತೋಸಾಸನಸಮುಗ್ಗೇ ಕೇವಲಂ ಸಕಲಕಿಲೇಸಬ್ಯಾಧಿವೂಪಸಮನಸಮತ್ಥಂ ಅಮತೋಸಧಂ ಪಕ್ಖಿಪಿ, ‘ಯೇ ಕೇಚಿ ಕಿಲೇಸಬ್ಯಾಧಿಪೀಳಿತಾ ಸಚೇತನಾ ಬುಧಾ, ತೇ ಇಮಂ ಅಮತೋಸಧಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸಬ್ಯಾಧಿಂ ವೂಪಸಮೇಸ್ಸನ್ತೀ’ತಿ. ಯದಿ ಕೋಚಿ ಯಂ ಅಮತೋಸಧಂ ಅಪಿವಿತ್ವಾ ಸಕಿಲೇಸೋವ ಪಟಿನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಹೀನಾಯಾವತ್ತತಿ, ತಂ ಯೇವ ಜನೋ ಗರಹಿಸ್ಸತಿ ‘ಅಯಂ ಜಿನಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪತಿಟ್ಠಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಹೀನಾಯಾವತ್ತೋ, ಕಿಂ ಇಮಂ ಅಪ್ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಂ ಜಿನಸಾಸನಂ ಸಯಂ ಬೋಧೇಸ್ಸತಿ, ಕೋ ದೋಸೋ ಜಿನಸಾಸನಸ್ಸಾ’ತಿ?

‘‘ಯಥಾ ವಾ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಛಾತೋ ಪುರಿಸೋ ಮಹತಿಮಹಾಪುಞ್ಞಭತ್ತಪರಿವೇಸನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಭತ್ತಂ ಅಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಛಾತೋವ ಪಟಿನಿವತ್ತೇಯ್ಯ, ತತ್ಥ ಕತಮಂ ಜನೋ ಗರಹೇಯ್ಯ ಛಾತಂ ವಾ ಪುಞ್ಞಭತ್ತಂ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಛಾತಂ, ಭನ್ತೇ, ಜನೋ ಗರಹೇಯ್ಯ ‘ಅಯಂ ಖುದಾಪೀಳಿತೋ ಪುಞ್ಞಭತ್ತಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ಅಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಛಾತೋವ ಪಟಿನಿವತ್ತೋ, ಕಿಂ ಇಮಸ್ಸ ಅಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಭೋಜನಂ ಸಯಂ ಮುಖಂ ಪವಿಸಿಸ್ಸತಿ, ಕೋ ದೋಸೋ ಭೋಜನಸ್ಸಾ’’’ತಿ? ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತಥಾಗತೋ ಅನ್ತೋಸಾಸನಸಮುಗ್ಗೇ ಪರಮಪವರಂ ಸನ್ತಂ ಸಿವಂ ಪಣೀತಂ ಅಮತಂ ಪರಮಮಧುರಂ ಕಾಯಗತಾಸತಿಭೋಜನಂ ಠಪೇಸಿ ‘ಯೇ ಕೇಚಿ ಕಿಲೇಸಛಾತಜ್ಝತ್ತಾ ತಣ್ಹಾಪರೇತಮಾನಸಾ ಸಚೇತನಾ ಬುಧಾ, ತೇ ಇಮಂ ಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಕಾಮರೂಪಾರೂಪಭವೇಸು ಸಬ್ಬಂ ತಣ್ಹಮಪನೇಸ್ಸನ್ತೀ’ತಿ. ಯದಿ ಕೋಚಿ ತಂ ಭೋಜನಂ ಅಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ತಣ್ಹಾಸಿತೋವ ಪಟಿನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಹೀನಾಯಾವತ್ತತಿ, ತಞ್ಞೇವ ಜನೋ ಗರಹಿಸ್ಸತಿ ‘ಅಯಂ ಜಿನಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪತಿಟ್ಠಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಹೀನಾಯಾವತ್ತೋ, ಕಿಂ ಇಮಂ ಅಪ್ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಂ ಜಿನಸಾಸನಂ ಸಯಂ ಬೋಧೇಸ್ಸಸಿ, ಕೋ ದೋಸೋ ಜಿನಸಾಸನಸ್ಸಾ’ತಿ.

‘‘ಯದಿ, ಮಹಾರಾಜ, ತಥಾಗತೋ ಗಿಹಿಂ ಯೇವ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಫಲೇ ವಿನೀತಂ ಪಬ್ಬಾಜೇಯ್ಯ, ನ ನಾಮಾಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಕಿಲೇಸಪ್ಪಹಾನಾಯ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ವಾ, ನತ್ಥಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಕರಣೀಯಂ. ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಪುರಿಸೋ ಅನೇಕಸತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ತಳಾಕಂ ಖಣಾಪೇತ್ವಾ ಪರಿಸಾಯ ಏವಮನುಸ್ಸಾವೇಯ್ಯ ‘ಮಾ ಮೇ, ಭೋನ್ತೋ, ಕೇಚಿ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಾ ಇಮಂ ತಳಾಕಂ ಓತರಥ, ಪವಾಹಿತರಜೋಜಲ್ಲಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ವಿಮಲಮಟ್ಠಾ ಇಮಂ ತಳಾಕಂ ಓತರಥಾ’ತಿ. ಅಪಿ ನು ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತೇಸಂ ಪವಾಹಿತರಜೋಜಲ್ಲಾನಂ ಪರಿಸುದ್ಧಾನಂ ವಿಮಲಮಟ್ಠಾನಂ ತೇನ ತಳಾಕೇನ ಕರಣೀಯಂ ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಯಸ್ಸತ್ಥಾಯ ತೇ ತಂ ತಳಾಕಂ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ, ತಂ ಅಞ್ಞತ್ರೇವ ತೇಸಂ ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ಕಿಂ ತೇಸಂ ತೇನ ತಳಾಕೇನಾ’’ತಿ? ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯದಿ ತಥಾಗತೋ ಗಿಹಿಂ ಯೇವ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಫಲೇ ವಿನೀತಂ ಪಬ್ಬಾಜೇಯ್ಯ, ತತ್ಥೇವ ತೇಸಂ ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ಕಿಂ ತೇಸಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ.

‘‘ಯಥಾ ವಾ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಭಾವಇಸಿಭತ್ತಿಕೋ ಸುತಮನ್ತಪದಧರೋ ಅತಕ್ಕಿಕೋ ರೋಗುಪ್ಪತ್ತಿಕುಸಲೋ ಅಮೋಘಧುವಸಿದ್ಧಕಮ್ಮೋ ಭಿಸಕ್ಕೋ ಸಲ್ಲಕತ್ತೋ ಸಬ್ಬರೋಗೂಪಸಮಭೇಸಜ್ಜಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ಪರಿಸಾಯ ಏವಮನುಸ್ಸಾವೇಯ್ಯ ‘ಮಾ ಖೋ, ಭೋನ್ತೋ, ಕೇಚಿ ಸಬ್ಯಾಧಿಕಾ ಮಮ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಪಗಚ್ಛಥ, ಅಬ್ಯಾಧಿಕಾ ಅರೋಗಾ ಮಮ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಪಗಚ್ಛಥಾ’ತಿ. ಅಪಿ ನು ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತೇಸಂ ಅಬ್ಯಾಧಿಕಾನಂ ಅರೋಗಾನಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಾನಂ ಉದಗ್ಗಾನಂ ತೇನ ಭಿಸಕ್ಕೇನ ಕರಣೀಯಂ ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಯಸ್ಸತ್ಥಾಯ ತೇ ತಂ ಭಿಸಕ್ಕಂ ಸಲ್ಲಕತ್ತಂ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ, ತಂ ಅಞ್ಞತ್ರೇವ ತೇಸಂ ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ಕಿಂ ತೇಸಂ ತೇನ ಭಿಸಕ್ಕೇನಾ’’ತಿ? ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯದಿ ತಥಾಗತೋ ಗಿಹಿಂ ಯೇವ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಫಲೇ ವಿನೀತಂ ಪಬ್ಬಾಜೇಯ್ಯ, ತತ್ಥೇವ ತೇಸಂ ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ಕಿಂ ತೇಸಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ?

‘‘ಯಥಾ ವಾ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಕೋಚಿ ಪುರಿಸೋ ಅನೇಕಥಾಲಿಪಾಕಸತಂ ಭೋಜನಂ ಪಟಿಯಾದಾಪೇತ್ವಾ ಪರಿಸಾಯ ಏವಮನುಸ್ಸಾವೇಯ್ಯ ‘ಮಾ ಮೇ, ಭೋನ್ತೋ, ಕೇಚಿ ಛಾತಾ ಇಮಂ ಪರಿವೇಸನಂ ಉಪಗಚ್ಛಥ, ಸುಭುತ್ತಾ ತಿತ್ತಾ ಸುಹಿತಾ ಧಾತಾ ಪೀಣಿತಾ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಇಮಂ ಪರಿವೇಸನಂ ಉಪಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ. ಅಪಿ ನು ಖೋ ಮಹಾರಾಜ, ತೇಸಂ ಭುತ್ತಾವೀನಂ ತಿತ್ತಾನಂ ಸುಹಿತಾನಂ ಧಾತಾನಂ ಪೀಣಿತಾನಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಾನಂ ತೇನ ಭೋಜನೇನ ಕರಣೀಯಂ ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಯಸ್ಸತ್ಥಾಯ ತೇ ತಂ ಪರಿವೇಸನಂ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ, ತಂ ಅಞ್ಞತ್ರೇವ ತೇಸಂ ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ಕಿಂ ತೇಸಂ ತಾಯ ಪರಿವೇಸನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯದಿ ತಥಾಗತೋ ಗಿಹಿಂ ಯೇವ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಫಲೇ ವಿನೀತಂ ಪಬ್ಬಾಜೇಯ್ಯ, ತತ್ಥೇವ ತೇಸಂ ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ಕಿಂ ತೇಸಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ?

‘‘ಅಪಿ ಚ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೇ ಹೀನಾಯಾವತ್ತನ್ತಿ, ತೇ ಜಿನಸಾಸನಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಅತುಲಿಯೇ ಗುಣೇ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಭೂಮಿಮಹನ್ತಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ, ಪರಿಸುದ್ಧವಿಮಲಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ, ಪಾಪೇಹಿ ಅಸಂವಾಸಿಯಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ, ದುಪ್ಪಟಿವೇಧಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ, ಬಹುಸಂವರರಕ್ಖಿಯಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ.

‘‘ಕಥಂ ಭೂಮಿಮಹನ್ತಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ? ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಪುರಿಸೋ ಅಧನೋ ಹೀನಜಚ್ಚೋ ನಿಬ್ಬಿಸೇಸೋ ಬುದ್ಧಿಪರಿಹೀನೋ ಮಹಾರಜ್ಜಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ಪರಿಪತತಿ ಪರಿಧಂಸತಿ ಪರಿಹಾಯತಿ ಯಸತೋ, ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಇಸ್ಸರಿಯಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ. ಕಿಂ ಕಾರಣಂ? ಮಹನ್ತತ್ತಾ ಇಸ್ಸರಿಯಸ್ಸ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೇ ಕೇಚಿ ನಿಬ್ಬಿಸೇಸಾ ಅಕತಪುಞ್ಞಾ ಬುದ್ಧಿಪರಿಹೀನಾ ಜಿನಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ, ತೇ ತಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪವರುತ್ತಮಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ಅವಿಸಹನ್ತಾ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ಜಿನಸಾಸನಾ ಪರಿಪತಿತ್ವಾ ಪರಿಧಂಸಿತ್ವಾ ಪರಿಹಾಯಿತ್ವಾ ಹೀನಾಯಾವತ್ತನ್ತಿ, ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ ಜಿನಸಾಸನಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ. ಕಿಂ ಕಾರಣಂ? ಮಹನ್ತತ್ತಾ ಜಿನಸಾಸನಭೂಮಿಯಾ. ಏವಂ ಭೂಮಿಮಹನ್ತಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ.

‘‘ಕಥಂ ಪರಿಸುದ್ಧವಿಮಲಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ? ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ವಾರಿ ಪೋಕ್ಖರಪತ್ತೇ ವಿಕಿರತಿ ವಿಧಮತಿ ವಿಧಂಸೇತಿ, ನ ಠಾನಮುಪಗಚ್ಛತಿ ನೂಪಲಿಮ್ಪತಿ. ಕಿಂ ಕಾರಣಂ? ಪರಿಸುದ್ಧವಿಮಲತ್ತಾ ಪದುಮಸ್ಸ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಸಠಾ ಕೂಟಾ ವಙ್ಕಾ ಕುಟಿಲಾ ವಿಸಮದಿಟ್ಠಿನೋ ಜಿನಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ, ತೇ ಪರಿಸುದ್ಧವಿಮಲನಿಕ್ಕಣ್ಟಕಪಣ್ಡರವರಪ್ಪವರಸಾಸನತೋ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ವಿಕಿರಿತ್ವಾ ವಿಧಮಿತ್ವಾ ವಿಧಂಸೇತ್ವಾ ಅಸಣ್ಠಹಿತ್ವಾ ಅನುಪಲಿಮ್ಪಿತ್ವಾ ಹೀನಾಯಾವತ್ತನ್ತಿ. ಕಿಂ ಕಾರಣಂ? ಪರಿಸುದ್ಧವಿಮಲತ್ತಾ ಜಿನಸಾಸನಸ್ಸ. ಏವಂ ಪರಿಸುದ್ಧವಿಮಲಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ.

‘‘ಕಥಂ ಪಾಪೇಹಿ ಅಸಂವಾಸಿಯಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ? ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ನ ಮತೇನ ಕುಣಪೇನ ಸಂವಸತಿ, ಯಂ ಹೋತಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಮತಂ ಕುಣಪಂ, ತಂ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ತೀರಂ ಉಪನೇತಿ ಥಲಂ ವಾ ಉಸ್ಸಾರೇತಿ. ಕಿಂ ಕಾರಣಂ? ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಭವನತ್ತಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದಸ್ಸ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಪಾಪಕಾ ಅಸಂವುತಾ ಅಹಿರಿಕಾ ಅಕಿರಿಯಾ ಓಸನ್ನವೀರಿಯಾ ಕುಸೀತಾ ಕಿಲಿಟ್ಠಾ ದುಜ್ಜನಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಜಿನಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ, ತೇ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ಜಿನಸಾಸನತೋ ಅರಹನ್ತವಿಮಲಖೀಣಾಸವಮಹಾಭೂತಭವನತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಸಂವಸಿತ್ವಾ ಹೀನಾಯಾವತ್ತನ್ತಿ. ಕಿಂ ಕಾರಣಂ? ಪಾಪೇಹಿ ಅಸಂವಾಸಿಯತ್ತಾ ಜಿನಸಾಸನಸ್ಸ. ಏವಂ ಪಾಪೇಹಿ ಅಸಂವಾಸಿಯಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ.

‘‘ಕಥಂ ದುಪ್ಪಟಿವೇಧಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ? ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಅಛೇಕಾ ಅಸಿಕ್ಖಿತಾ ಅಸಿಪ್ಪಿನೋ ಮತಿವಿಪ್ಪಹೀನಾ ಇಸ್ಸಾಸಾ [ಇಸ್ಸತ್ಥಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ವಾಲಗ್ಗವೇಧಂ ಅವಿಸಹನ್ತಾ ವಿಗಳನ್ತಿ ಪಕ್ಕಮನ್ತಿ. ಕಿಂ ಕಾರಣಂ? ಸಣ್ಹಸುಖುಮದುಪ್ಪಟಿವೇಧತ್ತಾ ವಾಲಗ್ಗಸ್ಸ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೇ ಕೇಚಿ ದುಪ್ಪಞ್ಞಾ ಜಳಾ ಏಳಮೂಗಾ ಮೂಳ್ಹಾ ದನ್ಧಗತಿಕಾ ಜನಾ ಜಿನಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ, ತೇ ತಂ ಪರಮಸಣ್ಹಸುಖುಮಚತುಸಚ್ಚಪ್ಪಟಿವೇಧಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ ಅವಿಸಹನ್ತಾ ಜಿನಸಾಸನಾ ವಿಗಳಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ಹೀನಾಯಾವತ್ತನ್ತಿ. ಕಿಂ ಕಾರಣಂ? ಪರಮಸಣ್ಹಸುಖುಮದುಪ್ಪಟಿವೇಧತಾಯ ಸಚ್ಚಾನಂ. ಏವಂ ದುಪ್ಪಟಿವೇಧಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ.

‘‘ಕಥಂ ಬಹುಸಂವರರಕ್ಖಿಯಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ? ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಕೋಚಿದೇವ ಪುರಿಸೋ ಮಹತಿಮಹಾಯುದ್ಧಭೂಮಿಮುಪಗತೋ ಪರಸೇನಾಯ ದಿಸಾವಿದಿಸಾಹಿ ಸಮನ್ತಾ ಪರಿವಾರಿತೋ ಸತ್ತಿಹತ್ಥಂ ಜನಮುಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಭೀತೋ ಓಸಕ್ಕತಿ ಪಟಿನಿವತ್ತತಿ ಪಲಾಯತಿ. ಕಿಂ ಕಾರಣಂ? ಬಹುವಿಧಯುದ್ಧಮುಖರಕ್ಖಣಭಯಾ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಪಾಪಕಾ ಅಸಂವುತಾ ಅಹಿರಿಕಾ ಅಕಿರಿಯಾ ಅಕ್ಖನ್ತೀ ಚಪಲಾ ಚಲಿತಾ ಇತ್ತರಾ ಬಾಲಜನಾ ಜಿನಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ, ತೇ ಬಹುವಿಧಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪರಿರಕ್ಖಿತುಂ ಅವಿಸಹನ್ತಾ ಓಸಕ್ಕಿತ್ವಾ ಪಟಿನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ಹೀನಾಯಾವತ್ತನ್ತಿ. ಕಿಂ ಕಾರಣಂ? ಬಹುವಿಧಸಂವರರಕ್ಖಿಯಭಾವತ್ತಾ ಜಿನಸಾಸನಸ್ಸ. ಏವಂ ಬಹುವಿಧಸಂವರರಕ್ಖಿಯಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ.

‘‘ಥಲಜುತ್ತಮೇಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ವಸ್ಸಿಕಾಗುಮ್ಬೇ ಕಿಮಿವಿದ್ಧಾನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ತಾನಿ ಅಙ್ಕುರಾನಿ ಸಙ್ಕುಟಿತಾನಿ ಅನ್ತರಾ ಯೇವ ಪರಿಪತನ್ತಿ, ನ ಚ ತೇಸು ಪರಿಪತಿತೇಸು ವಸ್ಸಿಕಾಗುಮ್ಬೋ ಹೀಳಿತೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಯಾನಿ ತತ್ಥ ಠಿತಾನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ, ತಾನಿ ಸಮ್ಮಾ ಗನ್ಧೇನ ದಿಸಾವಿದಿಸಂ ಅಭಿಬ್ಯಾಪೇನ್ತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೇ ತೇ ಜಿನಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಹೀನಾಯಾವತ್ತನ್ತಿ, ತೇ ಜಿನಸಾಸನೇ ಕಿಮಿವಿದ್ಧಾನಿ ವಸ್ಸಿಕಾಪುಪ್ಫಾನಿ ವಿಯ ವಣ್ಣಗನ್ಧರಹಿತಾ ನಿಬ್ಬಣ್ಣಾಕಾರಸೀಲಾ ಅಭಬ್ಬಾ ವೇಪುಲ್ಲಾಯ, ನ ಚ ತೇಸಂ ಹೀನಾಯಾವತ್ತನೇನ ಜಿನಸಾಸನಂ ಹೀಳಿತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಯೇ ತತ್ಥ ಠಿತಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ತೇ ಸದೇವಕಂ ಲೋಕಂ ಸೀಲವರಗನ್ಧೇನ ಅಭಿಬ್ಯಾಪೇನ್ತಿ.

‘‘ಸಾಲೀನಮ್ಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿರಾತಙ್ಕಾನಂ ಲೋಹಿತಕಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಕರುಮ್ಭಕಂ ನಾಮ ಸಾಲಿಜಾತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅನ್ತರಾ ಯೇವ ವಿನಸ್ಸತಿ, ನ ಚ ತಸ್ಸಾ ವಿನಟ್ಠತ್ತಾ ಲೋಹಿತಕಸಾಲೀ ಹೀಳಿತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ಯೇ ತತ್ಥ ಠಿತಾ ಸಾಲೀ, ತೇ ರಾಜೂಪಭೋಗಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೇ ತೇ ಜಿನಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಹೀನಾಯಾವತ್ತನ್ತಿ, ತೇ ಲೋಹಿತಕಸಾಲೀನಮನ್ತರೇ ಕರುಮ್ಭಕಾ ವಿಯ ಜಿನಸಾಸನೇ ನ ವಡ್ಢಿತ್ವಾ ವೇಪುಲ್ಲತಂ ನ ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ [ವಡ್ಢಿತ್ವಾ ವೇಪುಲ್ಲತಂ ಅಪಾಪುಣಿತ್ವಾ (ಸೀ. ಕ.)] ಅನ್ತರಾ ಯೇವ ಹೀನಾಯಾವತ್ತನ್ತಿ, ನ ಚ ತೇಸಂ ಹೀನಾಯಾವತ್ತನೇನ ಜಿನಸಾಸನಂ ಹೀಳಿತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಯೇ ತತ್ಥ ಠಿತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇ ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ಅನುಚ್ಛವಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ.

‘‘ಕಾಮದದಸ್ಸಾಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಣಿರತನಸ್ಸ ಏಕದೇಸಂ [ಏಕದೇಸೇ (ಕ.)] ಕಕ್ಕಸಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನ ಚ ತತ್ಥ ಕಕ್ಕಸುಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ ಮಣಿರತನಂ ಹೀಳಿತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಯಂ ತತ್ಥ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಮಣಿರತನಸ್ಸ, ತಂ ಜನಸ್ಸ ಹಾಸಕರಂ ಹೋತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೇ ತೇ ಜಿನಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಹೀನಾಯಾವತ್ತನ್ತಿ, ಕಕ್ಕಸಾ ತೇ ಜಿನಸಾಸನೇ ಪಪಟಿಕಾ, ನ ಚ ತೇಸಂ ಹೀನಾಯಾವತ್ತನೇನ ಜಿನಸಾಸನಂ ಹೀಳಿತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಯೇ ತತ್ಥ ಠಿತಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ತೇ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಹಾಸಜನಕಾ ಹೋನ್ತಿ.

‘‘ಜಾತಿಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಲೋಹಿತಚನ್ದನಸ್ಸ ಏಕದೇಸಂ ಪೂತಿಕಂ ಹೋತಿ ಅಪ್ಪಗನ್ಧಂ. ನ ತೇನ ಲೋಹಿತಚನ್ದನಂ ಹೀಳಿತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಯಂ ತತ್ಥ ಅಪೂತಿಕಂ ಸುಗನ್ಧಂ, ತಂ ಸಮನ್ತಾ ವಿಧೂಪೇತಿ ಅಭಿಬ್ಯಾಪೇತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೇ ತೇ ಜಿನಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಹೀನಾಯಾವತ್ತನ್ತಿ, ತೇ ಲೋಹಿತಚನ್ದನಸಾರನ್ತರೇ ಪೂತಿಕದೇಸಮಿವ ಛಡ್ಡನೀಯಾ ಜಿನಸಾಸನೇ, ನ ಚ ತೇಸಂ ಹೀನಾಯಾವತ್ತನೇನ ಜಿನಸಾಸನಂ ಹೀಳಿತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಯೇ ತತ್ಥ ಠಿತಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ತೇ ಸದೇವಕಂ ಲೋಕಂ ಸೀಲವರಚನ್ದನಗನ್ಧೇನ ಅನುಲಿಮ್ಪಯನ್ತೀ’’ತಿ.

‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ತೇನ ತೇನ ಅನುಚ್ಛವಿಕೇನ ತೇನ ತೇನ ಸದಿಸೇನ ಕಾರಣೇನ ನಿರವಜ್ಜಮನುಪಾಪಿತಂ ಜಿನಸಾಸನಂ ಸೇಟ್ಠಭಾವೇನ ಪರಿದೀಪಿತಂ, ಹೀನಾಯಾವತ್ತಮಾನಾಪಿ ತೇ ಜಿನಸಾಸನಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಭಾವಂ ಯೇವ ಪರಿದೀಪೇನ್ತೀ’’ತಿ.

ಹೀನಾಯಾವತ್ತನಪಞ್ಹೋ ಪಞ್ಚಮೋ.