೯. ಸಾಸಙ್ಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೬೫೨. ತೇನ ಸಮಯೇನಾತಿ ಸಾಸಙ್ಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ. ತತ್ಥ ವುತ್ಥವಸ್ಸಾ ಆರಞ್ಞಕೇಸೂತಿ ತೇ ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಅರಞ್ಞೇಯೇವ ವಿಹರಿಂಸು. ದುಬ್ಬಲಚೀವರತ್ತಾ ಪನ ಪಚ್ಚಯವಸೇನ ಗಾಮನ್ತಸೇನಾಸನೇ ವಸ್ಸಂ ವಸಿತ್ವಾ ನಿಟ್ಠಿತಚೀವರಾ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿ ನಿಪ್ಪಲಿಬೋಧಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆರಞ್ಞಕೇಸು ಸೇನಾಸನೇಸು ವಿಹರನ್ತಿ. ಕತ್ತಿಕಚೋರಕಾತಿ ಕತ್ತಿಕಮಾಸೇ ಚೋರಾ. ಪರಿಪಾತೇನ್ತೀತಿ ಉಪದ್ದವನ್ತಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಆಧಾವಿತ್ವಾ ಉತ್ತಾಸೇನ್ತಿ ಪಲಾಪೇನ್ತಿ. ಅನ್ತರಘರೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುನ್ತಿ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ. ಭಗವಾ ಯಸ್ಮಾ ಪಚ್ಚಯಾ ನಾಮ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ದುಲ್ಲಭಾ, ಸಲ್ಲೇಖವಾ ಹಿ ಭಿಕ್ಖು ಮಾತರಮ್ಪಿ ವಿಞ್ಞಾಪೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ಚೀವರಗುತ್ತತ್ಥಂ ಅನ್ತರಘರೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ ಅನುಜಾನಾತಿ. ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪನ ಅನುರೂಪತ್ತಾ ಅರಞ್ಞವಾಸಂ ನ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿ.

೬೫೩. ಉಪವಸ್ಸಂ ಖೋ ಪನಾತಿ ಏತ್ಥ ಉಪವಸ್ಸನ್ತಿ ಉಪವಸ್ಸ; ಉಪವಸಿತ್ವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜನ್ತಿಆದೀಸು ವಿಯ ಹಿ ಏತ್ಥ ಅನುನಾಸಿಕೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ವಸಿತ್ವಾ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮಸ್ಸ ಚ ಪದಸ್ಸ ‘‘ತಥಾರೂಪೇಸು ಭಿಕ್ಖು ಸೇನಾಸನೇಸು ವಿಹರನ್ತೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಿಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ? ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ವಸಿತ್ವಾ ಚ ತತೋ ಪರಂ ಪಚ್ಛಿಮಕತ್ತಿಕಪುಣ್ಣಮಪರಿಯೋಸಾನಕಾಲಂ ಯಾನಿ ಖೋ ಪನ ತಾನಿ ಆರಞ್ಞಕಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ ಸಾಸಙ್ಕಸಮ್ಮತಾನಿ ಸಪ್ಪಟಿಭಯಾನಿ; ತಥಾರೂಪೇಸು ಭಿಕ್ಖು ಸೇನಾಸನೇಸು ವಿಹರನ್ತೋ ಆಕಙ್ಖಮಾನೋ ತಿಣ್ಣಂ ಚೀವರಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಚೀವರಂ ಅನ್ತರಘರೇ ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯಾತಿ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಯೋ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಯಾವ ಪಠಮಕತ್ತಿಕಪುಣ್ಣಮಂ ವಸತಿ, ಸೋ ವುಟ್ಠವಸ್ಸಾನಂ ಅಬ್ಭನ್ತರೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಇದಂ ಅತಿಗಹನಂ ಬ್ಯಞ್ಜನವಿಚಾರಣಂ ಅಕತ್ವಾ ಪದಭಾಜನೇ ಕೇವಲಂ ಚೀವರನಿಕ್ಖೇಪಾರಹಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ವುಟ್ಠವಸ್ಸಾನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಸಾಪಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖು ಸೇನಾಸನೇಸು ವಿಹರನ್ತೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಯಞ್ಹಿ ಏತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ‘‘ವುಟ್ಠವಸ್ಸಾನಂ ಭಿಕ್ಖು ಸೇನಾಸನೇಸು ವಿಹರನ್ತೋ’’ತಿ ಏವರೂಪಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಯೋ ಕೋಚಿ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಅರಞ್ಞಲಕ್ಖಣಂ ಅದಿನ್ನಾದಾನವಣ್ಣನಾಯಂ ವುತ್ತಂ. ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ – ಸಚೇ ವಿಹಾರೋ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಇನ್ದಖೀಲತೋ ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪಾರಹಟ್ಠಾನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ವಿಹಾರಪರಿಕ್ಖೇಪಾ ಮಿನಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ವಿಹಾರೋ ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಯಂ ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ಸೇನಾಸನಂ ವಾ ಭತ್ತಸಾಲಾ ವಾ ಧುವಸನ್ನಿಪಾತಟ್ಠಾನಂ ವಾ ಬೋಧಿವಾ ಚೇತಿಯಂ ವಾ ದೂರೇ ಚೇಪಿ ಸೇನಾಸನತೋ ಹೋತಿ, ತಂ ಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಕತ್ವಾ ಮಿನಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇಪಿ ಆಸನ್ನೇ ಗಾಮೋ ಹೋತಿ, ವಿಹಾರೇ ಠಿತೇಹಿ ಘರಮಾನುಸಕಾನಂ ಸದ್ದೋ ಸೂಯತಿ, ಪಬ್ಬತನದೀಆದೀಹಿ ಪನ ಅನ್ತರಿತತ್ತಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಉಜುಂ ಗನ್ತುಂ, ಯೋ ಚಸ್ಸ ಪಕತಿಮಗ್ಗೋ ಹೋತಿ, ಸಚೇಪಿ ನಾವಾಯ ಸಞ್ಚರಿತಬ್ಬೋ, ತೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಗಾಮತೋ ಪಞ್ಚಧನುಸತಿಕಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಆಸನ್ನಗಾಮಸ್ಸ ಅಙ್ಗಸಮ್ಪಾದನತ್ಥಂ ತತೋ ತತೋ ಮಗ್ಗಂ ಪಿದಹತಿ, ಅಯಂ ‘‘ಧುತಙ್ಗಚೋರೋ’’ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಸಾಸಙ್ಕಸಮ್ಮತಾನೀತಿ ‘‘ಸಾಸಙ್ಕಾನೀ’’ತಿ ಸಮ್ಮತಾನಿ; ಏವಂ ಸಞ್ಞಾತಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪದಭಾಜನೇ ಪನ ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ತಾನಿ ಸಾಸಙ್ಕಸಮ್ಮತಾನಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಆರಾಮೇ ಆರಾಮೂಪಚಾರೇ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ.

ಸಹ ಪಟಿಭಯೇನ ಸಪ್ಪಟಿಭಯಾನಿ, ಸನ್ನಿಹಿತಬಲವಭಯಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪದಭಾಜನೇ ಪನ ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ತಾನಿ ಸಪ್ಪಟಿಭಯಾನಿ; ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಆರಾಮೇ ಆರಾಮೂಪಚಾರೇ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ.

ಸಮನ್ತಾ ಗೋಚರಗಾಮೇ ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯಾತಿ ಆರಞ್ಞಕಸ್ಸ ಸೇನಾಸನಸ್ಸ ಸಮನ್ತಾ ಸಬ್ಬದಿಸಾಭಾಗೇಸು ಅತ್ತನಾ ಅಭಿರುಚಿತೇ ಗೋಚರಗಾಮೇ ಸತಿಯಾ ಅಙ್ಗಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ.

ತತ್ರಾಯಂ ಅಙ್ಗಸಮ್ಪತ್ತಿ – ಪುರಿಮಿಕಾಯ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಮಹಾಪವಾರಣಾಯ ಪವಾರಿತೋ ಹೋತಿ, ಇದಮೇಕಂ ಅಙ್ಗಂ. ಸಚೇ ಪಚ್ಛಿಮಿಕಾಯ ವಾ ಉಪಗತೋ ಹೋತಿ ಛಿನ್ನವಸ್ಸೋ ವಾ, ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ ನ ಲಭತಿ. ಕತ್ತಿಕಮಾಸೋಯೇವ ಹೋತಿ, ಇದಂ ದುತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ. ಕತ್ತಿಕಮಾಸತೋ ಪರಂ ನ ಲಭತಿ, ಪಞ್ಚಧನುಸತಿಕಂ ಪಚ್ಛಿಮಮೇವ ಪಮಾಣಯುತ್ತಂ ಸೇನಾಸನಂ ಹೋತಿ, ಇದಂ ತತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ. ಊನಪ್ಪಮಾಣೇ ವಾ ಗಾವುತತೋ ಅತಿರೇಕಪ್ಪಮಾಣೇ ವಾ ನ ಲಭತಿ, ಯತ್ರ ಹಿ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪುನ ವಿಹಾರಂ ಭತ್ತವೇಲಾಯಂ ಸಕ್ಕಾ ಆಗನ್ತುಂ, ತದೇವ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ. ನಿಮನ್ತಿತೋ ಪನ ಅದ್ಧಯೋಜನಮ್ಪಿ ಯೋಜನಮ್ಪಿ ಗನ್ತ್ವಾ ವಸಿತುಂ ಪಚ್ಚೇತಿ, ಇದಮಪ್ಪಮಾಣಂ. ಸಾಸಙ್ಕಸಪ್ಪಟಿಭಯಮೇವ ಹೋತಿ, ಇದಂ ಚತುತ್ಥಂ ಅಙ್ಗಂ. ಅನಾಸಙ್ಕಅಪ್ಪಟಿಭಯೇ ಹಿ ಅಙ್ಗಯುತ್ತೇಪಿ ಸೇನಾಸನೇ ವಸನ್ತೋ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ ನ ಲಭತೀತಿ.

ಅಞ್ಞತ್ರ ಭಿಕ್ಖುಸಮ್ಮುತಿಯಾತಿ ಯಾ ಉದೋಸಿತಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಕೋಸಮ್ಬಕಸಮ್ಮುತಿ (ಪಾರಾ. ೪೭೫) ಅನುಞ್ಞಾತಾ ತಸ್ಸಾ ಸಮ್ಮುತಿಯಾ ಅಞ್ಞತ್ರ; ಸಚೇ ಸಾ ಲದ್ಧಾ ಹೋತಿ, ಛಾರತ್ತಾತಿರೇಕಮ್ಪಿ ವಿಪ್ಪವಸಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಪುನ ಗಾಮಸೀಮಂ ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾತಿ ಸಚೇ ಗೋಚರಗಾಮತೋ ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಸೇನಾಸನಂ; ಅಯಞ್ಚ ಪಚ್ಛಿಮದಿಸಂ ಗತೋ ಹೋತಿ, ಸೇನಾಸನಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ತಮಂ ಅರುಣಂ ಉಟ್ಠಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೇನ ಗಾಮಸೀಮಮ್ಪಿ ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಭಾಯಂ ವಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ವಾ ವಸಿತ್ವಾ ಚೀವರಪ್ಪವತ್ತಿಂ ಞತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏವಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೇನ ತತ್ಥೇವ ಠಿತೇನ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತಬ್ಬಂ, ಅತಿರೇಕಚೀವರಟ್ಠಾನೇ ಠಸ್ಸತೀತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಕಥಿನಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯವಾಚತೋ ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಅಕಿರಿಯಾ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಸಾಸಙ್ಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.