೧. ಪತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೯೮. ತೇನ ಸಮಯೇನಾತಿ ಪತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಂ. ತತ್ಥ ಪತ್ತವಾಣಿಜ್ಜನ್ತಿ ಗಾಮನಿಗಮಾದೀಸು ವಿಚರನ್ತಾ ಪತ್ತವಾಣಿಜ್ಜಂ ವಾ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಆಮತ್ತಿಕಾಪಣಂ ವಾತಿ ಅಮತ್ತಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಭಾಜನಾನಿ, ತಾನಿ ಯೇಸಂ ಭಣ್ಡಂ ತೇ ಆಮತ್ತಿಕಾ, ತೇಸಂ ಆಮತ್ತಿಕಾನಂ ಆಪಣಂ ಆಮತ್ತಿಕಾಪಣಂ, ಕುಲಾಲಭಣ್ಡವಾಣಿಜಕಾಪಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೬೦೨. ತಯೋ ಪತ್ತಸ್ಸ ವಣ್ಣಾತಿ ತೀಣಿ ಪತ್ತಸ್ಸ ಪಮಾಣಾನಿ. ಅಡ್ಢಾಳ್ಹಕೋದನಂ ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಮಗಧನಾಳಿಯಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ತಣ್ಡುಲನಾಳೀನಂ ಓದನಂ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಮಗಧನಾಳಿ ನಾಮ ಅಡ್ಢತೇರಸಪಲಾ ಹೋತೀತಿ ಅನ್ಧಕಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ. ಸೀಹಳದೀಪೇ ಪಕತಿನಾಳಿ ಮಹನ್ತಾ, ದಮಿಳನಾಳಿ ಖುದ್ದಕಾ, ಮಗಧನಾಳಿ ಪಮಾಣಯುತ್ತಾ, ತಾಯ ಮಗಧನಾಳಿಯಾ ದಿಯಡ್ಢನಾಳಿ ಏಕಾ ಸೀಹಳನಾಳಿ ಹೋತೀತಿ ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ. ಚತುಭಾಗಂ ಖಾದನನ್ತಿ ಓದನಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಭಾಗಪ್ಪಮಾಣಂ ಖಾದನಂ, ತಂ ಹತ್ಥಹಾರಿಯಸ್ಸ ಮುಗ್ಗಸೂಪಸ್ಸ ವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತದುಪಿಯಂ ಬ್ಯಞ್ಜನನ್ತಿ ತಸ್ಸ ಓದನಸ್ಸ ಅನುರೂಪಂ ಮಚ್ಛಮಂಸಸಾಕಫಲಕಳೀರಾದಿಬ್ಯಞ್ಜನಂ.

ತತ್ರಾಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ಅನುಪಹತಪುರಾಣಸಾಲಿತಣ್ಡುಲಾನಂ ಸುಕೋಟ್ಟಿತಪರಿಸುದ್ಧಾನಂ ದ್ವೇ ಮಗಧನಾಳಿಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ತೇಹಿ ತಣ್ಡುಲೇಹಿ ಅನುತ್ತಣ್ಡುಲಂ ಅಕಿಲಿನ್ನಂ ಅಪಿಣ್ಡಿತಂ ಸುವಿಸದಂ ಕುನ್ದಮಕುಳರಾಸಿಸದಿಸಂ ಅವಸ್ಸಾವಿತೋದನಂ ಪಚಿತ್ವಾ ನಿರವಸೇಸಂ ಪತ್ತೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಓದನಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಭಾಗಪ್ಪಮಾಣೋ ನಾತಿಘನೋ ನಾತಿತನುಕೋ ಹತ್ಥಹಾರಿಯೋ ಸಬ್ಬಸಮ್ಭಾರಸಙ್ಖತೋ ಮುಗ್ಗಸೂಪೋ ಪಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬೋ. ತತೋ ಆಲೋಪಸ್ಸ ಆಲೋಪಸ್ಸ ಅನುರೂಪಂ ಯಾವಚರಿಮಾಲೋಪಪ್ಪಹೋನಕಂ ಮಚ್ಛಮಂಸಾದಿಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ, ಸಪ್ಪಿತೇಲತಕ್ಕರಸಕಞ್ಜಿಕಾದೀನಿ ಪನ ಗಣನೂಪಗಾನಿ ನ ಹೋನ್ತಿ, ತಾನಿ ಹಿ ಓದನಗತಿಕಾನೇವ, ನೇವ ಹಾಪೇತುಂ ನ ವಡ್ಢೇತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ. ಏವಮೇತಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಪಕ್ಖಿತ್ತಂ ಸಚೇ ಪತ್ತಸ್ಸ ಮುಖವಟ್ಟಿಯಾ ಹೇಟ್ಠಿಮರಾಜಿಸಮಂ ತಿಟ್ಠತಿ, ಸುತ್ತೇನ ವಾ ಹೀರೇನ ವಾ ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ ಸುತ್ತಸ್ಸ ವಾ ಹೀರಸ್ಸ ವಾ ಹೇಟ್ಠಿಮನ್ತಂ ಫುಸತಿ, ಅಯಂ ಉಕ್ಕಟ್ಠೋ ನಾಮ ಪತ್ತೋ. ಸಚೇ ತಂ ರಾಜಿಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಥೂಪೀಕತಂ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಯಂ ಉಕ್ಕಟ್ಠೋಮಕೋ ನಾಮ ಪತ್ತೋ. ಸಚೇ ತಂ ರಾಜಿಂ ನ ಸಮ್ಪಾಪುಣಾತಿ, ಅನ್ತೋಗತಮೇವ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ಉಕ್ಕಟ್ಠುಕ್ಕಟ್ಠೋ ನಾಮ ಪತ್ತೋ.

ನಾಳಿಕೋದನನ್ತಿ ಮಗಧನಾಳಿಯಾ ಏಕಾಯ ತಣ್ಡುಲನಾಳಿಯಾ ಓದನಂ. ಪತ್ಥೋದನನ್ತಿ ಮಗಧನಾಳಿಯಾ ಉಪಡ್ಢನಾಳಿಕೋದನಂ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅಯಂ ಪನ ನಾಮಮತ್ತೇ ವಿಸೇಸೋ – ಸಚೇ ನಾಳಿಕೋದನಾದಿ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಪಕ್ಖಿತ್ತಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಹೇಟ್ಠಿಮರಾಜಿಸಮಂ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಯಂ ಮಜ್ಝಿಮೋ ನಾಮ ಪತ್ತೋ. ಸಚೇ ತಂ ರಾಜಿಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಥೂಪೀಕತಂ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಯಂ ಮಜ್ಝಿಮೋಮಕೋ ನಾಮ ಪತ್ತೋ. ಸಚೇ ತಂ ರಾಜಿಂ ನ ಸಮ್ಪಾಪುಣಾತಿ ಅನ್ತೋಗತಮೇವ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ಮಜ್ಝಿಮುಕ್ಕಟ್ಠೋ ನಾಮ ಪತ್ತೋ. ಸಚೇ ಪತ್ಥೋದನಾದಿ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಪಕ್ಖಿತ್ತಂ ಹೇಟ್ಠಿಮರಾಜಿಸಮಂ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಯಂ ಓಮಕೋ ನಾಮ ಪತ್ತೋ. ಸಚೇ ತಂ ರಾಜಿಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಥೂಪೀಕತಂ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಯಂ ಓಮಕೋಮಕೋ ನಾಮ ಪತ್ತೋ. ಸಚೇ ತಂ ರಾಜಿಂ ನ ಪಾಪುಣಾತಿ ಅನ್ತೋಗತಮೇವ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ಓಮಕುಕ್ಕಟ್ಠೋ ನಾಮ ಪತ್ತೋತಿ ಏವಮೇತೇ ನವ ಪತ್ತಾ. ತೇಸು ದ್ವೇ ಅಪತ್ತಾ ಉಕ್ಕಟ್ಠುಕ್ಕಟ್ಠೋ ಚ ಓಮಕೋಮಕೋ ಚ. ‘‘ತತೋ ಉಕ್ಕಟ್ಠೋ ಅಪತ್ತೋ ಓಮಕೋ ಅಪತ್ತೋ’’ತಿ ಇದಞ್ಹಿ ಏತೇ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಉಕ್ಕಟ್ಠುಕ್ಕಟ್ಠೋ ಹಿ ಏತ್ಥ ಉಕ್ಕಟ್ಠತೋ ಉಕ್ಕಟ್ಠತ್ತಾ ‘‘ತತೋ ಉಕ್ಕಟ್ಠೋ ಅಪತ್ತೋ’’ತಿ ವುತ್ತೋ. ಓಮಕೋಮಕೋ ಚ ಓಮಕತೋ ಓಮಕತ್ತಾ ತತೋ ಓಮಕೋ ಅಪತ್ತೋತಿ ವುತ್ತೋ. ತಸ್ಮಾ ಏತೇ ಭಾಜನಪರಿಭೋಗೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಾ, ನ ಅಧಿಟ್ಠಾನುಪಗಾ, ನ ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಾ. ಇತರೇ ಪನ ಸತ್ತ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ವಾ ವಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಾ, ಏವಂ ಅಕತ್ವಾ ತಂ ದಸಾಹಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮಯತೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ತಂ ಸತ್ತವಿಧಮ್ಪಿ ಪತ್ತಂ ದಸಾಹಪರಮಂ ಕಾಲಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮಯತೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ.

೬೦೭. ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪತ್ತಂ ಅನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜತೀತಿ ಯಾಗುಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಧೋತೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ಖಞ್ಜಕಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಧೋತೇ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಏವಂ ಪಯೋಗೇ ಪಯೋಗೇ ದುಕ್ಕಟಂ.

೬೦೮. ಅನಾಪತ್ತಿ ಅನ್ತೋದಸಾಹಂ ಅಧಿಟ್ಠೇತಿ ವಿಕಪ್ಪೇತೀತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಪಮಾಣಯುತ್ತಸ್ಸಪಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿಕಪ್ಪನುಪಗತ್ತಂ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ – ಅಯೋಪತ್ತೋ ಪಞ್ಚಹಿ ಪಾಕೇಹಿ ಮತ್ತಿಕಾಪತ್ತೋ ದ್ವೀಹಿ ಪಾಕೇಹಿ ಪಕ್ಕೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನುಪಗೋ, ಉಭೋಪಿ ಯಂ ಮೂಲಂ ದಾತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಮಿಂ ದಿನ್ನೇಯೇವ. ಸಚೇ ಏಕೋಪಿ ಪಾಕೋ ಊನೋ ಹೋತಿ, ಕಾಕಣಿಕಮತ್ತಮ್ಪಿ ವಾ ಮೂಲಂ ಅದಿನ್ನಂ, ನ ಅಧಿಟ್ಠಾನುಪಗೋ. ಸಚೇಪಿ ಪತ್ತಸಾಮಿಕೋ ವದತಿ ‘‘ಯದಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಮೂಲಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತದಾ ದಸ್ಸಥ, ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ನೇವ ಅಧಿಟ್ಠಾನುಪಗೋ ಹೋತಿ, ಪಾಕಸ್ಸ ಹಿ ಊನತ್ತಾ ಪತ್ತಸಙ್ಖಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ಮೂಲಸ್ಸ ಸಕಲಸ್ಸ ವಾ ಏಕದೇಸಸ್ಸ ವಾ ಅದಿನ್ನತ್ತಾ ಸಕಭಾವಂ ನ ಉಪೇತಿ, ಅಞ್ಞಸ್ಸೇವ ಸನ್ತಕೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಾಕೇ ಚ ಮೂಲೇ ಚ ನಿಟ್ಠಿತೇಯೇವ ಅಧಿಟ್ಠಾನುಪಗೋ ಹೋತಿ. ಯೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನುಪಗೋ, ಸ್ವೇವ ವಿಕಪ್ಪನುಪಗೋ, ಸೋ ಹತ್ಥಂ ಆಗತೋಪಿ ಅನಾಗತೋಪಿ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ ವಿಕಪ್ಪೇತಬ್ಬೋ ವಾ. ಯದಿ ಹಿ ಪತ್ತಕಾರಕೋ ಮೂಲಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಸಯಂ ವಾ ದಾತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಅಸುಕದಿವಸೇ ನಾಮ ಪಚಿತ್ವಾ ಠಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವದತಿ, ಭಿಕ್ಖು ಚ ತೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನದಿವಸತೋ ದಸಾಹಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತಿ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಸಚೇ ಪನ ಪತ್ತಕಾರಕೋ ‘‘ಅಹಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಪಚಿತ್ವಾ ಸಾಸನಂ ಪೇಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಥೇವ ಕರೋತಿ, ತೇನ ಪೇಸಿತಭಿಕ್ಖು ಪನ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನ ಆರೋಚೇತಿ, ಅಞ್ಞೋ ದಿಸ್ವಾ ವಾ ಸುತ್ವಾ ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ, ಭನ್ತೇ, ಪತ್ತೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ’’ತಿ ಆರೋಚೇತಿ, ಏತಸ್ಸ ಆರೋಚನಂ ನಪಮಾಣಂ. ಯದಾ ಪನ ತೇನ ಪೇಸಿತೋಯೇವ ಆರೋಚೇತಿ, ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದಸಾಹಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮಯತೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಸಚೇ ಪತ್ತಕಾರಕೋ ‘‘ಅಹಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಪಚಿತ್ವಾ ಕಸ್ಸಚಿ ಹತ್ಥೇ ಪಹಿಣಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಥೇವ ಕರೋತಿ, ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತಭಿಕ್ಖು ಪನ ಅತ್ತನೋ ಪರಿವೇಣೇ ಠಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ನ ಆರೋಚೇತಿ, ಅಞ್ಞೋ ಕೋಚಿ ಭಣತಿ ‘‘ಅಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಅಧುನಾ ಆಭತೋ ಪತ್ತೋ ಸುನ್ದರೋ’’ತಿ! ‘‘ಕುಹಿಂ, ಆವುಸೋ, ಪತ್ತೋ’’ತಿ? ‘‘ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಪೇಸಿತೋ’’ತಿ. ಏತಸ್ಸಪಿ ವಚನಂ ನ ಪಮಾಣಂ. ಯದಾ ಪನ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಪತ್ತಂ ದೇತಿ, ಲದ್ಧದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದಸಾಹಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮಯತೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ತಸ್ಮಾ ದಸಾಹಂ ಅನತಿಕ್ಕಾಮೇತ್ವಾವ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ ವಿಕಪ್ಪೇತಬ್ಬೋ ವಾ.

ತತ್ಥ ದ್ವೇ ಪತ್ತಸ್ಸ ಅಧಿಟ್ಠಾನಾ – ಕಾಯೇನ ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ, ವಾಚಾಯ ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ. ತೇಸಂ ವಸೇನ ಅಧಿಟ್ಠಹನ್ತೇನ ಚ ‘‘ಇಮಂ ಪತ್ತಂ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಏತಂ ಪತ್ತಂ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ಏವಂ ಸಮ್ಮುಖೇ ವಾ ಪರಮ್ಮುಖೇ ವಾ ಠಿತಂ ಪುರಾಣಪತ್ತಂ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ವಾ ದತ್ವಾ ನವಂ ಪತ್ತಂ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಠಿತಂ ಹತ್ಥೇನ ಪರಾಮಸಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಪತ್ತಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತೇನ ಆಭೋಗಂ ಕತ್ವಾ ಕಾಯವಿಕಾರಂ ಕರೋನ್ತೇನ ಕಾಯೇನ ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ, ವಚೀಭೇದಂ ಕತ್ವಾ ವಾಚಾಯ ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ. ತತ್ರ ದುವಿಧಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ – ಸಚೇ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಹೋತಿ ‘‘ಇಮಂ ಪತ್ತಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿ ವಾಚಾ ಭಿನ್ದಿತಬ್ಬಾ. ಅಥ ಅನ್ತೋಗಬ್ಭೇ ವಾ ಉಪರಿಪಾಸಾದೇ ವಾ ಸಾಮನ್ತವಿಹಾರೇ ವಾ ಹೋತಿ, ಠಪಿತಟ್ಠಾನಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ‘‘ಏತಂ ಪತ್ತಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಮೀ’’ತಿ ವಾಚಾ ಭಿನ್ದಿತಬ್ಬಾ.

ಅಧಿಟ್ಠಹನ್ತೇನ ಪನ ಏಕಕೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಯಮಾನಿಸಂಸೋ – ಸಚಸ್ಸ ‘‘ಅಧಿಟ್ಠಿತೋ ನು ಖೋ ಮೇ, ನೋ’’ತಿ ವಿಮತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಇತರೋ ಸಾರೇತ್ವಾ ವಿಮತಿಂ ಛಿನ್ದಿಸ್ಸತೀತಿ. ಸಚೇ ಕೋಚಿ ದಸ ಪತ್ತೇ ಲಭಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇವ ಅತ್ತನಾವ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ನ ಸಬ್ಬೇ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾ. ಏಕಂ ಪತ್ತಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ಪುನದಿವಸೇ ತಂ ಪಚ್ಚುದ್ಧರಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞೋ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ. ಏತೇನುಪಾಯೇನ ವಸ್ಸಸತಮ್ಪಿ ಪರಿಹರಿತುಂ ಸಕ್ಕಾ.

ಏವಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸಿಯಾ ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿಜಹನನ್ತಿ? ಸಿಯಾ. ಸಚೇ ಹಿ ಅಯಂ ಪತ್ತಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ವಾ ದೇತಿ, ವಿಬ್ಭಮತಿ ವಾ ಸಿಕ್ಖಂ ವಾ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾತಿ, ಕಾಲಂ ವಾ ಕರೋತಿ, ಲಿಙ್ಗಂ ವಾಸ್ಸ ಪರಿವತ್ತತಿ, ಪಚ್ಚುದ್ಧರತಿ ವಾ, ಪತ್ತೇ ವಾ ಛಿದ್ದಂ ಹೋತಿ, ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ವಿಜಹತಿ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ –

‘‘ದಿನ್ನವಿಬ್ಭನ್ತಪಚ್ಚಕ್ಖಾ, ಕಾಲಂಕಿರಿಯಕತೇನ ಚ;

ಲಿಙ್ಗಪಚ್ಚುದ್ಧರಾ ಚೇವ, ಛಿದ್ದೇನ ಭವತಿ ಸತ್ತಮ’’ನ್ತಿ.

ಚೋರಹರಣವಿಸ್ಸಾಸಗ್ಗಾಹೇಹಿಪಿ ವಿಜಹತಿಯೇವ. ಕಿತ್ತಕೇನ ಛಿದ್ದೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಭಿಜ್ಜತಿ? ಯೇನ ಕಙ್ಗುಸಿತ್ಥಂ ನಿಕ್ಖಮತಿ ಚೇವ ಪವಿಸತಿ ಚ. ಇದಞ್ಹಿ ಸತ್ತನ್ನಂ ಧಞ್ಞಾನಂ ಲಾಮಕಧಞ್ಞಸಿತ್ಥಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಅಯಚುಣ್ಣೇನ ವಾ ಆಣಿಯಾ ವಾ ಪಟಿಪಾಕತಿಕೇ ಕತೇ ದಸಾಹಬ್ಭನ್ತರೇ ಪುನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ. ಅಯಂ ತಾವ ‘‘ಅನ್ತೋದಸಾಹಂ ಅಧಿಟ್ಠೇತಿ ವಿಕಪ್ಪೇತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಅಧಿಟ್ಠಾನೇ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ.

ವಿಕಪ್ಪನೇ ಪನ ದ್ವೇ ವಿಕಪ್ಪನಾ – ಸಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ ಚ ಪರಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ ಚ. ಕಥಂ ಸಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ ಹೋತಿ? ಪತ್ತಾನಂ ಏಕಬಹುಭಾವಂ ಸನ್ನಿಹಿತಾಸನ್ನಿಹಿತಭಾವಞ್ಚ ಞತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಪತ್ತ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಇಮೇ ಪತ್ತೇ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಏತಂ ಪತ್ತ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಏತೇ ಪತ್ತೇ’’ತಿ ವಾ ವತ್ವಾ ‘‘ತುಯ್ಹಂ ವಿಕಪ್ಪೇಮೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಅಯಮೇಕಾ ಸಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ. ಏತ್ತಾವತಾ ನಿಧೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತುಂ ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ವಾ ನ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಸನ್ತಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜ ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಹಿ ವಾ ಯಥಾಪಚ್ಚಯಂ ವಾ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಏವಂ ಪನ ವುತ್ತೇ ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತತೋಪಭುತಿ ಪರಿಭೋಗಾದಯೋಪಿ ವಟ್ಟನ್ತಿ.

ಅಪರೋ ನಯೋ – ತಥೇವ ಪತ್ತಾನಂ ಏಕಬಹುಭಾವಂ ಸನ್ನಿಹಿತಾಸನ್ನಿಹಿತಭಾವಞ್ಚ ಞತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸನ್ತಿಕೇ ‘‘ಇಮಂ ಪತ್ತ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಇಮೇ ಪತ್ತೇ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಏತಂ ಪತ್ತ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಏತೇ ಪತ್ತೇ’’ತಿ ವಾ ವತ್ವಾ ಪಞ್ಚಸು ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇಸು ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಅತ್ತನಾ ಅಭಿರುಚಿತಸ್ಸ ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ತಿಸ್ಸಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಿಕಪ್ಪೇಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ತಿಸ್ಸಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ತಿಸ್ಸಾಯ ಸಾಮಣೇರಿಯಾ ವಿಕಪ್ಪೇಮೀ’’ತಿ ವಾ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಅಯಂ ಅಪರಾಪಿ ಸಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ. ಏತ್ತಾವತಾ ನಿಧೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಪರಿಭೋಗಾದೀಸು ಪನ ಏಕಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ. ತೇನ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ‘‘ತಿಸ್ಸಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸನ್ತಕಂ…ಪೇ… ತಿಸ್ಸಾಯ ಸಾಮಣೇರಿಯಾ ಸನ್ತಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜ ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಹಿ ವಾ ಯಥಾಪಚ್ಚಯಂ ವಾ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತೋಪಭುತಿ ಪರಿಭೋಗಾದಯೋಪಿ ವಟ್ಟನ್ತಿ.

ಕಥಂ ಪರಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ ಹೋತಿ? ಪತ್ತಾನಂ ತಥೇವ ಏಕಬಹುಭಾವಂ ಸನ್ನಿಹಿತಾಸನ್ನಿಹಿತಭಾವಞ್ಚ ಞತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಪತ್ತ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಇಮೇ ಪತ್ತೇ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಏತಂ ಪತ್ತ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಏತೇ ಪತ್ತೇ’’ತಿ ವಾ ವತ್ವಾ ‘‘ತುಯ್ಹಂ ವಿಕಪ್ಪನತ್ಥಾಯ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ತೇನ ವತ್ತಬ್ಬೋ – ‘‘ಕೋ ತೇ ಮಿತ್ತೋ ವಾ ಸನ್ದಿಟ್ಠೋ ವಾ’’ತಿ? ತತೋ ಇತರೇನ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ‘‘ತಿಸ್ಸೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ವಾ…ಪೇ… ತಿಸ್ಸಾ ಸಾಮಣೇರೀ’’ತಿ ವಾ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಪುನ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ‘‘ಅಹಂ ತಿಸ್ಸಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವಾ…ಪೇ… ‘‘ತಿಸ್ಸಾಯ ಸಾಮಣೇರಿಯಾ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವಾ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಅಯಂ ಪರಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ. ಏತ್ತಾವತ್ತಾ ನಿಧೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಪರಿಭೋಗಾದೀಸು ಪನ ಏಕಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ. ತೇನ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ದುತಿಯಸಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ‘‘ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಸನ್ತಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜ ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಹಿ ವಾ ಯಥಾಪಚ್ಚಯಂ ವಾ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತೋಪಭುತಿ ಪರಿಭೋಗಾದಯೋಪಿ ವಟ್ಟನ್ತಿ.

ಇಮಾಸಂ ಪನ ದ್ವಿನ್ನಂ ವಿಕಪ್ಪನಾನಂ ನಾನಾಕರಣಂ, ಅವಸೇಸೋ ಚ ವಚನಕ್ಕಮೋ ಸಬ್ಬೋ ಪಠಮಕಥಿನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀಹೀತಿ.

ಪತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.