೩. ತತಿಯಕಥಿನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೪೯೭. ತೇನ ಸಮಯೇನಾತಿ ತತಿಯಕಥಿನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ. ತತ್ಥ ಉಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ವಿಮಜ್ಜತೀತಿ ‘‘ವಲೀಸು ನಟ್ಠಾಸು ಇದಂ ಮಹನ್ತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಉದಕೇನ ಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ಪಾದೇಹಿ ಅಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಹತ್ಥೇಹಿ ಉಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಿಟ್ಠಿಯಂ ಘಂಸತಿ, ತಂ ಆತಪೇ ಸುಕ್ಖಂ ಪಠಮಪ್ಪಮಾಣಮೇವ ಹೋತಿ. ಸೋ ಪುನಪಿ ತಥಾ ಕರೋತಿ, ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಉಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ವಿಮಜ್ಜತೀ’’ತಿ. ತಂ ಏವಂ ಕಿಲಮನ್ತಂ ಭಗವಾ ಗನ್ಧಕುಟಿಯಂ ನಿಸಿನ್ನೋವ ದಿಸ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸೇನಾಸನಚಾರಿಕಂ ಆಹಿಣ್ಡನ್ತೋ ವಿಯ ತತ್ಥ ಅಗಮಾಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅದ್ದಸ ಖೋ ಭಗವಾ’’ತಿಆದಿ.

೪೯೯-೫೦೦. ಏಕಾದಸಮಾಸೇತಿ ಏಕಂ ಪಚ್ಛಿಮಕತ್ತಿಕಮಾಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸೇ ಏಕಾದಸಮಾಸೇ. ಸತ್ತಮಾಸೇತಿ ಕತ್ತಿಕಮಾಸಂ ಹೇಮನ್ತಿಕೇ ಚ ಚತ್ತಾರೋತಿ ಪಞ್ಚಮಾಸೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸೇ ಸತ್ತಮಾಸೇ. ಕಾಲೇಪಿ ಆದಿಸ್ಸ ದಿನ್ನನ್ತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಾ ‘‘ಇದಂ ಅಕಾಲಚೀವರ’’ನ್ತಿ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ದಿನ್ನಂ, ಏಕಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಾ ‘‘ಇದಂ ತುಯ್ಹಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ದಿನ್ನಂ.

ಸಙ್ಘತೋ ವಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ತಭಾಗವಸೇನ ಸಙ್ಘತೋ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಗಣತೋ ವಾತಿ ಇದಂ ಸುತ್ತನ್ತಿಕಗಣಸ್ಸ ದೇಮ, ಇದಂ ಆಭಿಧಮ್ಮಿಕಗಣಸ್ಸಾತಿ ಏವಂ ಗಣಸ್ಸ ದೇನ್ತಿ. ತತೋ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ತಭಾಗವಸೇನ ಗಣತೋ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ.

ನೋ ಚಸ್ಸ ಪಾರಿಪೂರೀತಿ ನೋ ಚೇ ಪಾರಿಪೂರೀ ಭವೇಯ್ಯ, ಯತ್ತಕೇನ ಕಯಿರಮಾನಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಚೀವರಂ ಪಹೋತಿ, ತಞ್ಚೇ ಚೀವರಂ ತತ್ತಕಂ ನ ಭವೇಯ್ಯ, ಊನಕಂ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಪಚ್ಚಾಸಾ ಹೋತಿ ಸಙ್ಘತೋ ವಾತಿಆದೀಸು ಅಸುಕದಿವಸಂ ನಾಮ ಸಙ್ಘೋ ಚೀವರಾನಿ ಲಭಿಸ್ಸತಿ, ಗಣೋ ಲಭಿಸ್ಸತಿ, ತತೋ ಮೇ ಚೀವರಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀತಿ ಏವಂ ಸಙ್ಘತೋ ವಾ ಗಣತೋ ವಾ ಪಚ್ಚಾಸಾ ಹೋತಿ. ಞಾತಕೇಹಿ ಮೇ ಚೀವರತ್ಥಾಯ ಪೇಸಿತಂ, ಮಿತ್ತೇಹಿ ಪೇಸಿತಂ, ತೇ ಆಗತಾ ಚೀವರೇ ದಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಏವಂ ಞಾತಿತೋ ವಾ ಮಿತ್ತತೋ ವಾ ಪಚ್ಚಾಸಾ ಹೋತಿ. ಪಂಸುಕೂಲಂ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಪಂಸುಕೂಲಂ ವಾ ಲಚ್ಛಾಮೀತಿ ಏವಂ ಪಚ್ಚಾಸಾ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಅತ್ತನೋ ವಾ ಧನೇನಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಕಪ್ಪಾಸಸುತ್ತಾದಿನಾ ಧನೇನ, ಅಸುಕದಿವಸಂ ನಾಮ ಲಚ್ಛಾಮೀತಿ ಏವಂ ವಾ ಪಚ್ಚಾಸಾ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತತೋ ಚೇ ಉತ್ತರಿ ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ ಸತಿಯಾಪಿ ಪಚ್ಚಾಸಾಯಾತಿ ಮಾಸಪರಮತೋ ಚೇ ಉತ್ತರಿ ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏವಂ ಪನ ಅವತ್ವಾ ಯಸ್ಮಾ ಅನ್ತರಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೇ ಪಚ್ಚಾಸಾಚೀವರೇ ಮೂಲಚೀವರಸ್ಸ ಉಪ್ಪನ್ನದಿವಸತೋ ಯಾವ ವೀಸತಿಮೋ ದಿವಸೋ ತಾವ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಪಚ್ಚಾಸಾಚೀವರಂ ಮೂಲಚೀವರಂ ಅತ್ತನೋ ಗತಿಕಂ ಕರೋತಿ, ತತೋ ಉದ್ಧಂ ಮೂಲಚೀವರಂ ಪಚ್ಚಾಸಾಚೀವರಂ ಅತ್ತನೋ ಗತಿಕಂ ಕರೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ತಂ ವಿಸೇಸಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ತದಹುಪ್ಪನ್ನೇ ಮೂಲಚೀವರೇ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪದಭಾಜನಂ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

ವಿಸಭಾಗೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಮೂಲಚೀವರೇತಿ ಯದಿ ಮೂಲಚೀವರಂ ಸಣ್ಹಂ, ಪಚ್ಚಾಸಾಚೀವರಂ ಥೂಲಂ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಯೋಜೇತುಂ. ರತ್ತಿಯೋ ಚ ಸೇಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ನ ತಾವ ಮಾಸೋ ಪೂರತಿ, ನ ಅಕಾಮಾ ನಿಗ್ಗಹೇನ ಚೀವರಂ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ. ಅಞ್ಞಂ ಪಚ್ಚಾಸಾಚೀವರಂ ಲಭಿತ್ವಾಯೇವ ಕಾಲಬ್ಭನ್ತರೇ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ. ಪಚ್ಚಾಸಾಚೀವರಮ್ಪಿ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ. ಅಥ ಮೂಲಚೀವರಂ ಥೂಲಂ ಹೋತಿ, ಪಚ್ಚಾಸಾಚೀವರಂ ಸಣ್ಹಂ, ಮೂಲಚೀವರಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಚೋಳಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚಾಸಾಚೀವರಮೇವ ಮೂಲಚೀವರಂ ಕತ್ವಾ ಠಪೇತಬ್ಬಂ. ತಂ ಪುನ ಮಾಸಪರಿಹಾರಂ ಲಭತಿ, ಏತೇನುಪಾಯೇನ ಯಾವ ಇಚ್ಛತಿ ತಾವ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಮೂಲಚೀವರಂ ಕತ್ವಾ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ಪಠಮಕಥಿನಸದಿಸಾನೇವಾತಿ.

ತತಿಯಕಥಿನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.