೧. ಲಸುಣವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮಲಸುಣಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ತಿಂಸಕಾನನ್ತರಂ ಧಮ್ಮಾ, ಛಸಟ್ಠಿಸತಸಙ್ಗಹಾ;

ಸಙ್ಗೀತಾ ಯೇ ಅಯಂ ದಾನಿ, ಹೋತಿ ತೇಸಮ್ಪಿ ವಣ್ಣನಾ.

೭೯೩. ತತ್ಥ ಲಸುಣವಗ್ಗಸ್ಸ ತಾವ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ – ದ್ವೇ ತಯೋ ಭಣ್ಡಿಕೇತಿ ದ್ವೇ ವಾ ತಯೋ ವಾ ಪೋಟ್ಟಲಿಕೇ; ಸಮ್ಪುಣ್ಣಮಿಞ್ಜಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ನ ಮತ್ತಂ ಜಾನಿತ್ವಾತಿ ಪಮಾಣಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಖೇತ್ತಪಾಲಸ್ಸ ವಾರೇನ್ತಸ್ಸ ಬಹುಂ ಲಸುಣಂ ಹರಾಪೇಸಿ.

ಅಞ್ಞತರಂ ಹಂಸಯೋನಿನ್ತಿ ಸುವಣ್ಣಹಂಸಯೋನಿಂ. ಸೋ ತಾಸಂ ಏಕೇಕನ್ತಿ ಸೋ ಹಂಸೋ ಜಾತಿಸ್ಸರೋ ಅಹೋಸಿ, ಅಥ ಪುಬ್ಬಸಿನೇಹೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಾಸಂ ಏಕೇಕಂ ಪತ್ತಂ ದೇತಿ, ತಂ ತಾಪನತಾಲನಚ್ಛೇದನಕ್ಖಮಂ ಸುವಣ್ಣಮೇವ ಹೋತಿ.

೭೯೫. ಮಾಗಧಕನ್ತಿ ಮಗಧೇಸು ಜಾತಂ. ಮಗಧರಟ್ಠೇ ಜಾತಲಸುಣಮೇವ ಹಿ ಇಧ ಲಸುಣನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ, ತಮ್ಪಿ ಭಣ್ಡಿಕಲಸುಣಮೇವ, ನ ಏಕದ್ವಿತಿಮಿಞ್ಜಕಂ. ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಪನ ಜಾತದೇಸಂ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಮಾಗಧಕಂ ನಾಮ ಭಣ್ಡಿಕಲಸುಣ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ಅಜ್ಝೋಹಾರೇತಿ ಏತ್ಥ ಸಚೇ ದ್ವೇ ತಯೋ ಭಣ್ಡಿಕೇ ಏಕತೋಯೇವ ಸಙ್ಖಾದಿತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋಹರತಿ, ಏಕಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕೇಕಂ ಮಿಞ್ಜಂ ಖಾದನ್ತಿಯಾ ಪನ ಪಯೋಗಗಣನಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನೀತಿ.

೭೯೭. ಪಲಣ್ಡುಕಾದೀನಂ ವಣ್ಣೇನ ವಾ ಮಿಞ್ಜಾಯ ವಾ ನಾನತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ – ವಣ್ಣೇನ ತಾವ ಪಲಣ್ಡುಕೋ ಪಣ್ಡುವಣ್ಣೋ ಹೋತಿ. ಭಞ್ಜನಕೋ ಲೋಹಿತವಣ್ಣೋ. ಹರಿತಕೋ ಹರಿತಪಣ್ಣವಣ್ಣೋ. ಮಿಞ್ಜಾಯ ಪನ ಪಲಣ್ಡುಕಸ್ಸ ಏಕಾ ಮಿಞ್ಜಾ ಹೋತಿ, ಭಞ್ಜನಕಸ್ಸ ದ್ವೇ, ಹರಿತಕಸ್ಸ ತಿಸ್ಸೋ. ಚಾಪಲಸುಣೋ ಅಮಿಞ್ಜಕೋ, ಅಙ್ಕುರಮತ್ತಮೇವ ಹಿ ತಸ್ಸ ಹೋತಿ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಾದೀಸು ಪನ ‘‘ಪಲಣ್ಡುಕಸ್ಸ ತೀಣಿ ಮಿಞ್ಜಾನಿ, ಭಞ್ಜನಕಸ್ಸ ದ್ವೇ, ಹರಿತಕಸ್ಸ ಏಕ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಏತೇ ಪಲಣ್ಡುಕಾದಯೋ ಸಭಾವೇನೇವ ವಟ್ಟನ್ತಿ. ಸೂಪಸಮ್ಪಾಕಾದೀಸು ಪನ ಮಾಗಧಕಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ತಞ್ಹಿ ಪಚ್ಚಮಾನೇಸು ಮುಗ್ಗಸೂಪಾದೀಸು ವಾ ಮಚ್ಛಮಂಸವಿಕತಿಯಾ ವಾ ತೇಲಾದೀಸು ವಾ ಬದರಸಾಳವಾದೀಸು ವಾ ಅಮ್ಬಿಲಸಾಕಾದೀಸು ವಾ ಉತ್ತರಿಭಙ್ಗೇಸು ವಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಯಾಗುಭತ್ತೇಪಿ ಪಕ್ಖಿಪಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಏಳಕಲೋಮಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಲಸುಣಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಠಮಂ.

೨. ದುತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೭೯೯. ದುತಿಯೇ – ಸಮ್ಬಾಧೇತಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋಕಾಸೇ. ತಸ್ಸ ವಿಭಾಗದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಪನ ‘‘ಉಭೋ ಉಪಕಚ್ಛಕಾ ಮುತ್ತಕರಣ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಏಕಮ್ಪಿ ಲೋಮನ್ತಿ ಕತ್ತರಿಯಾ ವಾ ಸಣ್ಡಾಸಕೇನ ವಾ ಖುರೇನ ವಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಏಕಪಯೋಗೇನ ವಾ ನಾನಾಪಯೋಗೇನ ವಾ ಏಕಂ ವಾ ಬಹೂನಿ ವಾ ಸಂಹರಾಪೇನ್ತಿಯಾ ಪಯೋಗಗಣನಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ, ನ ಲೋಮಗಣನಾಯ.

೮೦೧. ಆಬಾಧಪಚ್ಚಯಾತಿ ಕಣ್ಡುಕಚ್ಛುಆದಿಆಬಾಧಪಚ್ಚಯಾ ಸಂಹರಾಪೇನ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಚತುಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯತೋ ಕಾಯವಾಚತೋ ಕಾಯಚಿತ್ತತೋ ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ದುತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೩. ತತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೮೦೩-೪. ತತಿಯೇ – ತಲಘಾತಕೇತಿ ಮುತ್ತಕರಣತಲಘಾತನೇ. ಅನ್ತಮಸೋ ಉಪ್ಪಲಪತ್ತೇನಾಪೀತಿ ಏತ್ಥ ಪತ್ತಂ ತಾವ ಮಹನ್ತಂ, ಕೇಸರೇನಾಪಿ ಪಹಾರಂ ದೇನ್ತಿಯಾ ಆಪತ್ತಿಯೇವ.

೮೦೫. ಆಬಾಧಪಚ್ಚಯಾತಿ ಗಣ್ಡಂ ವಾ ವಣಂ ವಾ ಪಹರಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ತತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೪. ಚತುತ್ಥಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೮೦೬. ಚತುತ್ಥೇ – ಪುರಾಣರಾಜೋರೋಧಾತಿ ಪುರಾಣೇ ಗಿಹಿಭಾವೇ ರಞ್ಞೋ ಓರೋಧಾ. ಚಿರಾಚಿರಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಚಿರೇನ ಚಿರೇನ ಗಚ್ಛತಿ. ಧಾರೇಥಾತಿ ಸಕ್ಕೋಥ. ಕಸ್ಸಿದಂ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಅನಾರೋಚಿತೇಪಿ ಏತಾ ಮಯಿ ಆಸಙ್ಕಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಮಯ್ಹಿದಂ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ.

೮೦೭. ಜತುಮಟ್ಠಕೇತಿ ಜತುನಾ ಕತೇ ಮಟ್ಠದಣ್ಡಕೇ. ವತ್ಥುವಸೇನೇವೇತಂ ವುತ್ತಂ, ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಪನ ದಣ್ಡಕಂ ಪವೇಸೇನ್ತಿಯಾ ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಅನ್ತಮಸೋ ಉಪ್ಪಲಪತ್ತಮ್ಪಿ ಮುತ್ತಕರಣಂ ಪವೇಸೇತೀ’’ತಿ. ಏತಮ್ಪಿ ಚ ಅತಿಮಹನ್ತಂ, ಕೇಸರಮತ್ತಮ್ಪಿ ಪನ ಪವೇಸೇನ್ತಿಯಾ ಆಪತ್ತಿ ಏವ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ತಲಘಾತಕೇ ವುತ್ತಸದಿಸಾನೇವಾತಿ.

ಚತುತ್ಥಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೫. ಪಞ್ಚಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೮೧೦. ಪಞ್ಚಮೇ – ಅತಿಗಮ್ಭೀರಂ ಉದಕಸುದ್ಧಿಕಂ ಆದಿಯನ್ತೀತಿ ಅತಿಅನ್ತೋ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಉದಕೇನ ಧೋವನಂ ಕುರುಮಾನಾ.

೮೧೨. ಕೇಸಗ್ಗಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತೀತಿ ವಿತ್ಥಾರತೋ ತತಿಯಂ ವಾ ಚತುತ್ಥಂ ವಾ ಅಙ್ಗುಲಂ ಗಮ್ಭೀರತೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪಬ್ಬಾನಂ ಉಪರಿ ಕೇಸಗ್ಗಮತ್ತಮ್ಪಿ ಪವೇಸೇನ್ತಿಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ – ‘‘ಏಕಿಸ್ಸಾ ಅಙ್ಗುಲಿಯಾ ತೀಣಿ ಪಬ್ಬಾನಿ ಆದಾತುಂ ನ ಲಭತಿ, ತಿಣ್ಣಂ ವಾ ಚತುನ್ನಂ ವಾ ಏಕೇಕಮ್ಪಿ ಪಬ್ಬಂ ಆದಾತುಂ ನ ಲಭತೀ’’ತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿಪಿ ತಲಘಾತಕೇ ವುತ್ತಸದಿಸಾನೇವಾತಿ.

ಪಞ್ಚಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೬. ಛಟ್ಠಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೮೧೫. ಛಟ್ಠೇ – ಭತ್ತವಿಸ್ಸಗ್ಗನ್ತಿ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ. ಪಾನೀಯೇನ ಚ ವಿಧೂಪನೇನ ಚ ಉಪತಿಟ್ಠಿತ್ವಾತಿ ಏಕೇನ ಹತ್ಥೇನ ಪಾನೀಯಥಾಲಕಂ ಏಕೇನ ಬೀಜನಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಬೀಜಮಾನಾ ಸಮೀಪೇ ಠತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಚ್ಚಾವದತೀತಿ ಪುಬ್ಬೇಪಿ ತುಮ್ಹೇ ಏವಂ ಭುಞ್ಜಥ, ಅಹಂ ಏವಂ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಕರೋಮೀ’’ತಿ ಪಬ್ಬಜಿತಚಾರಿತ್ತಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಗೇಹಸ್ಸಿತಕಥಂ ಕಥೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೮೧೭. ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಪಾನೀಯನ್ತಿ ಸುದ್ಧಉದಕಂ ವಾ ಹೋತು, ತಕ್ಕದಧಿಮತ್ಥುರಸಖೀರಾದೀನಂ ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ. ಯಾ ಕಾಚಿ ಬೀಜನೀತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಚೀವರಕಣ್ಣೋಪಿ. ಹತ್ಥಪಾಸೇ ತಿಟ್ಠತಿ ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸಾತಿ ಇಧ ಠಾನಪಚ್ಚಯಾವ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಪಹಾರಪಚ್ಚಯಾ ಪನ ಖನ್ಧಕೇ ದುಕ್ಕಟಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ.

೮೧೯. ದೇತಿ ದಾಪೇತೀತಿ ಪಾನೀಯಂ ವಾ ಸೂಪಾದಿಂ ವಾ ಇಮಂ ಪಿವಥ, ಇಮಿನಾ ಭುಞ್ಜಥಾತಿ ದೇತಿ; ತಾಲವಣ್ಟಂ ಇಮಿನಾ ಬೀಜನ್ತಾ ಭುಞ್ಜಥಾತಿ ದೇತಿ; ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಉಭಯಮ್ಪಿ ದಾಪೇತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಆಣಾಪೇತೀತಿ ಉಪತಿಟ್ಠನತ್ಥಂ ಸಾಮಣೇರಿಂ ಆಣಾಪೇತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಛಟ್ಠಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೭. ಸತ್ತಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೮೨೨. ಸತ್ತಮೇ – ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾತಿ ಇದಂ ಪಯೋಗದುಕ್ಕಟಂ ನಾಮ, ತಸ್ಮಾ ನ ಕೇವಲಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇಯೇವ ಹೋತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಪನ ಅರಞ್ಞತೋ ಆಹರಣೇಪಿ ಸುಕ್ಖಾಪನೇಪಿ ವದ್ದಲಿದಿವಸೇ ಭಜ್ಜನತ್ಥಾಯ ಉದ್ಧನಸಜ್ಜನೇಪಿ ಕಪಲ್ಲಸಜ್ಜನೇಪಿ ದಬ್ಬಿಸಜ್ಜನೇಪಿ ದಾರೂನಿ ಆದಾಯ ಅಗ್ಗಿಕರಣೇಪಿ ಕಪಲ್ಲಮ್ಹಿ ಧಞ್ಞಪಕ್ಖಿಪನೇಪಿ ದಬ್ಬಿಯಾ ಸಙ್ಘಟ್ಟನೇಸುಪಿ ಕೋಟ್ಟನತ್ಥಂ ಉದುಕ್ಖಲಮುಸಲಾದಿಸಜ್ಜನೇಸುಪಿ ಕೋಟ್ಟನಪಪ್ಫೋಟನಧೋವನಾದೀಸುಪಿ ಯಾವ ಮುಖೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋಹರಣತ್ಥಂ ದನ್ತೇಹಿ ಸಙ್ಖಾದತಿ, ತಾವ ಸಬ್ಬಪಯೋಗೇಸು ದುಕ್ಕಟಾನಿ, ಅಜ್ಝೋಹರಣಕಾಲೇ ಪನ ಅಜ್ಝೋಹರಣಗಣನಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ. ಏತ್ಥ ಚ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಚೇವ ಭೋಜನಞ್ಚ ಪಮಾಣಂ. ತಸ್ಮಾ ಸಯಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಾಯ ಭಜ್ಜನಕೋಟ್ಟನಪಚನಾನಿ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿಯಾಪಿ ಆಪತ್ತಿ. ಅಞ್ಞಾಯ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಸಯಂ ಭಜ್ಜನಾದೀನಿ ಕತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿಯಾಪಿ ಆಪತ್ತಿ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ಪನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಇದಂ ಆಮಕಧಞ್ಞಂ ನಾಮ ಮಾತರಮ್ಪಿ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ, ಅವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಲದ್ಧಂ ಸಯಂ ಭಜ್ಜನಾದೀನಿ ಕತ್ವಾ ವಾ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿಯಾ ದುಕ್ಕಟಂ. ಅಞ್ಞಾಯ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಲದ್ಧಂ ಸಯಂ ವಾ ಭಜ್ಜನಾದೀನಿ ಕತ್ವಾ ತಾಯ ವಾ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಾಯ ವಾ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿಯಾಪಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವಾ’’ತಿ. ಪುನಪಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಞ್ಞಾಯ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಲದ್ಧಂ, ಸಯಂ ಭಜ್ಜನಾದೀನಿ ಕತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ. ಭಜ್ಜನಾದೀನಿ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿಯಾ ಪನ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ. ತಂ ಪುಬ್ಬಾಪರವಿರುದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ನ ಹಿ ಭಜ್ಜನಾದೀನಂ ಕರಣೇ ವಾ ಕಾರಾಪನೇ ವಾ ವಿಸೇಸೋ ಅತ್ಥಿ. ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ‘‘ಅಞ್ಞಾಯ ವಿಞ್ಞತ್ತಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಿಯಾ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ ಅವಿಸೇಸೇನ ವುತ್ತಂ.

೮೨೩. ಆಬಾಧಪಚ್ಚಯಾತಿ ಸೇದಕಮ್ಮಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಧಞ್ಞವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ. ‘‘ಅವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಲಬ್ಭಮಾನಂ ಪನ ನವಕಮ್ಮತ್ಥಾಯ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಅಪರಣ್ಣಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತೀತಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಸತ್ತ ಧಞ್ಞಾನಿ ಮುಗ್ಗಮಾಸಾದಿಂ ವಾ ಲಾಬುಕುಮ್ಭಣ್ಡಾದಿಂ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಞಾತಕಪವಾರಿತಟ್ಠಾನೇ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಆಮಕಧಞ್ಞಂ ಪನ ಞಾತಕಪವಾರಿತಟ್ಠಾನೇ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಚತುಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯತೋ ಕಾಯವಾಚತೋ ಕಾಯಚಿತ್ತತೋ ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಸತ್ತಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೮. ಅಟ್ಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೮೨೪. ಅಟ್ಠಮೇ – ನಿಬ್ಬಿಟ್ಠೋ ರಾಜಭಟೋ ರಞ್ಞೋ ಭತಿ ಕೇಣಿ ಏತೇನಾತಿ ನಿಬ್ಬಿಟ್ಠರಾಜಭಟೋ, ಏಕಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಕೇಣಿಯಾ ಗಹೇತ್ವಾ ತತೋ ಲದ್ಧಉದಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಞ್ಞೇವ ಭಟಪಥಂ ಯಾಚಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ರಞ್ಞೋ ಕೇಣಿಂ ದತ್ವಾ ಪುನ ತಂಯೇವ ಠಾನನ್ತರಂ ಯಾಚಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ. ಪರಿಭಾಸೀತಿ ತಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ‘‘ಮಾ ಪುನ ಏವಂ ಕರಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಸನ್ತಜ್ಜೇಸಿ.

೮೨೬. ಸಯಂ ಛಡ್ಡೇತೀತಿ ಚತ್ತಾರಿಪಿ ವತ್ಥೂನಿ ಏಕಪಯೋಗೇನ ಛಡ್ಡೇನ್ತಿಯಾ ಏಕಾವ ಆಪತ್ತಿ, ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ಛಡ್ಡೇನ್ತಿಯಾ ವತ್ಥುಗಣನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯೋ. ಆಣತ್ತಿಯಮ್ಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ದನ್ತಕಟ್ಠಛಡ್ಡನೇಪಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ. ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸಬ್ಬತ್ಥ ದುಕ್ಕಟಂ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಅಟ್ಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೯. ನವಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೮೩೦-೨. ನವಮೇ – ಯಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಪಭೋಗಪರಿಭೋಗಂ ರೋಪಿಮನ್ತಿ ಖೇತ್ತಂ ವಾ ಹೋತು ನಾಳಿಕೇರಾದಿಆರಾಮೋ ವಾ, ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ರೋಪಿಮಹರಿತಟ್ಠಾನೇ ಏತಾನಿ ವತ್ಥೂನಿ ಛಡ್ಡೇನ್ತಿಯಾ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಆಪತ್ತಿಭೇದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಖೇತ್ತೇ ವಾ ಆರಾಮೇ ವಾ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಮಾನಾ ಉಚ್ಛುಆದೀನಿ ವಾ ಖಾದನ್ತೀ; ಗಚ್ಛಮಾನಾ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠೋದಕಚಲಕಾದೀನಿ ಹರಿತಟ್ಠಾನೇ ಛಡ್ಡೇತಿ, ಅನ್ತಮಸೋ ಉದಕಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಮತ್ಥಕಚ್ಛಿನ್ನನಾಳಿಕೇರಮ್ಪಿ ಛಡ್ಡೇತಿ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ. ಭಿಕ್ಖುನೋ ದುಕ್ಕಟಂ. ಕಸಿತಟ್ಠಾನೇ ಪನ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಬೀಜೇ ಯಾವ ಅಙ್ಕುರಂ ನ ಉಟ್ಠಹತಿ, ತಾವ ಸಬ್ಬೇಸಂ ದುಕ್ಕಟಂ. ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತಬೀಜೇಸು ಖೇತ್ತಕೋಣಾದೀಸು ವಾ ಅಸಞ್ಜಾತರೋಪಿಮೇಸು ಖೇತ್ತಮರಿಯಾದಾದೀಸು ವಾ ಛಡ್ಡೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಕಚವರಛಡ್ಡನಟ್ಠಾನೇಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಛಡ್ಡಿತಖೇತ್ತೇತಿ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಸ್ಸಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಗತೇಸು ಛಡ್ಡಿತಖೇತ್ತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ವಟ್ಟತಿ. ಯತ್ಥ ಪನ ಲಾಯಿತಮ್ಪಿ ಪುಬ್ಬಣ್ಣಾದಿ ಪುನ ಉಟ್ಠಹಿಸ್ಸತೀತಿ ರಕ್ಖನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಯಥಾವತ್ಥುಕಮೇವ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯಂ…ಪೇ… ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ನವಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೧೦. ದಸಮಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೮೩೫. ದಸಮೇ – ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ನಚ್ಚನ್ತಿ ನಟಾದಯೋ ವಾ ನಚ್ಚನ್ತು ಸೋಣ್ಡಾ ವಾ, ಅನ್ತಮಸೋ ಮೋರಸುವಮಕ್ಕಟಾದಯೋಪಿ, ಸಬ್ಬಮ್ಪೇತಂ ನಚ್ಚಮೇವ. ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಗೀತನ್ತಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ನಟಾದೀನಂ ವಾ ಗೀತಂ ಹೋತು, ಅರಿಯಾನಂ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಕಾಲೇ ರತನತ್ತಯಗುಣೂಪಸಂಹಿತಂ ಸಾಧುಕೀಳಿತಗೀತಂ ವಾ ಅಸಂಯತಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧಮ್ಮಭಾಣಕಗೀತಂ ವಾ, ಸಬ್ಬಮ್ಪೇತಂ ಗೀತಮೇವ. ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ವಾದಿತನ್ತಿ ತನ್ತಿಬದ್ಧಾದಿವಾದನೀಯಭಣ್ಡವಾದಿತಂ ವಾ ಹೋತು, ಕುಟಭೇರಿವಾದಿತಂ ವಾ, ಅನ್ತಮಸೋ ಉದಕಭೇರಿವಾದಿತಮ್ಪಿ, ಸಬ್ಬಮ್ಪೇತಂ ವಾದಿತಮೇವ.

೮೩೬. ದಸ್ಸನಾಯ ಗಚ್ಛತಿ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾತಿ ಪದವಾರಗಣನಾಯ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಯತ್ಥ ಠಿತಾ ಪಸ್ಸತಿ ವಾ ಸುಣಾತಿ ವಾತಿ ಏಕಪಯೋಗೇನ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ಪಸ್ಸತಿ, ತೇಸಂಯೇವ ಗೀತವಾದಿತಂ ಸುಣಾತಿ, ಏಕಮೇವ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಸಚೇ ಪನ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ನಚ್ಚಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಪುನ ಅಞ್ಞತೋ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಗಾಯನ್ತೇ ಪಸ್ಸತಿ ಅಞ್ಞತೋ ವಾದೇನ್ತೇ, ಪಾಟೇಕ್ಕಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ. ಭಿಕ್ಖುನೀ ಸಯಮ್ಪಿ ನಚ್ಚಿತುಂ ವಾ ಗಾಯಿತುಂ ವಾ ವಾದಿತುಂ ವಾ ನ ಲಭತಿ, ಅಞ್ಞೇ ‘‘ನಚ್ಚ, ಗಾಯ, ವಾದೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ತುಮ್ಪಿ ನ ಲಭತಿ. ‘‘ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಉಪಹಾರಂ ದೇಥ, ಉಪಾಸಕಾ’’ತಿ ವತ್ತುಮ್ಪಿ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಮ್ಪಿ ನ ಲಭತಿ. ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಸಬ್ಬಅಟ್ಠಕಥಾಸು ವುತ್ತಂ. ಭಿಕ್ಖುನೋ ದುಕ್ಕಟಂ. ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ‘‘ಉಪಟ್ಠಾನಕರಣಂ ನಾಮ ಸುನ್ದರ’’ನ್ತಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೮೩೭. ಆರಾಮೇ ಠಿತಾತಿ ಆರಾಮೇ ಠತ್ವಾ ಅನ್ತರಾರಾಮೇ ವಾ ಬಹಿಆರಾಮೇ ವಾ ನಚ್ಚಾದೀನಿ ಪಸ್ಸತಿ ವಾ ಸುಣಾತಿ ವಾ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸತಿ ಕರಣೀಯೇತಿ ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀನಂ ವಾ ಅತ್ಥಾಯ ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಕೇನಚಿ ಕರಣೀಯೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಗತಟ್ಠಾನೇ ಪಸ್ಸತಿ ವಾ ಸುಣಾತಿ ವಾ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಆಪದಾಸೂತಿ ತಾದಿಸೇನ ಉಪದ್ದವೇನ ಉಪದ್ದುತಾ ಸಮಜ್ಜಟ್ಠಾನಂ ಪವಿಸತಿ, ಏವಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಸ್ಸನ್ತಿಯಾ ವಾ ಸುಣನ್ತಿಯಾ ವಾ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಏಳಕಲೋಮಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ದಸಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

ಲಸುಣವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.