ಭಿಕ್ಖುನೀವಿಭಙ್ಗವಣ್ಣನಾ

೧. ಪಾರಾಜಿಕಕಣ್ಡಂ (ಭಿಕ್ಖುನೀವಿಭಙ್ಗವಣ್ಣನಾ)

ಯೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಿಭಙ್ಗಸ್ಸ, ಸಙ್ಗಹಿತೋ ಅನನ್ತರಂ;

ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ವಿಭಙ್ಗಸ್ಸ, ತಸ್ಸ ಸಂವಣ್ಣನಾಕ್ಕಮೋ.

ಪತ್ತೋ ಯತೋ ತತೋ ತಸ್ಸ, ಅಪುಬ್ಬಪದವಣ್ಣನಂ;

ಕಾತುಂ ಪಾರಾಜಿಕೇ ತಾವ, ಹೋತಿ ಸಂವಣ್ಣನಾ ಅಯಂ.

೧. ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೬೫೬. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ…ಪೇ… ಸಾಳ್ಹೋ ಮಿಗಾರನತ್ತಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಾಳ್ಹೋತಿ ತಸ್ಸ ನಾಮಂ; ಮಿಗಾರಮಾತುಯಾ ಪನ ನತ್ತಾ ಹೋತಿ, ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಮಿಗಾರನತ್ತಾ’’ತಿ. ನವಕಮ್ಮಿಕನ್ತಿ ನವಕಮ್ಮಾಧಿಟ್ಠಾಯಿಕಂ. ಪಣ್ಡಿತಾತಿ ಪಣ್ಡಿಚ್ಚೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಬ್ಯತ್ತಾತಿ ವೇಯ್ಯತ್ತಿಕೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಮೇಧಾವಿನೀತಿ ಪಾಳಿಗ್ಗಹಣೇ ಸತಿಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಅತ್ಥಗ್ಗಹಣೇ ಪಞ್ಞಾಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಾಯ ಸತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ದಕ್ಖಾತಿ ಛೇಕಾ; ಅವಿರಜ್ಝಿತ್ವಾ ಸೀಘಂ ಕತ್ತಬ್ಬಕಾರಿನೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನಲಸಾತಿ ಆಲಸಿಯವಿರಹಿತಾ. ತತ್ರುಪಾಯಾಯಾತಿ ತೇಸು ತೇಸು ಕಮ್ಮೇಸು ಉಪಾಯಭೂತಾಯ. ವೀಮಂಸಾಯಾತಿ ಕತ್ತಬ್ಬಕಮ್ಮುಪಪರಿಕ್ಖಾಯ. ಸಮನ್ನಾಗತಾತಿ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ. ಅಲಂ ಕಾತುನ್ತಿ ಸಮತ್ಥಾ ತಂ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ. ಅಲಂ ಸಂವಿಧಾತುನ್ತಿ ಏವಞ್ಚ ಏವಞ್ಚ ಇದಂ ಹೋತೂತಿ ಏವಂ ಸಂವಿದಹಿತುಮ್ಪಿ ಸಮತ್ಥಾ. ಕತಾಕತಂ ಜಾನಿತುನ್ತಿ ಕತಞ್ಚ ಅಕತಞ್ಚ ಜಾನಿತುಂ. ತೇತಿ ತೇ ಉಭೋ; ಸಾ ಚ ಸುನ್ದರೀನನ್ದಾ ಸೋ ಚ ಸಾಳ್ಹೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಭತ್ತಗ್ಗೇತಿ ಪರಿವೇಸನಟ್ಠಾನೇ. ನಿಕೂಟೇತಿ ಕೋಣಸದಿಸಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸಿತೇ ಗಮ್ಭೀರೇ. ವಿಸ್ಸರೋ ಮೇ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ವಿರೂಪೋ ಮೇ ಸರೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ; ವಿಪ್ಪಕಾರಸದ್ದೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪತಿಮಾನೇನ್ತೀತಿ ಅಪೇಕ್ಖಮಾನಾ. ಕ್ಯಾಹನ್ತಿ ಕಿಂ ಅಹಂ. ಜರಾದುಬ್ಬಲಾತಿ ಜರಾಯ ದುಬ್ಬಲಾ. ಚರಣಗಿಲಾನಾತಿ ಪಾದರೋಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ.

೬೫೭-೮. ಅವಸ್ಸುತಾತಿ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೇನ ಅವಸ್ಸುತಾ; ತಿನ್ತಾ ಕಿಲಿನ್ನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪದಭಾಜನೇ ಪನಸ್ಸ ತಮೇವ ರಾಗಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಸಾರತ್ತಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಸಾರತ್ತಾತಿ ವತ್ಥಂ ವಿಯ ರಙ್ಗಜಾತೇನ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೇನ ಸುಟ್ಠು ರತ್ತಾ. ಅಪೇಕ್ಖವತೀತಿ ತಸ್ಸೇವ ರಾಗಸ್ಸ ವಸೇನ ತಸ್ಮಿಂ ಪುರಿಸೇ ಪವತ್ತಾಯ ಅಪೇಕ್ಖಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತಾತಿ ತೇನ ರಾಗೇನ ತಸ್ಮಿಂ ಪುರಿಸೇ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಠಪಿತಚಿತ್ತಾ ವಿಯ. ಏಸ ನಯೋ ದುತಿಯಪದವಿಭಙ್ಗೇಪಿ. ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಸ್ಸಾತಿ ಪುರಿಸಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ. ಅಧಕ್ಖಕನ್ತಿ ಅಕ್ಖಕಾನಂ ಅಧೋ. ಉಬ್ಭಜಾಣುಮಣ್ಡಲನ್ತಿ ಜಾಣುಮಣ್ಡಲಾನಂ ಉಪರಿ. ಪದಭಾಜನೇ ಪನ ಪದಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಏವ ‘‘ಹೇಟ್ಠಕ್ಖಕಂ ಉಪರಿಜಾಣುಮಣ್ಡಲ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಏತ್ಥ ಚ ಉಬ್ಭಕಪ್ಪರಮ್ಪಿ ಉಬ್ಭಜಾಣುಮಣ್ಡಲೇನೇವ ಸಙ್ಗಹಿತಂ. ಸೇಸಂ ಮಹಾವಿಭಙ್ಗೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಪುರಿಮಾಯೋ ಉಪಾದಾಯಾತಿ ಸಾಧಾರಣಪಾರಾಜಿಕೇಹಿ ಪಾರಾಜಿಕಾಯೋ ಚತಸ್ಸೋ ಉಪಾದಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಬ್ಭಜಾಣುಮಣ್ಡಲಿಕಾತಿ ಇದಂ ಪನ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಪಾರಾಜಿಕಾಯ ನಾಮಮತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಪದಭಾಜನೇ ನ ವಿಚಾರಿತಂ.

೬೫೯. ಏವಂ ಉದ್ದಿಟ್ಠಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪದಾನುಕ್ಕಮೇನ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಅವಸ್ಸುತಾದಿಭೇದೇನ ಆಪತ್ತಿಭೇದಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಉಭತೋಅವಸ್ಸುತೇ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಉಭತೋಅವಸ್ಸುತೇತಿ ಉಭತೋಅವಸ್ಸವೇ; ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಚೇವ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಚ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೇನ ಅವಸ್ಸುತಭಾವೇ ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಾಯೇನ ಕಾಯಂ ಆಮಸತೀತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೇನ ಕಾಯೇನ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಕಾಯಂ ಪುರಿಸೋ ವಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಕಾಯೇನ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಯಥಾಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ಕಾಯಂ ಆಮಸತಿ, ಉಭಯಥಾಪಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಪಾರಾಜಿಕಂ. ಕಾಯೇನ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧನ್ತಿ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನೇವ ಅತ್ತನೋ ಕಾಯೇನ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧಂ. ಆಮಸತೀತಿ ಏತ್ಥ ಸಯಂ ವಾ ಆಮಸತು, ತಸ್ಸ ವಾ ಆಮಸನಂ ಸಾದಿಯತು, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಮೇವ. ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧೇನ ಕಾಯನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧೇನ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಕಾಯಂ. ಆಮಸತೀತಿ ಇಧಾಪಿ ಸಯಂ ವಾ ಆಮಸತು, ತಸ್ಸ ವಾ ಆಮಸನಂ ಸಾದಿಯತು, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಮೇವ. ಅವಸೇಸಪದೇಸುಪಿ ಇಮಿನಾವ ನಯೇನ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಸಚೇ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಚೇವ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಚ ಹೋತಿ, ತತ್ರ ಚೇ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಆಮಸತಿ, ಭಿಕ್ಖು ನಿಚ್ಚಲೋ ಹುತ್ವಾ ಚಿತ್ತೇನ ಸಾದಿಯತಿ, ಭಿಕ್ಖು ಆಪತ್ತಿಯಾ ನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಭಿಕ್ಖು ಆಮಸತಿ, ಭಿಕ್ಖುನೀ ನಿಚ್ಚಲಾ ಹುತ್ವಾ ಚಿತ್ತೇನೇವ ಅಧಿವಾಸೇತಿ, ಕಾಯಙ್ಗಂ ಅಚೋಪಯಮಾನಾಪಿ ಪಾರಾಜಿಕಕ್ಖೇತ್ತೇ ಪಾರಾಜಿಕೇನ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಕ್ಖೇತ್ತೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯೇನ, ದುಕ್ಕಟಕ್ಖೇತ್ತೇ ದುಕ್ಕಟೇನ ಕಾರೇತಬ್ಬಾ. ಕಸ್ಮಾ? ‘‘ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಂ ಸಾದಿಯೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ. ಅಯಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ವಿನಿಚ್ಛಯೋ. ಏವಂ ಪನ ಸತಿ ಕಿರಿಯಾಸಮುಟ್ಠಾನತಾ ನ ದಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಬ್ಬಹುಲನಯೇನ ಸಾ ವುತ್ತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೬೬೦. ಉಬ್ಭಕ್ಖಕನ್ತಿ ಅಕ್ಖಕಾನಂ ಉಪರಿ. ಅಧೋಜಾಣುಮಣ್ಡಲನ್ತಿ ಜಾಣುಮಣ್ಡಲಾನಂ ಹೇಟ್ಠಾ. ಏತ್ಥ ಚ ಅಧೋಕಪ್ಪರಮ್ಪಿ ಅಧೋಜಾಣುಮಣ್ಡಲೇನೇವ ಸಙ್ಗಹಿತಂ.

೬೬೨. ಏಕತೋಅವಸ್ಸುತೇತಿ ಏತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಏಕತೋತಿ ಅವಿಸೇಸೇನ ವುತ್ತಂ, ತಥಾಪಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಏವ ಅವಸ್ಸುತೇ ಸತಿ ಅಯಂ ಆಪತ್ತಿಭೇದೋ ವುತ್ತೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ತತ್ರಾಯಂ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ಭಿಕ್ಖುನೀ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೇನ ಅವಸ್ಸುತಾ, ಪುರಿಸೋಪಿ ತಥೇವ. ಅಧಕ್ಖಕೇ ಉಬ್ಭಜಾಣುಮಣ್ಡಲೇ ಕಾಯಪ್ಪದೇಸೇ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಸಾದಿಯನೇ ಸತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಪಾರಾಜಿಕಂ. ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೋ, ಪುರಿಸಸ್ಸ ಮೇಥುನರಾಗೋ ವಾ ಗೇಹಸ್ಸಿತಪೇಮಂ ವಾ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತಂ ವಾ ಹೋತು, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಮೇವ. ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಮೇಥುನರಾಗೋ, ಪುರಿಸಸ್ಸ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೋ ವಾ ಮೇಥುನರಾಗೋ ವಾ ಗಹೇಸ್ಸಿತಪೇಮಂ ವಾ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತಂ ವಾ ಹೋತು, ದುಕ್ಕಟಂ. ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಗೇಹಸ್ಸಿತಪೇಮಂ, ಪುರಿಸಸ್ಸ ವುತ್ತೇಸು ಚತೂಸು ಯಂ ವಾ ತಂ ವಾ ಹೋತು, ದುಕ್ಕಟಮೇವ. ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತಂ, ಪುರಿಸಸ್ಸ ವುತ್ತೇಸು ಚತೂಸು ಯಂ ವಾ ತಂ ವಾ ಹೋತು, ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಸಚೇ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಚೇವ ಹೋತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಚ ಉಭಿನ್ನಂ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೋ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಪಾರಾಜಿಕಂ. ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೋ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಮೇಥುನರಾಗೋ ವಾ ಗೇಹಸ್ಸಿತಪೇಮಂ ವಾ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ. ಉಭಿನ್ನಂ ಮೇಥುನರಾಗೋ ವಾ ಗೇಹಸ್ಸಿತಪೇಮಂ ವಾ, ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವ. ಯಸ್ಸ ಯತ್ಥ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತಂ, ತಸ್ಸ ತತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತಂ, ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ.

೬೬೩. ಅನಾಪತ್ತಿ ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚಾತಿಆದೀಸು ವಿರಜ್ಝಿತ್ವಾ ವಾ ಆಮಸನ್ತಿಯಾ ಅಞ್ಞವಿಹಿತಾಯ ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ವಾ ಇತ್ಥೀ ವಾ’’ತಿ ಅಜಾನನ್ತಿಯಾ ವಾ ತೇನ ಫುಟ್ಠಾಯಪಿ ತಂ ಫಸ್ಸಂ ಅಸಾದಿಯನ್ತಿಯಾ ವಾ ಆಮಸನೇಪಿ ಸತಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ದ್ವಿವೇದನನ್ತಿ.

ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕಂ.

೨. ದುತಿಯಪಾರಾಜಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೬೬೪. ದುತಿಯೇ ಪಾರಾಜಿಕೇ – ಕಚ್ಚಿ ನೋ ಸಾತಿ ಕಚ್ಚಿ ನು ಸಾ. ಅವಣ್ಣೋತಿ ಅಗುಣೋ. ಅಕಿತ್ತೀತಿ ನಿನ್ದಾ. ಅಯಸೋತಿ ಪರಿವಾರವಿಪತ್ತಿ; ಪರಮ್ಮುಖಗರಹಾ ವಾ.

೬೬೫. ವಜ್ಜಪಟಿಚ್ಛಾದಿಕಾತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಪಾರಾಜಿಕಾಯ ನಾಮಮತ್ತಮೇವ, ತಸ್ಮಾ ಪದಭಾಜನೇ ನ ವಿಚಾರಿತಂ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

೬೬೬. ಸಾ ವಾ ಆರೋಚೇತೀತಿ ಯಾ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಆಪನ್ನಾ, ಸಾ ಸಯಂ ಆರೋಚೇತಿ. ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಪಾರಾಜಿಕಾನಂ ಅಞ್ಞತರನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸಾಧಾರಣಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ಅಸಾಧಾರಣಾನಞ್ಚ ಚತುನ್ನಮೇವ ಅಞ್ಞತರಂ. ಇದಞ್ಚ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಪಚ್ಛಾ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಅಟ್ಠನ್ನ’’ನ್ತಿ ವಿಭಙ್ಗೇ ವುತ್ತಂ. ಪುರಿಮೇನ ಪನ ಸದ್ಧಿಂ ಯುಗಳತ್ತಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸೇ ಠಪಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಧುರಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಮತ್ತೇತಿ ಧುರೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಮತ್ತೇ. ವಿತ್ಥಾರಕಥಾ ಪನೇತ್ಥ ಸಪ್ಪಾಣಕವಗ್ಗಮ್ಹಿ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ತತ್ರ ಹಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಇಧ ಪಾರಾಜಿಕನ್ತಿ ಅಯಮೇವ ವಿಸೇಸೋ. ಸೇಸಂ ತಾದಿಸಮೇವ. ವಜ್ಜಪಟಿಚ್ಛಾದಿಕಾತಿ ಇದಮ್ಪಿಇಮಿಸ್ಸಾ ಪಾರಾಜಿಕಾಯ ನಾಮಮತ್ಥಾಮೇವ, ತಸ್ಮಾ ಪದಭಾಜನೇ ನ ವಿಚಾರಿತಂ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಧುರನಿಕ್ಖೇಪಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಅಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ದುಕ್ಖವೇದನನ್ತಿ.

ದುತಿಯಪಾರಾಜಿಕಂ.

೩. ತತಿಯಪಾರಾಜಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೬೬೯. ತತಿಯೇ – ಧಮ್ಮೇನಾತಿ ಭೂತೇನ ವತ್ಥುನಾ. ವಿನಯೇನಾತಿ ಚೋದೇತ್ವಾ ಸಾರೇತ್ವಾ. ಪದಭಾಜನಂ ಪನಸ್ಸ ‘‘ಯೇನ ಧಮ್ಮೇನ ಯೇನ ವಿನಯೇನ ಉಕ್ಖಿತ್ತೋ ಸುಉಕ್ಖಿತ್ತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ ಇಮಂಅಧಿಪ್ಪಾಯಮತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ. ಸತ್ಥುಸಾಸನೇನಾತಿ ಞತ್ತಿಸಮ್ಪದಾಯ ಚೇವ ಅನುಸಾವನಸಮ್ಪದಾಯ ಚ. ಪದಭಾಜನೇ ಪನಸ್ಸ ‘‘ಜಿನಸಾಸನೇನ ಬುದ್ಧಸಾಸನೇನಾ’’ತಿ ವೇವಚನಮತ್ತಮೇವ ವುತ್ತಂ. ಸಙ್ಘಂ ವಾ ಗಣಂ ವಾತಿಆದೀಸು ಯೇನ ಸಙ್ಘೇನ ಕಮ್ಮಂ ಕತಂ, ತಂ ಸಙ್ಘಂ ವಾ ತತ್ಥ ಸಮ್ಬಹುಲಪುಗ್ಗಲಸಙ್ಖಾತಂ ಗಣಂ ವಾ, ಏಕಪುಗ್ಗಲಂ ವಾ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ವಾ ನ ಆದಿಯತಿ, ನ ಅನುವತ್ತತಿ, ನ ತತ್ಥ ಆದರಂ ಜನೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಸಹಾಯಾ, ಸೋ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನತ್ಥೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಏಕಕಮ್ಮಂ ಏಕುದ್ದೇಸೋ ಸಮಸಿಕ್ಖತಾ’’ತಿ ಅಯಂ ತಾವ ಸಂವಾಸೋ; ಸಮಾನೋ ಸಂವಾಸೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಾ.ಏವರೂಪಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ಸಂವಾಸೇ ಸಹ ಅಯನಭಾವೇನ ಸಹಾಯಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಇದಾನಿ ಯೇನ ಸಂವಾಸೇನ ತೇ ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಾತಿ ವುತ್ತಾ, ಸೋ ಸಂವಾಸೋ ತಸ್ಸ ಉಕ್ಖಿತ್ತಕಸ್ಸ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನತ್ಥಿ. ಯೇಹಿ ಚ ಸದ್ಧಿಂ ತಸ್ಸ ಸೋ ಸಂವಾಸೋ ನತ್ಥಿ, ನ ತೇನ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅತ್ತನೋ ಸಹಾಯಾ ಕತಾ ಹೋನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಮಾನಸಂವಾಸಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಸಹಾಯಾ, ಸೋ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನತ್ಥಿ, ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ಅಕತಸಹಾಯೋ’’ತಿ. ಸೇಸಂ ಸಙ್ಘಭೇದಸಿಕ್ಖಾಪದಾದೀಸು ವುತ್ತನಯತ್ತಾ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

ಸಮನುಭಾಸನಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಅಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ದುಕ್ಖವೇದನನ್ತಿ.

ತತಿಯಪಾರಾಜಿಕಂ.

೪. ಚತುತ್ಥಪಾರಾಜಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೬೭೫. ಚತುತ್ಥೇ – ಅವಸ್ಸುತಾತಿ ಲೋಕಸ್ಸಾದಮಿತ್ತಸನ್ಥವವಸೇನ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗರಾಗೇನ ಅವಸ್ಸುತಾ. ದುತಿಯಪದೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಹತ್ಥಗ್ಗಹಣಂ ವಾತಿಆದೀಸು ಪನ ಯಂ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲೇನ ಹತ್ಥೇ ಗಹಣಂ ಕತಂ, ತಂ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಹತ್ಥಗ್ಗಹಣನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಸಙ್ಘಾಟಿಕಣ್ಣಗ್ಗಹಣೇಪಿ. ಹತ್ಥಗ್ಗಹಣನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಚ ಹತ್ಥಗ್ಗಹಣಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಅಪಾರಾಜಿಕಕ್ಖೇತ್ತೇ ಗಹಣಞ್ಚ ಏಕಜ್ಝಂ ಕತ್ವಾ ಹತ್ಥಗ್ಗಹಣನ್ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತೇನೇವಸ್ಸ ಪದಭಾಜನೇ ‘‘ಹತ್ಥಗ್ಗಹಣಂ ವಾ ಸಾದಿಯೇಯ್ಯಾತಿ ಹತ್ಥೋ ನಾಮ ಕಪ್ಪರಂ ಉಪಾದಾಯ ಯಾವ ಅಗ್ಗನಖಾ, ಏತಸ್ಸ ಅಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪಟಿಸೇವನತ್ಥಾಯ ಉಬ್ಭಕ್ಖಕಂ ಅಧೋಜಾಣುಮಣ್ಡಲಂ ಗಹಣಂ ಸಾದಿಯತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸ್ಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಏತ್ಥ ಚ ಅಸದ್ಧಮ್ಮೋತಿ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ನ ಮೇಥುನಧಮ್ಮೋ. ನ ಹಿ ಮೇಥುನಸ್ಸ ಸಾಮನ್ತಾ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ ಹೋತಿ. ‘‘ವಿಞ್ಞೂ ಪಟಿಬಲೋ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತುನ್ತಿ ವಚನಮ್ಪಿ ಚೇತ್ಥ ಸಾಧಕಂ.

‘‘ತಿಸ್ಸಿತ್ಥಿಯೋ ಮೇಥುನಂ ತಂ ನ ಸೇವೇ,

ತಯೋ ಪುರಿಸೇ ತಯೋ ಚ ಅನರಿಯಪಣ್ಡಕೇ;

ನ ಚಾಚರೇ ಮೇಥುನಂ ಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಮಿಂ,

ಛೇಜ್ಜಾ ಸಿಯಾ ಮೇಥುನಧಮ್ಮಪಚ್ಚಯಾ;

ಪಞ್ಹಾ ಮೇಸಾ ಕುಸಲೇಹಿ ಚಿನ್ತಿತಾ’’ತಿ. (ಪರಿ. ೪೮೧);

ಇಮಾಯ ಪರಿವಾರೇ ವುತ್ತಾಯ ಸೇದಮೋಚಕಗಾಥಾಯ ವಿರುಜ್ಝತೀತಿ ಚೇ? ನ; ಮೇಥುನಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಭಾಗತ್ತಾ. ಪರಿವಾರೇಯೇವ ಹಿ ‘‘ಮೇಥುನಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಭಾಗೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ‘‘ವಣ್ಣಾವಣ್ಣೋ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗೋ ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾ ಅತ್ತಕಾಮಪಾರಿಚರಿಯಾಗಮನುಪ್ಪಾದನ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಸುಕ್ಕವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಆದೀನಿ ಪಞ್ಚ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಮೇಥುನಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಭಾಗೋತಿ ವುತ್ತಾನಿ. ತಸ್ಮಾ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗೋ ಮೇಥುನಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಭಾಗತ್ತಾ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ. ಇತಿ ಛೇಜ್ಜಾ ಸಿಯಾ ಮೇಥುನಧಮ್ಮಪಚ್ಚಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಇಮಿನಾ ಪರಿಯಾಯೇನ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಏತೇನುಪಾಯೇನ ಸಬ್ಬಪದೇಸು ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅಪಿಚ ‘‘ಸಙ್ಕೇತಂ ವಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಏತಸ್ಸ ಪದಭಾಜನೇ ‘‘ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಆಗಚ್ಛಾ’’ತಿ. ಏವಂನಾಮಕಂ ಠಾನಂ ಆಗಚ್ಛಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೬೭೬. ಅಟ್ಠಮಂ ವತ್ಥುಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತೀ ಅಸ್ಸಮಣೀ ಹೋತೀತಿ ಅನುಲೋಮತೋ ವಾ ಪಟಿಲೋಮತೋ ವಾ ಏಕನ್ತರಿಕಾಯ ವಾ ಯೇನ ತೇನ ನಯೇನ ಅಟ್ಠಮಂ ವತ್ಥುಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತೀಯೇವ ಅಸ್ಸಮಣೀ ಹೋತಿ. ಯಾ ಪನ ಏಕಂ ವಾ ವತ್ಥುಂ ಸತ್ತ ವಾ ವತ್ಥೂನಿ ಸತಕ್ಖತ್ತುಮ್ಪಿ ಪೂರೇತಿ, ನೇವ ಅಸ್ಸಮಣೀ ಹೋತಿ. ಆಪನ್ನಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ದೇಸೇತ್ವಾ ಮುಚ್ಚತಿ. ಅಪಿಚೇತ್ಥ ಗಣನೂಪಿಕಾ ಆಪತ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ‘‘ಅತ್ಥಾಪತ್ತಿ ದೇಸಿತಾ ಗಣನೂಪಿಕಾ, ಅತ್ಥಾಪತ್ತಿ ದೇಸಿತಾ ನ ಗಣನೂಪಿಕಾ’’ತಿ. ತತ್ರಾಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ಇದಾನಿ ನಾಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಧುರನಿಕ್ಖೇಪಂ ಕತ್ವಾ ದೇಸಿತಾ ಗಣನೂಪಿಕಾ ದೇಸಿತಗಣನಂ ಉಪೇತಿ ಪಾರಾಜಿಕಸ್ಸ ಅಙ್ಗಂ ನ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ಯಾ ಏಕಂ ಆಪನ್ನಾ ಧುರನಿಕ್ಖೇಪಂ ಕತ್ವಾ ದೇಸೇತ್ವಾ ಪುನ ಕಿಲೇಸವಸೇನ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಪುನ ದೇಸೇತಿ, ಏವಂ ಅಟ್ಠ ವತ್ಥೂನಿ ಪೂರೇನ್ತೀಪಿ ಪಾರಾಜಿಕಾ ನ ಹೋತಿ. ಯಾ ಪನ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪುನಪಿ ಅಞ್ಞಂ ವತ್ಥುಂ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಸಉಸ್ಸಾಹಾವ ದೇಸೇತಿ, ತಸ್ಸಾ ಸಾ ಆಪತ್ತಿ ನಗಣನೂಪಿಕಾ, ದೇಸಿತಾಪಿ ಅದೇಸಿತಾ ಹೋತಿ, ದೇಸಿತಗಣನಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ಪಾರಾಜಿಕಸ್ಸೇವ ಅಙ್ಗಂ ಹೋತಿ. ಅಟ್ಠಮೇ ವತ್ಥುಮ್ಹಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಮತ್ತೇ ಪಾರಾಜಿಕಾ ಹೋತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಧುರನಿಕ್ಖೇಪಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ದ್ವಿವೇದನನ್ತಿ.

ಚತುತ್ಥಪಾರಾಜಿಕಂ.

ಉದ್ದಿಟ್ಠಾ ಖೋ ಅಯ್ಯಾಯೋ ಅಟ್ಠ ಪಾರಾಜಿಕಾ ಧಮ್ಮಾತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಆರಬ್ಭ ಪಞ್ಞತ್ತಾ ಸಾಧಾರಣಾ ಚತ್ತಾರೋ ಇಮೇ ಚ ಚತ್ತಾರೋತಿ ಏವಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸಮಗ್ಗೇನ ಉದ್ದಿಟ್ಠಾ ಖೋ ಅಯ್ಯಾಯೋ ಅಟ್ಠ ಪಾರಾಜಿಕಾ ಧಮ್ಮಾತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಸೇಸಂ ಮಹಾವಿಭಙ್ಗೇ ವುತ್ತನಯಮೇವಾತಿ.

ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ವಿನಯಸಂವಣ್ಣನಾಯ ಭಿಕ್ಖುನೀವಿಭಙ್ಗೇ

ಪಾರಾಜಿಕಕಣ್ಡವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಪಾರಾಜಿಕಕಣ್ಡಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.

೨. ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಕಣ್ಡಂ (ಭಿಕ್ಖುನೀವಿಭಙ್ಗವಣ್ಣನಾ)

೧. ಪಠಮಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಪಾರಾಜಿಕಾನನ್ತರಸ್ಸ, ಅಯಂ ದಾನಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ;

ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಕಣ್ಡಸ್ಸ, ಅನುತ್ತಾನತ್ಥವಣ್ಣನಾ.

೬೭೮. ಉದೋಸಿತನ್ತಿ ಭಣ್ಡಸಾಲಾ. ಮಾಯ್ಯೋ ಏವಂ ಅವಚಾತಿ ಅಯ್ಯೋ ಮಾ ಏವಂ ಅವಚ. ಅಪಿನಾಯ್ಯಾತಿ ಅಪಿನು ಅಯ್ಯಾ. ಅಚ್ಚಾವದಥಾತಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ವದಥ; ಅಕ್ಕೋಸಥಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೬೭೯. ಉಸ್ಸಯವಾದಿಕಾತಿ ಮಾನುಸ್ಸಯವಸೇನ ಕೋಧುಸ್ಸಯವಸೇನ ವಿವದಮಾನಾ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಸಾ ಅತ್ಥತೋ ಅಟ್ಟಕಾರಿಕಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಉಸ್ಸಯವಾದಿಕಾ ನಾಮ ಅಡ್ಡಕಾರಿಕಾ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ಪದಭಾಜನೇ ವುತ್ತಂ. ಏತ್ಥ ಚ ಅಡ್ಡೋತಿ ವೋಹಾರಿಕವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವುಚ್ಚತಿ, ಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ‘‘ಅಧಿಕರಣ’’ನ್ತಿಪಿ ವದನ್ತಿ. ದುತಿಯಂ ವಾ ಪರಿಯೇಸತೀತಿ ಸಕ್ಖಿಂ ವಾ ಸಹಾಯಂ ವಾ ಪರಿಯೇಸತಿ, ದುಕ್ಕಟಂ. ಗಚ್ಛತಿ ವಾತಿ ಉಪಸ್ಸಯೋ ವಾ ಹೋತು ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಮಗ್ಗೋ ವಾ, ಯತ್ಥ ಠಿತಾಯ ‘‘ಅಡ್ಡಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತತೋ ವೋಹಾರಿಕಾನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಪದವಾರೇ ಪದವಾರೇ ದುಕ್ಕಟಂ. ಏಕಸ್ಸ ಆರೋಚೇತೀತಿ ದ್ವೀಸು ಜನೇಸು ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಏಕಸ್ಸ ಕಥಂ ಯೋ ಕೋಚಿ ವೋಹಾರಿಕಾನಂ ಆರೋಚೇತಿ. ದುತಿಯಸ್ಸ ಆರೋಚೇತೀತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಅಸಮ್ಮೋಹತ್ಥಾಯ ವಿತ್ಥಾರಕಥಾ – ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಂ ಆಗತೇಪಿ ವೋಹಾರಿಕೇ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಅತ್ತನೋ ಕಥಂ ಆರೋಚೇತಿ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ದುಕ್ಕಟಂ. ಉಪಾಸಕೋ ಅತ್ತನೋ ಕಥಂ ಆರೋಚೇತಿ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ. ಪಠಮಂ ಉಪಾಸಕೋ ಅತ್ತನೋ ಕಥಂ ಆರೋಚೇತಿ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ದುಕ್ಕಟಂ. ಅಥ ಸಾ ಅತ್ತನೋ ಕಥಂ ಆರೋಚೇತಿ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ. ಭಿಕ್ಖುನೀ ಉಪಾಸಕಂ ವದತಿ – ‘‘ಮಮ ಚ ತವ ಚ ಕಥಂ ತ್ವಂಯೇವ ಆರೋಚೇಹೀ’’ತಿ, ಸೋ ಅತ್ತನೋ ವಾ ಕಥಂ ಪಠಮಂ ಆರೋಚೇತು ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ, ಪಠಮಾರೋಚನೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ದುತಿಯಾರೋಚನೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ. ಉಪಾಸಕೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ವದತಿ – ‘‘ಮಮ ಚ ತವ ಚ ಕಥಂ ತ್ವಂಯೇವ ಆರೋಚೇಹೀ’’ತಿ, ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಭಿಕ್ಖುನೀ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೇನ ಕಥಾಪೇತಿ, ತತ್ಥ ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಕಥಂ ಪಠಮಂ ಆರೋಚೇತು, ಇತರೋ ವಾ ಅತ್ತನೋ ಕಥಂ, ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕೋ ವಾ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಕಥಂ, ಇತರೋ ವಾ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಕಥಂ ಆರೋಚೇತು, ಯಥಾ ವಾ ತಥಾ ವಾ ಆರೋಚಿಯಮಾನೇ ಪಠಮೇ ಆರೋಚನೇ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ದುಕ್ಕಟಂ, ದುತಿಯೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ. ಯಥಾ ವಾ ತಥಾ ವಾ ಆರೋಚಿತಂ ಪನ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ವೋಹಾರಿಕೇಹಿ ವಿನಿಚ್ಛಯೇ ಕತೇ ಅಡ್ಡಪರಿಯೋಸಾನಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಅಡ್ಡಪರಿಯೋಸಾನೇ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಜಯೇಪಿ ಪರಾಜಯೇಪಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಸಚೇ ಪನ ಗತಿಗತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ಹೋತಿ, ಸುತಪುಬ್ಬಂ ವೋಹಾರಿಕೇಹಿ. ಅಥ ತೇ ಭಿಕ್ಖುನಿಞ್ಚ ಅಡ್ಡಕಾರಕಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾವ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಕಥನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಜಾನಾಮ ಮಯಂ ಏತ್ಥ ಪವತ್ತಿ’’ನ್ತಿ ಸಯಮೇವ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ, ಏವರೂಪೇ ಅಡ್ಡಪರಿಯೋಸಾನೇಪಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಪಠಮಂ ಆಪತ್ತಿ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಪಠಮಾಪತ್ತಿಕೋ; ವೀತಿಕ್ಕಮಕ್ಖಣೇಯೇವ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥೋ, ತಂ ಪಠಮಾಪತ್ತಿಕಂ. ಪದಭಾಜನೇ ಪನ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಮತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸಹ ವತ್ಥುಜ್ಝಾಚಾರಾ ಆಪಜ್ಜತಿ ಅಸಮನುಭಾಸನಾಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ – ಸಹ ವತ್ಥುಜ್ಝಾಚಾರಾ ಯಂ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನ ತತಿಯಾಯ ಸಮನುಭಾಸನಾಯ, ಅಯಂ ಪಠಮಮೇವ ಸಹ ವತ್ಥುಜ್ಝಾಚಾರೇನ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬತ್ತಾ ಪಠಮಾಪತ್ತಿಕೋತಿ. ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘತೋ ನಿಸ್ಸಾರೇತೀತಿ ನಿಸ್ಸಾರಣೀಯೋ; ತಂ ನಿಸ್ಸಾರಣೀಯಂ. ಪದಭಾಜನೇ ಪನ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಮತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸಙ್ಘಮ್ಹಾ ನಿಸ್ಸಾರೀಯತೀತಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಯಂ ಆಪನ್ನಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಸಙ್ಘತೋ ನಿಸ್ಸಾರೀಯತಿ, ಸೋ ನಿಸ್ಸಾರಣೀಯೋತಿ ಏವಮತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ನ ಹಿ ಸೋ ಏವ ಧಮ್ಮೋ ಸಙ್ಘಮ್ಹಾ ಕೇನಚಿ ನಿಸ್ಸಾರೀಯತಿ. ತೇನ ಪನ ಧಮ್ಮೇನ ಭಿಕ್ಖುನೀ ನಿಸ್ಸಾರೀಯತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸೋ ನಿಸ್ಸಾರೇತೀತಿ ನಿಸ್ಸಾರಣೀಯೋ.

ಆಕಡ್ಢಿಯಮಾನಾ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಅಡ್ಡಕಾರಕಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಸಯಂ ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದೂತಂ ವಾ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಏಹೀತಿ ವುಚ್ಚಮಾನಾ ವೋಹಾರಿಕಾನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತತೋ ಅಡ್ಡಕಾರಕೋ ಅತ್ತನೋ ವಾ ಕಥಂ ಪಠಮಂ ಆರೋಚೇತು ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ, ನೇವ ಪಠಮಾರೋಚನೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ನ ದುತಿಯಾರೋಚನೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ. ಅಮಚ್ಚೇಹಿ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತ್ವಾ ಕತೇ ಅಡ್ಡಪರಿಯೋಸಾನೇಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವ. ಸಚೇಪಿ ಅಡ್ಡಕಾರಕೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ವದತಿ ‘‘ಮಮ ಚ ತವ ಚ ಕಥಂ ತ್ವಮೇವ ಕಥೇಹೀ’’ತಿ; ಕಥೇನ್ತಿಯಾಪಿ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಕತೇ ಅಡ್ಡಪರಿಯೋಸಾನೇಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವ.

ರಕ್ಖಂ ಯಾಚತೀತಿ ಧಮ್ಮಿಕಂ ರಕ್ಖಂ ಯಾಚತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಇದಾನಿ ಯಥಾಯಾಚಿತಾ ರಕ್ಖಾ ಧಮ್ಮಿಕಾ ಹೋತಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಅನೋದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖತೀತಿ ಆಹ. ತತ್ಥ ಅತೀತಂ ಆರಬ್ಭ ಅತ್ಥಿ ಓದಿಸ್ಸಆಚಿಕ್ಖನಾ, ಅತ್ಥಿ ಅನೋದಿಸ್ಸಆಚಿಕ್ಖನಾ, ಅನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭಾಪಿ ಅತ್ಥಿ ಓದಿಸ್ಸಆಚಿಕ್ಖನಾ, ಅತ್ಥಿ ಅನೋದಿಸ್ಸಆಚಿಕ್ಖನಾ.

ಕಥಂ ಅತೀತಂ ಆರಬ್ಭ ಓದಿಸ್ಸಆಚಿಕ್ಖನಾ ಹೋತಿ? ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯೇ ಗಾಮದಾರಕಾ ಧುತ್ತಾದಯೋ ವಾ ಯೇ ಕೇಚಿ ಅನಾಚಾರಂ ವಾ ಆಚರನ್ತಿ, ರುಕ್ಖಂ ವಾ ಛಿನ್ದನ್ತಿ, ಫಲಾಫಲಂ ವಾ ಹರನ್ತಿ, ಪರಿಕ್ಖಾರೇ ವಾ ಅಚ್ಛಿನ್ದನ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖುನೀ ವೋಹಾರಿಕೇ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉಪಸ್ಸಯೇ ಇದಂ ನಾಮ ಕತ’’ನ್ತಿ ವದತಿ. ‘‘ಕೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಸುಕೇನ ಚ ಅಸುಕೇನ ಚಾ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖತಿ. ಏವಂ ಅತೀತಂ ಆರಬ್ಭ ಓದಿಸ್ಸಆಚಿಕ್ಖನಾ ಹೋತಿ, ಸಾ ನ ವಟ್ಟತಿ. ತಞ್ಚೇ ಸುತ್ವಾ ತೇ ವೋಹಾರಿಕಾ ತೇಸಂ ದಣ್ಡಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಗೀವಾ ಹೋತಿ. ದಣ್ಡಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇಪಿ ಸತಿ ಗೀವಾಯೇವ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಪನ ತಸ್ಸ ದಣ್ಡಂ ಗಣ್ಹಥಾತಿ ವದತಿ, ಪಞ್ಚಮಾಸಕಮತ್ತೇ ಗಹಿತೇ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಕೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ‘‘ಅಸುಕೇನಾತಿ ವತ್ತುಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತುಮ್ಹೇಯೇವ ಜಾನಿಸ್ಸಥ. ಕೇವಲಞ್ಹಿ ಮಯಂ ರಕ್ಖಂ ಯಾಚಾಮ, ತಂ ನೋ ದೇಥ, ಅವಹಟಭಣ್ಡಞ್ಚ ಆಹರಾಪೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಏವಂ ಅನೋದಿಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖನಾ ಹೋತಿ, ಸಾ ವಟ್ಟತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಸಚೇಪಿ ತೇ ವೋಹಾರಿಕಾ ಕಾರಕೇ ಗವೇಸಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ದಣ್ಡಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಂ ಸಾಪತೇಯ್ಯಮ್ಪಿ ಗಹಿತಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ, ನೇವ ಗೀವಾ ನ ಆಪತ್ತಿ.

ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಹರನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ತೇಸಂ ಅನತ್ಥಕಾಮತಾಯ ಚೋರೋ ಚೋರೋತಿ ವತ್ತುಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇಪಿ ಹಿ ಯಂ ತೇಸಂ ದಣ್ಡಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಗೀವಾ ಹೋತಿ. ಅತ್ತನೋ ವಚನಕರಂ ಪನ ‘‘ಇಮಿನಾ ಮೇ ಪರಿಕ್ಖಾರೋ ಗಹಿತೋ, ತಂ ಆಹರಾಪೇಹಿ, ಮಾ ಚಸ್ಸ ದಣ್ಡಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ದಾಸದಾಸೀವಾಪಿಆದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಅಡ್ಡಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಅಯಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಅಡ್ಡೋ ನಾಮ, ನ ವಟ್ಟತಿ.

ಕಥಂ ಅನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭ ಓದಿಸ್ಸಆಚಿಕ್ಖನಾ ಹೋತಿ? ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಪರೇಹಿ ಅನಾಚಾರಾದೀಸು ಕತೇಸು ಭಿಕ್ಖುನೀ ವೋಹಾರಿಕೇ ಏವಂ ವದತಿ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉಪಸ್ಸಯೇ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಕರೋನ್ತಿ, ರಕ್ಖಂ ನೋ ದೇಥ ಆಯತಿಂ ಅಕರಣತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಕೇನ ಏವಂ ಕತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಚ ‘‘ಅಸುಕೇನ ಅಸುಕೇನ ಚಾ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖತಿ. ಏವಂ ಅನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭ ಓದಿಸ್ಸಆಚಿಕ್ಖನಾ ಹೋತಿ, ಸಾಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ. ತೇಸಞ್ಹಿ ದಣ್ಡೇ ಕತೇ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಸಬ್ಬಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಗೀವಾ. ಸೇಸಂ ಪುರಿಮಸದಿಸಮೇವ.

ಸಚೇ ಪನ ವೋಹಾರಿಕಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯೇ ಏವರೂಪಂ ಅನಾಚಾರಂ ಕರೋನ್ತಾನಂ ಇಮಂ ನಾಮ ದಣ್ಡಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ಆಣಾಯ ಅತಿಟ್ಠಮಾನೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ದಣ್ಡಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ನೇವ ಗೀವಾ ನ ಆಪತ್ತಿ.

ಯೋ ಚಾಯಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ವುತ್ತೋ, ಭಿಕ್ಖೂನಮ್ಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಭಿಕ್ಖುನೋಪಿ ಹಿ ಓದಿಸ್ಸಆಚಿಕ್ಖನಾ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಯಂ ತಥಾ ಆಚಿಕ್ಖಿತೇ ದಣ್ಡಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಂ ಗೀವಾ ಹೋತಿ. ವುತ್ತನಯೇನೇವ ದಣ್ಡಂ ಗಣ್ಹಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಪಾರಾಜಿಕಂ. ಯೋ ಪನ ‘‘ದಣ್ಡಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಜಾನನ್ತೋಪಿ ಅನೋದಿಸ್ಸ ಕಥೇತಿ, ತೇ ಚ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ದಣ್ಡಂ ಕರೋನ್ತಿಯೇವ, ನ ದೋಸೋ. ವಿಹಾರಸೀಮಾಯ ರುಕ್ಖಾದೀನಿ ಛಿನ್ದನ್ತಾನಂ ವಾಸಿಫರಸುಆದೀನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಾಸಾಣೇಹಿ ಕೋಟ್ಟೇನ್ತಿ, ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಧಾರಾ ಭಿಜ್ಜತಿ, ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಾ. ಉಪಧಾವಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಪರಿಕ್ಖಾರೇ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ತಮ್ಪಿ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಲಹುಪರಿವತ್ತಞ್ಹಿ ಚಿತ್ತಂ, ಥೇಯ್ಯಚೇತನಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಾಯ ಮೂಲಚ್ಛೇಜ್ಜಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಕಥಿನಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಸತ್ತರಸಕೇ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೨. ದುತಿಯಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೬೮೨. ದುತಿಯೇ – ವರಭಣ್ಡನ್ತಿ ಮುತ್ತಾಮಣಿವೇಳುರಿಯಾದಿ ಮಹಗ್ಘಭಣ್ಡಂ.

೬೮೩. ಅನಪಲೋಕೇತ್ವಾತಿ ಅನಾಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ. ಗಣಂ ವಾತಿ ಮಲ್ಲಗಣಭಟಿಪುತ್ತಗಣಾದಿಕಂ. ಪೂಗನ್ತಿ ಧಮ್ಮಗಣಂ. ಸೇಣಿನ್ತಿ ಗನ್ಧಿಕಸೇಣಿದುಸ್ಸಿಕಸೇಣಿಆದಿಕಂ. ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ಹಿ ರಾಜಾನೋ ಗಣಾದೀನಂ ಗಾಮನಿಗಮೇ ನಿಯ್ಯಾತೇನ್ತಿ ‘‘ತುಮ್ಹೇವ ಏತ್ಥ ಅನುಸಾಸಥಾ’’ತಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ತೇ ಏವ ಇಸ್ಸರಾ ಹೋನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಇದಂ ವುತ್ತಂ. ಏತ್ಥ ಚ ರಾಜಾನಂ ವಾ ಗಣಾದಿಕೇ ವಾ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾಪಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋ ಆಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋವ. ಠಪೇತ್ವಾ ಕಪ್ಪನ್ತಿ ತಿತ್ಥಿಯೇಸು ವಾ ಅಞ್ಞಭಿಕ್ಖುನೀಸು ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತಪುಬ್ಬಂ ಕಪ್ಪಗತಿಕಂ ಠಪೇತ್ವಾತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಚೋರೀವುಟ್ಠಾಪನಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕೇನಚಿ ಕರಣೀಯೇನ ಪಕ್ಕನ್ತಾಸು ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ಅಗನ್ತ್ವಾ ಖಣ್ಡಸೀಮಂ ಯಥಾನಿಸಿನ್ನಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಅತ್ತನೋ ನಿಸ್ಸಿತಕಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ವುಟ್ಠಾಪೇನ್ತಿಯಾ ವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಖಣ್ಡಸೀಮಂ ವಾ ನದಿಂ ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ವುಟ್ಠಾಪೇನ್ತಿಯಾ ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ವುಟ್ಠಾಪನವಸೇನ ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ದುತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೩. ತತಿಯಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೬೯೨. ತತಿಯೇ – ಪರಿಕ್ಖೇಪಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇನ್ತಿಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಏಕಂ ಪಾದಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇನ್ತಿಯಾ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ದುತಿಯೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮತ್ತೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಉಪಚಾರನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪರಿಕ್ಖೇಪಾರಹಟ್ಠಾನಂ ಏಕೇನ ಪಾದೇನ ಅತಿಕ್ಕಮತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ದುತಿಯೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮತ್ತೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಅಪಿಚೇತ್ಥ ಸಕಗಾಮತೋ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಿಯಾ ಗಾಮನ್ತರಪಚ್ಚಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ, ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪನ ಗಾಮನ್ತರಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಪದವಾರೇ ಪದವಾರೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ಏಕೇನ ಪಾದೇನ ಇತರಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪೇ ವಾ ಉಪಚಾರೇ ವಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮತ್ತೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ದುತಿಯೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮತ್ತೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ತತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪುನ ಸಕಗಾಮಂ ಪವಿಸನ್ತಿಯಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಸಚೇ ಪನ ಖಣ್ಡಪಾಕಾರೇನ ವಾ ವತಿಛಿದ್ದೇನ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿವಿಹಾರಭೂಮಿಯೇವ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಪವಿಸಿತುಂ, ಏವಂ ಪವಿಸಮಾನಾಯ ಕಪ್ಪಿಯಭೂಮಿಂ ನಾಮ ಪವಿಟ್ಠಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇಪಿ ಹತ್ಥಿಪಿಟ್ಠಿಆದೀಹಿ ವಾ ಇದ್ಧಿಯಾ ವಾ ಪವಿಸತಿ, ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಪದಸಾ ಗಮನಮೇವ ಹಿ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತಂ. ತೇನೇವ ‘‘ಪಠಮಂ ಪಾದಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇನ್ತಿಯಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

ದ್ವೇ ಗಾಮಾ ಭಿಕ್ಖುನಿವಿಹಾರೇನ ಸಮ್ಬದ್ಧವತಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ಯಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ಭಿಕ್ಖುನಿವಿಹಾರೋ, ತತ್ಥ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪುನ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಚೇ ವಿಹಾರಮಜ್ಝೇನ ಇತರಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ, ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ತತೋ ಪನ ಗಾಮತೋ ತೇನೇವ ಮಗ್ಗೇನ ಪಚ್ಚಾಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಗಾಮದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಆಪತ್ತಿಭೇದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸಕಗಾಮತೋ ಕೇನಚಿ ಕರಣೀಯೇನ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಕ್ಖನ್ತಾಯ ಪುನ ಪವಿಸನಕಾಲೇ ಹತ್ಥಿ ವಾ ಮುಚ್ಚತಿ, ಉಸ್ಸಾರಣಾ ವಾ ಹೋತಿ, ಇತರಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಸಹಸಾ ಗಾಮಂ ಪವಿಸನ್ತಿ, ಯಾವ ಅಞ್ಞಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಆಗಚ್ಛತಿ, ತಾವ ಬಹಿಗಾಮದ್ವಾರೇ ಠಾತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ನ ಆಗಚ್ಛತಿ, ದುತಿಯಿಕಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಪಕ್ಕನ್ತಾ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಪವಿಸಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಪುಬ್ಬೇ ಮಹಾಗಾಮೋ ಹೋತಿ, ಮಜ್ಝೇ ಭಿಕ್ಖುನಿವಿಹಾರೋ. ಪಚ್ಛಾ ತಂ ಗಾಮಂ ಚತ್ತಾರೋ ಜನಾ ಲಭಿತ್ವಾ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ವತಿಪರಿಕ್ಖೇಪಂ ಕತ್ವಾ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ವಿಹಾರತೋ ಏಕಂ ಗಾಮಂ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ತತೋ ಅಪರಂ ಗಾಮಂ ದ್ವಾರೇನ ವಾ ವತಿಛಿದ್ದೇನ ವಾ ಪವಿಸಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಪುನ ವಿಹಾರಮೇವ ಪಚ್ಚಾಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ವಿಹಾರಸ್ಸ ಚತುಗಾಮಸಾಧಾರಣತ್ತಾ.

ಅನ್ತರವಾಸಕೋ ತೇಮಿಯತೀತಿ ಯತ್ಥ ಯಥಾ ತಿಮಣ್ಡಲಪಟಿಚ್ಛಾದನಂ ಹೋತಿ; ಏವಂ ನಿವತ್ಥಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಸ್ಸಕಾಲೇ ತಿತ್ಥೇನ ವಾ ಅತಿತ್ಥೇನ ವಾ ಓತರಿತ್ವಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಉತ್ತರನ್ತಿಯಾ ಏಕದ್ವಙ್ಗುಲಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅನ್ತರವಾಸಕೋ ತೇಮಿಯತಿ. ಸೇಸಂ ನದೀಲಕ್ಖಣಂ ನದೀನಿಮಿತ್ತಕಥಾಯ ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಏವರೂಪಂ ನದಿಂ ತಿತ್ಥೇನ ವಾ ಅತಿತ್ಥೇನ ವಾ ಓತರಿತ್ವಾ ಉತ್ತರಣಕಾಲೇ ಪಠಮಂ ಪಾದಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ತೀರೇ ಠಪೇನ್ತಿಯಾ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ, ದುತಿಯಪಾದುದ್ಧಾರೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಸೇತುನಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಪದಸಾ ಓತರಿತ್ವಾ ಉತ್ತರಣಕಾಲೇ ಸೇತುಂ ಆರೋಹಿತ್ವಾ ಉತ್ತರನ್ತಿಯಾಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇತುನಾ ಪನ ಗನ್ತ್ವಾ ಉತ್ತರಣಕಾಲೇ ಪದಸಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ಯಾನನಾವಾಆಕಾಸಗಮನಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಓರಿಮತೀರತೋ ಪನ ಪರತೀರಮೇವ ಅಕ್ಕಮನ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ. ರಜನಕಮ್ಮತ್ಥಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಾರುಸಙ್ಕಡ್ಢನಾದಿಕಿಚ್ಚೇನ ದ್ವೇ ತಿಸ್ಸೋ ಉಭಯತೀರೇಸು ವಿಚರನ್ತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ಸಚೇ ಪನೇತ್ಥ ಕಾಚಿ ಕಲಹಂ ಕತ್ವಾ ಇತರಂ ತೀರಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಆಪತ್ತಿ. ದ್ವೇ ಏಕತೋ ಉತ್ತರನ್ತಿ, ಏಕಾ ಮಜ್ಝೇ ನದಿಯಾ ಕಲಹಂ ಕತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಓರಿಮತೀರಮೇವ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಆಪತ್ತಿ. ಇತರಿಸ್ಸಾ ಪನ ಅಯಂ ಪಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪರತೀರಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ನ್ಹಾಯಿತುಂ ವಾ ಪಾತುಂ ವಾ ಓತಿಣ್ಣಾ ತಮೇವ ತೀರಂ ಪಚ್ಚುತ್ತರತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಸಹ ಅರುಣುಗ್ಗಮನಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಚೇ ಸಜ್ಝಾಯಂ ವಾ ಪಧಾನಂ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಮ್ಮಂ ಕುರುಮಾನಾ ಪುರೇಅರುಣೇಯೇವ ದುತಿಯಿಕಾಯ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಆಭೋಗಂ ಕರೋತಿ, ಅಜಾನನ್ತಿಯಾ ಏವ ಚಸ್ಸಾ ಅರುಣೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಅಥ ಪನ ‘‘ಯಾವ ಅರುಣುಗ್ಗಮನಾ ಇಧೇವ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ಅನಾಭೋಗೇನ ವಾ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಏಕದೇಸೇ ಅಚ್ಛತಿ, ದುತಿಯಿಕಾಯ ಹತ್ಥಪಾಸಂ ನ ಓತರತಿ, ಅರುಣುಗ್ಗಮನೇ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೋ. ಹತ್ಥಪಾಸೋಯೇವ ಹಿ ಇಧ ಪಮಾಣಂ, ಹತ್ಥಪಾಸಾತಿಕ್ಕಮೇ ಏಕಗಬ್ಭೋಪಿ ನ ರಕ್ಖತಿ.

ಅಗಾಮಕೇ ಅರಞ್ಞೇತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಬಹಿ ಇನ್ದಖೀಲಾ ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಅರಞ್ಞ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಮೇವ ಅರಞ್ಞಂ. ತಂ ಪನೇತಂ ಕೇವಲಂ ಗಾಮಾಭಾವೇನ ‘‘ಅಗಾಮಕ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ನ ವಿಞ್ಝಾಟವಿಸದಿಸತಾಯ. ತಾದಿಸೇ ಅರಞ್ಞೇ ಓಕ್ಕನ್ತೇ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರೇ ವಿಜಹಿತೇ ಸಚೇಪಿ ಸವನೂಪಚಾರೋ ಅತ್ಥಿ, ಆಪತ್ತಿ. ತೇನೇವ ವುತ್ತಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಸಚೇ ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ಮಹಾಬೋಧಿಅಙ್ಗಣಂ ಪವಿಸನ್ತೀಸು ಏಕಾ ಬಹಿ ತಿಟ್ಠತಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಆಪತ್ತಿ. ಲೋಹಪಾಸಾದಂ ಪವಿಸನ್ತೀಸುಪಿ ಪರಿವೇಣಂ ಪವಿಸನ್ತೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಮಹಾಚೇತಿಯಂ ವನ್ದಮಾನಾಸು ಏಕಾ ಉತ್ತರದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಆಪತ್ತಿ. ಥೂಪಾರಾಮಂ ಪವಿಸನ್ತೀಸು ಏಕಾ ಬಹಿ ತಿಟ್ಠತಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಆಪತ್ತೀ’’ತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರೋ ನಾಮ ಯತ್ಥ ಠಿತಂ ದುತಿಯಿಕಾ ಪಸ್ಸತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಸಾಣಿಪಾಕಾರನ್ತರಿಕಾಪಿ ಹೋತಿ, ದಸ್ಸನೂಪಚಾರಂ ವಿಜಹತಿ ನಾಮ. ಸವನೂಪಚಾರೋ ನಾಮ ಯತ್ಥ ಠಿತಾ ಮಗ್ಗಮೂಳ್ಹಸದ್ದೇನ ವಿಯ ಧಮ್ಮಸವನಾರೋಚನಸದ್ದೇನ ವಿಯ ಚ ‘‘ಅಯ್ಯೇ’’ತಿ ಸದ್ದಾಯನ್ತಿಯಾ ಸದ್ದಂ ಸುಣಾತಿ. ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ದೂರೇಪಿ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಸೋ ಏವರೂಪೇ ಸವನೂಪಚಾರೇ ವಿಜಹಿತೇ ನ ರಕ್ಖತಿ, ವಿಜಹಿತಮತ್ತೇವ ಆಪತ್ತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸ್ಸ.

ಏಕಾ ಮಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ಓಹೀಯತಿ. ಸಉಸ್ಸಾಹಾ ಚೇ ಹುತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅನುಬನ್ಧತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಪುರಿಮಾಯೋ ಅಞ್ಞೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಪಕ್ಕನ್ತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿಯೇವ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀನಂ ಏಕಾ ಅನುಬನ್ಧಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ‘‘ಗಚ್ಛತು ಅಯ’’ನ್ತಿ ಓಹೀಯತಿ, ಇತರಾಪಿ ‘‘ಓಹೀಯತು ಅಯ’’ನ್ತಿ, ಗಚ್ಛತಿ, ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಆಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಗಚ್ಛನ್ತೀಸು ಪುರಿಮಾಪಿ ಅಞ್ಞಂ ಮಗ್ಗಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಪಚ್ಛಿಮಾಪಿ ಅಞ್ಞಂ, ಏಕಾ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಪಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತಿ, ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ.

೬೯೩. ಪಕ್ಖಸಙ್ಕನ್ತಾ ವಾತಿ ತಿತ್ಥಾಯತನಂ ಸಙ್ಕನ್ತಾ, ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ತತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೪. ಚತುತ್ಥಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೬೯೪-೮. ಚತುತ್ಥೇ – ಪಾದಪೀಠಂ ನಾಮ ಧೋತಪಾದಟ್ಠಪನಕಂ. ಪಾದಕಠಲಿಕಾ ನಾಮ ಅಧೋತಪಾದಟ್ಠಪನಕಂ. ಅನಞ್ಞಾಯ ಗಣಸ್ಸ ಛನ್ದನ್ತಿ ತಸ್ಸೇವ ಕಾರಕಗಣಸ್ಸ ಛನ್ದಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ. ವತ್ತೇ ವತ್ತನ್ತಿನ್ತಿ ತೇಚತ್ತಾಲೀಸಪ್ಪಭೇದೇ ನೇತ್ಥಾರವತ್ತೇ ವತ್ತಮಾನಂ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಧುರನಿಕ್ಖೇಪಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ದುಕ್ಖವೇದನನ್ತಿ.

ಚತುತ್ಥಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೫. ಪಞ್ಚಮಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೭೦೧. ಪಞ್ಚಮೇ – ಏಕತೋ ಅವಸ್ಸುತೇತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಅವಸ್ಸುತಭಾವೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’’ತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನೇತಂ ನ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಪಾಳಿಯಾ ಸಮೇತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ದ್ವಿವೇದನನ್ತಿ.

ಪಞ್ಚಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೬. ಛಟ್ಠಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೭೦೫-೬. ಛಟ್ಠೇ – ಯತೋ ತ್ವನ್ತಿ ಯಸ್ಮಾ ತ್ವಂ. ಉಯ್ಯೋಜೇತಿ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾತಿಆದಿಕಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಪರಿಯೋಸಾನಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಕಸ್ಸಾ ಹೋನ್ತೀತಿ? ಉಯ್ಯೋಜಿಕಾಯ. ವುತ್ತಞ್ಚೇತಂ ಪರಿವಾರೇಪಿ –

‘‘ನ ದೇತಿ ನ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಹೋ ತೇನ ನ ವಿಜ್ಜತಿ;

ಆಪಜ್ಜತಿ ಗರುಕಂ ನ ಲಹುಕಂ, ತಞ್ಚ ಪರಿಭೋಗಪಚ್ಚಯಾ;

ಪಞ್ಹಾ ಮೇಸಾ ಕುಸಲೇಹಿ ಚಿನ್ತಿತಾ’’ತಿ. (ಪರಿ. ೪೮೧);

ಅಯಞ್ಹಿ ಗಾಥಾ ಇಮಂ ಉಯ್ಯೋಜಿಕಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಾ. ಇತರಿಸ್ಸಾ ಪನ ಆಪತ್ತಿಭೇದೋ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವಿಭತ್ತೋತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ತಿಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಛಟ್ಠಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೭. ಸತ್ತಮಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೭೦೯. ಸತ್ತಮೇ – ಯಾವತತಿಯಕಪದತ್ಥೋ ಮಹಾವಿಭಙ್ಗೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಸಮನುಭಾಸನಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ದುಕ್ಖವೇದನನ್ತಿ.

ಸತ್ತಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೮. ಅಟ್ಠಮಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೭೧೫. ಅಟ್ಠಮೇ – ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿದೇವ ಅಧಿಕರಣೇತಿ ಚತುನ್ನಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ. ಪದಭಾಜನೇ ಪನ ಕೇವಲಂ ಅಧಿಕರಣವಿಭಾಗಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅಧಿಕರಣಂ ನಾಮ ಚತ್ತಾರಿ ಅಧಿಕರಣಾನೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀಹೀತಿ.

ಅಟ್ಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೯. ನವಮಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೭೨೩. ನವಮೇ – ಸಂಸಟ್ಠಾತಿ ಮಿಸ್ಸೀಭೂತಾ. ಅನನುಲೋಮಿಕೇನಾತಿ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಅನನುಲೋಮೇನ ಕಾಯಿಕವಾಚಸಿಕೇನ. ಸಂಸಟ್ಠಾತಿ ಗಿಹೀನಂ ಕೋಟ್ಟನಪಚನಗನ್ಧಪಿಸನಮಾಲಾಗನ್ಥನಾದಿನಾ ಕಾಯಿಕೇನ ಸಾಸನಪಟಿಸಾಸನಾಹರಣಸಞ್ಚರಿತ್ತಾದಿನಾ ವಾಚಸಿಕೇನ ಚ ಸಂಸಟ್ಠಾ. ಪಾಪೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಏತಾಸನ್ತಿ ಪಾಪಸದ್ದಾ. ಪಾಪೋ ಆಜೀವಸಙ್ಖಾತೋ ಸಿಲೋಕೋ ಏತಾಸನ್ತಿ ಪಾಪಸಿಲೋಕಾ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀಹೀತಿ.

ನವಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

೧೦. ದಸಮಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೭೨೭. ದಸಮೇ – ಏವಾಚಾರಾತಿ ಏವಂಆಚಾರಾ. ಯಾದಿಸೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಆಚಾರೋ, ತಾದಿಸಾ ಆಚಾರಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ಉಞ್ಞಾಯಾತಿ ಅವಞ್ಞಾಯ ನೀಚಂ ಕತ್ವಾ ಜಾನನಾಯ. ಪರಿಭವೇನಾತಿ ಕಿಂ ಇಮಾ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಏವಂ ಪರಿಭವಿತ್ವಾ ಜಾನನೇನ. ಅಕ್ಖನ್ತಿಯಾತಿ ಅಸಹನತಾಯ; ಕೋಧೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ವೇಭಸ್ಸಿಯಾತಿ ಬಲವಭಸ್ಸಭಾವೇನ; ಅತ್ತನೋ ಬಲಪ್ಪಕಾಸನೇನ ಸಮುತ್ರಾಸನೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ದುಬ್ಬಲ್ಯಾತಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ದುಬ್ಬಲಭಾವೇನ. ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉಞ್ಞಾಯ ಚ ಪರಿಭವೇನ ಚಾತಿ ಏವಂ ಸಮುಚ್ಚಯತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ವಿವಿಚ್ಚಥಾತಿ ವಿನಾ ಹೋಥ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀಹೀತಿ.

ದಸಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

ಉದ್ದಿಟ್ಠಾ ಖೋ ಅಯ್ಯಾಯೋ ಸತ್ತರಸ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾತಿ ಏತ್ಥ ಛನ್ನಂ ಪಠಮಾಪತ್ತಿಕಾನಂ ಅನನ್ತರಾ ಸಞ್ಚರಿತ್ತಂ, ದ್ವೇ ದುಟ್ಠದೋಸಾತಿ ಇಮಾನಿ ತೀಣಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಮಹಾವಿಭಙ್ಗತೋ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ನವ ಪಠಮಾಪತ್ತಿಕಾ, ಚತುನ್ನಂ ಯಾವತತಿಯಕಾನಂ ಅನನ್ತರಾ ಮಹಾವಿಭಙ್ಗತೋಪಿ ಚತ್ತಾರೋ ಯಾವತತಿಯಕೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠ ಯಾವತತಿಯಕಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಏವಂ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸಮಗ್ಗೇನ ಉದ್ದಿಟ್ಠಾ ಖೋ ಅಯ್ಯಾಯೋ ಸತ್ತರಸ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ ಅಞ್ಞತ್ರ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಾ. ತಂ ಪನ ಖನ್ಧಕೇ ವಿತ್ಥಾರೇನ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮಾತಿ.

ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ವಿನಯಸಂವಣ್ಣನಾಯ ಭಿಕ್ಖುನೀವಿಭಙ್ಗೇ

ಸತ್ತರಸಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಕಣ್ಡಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.

೩. ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಕಣ್ಡಂ (ಭಿಕ್ಖುನೀವಿಭಙ್ಗವಣ್ಣನಾ)

ಪಠಮನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಪಾಚಿತ್ತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ತಿಂಸ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ, ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪಕಾಸಿತಾ;

ಯೇ ತೇಸಂ ದಾನಿ ಭವತಿ, ಅಯಂ ಸಂವಣ್ಣನಾಕ್ಕಮೋ.

೭೩೩. ಆಮತ್ತಿಕಾಪಣನ್ತಿ ಅಮತ್ತಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಭಾಜನಾನಿ; ತಾನಿ ಯೇ ವಿಕ್ಕಿಣನ್ತಿ, ತೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಆಮತ್ತಿಕಾ; ತೇಸಂ ಆಪಣೋ ಆಮತ್ತಿಕಾಪಣೋ; ತಂ ವಾ ಪಸಾರೇಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೭೩೪. ಪತ್ತಸನ್ನಿಚಯಂ ಕರೇಯ್ಯಾತಿ ಪತ್ತಸನ್ನಿಧಿಂ ಕರೇಯ್ಯ; ಏಕಾಹಂ ಅನಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ವಾ ಅವಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ವಾ ಪತ್ತಂ ಠಪೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಮಹಾವಿಭಙ್ಗೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅಯಮೇವ ಹಿ ವಿಸೇಸೋ – ತತ್ಥ ದಸಾಹಂ ಪರಿಹಾರೋ, ಇಧ ಏಕಾಹಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ. ಸೇಸಂ ತಾದಿಸಮೇವ.

ಇದಮ್ಪಿ ಕಥಿನಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯವಾಚತೋ ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಅಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

ದುತಿಯನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಪಾಚಿತ್ತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೭೩೮. ದುತಿಯೇ – ದುಚ್ಚೋಳಾತಿ ವಿರೂಪಚೋಳಾ; ಜಿಣ್ಣಚೋಳಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪಯ್ಯಾಹೀತಿ ಅಪಿ ಅಯ್ಯಾಹಿ.

೭೪೦. ಆದಿಸ್ಸ ದಿನ್ನನ್ತಿ ಸಮ್ಪತ್ತಾ ಭಾಜೇನ್ತೂತಿ ವತ್ವಾಪಿ ಇದಂ ಗಣಸ್ಸ ಇದಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ದಮ್ಮೀತಿ ವತ್ವಾ ವಾ ದಾತುಕಮ್ಯತಾಯ ಪಾದಮೂಲೇ ಠಪೇತ್ವಾ ವಾ ದಿನ್ನಮ್ಪಿ ಆದಿಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಏತಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಅಕಾಲಚೀವರಂ. ಅಯ್ಯಾಯ ದಮ್ಮೀತಿ ಏವಂ ಪಟಿಲದ್ಧಂ ಪನ ಯಥಾದಾನೇಯೇವ ಉಪನೇತಬ್ಬಂ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ತಿಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ದುತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

ತತಿಯನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಪಾಚಿತ್ತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೭೪೩-೫. ತತಿಯೇ – ಹನ್ದಾತಿ ಗಣ್ಹ. ಸಯಂ ಅಚ್ಛಿನ್ದತೀತಿ ಏಕಂ ದತ್ವಾ ಏಕಂ ಅಚ್ಛಿನ್ದನ್ತಿಯಾ ಏಕಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ, ಬಹೂಸು ಬಹೂನಿ. ಸಚೇ ಸಂಹರಿತ್ವಾ ಠಪಿತಾನಿ ಏಕತೋ ಅಚ್ಛಿನ್ದತಿ, ವತ್ಥುಗಣನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯೋ. ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಠಪಿತೇಸು ಪನ ಏಕಾವ ಆಪತ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ತಿಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಸಚಿತ್ತಕಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ದುಕ್ಖವೇದನನ್ತಿ.

ತತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

ಚತುತ್ಥನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಪಾಚಿತ್ತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೭೪೮. ಚತುತ್ಥೇ – ಕಯೇನಾತಿ ಮೂಲೇನ. ನ ಮೇ ಆವುಸೋ ಸಪ್ಪಿನಾ ಅತ್ಥೋ; ತೇಲೇನ ಮೇ ಅತ್ಥೋತಿ ಇದಂ ಕಿರ ಸಾ ಆಹಟಸಪ್ಪಿಂ ದತ್ವಾ ತೇಲಮ್ಪಿ ಆಹರಿಸ್ಸತೀತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ಆಹ. ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾತಿ ಜಾನಾಪೇತ್ವಾ; ಇದಂ ನಾಮ ಆಹರಾತಿ ಯಾಚಿತ್ವಾ ವಾ.

೭೫೨. ತಞ್ಞೇವ ವಿಞ್ಞಾಪೇತೀತಿ ಯಂ ಪಠಮಂ ವಿಞ್ಞತ್ತಂ ತಂ ಥೋಕಂ ನಪ್ಪಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪುನ ತಞ್ಞೇವ ವಿಞ್ಞಾಪೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಞ್ಞಞ್ಚ ವಿಞ್ಞಾಪೇತೀತಿ ಸಚೇ ಪಠಮಂ ಸಪ್ಪಿವಿಞ್ಞತ್ತಂ, ಯಮಕಂ ಪಚಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಚ ವೇಜ್ಜೇನ ವುತ್ತತ್ತಾ ತೇಲೇನ ಅತ್ಥೋ ಹೋತಿ, ತತೋ ತೇಲೇನಾಪಿ ಮೇ ಅತ್ಥೋತಿ ಏವಂ ಅಞ್ಞಞ್ಚ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ. ಆನಿಸಂಸಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾತಿ ಸಚೇ ಕಹಾಪಣಸ್ಸ ಸಪ್ಪಿ ಆಭತಂ ಹೋತಿ, ಇಮಿನಾ ಮೂಲೇನ ದಿಗುಣಂ ತೇಲಂ ಲಬ್ಭತಿ, ತೇನಾಪಿ ಚ ಇದಂ ಕಿಚ್ಚಂ ನಿಪ್ಫಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇಲಂ ಆಹರಾತಿ ಏವಂ ಆನಿಸಂಸಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇತೀತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಚತುತ್ಥಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

ಪಞ್ಚಮನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಪಾಚಿತ್ತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೭೫೩. ಪಞ್ಚಮೇ – ನ ಮೇ ಸಿಕ್ಖಮಾನೇತಿ ಇದಂ ಕಿರ ಸಾ ಕುಲಧೀತಾ ‘‘ಅಯಂ ಅದ್ಧಾ ಏವಂ ವುತ್ತಾ ಇದಂ ತೇಲಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಪ್ಪಿಮ್ಪಿ ಮೇ ಅತ್ತನೋ ಕುಲಘರಾ ಆಹರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ಆಹ. ಚೇತಾಪೇತ್ವಾತಿ ಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಇಚ್ಚೇವ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಚತುತ್ಥಸದಿಸಮೇವಾತಿ.

ಪಞ್ಚಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

ಛಟ್ಠನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಪಾಚಿತ್ತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೭೫೮. ಛಟ್ಠೇ – ಛನ್ದಕನ್ತಿ ‘‘ಇದಂ ನಾಮ ಧಮ್ಮಕಿಚ್ಚಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ಯಂ ಸಕ್ಕೋಥ; ತಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಏವಂ ಪರೇಸಂ ಛನ್ದಞ್ಚ ರುಚಿಞ್ಚ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಗಹಿತಪರಿಕ್ಖಾರಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಅಞ್ಞದತ್ಥಿಕೇನಾತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನೇನ. ಅಞ್ಞುದ್ದಿಸಿಕೇನಾತಿ ಅಞ್ಞಂ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ದಿನ್ನೇನ. ಸಙ್ಘಿಕೇನಾತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಚತ್ತೇನ.

೭೬೨. ಸೇಸಕಂ ಉಪನೇತೀತಿ ಯದತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನೋ, ತಂ ಚೇತಾಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಉಪನೇತಿ. ಸಾಮಿಕೇ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾತಿ ‘‘ತುಮ್ಹೇಹಿ ಚೀವರತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನೋ, ಅಮ್ಹಾಕಞ್ಚ ಚೀವರಂ ಅತ್ಥಿ, ತೇಲಾದೀಹಿ ಪನ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಏವಂ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಉಪನೇತಿ. ಆಪದಾಸೂತಿ ತಥಾರೂಪೇಸು ಉಪದ್ದವೇಸು; ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ವಿಹಾರಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮನ್ತಿ, ಏವರೂಪಾಸು ಆಪದಾಸು ಯಂ ವಾ ತಂ ವಾ ಚೇತಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಛಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಛಟ್ಠಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

ಸತ್ತಮನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಪಾಚಿತ್ತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೭೬೪. ಸತ್ತಮೇ – ಸಞ್ಞಾಚಿಕೇನಾತಿ ಸಯಂ ಯಾಚಿತಕೇನ. ಏತದೇವೇತ್ಥ ನಾನಾಕರಣಂ. ಸೇಸಂ ಛಟ್ಠಸದಿಸಮೇವಾತಿ.

ಸತ್ತಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

ಅಟ್ಠಮನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಪಾಚಿತ್ತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೭೬೯. ಅಟ್ಠಮೇ – ಮಹಾಜನಿಕೇನಾತಿ ಗಣಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಚತ್ತೇನ. ಏತದೇವೇತ್ಥ ನಾನಾಕರಣಂ.

ಅಟ್ಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

ನವಮನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಪಾಚಿತ್ತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೭೭೪. ನವಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ – ಸಞ್ಞಾಚಿಕೇನಾತಿ ಇದಂ ಪದಂ ಇತೋ ಅಧಿಕತರಂ.

ನವಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ.

ದಸಮನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಪಾಚಿತ್ತಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ