೭. ಸಂವಿಧಾನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೧೮೧. ಸತ್ತಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ – ಪಚ್ಛಾ ಗಚ್ಛನ್ತೀನಂ ಚೋರಾ ಅಚ್ಛಿನ್ದಿಂಸೂತಿ ಪಚ್ಛಾ ಗಚ್ಛನ್ತೀನಂ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಚೋರಾ ಹರಿಂಸು. ದೂಸೇಸುನ್ತಿ ತಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಚೋರಾ ದೂಸಯಿಂಸು, ಸೀಲವಿನಾಸಂ ಪಾಪಯಿಂಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೮೨-೩. ಸಂವಿಧಾಯಾತಿ ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾ, ಗಮನಕಾಲೇ ಸಙ್ಕೇತಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕುಕ್ಕುಟಸಮ್ಪಾದೇತಿ ಏತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ಗಾಮಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಕುಕ್ಕುಟೋ ಪದಸಾವ ಅಞ್ಞಂ ಗಾಮಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಯಂ ಕುಕ್ಕುಟಸಮ್ಪಾದೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತತ್ರಾಯಂ ವಚನತ್ಥೋ – ಸಮ್ಪದನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಸಮ್ಪಾದೋ. ಕೇ ಸಮ್ಪದನ್ತಿ? ಕುಕ್ಕುಟಾ. ಕುಕ್ಕುಟಾನಂ ಸಮ್ಪಾದೋ ಕುಕ್ಕುಟಸಮ್ಪಾದೋ. ಅಥ ವಾ ಸಮ್ಪಾದೋತಿ ಗಮನಂ, ಕುಕ್ಕುಟಾನಂ ಸಮ್ಪಾದೋ ಏತ್ಥ ಅತ್ಥೀತಿಪಿ ಕುಕ್ಕುಟಸಮ್ಪಾದೋ. ಕುಕ್ಕುಟಸಮ್ಪಾತೇ ಇತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ತತ್ಥ ಯಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಗೇಹಚ್ಛದನಪಿಟ್ಠಿತೋ ಕುಕ್ಕುಟೋ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಗೇಹಚ್ಛದನಪಿಟ್ಠಿಯಂ ಪತತಿ, ಅಯಂ ಕುಕ್ಕುಟಸಮ್ಪಾತೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ವಚನತ್ಥೋ ಪನೇತ್ಥ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ದ್ವಿಧಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೋಪಿ ಚೇಸ ಗಾಮೋ ಅಚ್ಚಾಸನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಉಪಚಾರೋ ನ ಲಬ್ಭತಿ. ಯಸ್ಮಿಂ ಪನ ಗಾಮೇ ಪಚ್ಚೂಸೇ ವಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ ಕುಕ್ಕುಟಸ್ಸ ಸದ್ದೋ ಅನನ್ತರೇ ಗಾಮೇ ಸುಯ್ಯತಿ, ತಾದಿಸೇಹಿ ಗಾಮೇಹಿ ಸಮ್ಪುಣ್ಣರಟ್ಠೇ ಗಾಮನ್ತರೇ ಗಾಮನ್ತರೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ವುತ್ತಂ, ‘‘ಗಾಮನ್ತರೇ ಗಾಮನ್ತರೇ ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸಾ’’ತಿ ವಚನತೋ ಪನ ಸಚೇಪಿ ರತನಮತ್ತನ್ತರೋ ಗಾಮೋ ಹೋತಿ, ಯೋ ತಸ್ಸ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಠಪಿತಉಪಚಾರೋ, ತಂ ಓಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿಯೇವ.

ತತ್ರಾಯಂ ಆಪತ್ತಿವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ಸಂವಿಧಾನಕಾಲೇ ಹಿ ಸಚೇ ಉಭೋಪಿ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯೇ ವಾ ಅನ್ತರಾರಾಮೇ ವಾ ಆಸನಸಾಲಾಯ ವಾ ತಿತ್ಥಿಯಸೇಯ್ಯಾಯ ವಾ ಠತ್ವಾ ಸಂವಿದಹನ್ತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ ಕಪ್ಪಿಯಭೂಮಿ ಕಿರಾಯಂ. ತಸ್ಮಾ ಏತ್ಥ ಸಂವಿದಹನಪಚ್ಚಯಾ ದುಕ್ಕಟಾಪತ್ತಿಂ ನ ವದನ್ತಿ, ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಯಥಾವತ್ಥುಕಮೇವ. ಸಚೇ ಪನ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯದ್ವಾರೇ ರಥಿಕಾಯ ಅಞ್ಞೇಸು ವಾ ಚತುಕ್ಕಸಿಙ್ಘಾಟಕಹತ್ಥಿಸಾಲಾದೀಸು ಸಂವಿದಹನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಏವಂ ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾ ಗಾಮತೋ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಿ, ನಿಕ್ಖಮನೇ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಅನನ್ತರಗಾಮಸ್ಸ ಉಪಚಾರೋಕ್ಕಮನೇ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ತತ್ರಾಪಿ ‘‘ಪಠಮಪಾದೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ದುತಿಯಪಾದೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ಗಾಮತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪನ ಯಾವ ಅನನ್ತರಗಾಮಸ್ಸ ಉಪಚಾರಂ ನ ಓಕ್ಕಮನ್ತಿ, ಏತ್ಥನ್ತರೇ ಸಂವಿದಹಿತೇಪಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದುಕ್ಕಟಂ, ಅನನ್ತರಗಾಮಸ್ಸ ಉಪಚಾರೋಕ್ಕಮನೇ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಆಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ದೂರಂ ಗನ್ತುಕಾಮಾ ಹೋನ್ತಿ, ಗಾಮೂಪಚಾರಗಣನಾಯ ಓಕ್ಕಮನೇ ಓಕ್ಕಮನೇ ಆಪತ್ತಿ, ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಪನ ಗಾಮಸ್ಸ ಅತಿಕ್ಕಮನೇ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೀ ‘‘ಅಸುಕಂ ನಾಮ ಗಾಮಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಪಸ್ಸಯತೋ ನಿಕ್ಖಮತಿ, ಭಿಕ್ಖುಪಿ ತಮೇವ ಗಾಮಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಅಸುಕಂ ನಾಮ ಗಾಮಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಿಹಾರತೋ ನಿಕ್ಖಮತಿ. ಅಥ ದ್ವೇಪಿ ಗಾಮದ್ವಾರೇ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಕುಹಿಂ ಗಚ್ಛಥ, ಅಸುಕಂ ನಾಮ ಗಾಮಂ ತುಮ್ಹೇ ಕುಹಿನ್ತಿ, ಮಯಮ್ಪಿ ತತ್ಥೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಏಹಿ ದಾನಿ, ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ಸಂವಿಧಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಪುಬ್ಬಮೇವ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ನಿಕ್ಖನ್ತತ್ತಾತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ತಂ ನೇವ ಪಾಳಿಯಾ ನ ಸೇಸಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಸಮೇತಿ.

ಅದ್ಧಯೋಜನೇ ಅದ್ಧಯೋಜನೇತಿ ಏಕಮೇಕಂ ಅದ್ಧಯೋಜನಂ ಅತಿಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ ಇದಾನಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿಸ್ಸತೀತಿ ಪಠಮಪಾದೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ದುತಿಯಪಾದೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ನಯೇ ಅತಿಕ್ಕಮನೇ ಆಪತ್ತಿ, ಓಕ್ಕಮನೇ ಅನಾಪತ್ತಿ.

೧೮೪. ಭಿಕ್ಖು ಸಂವಿದಹತೀತಿ ನಗರದ್ವಾರೇ ವಾ ರಥಿಕಾಯ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಸುಕಂ ಗಾಮಂ ನಾಮ ಗತಪುಬ್ಬತ್ಥಾ’’ತಿ ವದತಿ, ‘‘ನಾಮ್ಹಿ ಅಯ್ಯ ಗತಪುಬ್ಬಾ’’ತಿ ‘‘ಏಹಿ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಸ್ವೇ ಅಹಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ತ್ವಮ್ಪಿ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ವಾ ವದತಿ. ಭಿಕ್ಖುನೀ ಸಂವಿದಹತೀತಿ ಗಾಮನ್ತರೇ ಚೇತಿಯವನ್ದನತ್ಥಂ ಗಾಮತೋ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯ್ಯ ಕುಹಿಂ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ವದತಿ. ‘‘ಅಸುಕಂ ನಾಮ ಗಾಮಂ ಚೇತಿಯವನ್ದನತ್ಥ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಹಮ್ಪಿ ಅಯ್ಯ ಆಗಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಭಿಕ್ಖುನೀಯೇವ ಸಂವಿದಹತಿ, ನ ಭಿಕ್ಖು.

೧೮೫. ವಿಸಙ್ಕೇತೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಪುರೇಭತ್ತಂ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ‘‘ಅಜ್ಜ ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸ್ವೇ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಏವಂ ಕಾಲವಿಸಙ್ಕೇತೇಯೇವ ಅನಾಪತ್ತಿ, ದ್ವಾರವಿಸಙ್ಕೇತೇ ಪನ ಮಗ್ಗವಿಸಙ್ಕೇತೇ ವಾ ಸತಿಪಿ ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ಆಪದಾಸೂತಿ ರಟ್ಠಭೇದೇ ಚಕ್ಕಸಮಾರುಳ್ಹಾ ಜನಪದಾ ಪರಿಯಾಯನ್ತಿ ಏವರೂಪಾಸು ಆಪದಾಸು ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಚತುಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಕಾಯತೋ ಕಾಯವಾಚತೋ ಕಾಯಚಿತ್ತತೋ ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತತೋ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಕಿರಿಯಂ, ನೋಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖಂ, ಅಚಿತ್ತಕಂ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಸಂವಿಧಾನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಸತ್ತಮಂ.