೮. ನಾವಾಭಿರುಹನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೧೮೮. ಅಟ್ಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ – ಸಂವಿಧಾಯಾತಿ ಲೋಕಸ್ಸಾದಮಿತ್ತಸನ್ಥವವಸೇನ ಕೀಳಾಪುರೇಕ್ಖಾರಾ ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾ. ಉದ್ಧಂಗಾಮಿನಿನ್ತಿ ಉದ್ಧಂ ನದಿಯಾ ಪಟಿಸೋತಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿಂ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಯೋ ಉದ್ಧಂ ಜವನತೋ ಉಜ್ಜವನಿಕಾಯ ನಾವಾಯ ಕೀಳತಿ, ಸೋ ‘‘ಉದ್ಧಂಗಾಮಿನಿಂ ಅಭಿರುಹತೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೇನಸ್ಸ ಪದಭಾಜನೇ ಅತ್ಥಮೇವ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಉಜ್ಜವನಿಕಾಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಧೋಗಾಮಿನಿನ್ತಿ ಅಧೋ ಅನುಸೋತಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿಂ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಯೋ ಅಧೋ ಜವನತೋ ಓಜವನಿಕಾಯ ನಾವಾಯ ಕೀಳತಿ, ಸೋ ‘‘ಅಧೋಗಾಮಿನಿಂ ಅಭಿರುಹತೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೇನಸ್ಸಾಪಿ ಪದಭಾಜನೇ ಅತ್ಥಮೇವ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಓಜವನಿಕಾಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಯಂ ತಿತ್ಥಸಮ್ಪಟಿಪಾದನತ್ಥಂ ಉದ್ಧಂ ವಾ ಅಧೋ ವಾ ಹರನ್ತಿ, ಏತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತಿ. ತಿರಿಯಂ ತರಣಾಯಾತಿ ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಚನಂ.

೧೮೯. ಗಾಮನ್ತರೇ ಗಾಮನ್ತರೇತಿ ಏತ್ಥ ಯಸ್ಸಾ ನದಿಯಾ ಏಕಂ ತೀರಂ ಕುಕ್ಕುಟಸಮ್ಪಾದಗಾಮೇಹಿ ನಿರನ್ತರಂ, ಏಕಂ ಅಗಾಮಕಂ ಅರಞ್ಞಂ, ತಸ್ಸಾ ಸಗಾಮಕತೀರಪಸ್ಸೇನ ಗಮನಕಾಲೇ ಗಾಮನ್ತರಗಣನಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ, ಅಗಾಮಕತೀರಪಸ್ಸೇನ ಗಮನಕಾಲೇ ಅದ್ಧಯೋಜನಗಣನಾಯ. ಯಾ ಪನ ಯೋಜನವಿತ್ಥತಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸಾ ಮಜ್ಝೇನ ಗಮನೇಪಿ ಅದ್ಧಯೋಜನಗಣನಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಅನಾಪತ್ತಿ ತಿರಿಯಂ ತರಣಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ನ ಕೇವಲಂ ನದಿಯಾ, ಯೋಪಿ ಮಹಾತಿತ್ಥಪಟ್ಟನತೋ ತಾಮಲಿತ್ತಿಂ ವಾ ಸುವಣ್ಣಭೂಮಿಂ ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸಬ್ಬಅಟ್ಠಕಥಾಸು ಹಿ ನದಿಯಂಯೇವ ಆಪತ್ತಿ ವಿಚಾರಿತಾ, ನ ಸಮುದ್ದೇ.

೧೯೧. ವಿಸಙ್ಕೇತೇನಾತಿ ಇಧಾಪಿ ಕಾಲವಿಸಙ್ಕೇತೇನೇವ ಅನಾಪತ್ತಿ, ತಿತ್ಥವಿಸಙ್ಕೇತೇನ ಪನ ನಾವಾವಿಸಙ್ಕೇತೇನ ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ಸೇಸಂ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದಸದಿಸಮೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀಹೀತಿ.

ನಾವಾಭಿರುಹನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಅಟ್ಠಮಂ.