೬-೭. ಕುಣ್ಡಲಿಯಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೧೮೭-೧೮೮. ಛಟ್ಠೇ ಆರಾಮನಿಸ್ಸಯೀತಿ ಆರಾಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ವಸನಭಾವೇನ ಆರಾಮನಿಸ್ಸಯೀ. ಪರಿಸಾವಚರೋತಿ ಪರಿಸಾಯ ಅವಚರೋ. ಪರಿಸಂ ನಾಮ ಬಾಲಾಪಿ, ಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಓಸರನ್ತಿ, ಯೋ ಪನ ಪರಪ್ಪವಾದಂ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಾದಂ ದೀಪೇತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಅಯಂ ಪರಿಸಾವಚರೋ ನಾಮ. ಆರಾಮೇನ ಆರಾಮನ್ತಿ ಆರಾಮೇನೇವ ಆರಾಮಂ ಅನುಚಙ್ಕಮಾಮಿ, ನ ಬಾಹಿರೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಯ್ಯಾನೇನ ಉಯ್ಯಾನನ್ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಆರಾಮೇನ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಆರಾಮಂ, ಅಞ್ಞೇನ ಉಯ್ಯಾನೇನ ಅಞ್ಞಂ ಉಯ್ಯಾನನ್ತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ. ಇತಿವಾದಪ್ಪಮೋಕ್ಖಾನಿಸಂಸನ್ತಿ ‘‘ಏವಂ ಪುಚ್ಛಾ ಹೋತಿ, ಏವಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ, ಏವಂ ಗಹಣಂ, ಏವಂ ನಿಬ್ಬೇಠನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಇತಿವಾದೋ ಹೋತಿ ಇತಿವಾದಪ್ಪಮೋಕ್ಖೋತಿ ಏತಂ ಆನಿಸಂಸಂ. ಉಪಾರಮ್ಭಾನಿಸಂಸನ್ತಿ ‘‘ಅಯಂ ಪುಚ್ಛಾಯ ದೋಸೋ, ಅಯಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ’’ತಿ ಏವಂ ವಾದದೋಸಾನಿಸಂಸಂ.

ಕಥಂ ಭಾವಿತೋ ಚ, ಕುಣ್ಡಲಿಯ, ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋತಿ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಏತ್ತಕಂ ಠಾನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೇನ ಪುಚ್ಛಿತಂ, ಇದಾನಿ ಪುಚ್ಛಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ನ ತಾವ ಅಯಂ ದೇಸನಾ ಯಥಾನುಸನ್ಧಿಂ ಗತಾ. ಇದಾನಿ ನಂ ಯಥಾನುಸನ್ಧಿಂ ಪಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಯಮೇವ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಇಮಂ ದೇಸನಂ ಆರಭಿ. ತತ್ಥ ಮನಾಪಂ ನಾಭಿಜ್ಝತೀತಿ ಇಟ್ಠಾರಮ್ಮಣಂ ನಾಭಿಜ್ಝಾಯತಿ. ನಾಭಿಹಂಸತೀತಿ ನ ಸಾಮಿಸಾಯ ತುಟ್ಠಿಯಾ ಅಭಿಹಂಸತಿ. ತಸ್ಸ ಠಿತೋ ಚ ಕಾಯೋ ಹೋತಿ, ಠಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಜ್ಝತ್ತನ್ತಿ ತಸ್ಸ ನಾಮಕಾಯೋ ಚ ಚಿತ್ತಞ್ಚ ಗೋಚರಜ್ಝತ್ತೇ ಠಿತಂ ಹೋತಿ. ಸುಸಣ್ಠಿತನ್ತಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನವಸೇನ ಸುಟ್ಠು ಸಣ್ಠಿತಂ. ಸುವಿಮುತ್ತನ್ತಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸುವಿಮುತ್ತಂ. ಅಮನಾಪನ್ತಿ ಅನಿಟ್ಠಾರಮ್ಮಣಂ. ನ ಮಙ್ಕು ಹೋತೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ನ ಮಙ್ಕು ಹೋತಿ. ಅಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋತಿ ಕಿಲೇಸವಸೇನ ಅಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋ. ಅದೀನಮಾನಸೋತಿ ದೋಮನಸ್ಸವಸೇನ ಅದೀನಚಿತ್ತೋ. ಅಬ್ಯಾಪನ್ನಚೇತಸೋತಿ ದೋಸವಸೇನ ಅಪೂತಿಚಿತ್ತೋ.

ಏವಂ ಭಾವಿತೋ ಖೋ, ಕುಣ್ಡಲಿಯ, ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ ಏವಂ ಬಹುಲೀಕತೋ ತೀಣಿ ಸುಚರಿತಾನಿ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ ಏತ್ಥ ಏವಂ ಸುಚರಿತಪೂರಣಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ – ಇಮೇಸು ತಾವ ಛಸು ದ್ವಾರೇಸು ಅಟ್ಠಾರಸ ದುಚ್ಚರಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಕಥಂ? ಚಕ್ಖುದ್ವಾರೇ ತಾವ ಇಟ್ಠಾರಮ್ಮಣೇ ಆಪಾಥಗತೇ ಕಾಯಙ್ಗವಾಚಙ್ಗಾನಿ ಅಚೋಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಆರಮ್ಮಣೇ ಲೋಭಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಸ್ಸ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಂ ಹೋತಿ. ಲೋಭಸಹಗತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ‘‘ಅಹೋ ವತಿದಂ ಇಟ್ಠಂ ಕನ್ತಂ ಮನಾಪ’’ನ್ತಿ ಭಣನ್ತಸ್ಸ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಂ, ತದೇವ ಹತ್ಥೇನ ಪರಾಮಸನ್ತಸ್ಸ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ. ಸೇಸದ್ವಾರೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ – ಸೋತದ್ವಾರಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸದ್ದಾರಮ್ಮಣಸ್ಸ ವತ್ಥುಭೂತಂ ಸಙ್ಖಪಣವಾದಿತೂರಿಯಭಣ್ಡಂ ಅನಾಮಾಸಂ ಆಮಸನ್ತಸ್ಸ, ಘಾನದ್ವಾರೇ ಗನ್ಧಾರಮ್ಮಣಸ್ಸ ವತ್ಥುಭೂತಂ ಗನ್ಧಮಾಲಾದಿಂ, ಜಿವ್ಹಾದ್ವಾರೇ ರಸಾರಮ್ಮಣಸ್ಸ ವತ್ಥುಭೂತಂ ಮಚ್ಛಮಂಸಾದಿಂ, ಕಾಯದ್ವಾರೇ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾರಮ್ಮಣಸ್ಸ ವತ್ಥುಭೂತಂ ವತ್ಥತೂಲಕಪಾವಾರಾದಿಂ, ಮನೋದ್ವಾರೇ ಪಞ್ಞತ್ತಿವಸೇನ ಧಮ್ಮಾರಮ್ಮಣಭೂತಂ ಸಪ್ಪಿತೇಲಮಧುಫಾಣಿತಾದಿಂ ಆಮಸನ್ತಸ್ಸ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಸಙ್ಖೇಪತೋ ಪನೇತ್ಥ ಛಸು ದ್ವಾರೇಸು ಕಾಯವೀತಿಕ್ಕಮೋ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ, ವಚೀವೀತಿಕ್ಕಮೋ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಂ, ಮನೋವೀತಿಕ್ಕಮೋ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತನ್ತಿ ತೀಣೇವ ದುಚ್ಚರಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ.

ಅಯಂ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತನೋ ಭಾವನಾಪಟಿಸಙ್ಖಾನೇ ಠಿತೋ ಇಮಾನಿ ದುಚ್ಚರಿತಾನಿ ಸುಚರಿತಂ ಕತ್ವಾ ವಿಪರಿಣಾಮೇತಿ. ಕಥಂ? ಚಕ್ಖುದ್ವಾರೇ ತಾವ ಇಟ್ಠಾರಮ್ಮಣೇ ಆಪಾಥಗತೇ ಕಾಯಙ್ಗವಾಚಙ್ಗಾನಿ ಅಚಾಲೇತ್ವಾ ರೂಪಾರಮ್ಮಣಂ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಾಪಯತೋ ಮನೋಸುಚರಿತಂ ಹೋತಿ, ವಿಪಸ್ಸನಾಸಹಗತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಖಯಧಮ್ಮಂ ವಯಧಮ್ಮನ್ತಿ ಭಣನ್ತಸ್ಸ ವಚೀಸುಚರಿತಂ, ‘‘ಅನಾಮಾಸಭಣ್ಡಂ ಏತ’’ನ್ತಿ ಅನಾಮಸನ್ತಸ್ಸ ಕಾಯಸುಚರಿತಂ. ಸೇಸದ್ವಾರೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಏವಂ ಇಮಾನಿ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಅಟ್ಠಾರಸ ಸುಚರಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಸಙ್ಖೇಪತೋ ಪನೇತ್ಥಾಪಿ ಛಸು ದ್ವಾರೇಸು ಕಾಯಸಂವರೋ ಕಾಯಸುಚರಿತಂ, ವಚೀಸಂವರೋ ವಚೀಸುಚರಿತಂ, ಮನೋಸಂವರೋ ಮನೋಸುಚರಿತನ್ತಿ ತೀಣೇವ ಸುಚರಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಏವಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ ತೀಣಿ ಸುಚರಿತಾನಿ ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಏತ್ತಾವತಾ ಸೀಲಾನುರಕ್ಖಿತಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಸೀಲಂ ಕಥಿತಂ.

ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ ಪಹಾಯಾತಿಆದೀಸು ತಿವಿಧಂ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ, ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಂ, ತಿವಿಧಂ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಂ. ತಸ್ಸ ಪಟಿಪಕ್ಖವಸೇನ ಕಾಯಸುಚರಿತಾದೀನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಕಾಯಸಂವರವಚೀಸಂವರೇಹಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸೀಲಂ, ಮನೋಸಂವರೇನ ತೀಣಿ ಸೀಲಾನೀತಿ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲಂ ಕಥಿತಂ ಹೋತಿ. ಸಕಲೇ ಪನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಸುಚರಿತಮೂಲಕಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ ಲೋಕುತ್ತರಮಿಸ್ಸಕಾ, ಸತ್ತನ್ನಂ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾನಂ ಮೂಲಭೂತಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗಾ, ತೇಪಿ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಮೂಲಕಾ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗಾವ. ವಿಜ್ಜಾವಿಮುತ್ತಿಮೂಲಕಾ ಪನ ಲೋಕುತ್ತರಾವ ಕಥಿತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸತ್ತಮಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.