೫. ಪಪಾತವಗ್ಗೋ

೧. ಲೋಕಚಿನ್ತಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧೧೧. ಪಞ್ಚಮಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಸುಮಾಗಧಾಯ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾತಿ ಏವಂನಾಮಿಕಾಯ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ. ಲೋಕಚಿನ್ತಂ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋತಿ, ‘‘ಕೇನ ನು ಖೋ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾ ಕತಾ, ಕೇನ ಮಹಾಪಥವೀ, ಕೇನ ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ, ಕೇನ ಸತ್ತಾ ಉಪ್ಪಾದಿತಾ, ಕೇನ ಪಬ್ಬತಾ, ಕೇನ ಅಮ್ಬತಾಲನಾಳಿಕೇರಾದಯೋ’’ತಿ ಏವರೂಪಂ ಲೋಕಚಿನ್ತಂ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ ನಿಸೀದಿ.

ವಿಚೇತೋತಿ ವಿಗತಚಿತ್ತೋ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಚಿತ್ತೋ ವಾ. ಭೂತಂಯೇವ ಅದ್ದಸಾತಿ ತೇ ಕಿರ ಅಸುರಾ ಸಮ್ಬರಿಮಾಯಂ ಸಮ್ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಯಥಾ ನೇ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಾದೀಸು ಆರುಹನ್ತೇ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ, ಭಿಸಮುಳಾಲಚ್ಛಿದ್ದೇಹಿ ಪವಿಸನ್ತೇ ಪಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿಂಸು. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಭೂತಂಯೇವ ಅದ್ದಸಾ’’ತಿ ಆಹ. ದೇವಾನಂಯೇವ ಮೋಹಯಮಾನಾತಿ ದೇವಾನಂ ಚಿತ್ತಂ ಮೋಹಯನ್ತಾ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಲೋಕಚಿನ್ತಂ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ ಉಮ್ಮತ್ತಕೋಪಿ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ.

೨-೩. ಪಪಾತಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೧೧೧೨-೧೩. ದುತಿಯೇ ಪಟಿಭಾನಕೂಟೋತಿ ಏಕೋ ಮಹನ್ತೋ ಪಬ್ಬತಸದಿಸೋ ಮರಿಯಾದಪಾಸಾಣೋ. ತತಿಯೇ ಅನಿಟ್ಠರೂಪನ್ತಿ ಅನಿಟ್ಠಸಭಾವಂ.

೪. ಕೂಟಾಗಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧೧೪. ಚತುತ್ಥೇ ಹೇಟ್ಠಿಮಂ ಘರಂ ಅಕರಿತ್ವಾತಿ ಥಮ್ಭಭಿತ್ತಿಪಾದುಸ್ಸಾಪನಾದಿನಾ ಘರಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಿಮಭಾಗಂ ಅಕತ್ವಾ.

೫. ವಾಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧೧೫. ಪಞ್ಚಮೇ ಸನ್ಥಾಗಾರೇತಿ ಸಿಪ್ಪುಗ್ಗಣ್ಹನಸಾಲಾಯಂ. ಉಪಾಸನಂ ಕರೋನ್ತೇತಿ ಕಣ್ಡಖಿಪನಸಿಪ್ಪಂ ಕರೋನ್ತೇ. ಅಸನಂ ಅತಿಪಾತೇನ್ತೇತಿ ಕಣ್ಡಂ ಅತಿಕ್ಕಮೇನ್ತೇ. ಪೋಙ್ಖಾನುಪೋಙ್ಖನ್ತಿ ಏಕಂ ಕಣ್ಡಂ ಖಿಪಿತ್ವಾ ಯಥಾ ಅಸ್ಸ ಸರಸ್ಸ ಪೋಙ್ಖಂ ವಿಜ್ಝತಿ, ಅಪರಂ ಅನುಪೋಙ್ಖಂ ನಾಮ ದುತಿಯಸ್ಸ ಪೋಙ್ಖಂ, ಪುನ ಅಪರಂ ತಸ್ಸ ಪೋಙ್ಖನ್ತಿ ಏವಂ ಅತಿಪಾತೇನ್ತೇ ಅದ್ದಸ. ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮಾತಿ ಯೇ ನಾಮ. ದುರಭಿಸಮ್ಭವತರನ್ತಿ ದುಕ್ಕರತರಂ. ಸತ್ತಧಾ ಭಿನ್ನಸ್ಸ ವಾಲಸ್ಸ ಕೋಟಿಯಾ ಕೋಟಿಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝೇಯ್ಯಾತಿ ಏಕಂ ವಾಲಂ ಸತ್ತಧಾ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ, ತಸ್ಸ ಏಕಂ ಭೇದಂ ಗಹೇತ್ವಾ, ವಾತಿಙ್ಗಣಮಜ್ಝೇ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ, ಅಪರಂ ಭೇದಂ ಕಣ್ಡಸ್ಸ ಅಗ್ಗಕೋಟಿಯಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ, ಉಸಭಮತ್ತೇ ಠಿತೋ ಕಣ್ಡಬದ್ಧಾಯ ಕೋಟಿಯಾ ತಂ ವಾತಿಙ್ಗಣಬದ್ಧಕೋಟಿಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಏವಂ ದುಪ್ಪಟಿವಿಜ್ಝಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ, ತಸ್ಮಾ.

೭. ಪಠಮಛಿಗ್ಗಳಯುಗಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧೧೭. ಸತ್ತಮೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಖಾದಿಕಾತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಖಾದನಂ. ದುಬ್ಬಲಖಾದಿಕಾತಿ ಬಲವನ್ತೇಹಿ ಮಚ್ಛಾದೀಹಿ ದುಬ್ಬಲಾನಂ ಮಚ್ಛಾದೀನಂ ಖಾದನಂ.

೮. ದುತಿಯಛಿಗ್ಗಳಯುಗಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧೧೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಮಹಾಪಥವೀತಿ ಚಕ್ಕವಾಳಗಬ್ಭನ್ತರಾ ಮಹಾಪಥವೀ. ಅಧಿಚ್ಚಮಿದಂ, ಭನ್ತೇತಿ ಇದಂ ಅಧಿಚ್ಚುಪ್ಪತ್ತಿಕಂ ಸಚೇ ತಂ ಯುಗಂ ನ ಪೂತಿ ಭವೇಯ್ಯ, ಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಂ ನ ಸುಸ್ಸೇಯ್ಯ, ಸೋ ಚ ಕಚ್ಛಪೋ ನ ಮರೇಯ್ಯ, ಅಪಿ ನಾಮ ಯದಿಚ್ಛಾವಸೇನ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏವಂ ಅಧಿಚ್ಚಮಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ ಏತ್ಥ ಮಹಾಸೀವತ್ಥೇರೋ ಚತ್ತಾರಿ ಯುಗಾನಿ ದಸ್ಸೇತಿ – ಪುರತ್ಥಿಮಚಕ್ಕವಾಳಮುಖವಟ್ಟಿಯಂ ಠಿತೇನ ಪುರಿಸೇನ ಪಕ್ಖಿತ್ತಯುಗಸ್ಸ ಹಿ ಛಿಗ್ಗಳೇನ ತಸ್ಸ ಅನ್ಧಕಚ್ಛಪಸ್ಸ ಗೀವಾಯ ಪವೇಸನಂ ವಿಯ ಮನುಸ್ಸಪಟಿಲಾಭೋ ಅಧಿಚ್ಚಪಟಿಲಾಭೀ. ದಕ್ಖಿಣಚಕ್ಕವಾಳಮುಖವಟ್ಟಿಯಂ ಠಿತೇನ ಪಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಪನ ಪರಿಬ್ಭಮನ್ತಸ್ಸ ಪುರಿಮಯುಗಂ ಪತ್ವಾ ಛಿಗ್ಗಳೇನ ಛಿಗ್ಗಳುಪರಿ ಆರುಳ್ಹಸ್ಸ ಛಿಗ್ಗಳೇನ ಗೀವಪ್ಪವೇಸನಂ ವಿಯ ತಥಾಗತುಪ್ಪಾದೋ ಅಧಿಚ್ಚತರಸಮ್ಭವೋ. ಪಚ್ಛಿಮಚಕ್ಕವಾಳಮುಖವಟ್ಟಿಯಂ ಠಿತೇನ ಪಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಪನ ಪರಿಬ್ಭಮನ್ತಸ್ಸ ಪುರಿಮಯುಗದ್ವಯಂ ಪತ್ವಾ ಛಿಗ್ಗಳೇನ ಛಿಗ್ಗಳುಪರಿ ಆರುಳ್ಹಸ್ಸ ಛಿಗ್ಗಳೇನ ಗೀವಪ್ಪವೇಸನಂ ವಿಯ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತಸ್ಸ ಧಮ್ಮವಿನಯಸ್ಸ ದೀಪನಂ ಅಧಿಚ್ಚತರಸಮ್ಭವಂ. ಉತ್ತರಚಕ್ಕವಾಳಮುಖವಟ್ಟಿಯಂ ಠಿತೇನ ಪಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಪನ ಪರಿಬ್ಭಮನ್ತಸ್ಸ ಪುರಿಮಯುಗತ್ತಯಂ ಪತ್ವಾ ಛಿಗ್ಗಳೇನ ಛಿಗ್ಗಳುಪರಿ ಆರುಳ್ಹಸ್ಸ ಛಿಗ್ಗಳೇನ ಗೀವಪ್ಪವೇಸನಂ ವಿಯ ಚತುಸಚ್ಚಪಟಿವೇಧೋ ಅತಿವಿಯ ಅಧಿಚ್ಚತರಸಮ್ಭವೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ನವಮಾದೀನಿ ಅಭಿಸಮಯಸಂಯುತ್ತೇ ವುತ್ತನಯಾನೇವಾತಿ.

ಪಪಾತವಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಮೋ.