೨. ದುತಿಯವಗ್ಗೋ

೧-೨. ಇಚ್ಛಾನಙ್ಗಲಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೯೮೭-೯೮೮. ದುತಿಯವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಥಾತಿ ಕಸ್ಮಾ ಅತ್ತನೋ ವಿಹಾರಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಆಚಿಕ್ಖತಿ? ಉಪಾರಮ್ಭಮೋಚನತ್ಥಂ. ಸಚೇ ಹಿ ತೇ ‘‘ನ ಜಾನಾಮಾ’’ತಿ ವದೇಯ್ಯುಂ, ಅಥ ನೇಸಂ ತಿತ್ಥಿಯಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ‘ಅಸುಕಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ನಾಮ ನೋ ಸತ್ಥಾ ತೇಮಾಸಂ ವಿಹಾಸೀ’ತಿಪಿ ನ ಜಾನಾಥ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ನಂ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಾ ವಿಹರಥಾ’’ತಿ ಉಪಾರಮ್ಭಂ ಆರೋಪೇಯ್ಯುಂ, ತತೋ ಮೋಚನತ್ಥಂ ಏವಮಾಹ.

ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಯಥಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ‘‘ಸತೋವ ಅಸ್ಸಸತಿ, ದೀಘಂ ವಾ ಅಸ್ಸಸನ್ತೋ’’ತಿ (ದೀ. ನಿ. ೨.೩೭೪; ಮ. ನಿ. ೧.೧೦೭; ಸಂ. ನಿ. ೫.೯೭೭) ಏವ-ವಾಕಾರೋ ವುತ್ತೋ. ಏವಂ ಇಧ ನ ವುತ್ತೋತಿ? ಏಕನ್ತಸನ್ತತ್ತಾ. ಅಞ್ಞೇಸಞ್ಹಿ ಅಸ್ಸಾಸೋ ವಾ ಪಾಕಟೋ ಹೋತಿ ಪಸ್ಸಾಸೋ ವಾ, ಭಗವತೋ ಉಭಯಮ್ಪೇತಂ ಪಾಕಟಮೇವ ನಿಚ್ಚಂ ಉಪಟ್ಠಿತಸ್ಸತಿತಾಯಾತಿ ಏಕನ್ತಸನ್ತತ್ತಾ ನ ವುತ್ತೋ. ಅಥ ‘‘ಸಿಕ್ಖಾಮೀ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ಕಸ್ಮಾ ‘‘ಅಸ್ಸಸಾಮೀ’’ತಿ ಏತ್ತಕಮೇವ ವುತ್ತನ್ತಿ? ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಾಭಾವಾ. ಸತ್ತ ಹಿ ಸೇಖಾ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಭಾವಾ ಸೇಖಾ ನಾಮ, ಖೀಣಾಸವಾ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಾಭಾವಾ ಅಸೇಖಾ ನಾಮ, ತಥಾಗತಾ ಅಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಾ ಅಸೇಕ್ಖಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ ತೇಸಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಕಿಚ್ಚನ್ತಿ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಾಭಾವಾ ನ ವುತ್ತಂ. ದುತಿಯಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

೩-೧೦. ಪಠಮಆನನ್ದಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೯೮೯-೯೯೬. ತತಿಯೇ ಪವಿಚಿನತೀತಿ ಅನಿಚ್ಚಾದಿವಸೇನ ಪವಿಚಿನತಿ. ಇತರಂ ಪದದ್ವಯಂ ಏತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ನಿರಾಮಿಸಾತಿ ನಿಕ್ಕಿಲೇಸಾ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕದರಥಪಟಿಪಸ್ಸದ್ಧಿಯಾ ಕಾಯೋಪಿ ಚಿತ್ತಮ್ಪಿ ಪಸ್ಸಮ್ಭತಿ. ಸಮಾಧಿಯತೀತಿ ಸಮ್ಮಾ ಠಪಿಯತಿ, ಅಪ್ಪನಾಚಿತ್ತಂ ವಿಯ ಹೋತಿ. ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖಿತಾ ಹೋತೀತಿ ಸಹಜಾತಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖನಾಯ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖಿತಾ ಹೋತಿ.

ಏವಂ ಚುದ್ದಸವಿಧೇನ ಕಾಯಪರಿಗ್ಗಾಹಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಯೇ ಸತಿ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ, ತಾಯ ಸತಿಯಾ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಞಾಣಂ ಧಮ್ಮವಿಚಯಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ, ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಮೇವ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕವೀರಿಯಂ ವೀರಿಯಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ, ಪೀತಿಪಸ್ಸದ್ಧಿಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಪೀತಿಪಸ್ಸದ್ಧಿಸಮಾಧಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ, ಇಮೇಸಂ ಛನ್ನಂ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾನಂ ಅನೋಸಕ್ಕನಅನತಿವತ್ತನಸಙ್ಖಾತೋ ಮಜ್ಝತ್ತಾಕಾರೋ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ. ಯಥೇವ ಹಿ ಸಮಪ್ಪವತ್ತೇಸು ಅಸ್ಸೇಸು ಸಾರಥಿನೋ ‘‘ಅಯಂ ಓಲೀಯತೀ’’ತಿ ತುದನಂ ವಾ, ‘‘ಅಯಂ ಅತಿಧಾವತೀ’’ತಿ ಆಕಡ್ಢನಂ ವಾ ನತ್ಥಿ, ಕೇವಲಂ ಏವಂ ಪಸ್ಸಮಾನಸ್ಸ ಠಿತಾಕಾರೋವ ಹೋತಿ, ಏವಮೇವ ಇಮೇಸಂ ಛನ್ನಂ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾನಂ ಅನೋಸಕ್ಕನಅನತಿವತ್ತನಸಙ್ಖಾತೋ ಮಜ್ಝತ್ತಾಕಾರೋ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಕಿಂ ಕಥಿತಂ? ಏಕಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕಾ ನಾನಾಸರಸಲಕ್ಖಣಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ನಾಮ ಕಥಿತಾ.

ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತನ್ತಿಆದೀನಿ ವುತ್ತತ್ಥಾನೇವ. ಏತ್ಥ ಪನ ಸೋಳಸಕ್ಖತ್ತುಕಾ ಆನಾಪಾನಸ್ಸತಿ ಮಿಸ್ಸಕಾ ಕಥಿತಾ, ಆನಾಪಾನಮೂಲಕಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗಾ, ತೇಸಂ ಮೂಲಭೂತಾ ಆನಾಪಾನಸ್ಸತಿ ಪುಬ್ಬಭಾಗಾ. ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಮೂಲಕಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗಾ, ತೇಪಿ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗಾವ. ವಿಜ್ಜಾವಿಮುತ್ತಿಪೂರಕಾ ಪನ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತಲೋಕುತ್ತರಾ, ವಿಜ್ಜಾವಿಮುತ್ತಿಯೋ ಅರಿಯಫಲಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ. ವಿಜ್ಜಾ ವಾ ಚತುತ್ಥಮಗ್ಗಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ವಿಮುತ್ತಿ ಫಲಸಮ್ಪಯುತ್ತಾತಿ. ಚತುತ್ಥಪಞ್ಚಮಛಟ್ಠಾನಿಪಿ ಇಮಿನಾವ ಸಮಾನಪರಿಚ್ಛೇದಾನಿ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಆನಾಪಾನಸಂಯುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.