೮. ಗಾಮಣಿಸಂಯುತ್ತಂ

೧. ಚಣ್ಡಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೫೩. ಗಾಮಣಿಸಂಯುತ್ತಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಚಣ್ಡೋ ಗಾಮಣೀತಿ ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಾಹಕತ್ಥೇರೇಹಿ ಚಣ್ಡೋತಿ ಗಹಿತನಾಮೋ ಏಕೋ ಗಾಮಣಿ. ಪಾತುಕರೋತೀತಿ ಭಣ್ಡನ್ತಂ ಪಟಿಭಣ್ಡನ್ತೋ ಅಕ್ಕೋಸನ್ತಂ ಪಚ್ಚಕ್ಕೋಸನ್ತೋ ಪಹರನ್ತಂ ಪಟಿಪಹರನ್ತೋ ಪಾಕಟಂ ಕರೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ನ ಪಾತುಕರೋತೀತಿ ಅಕ್ಕುಟ್ಠೋಪಿ ಪಹಟೋಪಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಚ್ಚನೀಕಂ ಅಕರೋನ್ತೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೨. ತಾಲಪುಟಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೫೪. ದುತಿಯೇ ತಾಲಪುಟೋತಿ ಏವಂನಾಮಕೋ. ತಸ್ಸ ಕಿರ ಬನ್ಧನಾ ಪಮುತ್ತತಾಲಪಕ್ಕವಣ್ಣೋ ವಿಯ ಮುಖವಣ್ಣೋ ವಿಪ್ಪಸನ್ನೋ ಅಹೋಸಿ, ತೇನಸ್ಸ ತಾಲಪುಟೋತಿ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಸ್ವಾಯಂ ಅಭಿನೀಹಾರಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪಚ್ಛಿಮಭವಿಕಪುಗ್ಗಲೋ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಪಟಿಸನ್ಧಿ ನಾಮ ಅನಿಯತಾ ಆಕಾಸೇ ಖಿತ್ತದಣ್ಡಸದಿಸಾ, ತಸ್ಮಾ ಏಸ ನಟಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ವುಡ್ಢಿಪ್ಪತ್ತೋ ಪನ ನಟಸಿಪ್ಪೇ ಅಗ್ಗೋ ಹುತ್ವಾ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಪಾಕಟೋ ಜಾತೋ. ತಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಸಕಟಸತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಮಾತುಗಾಮಸತಾನಿ ಪರಿವಾರೋ, ಭರಿಯಾಯಪಿಸ್ಸ ತಾವತಕಾವಾತಿ ಮಾತುಗಾಮಸಹಸ್ಸೇನ ಚೇವ ಸಕಟಸಹಸ್ಸೇನ ಚ ಸದ್ಧಿಂ ಯಂ ಯಂ ನಗರಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಪವಿಸತಿ, ತತ್ಥಸ್ಸ ಪುರೇತರಮೇವ ಸತಸಹಸ್ಸಂ ದೇನ್ತಿ. ಸಮಜ್ಜವೇಸಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಪನ ಮಾತುಗಾಮಸಹಸ್ಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕೀಳಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಯಂ ಹತ್ಥೂಪಗಪಾದೂಪಗಾದಿಆಭರಣಜಾತಂ ಖಿಪನ್ತಿ, ತಸ್ಸ ಪರಿಯನ್ತೋ ನತ್ಥಿ. ಸೋ ತಂದಿವಸಂ ಮಾತುಗಾಮಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರಿತೋ ರಾಜಗಹೇ ಕೀಳಂ ಕತ್ವಾ ಪರಿಪಕ್ಕಞಾಣತ್ತಾ ಸಪರಿವಾರೋವ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ.

ಸಚ್ಚಾಲಿಕೇನಾತಿ ಸಚ್ಚೇನ ಚ ಅಲಿಕೇನ ಚ. ತಿಟ್ಠತೇತನ್ತಿ ತಿಟ್ಠತು ಏತಂ. ರಜನೀಯಾತಿ ರಾಗಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಮುಖತೋ ಪಞ್ಚವಣ್ಣಸುತ್ತನೀಹರಣವಾತವುಟ್ಠಿದಸ್ಸನಾದಯೋ ಅಞ್ಞೇ ಚ ಕಾಮಸ್ಸಾದಸಂಯುತ್ತಾಕಾರದಸ್ಸನಕಾ ಅಭಿನಯಾ. ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯಾತಿ ಅಧಿಕಪ್ಪಮಾಣತ್ತಾಯ. ದೋಸನೀಯಾತಿ ದೋಸಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಹತ್ಥಪಾದಚ್ಛೇದಾದಿದಸ್ಸನಾಕಾರಾ. ಮೋಹನೀಯಾತಿ ಮೋಹಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಉದಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತೇಲಕರಣಂ, ತೇಲಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉದಕಕರಣನ್ತಿ ಏವಮಾದಯೋ ಮಾಯಾಪಭೇದಾ.

ಪಹಾಸೋ ನಾಮ ನಿರಯೋತಿ ವಿಸುಂ ಪಹಾಸನಾಮಕೋ ನಿರಯೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಅವೀಚಿಸ್ಸೇವ ಪನ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ನಚ್ಚನ್ತಾ ವಿಯ ಗಾಯನ್ತಾ ವಿಯ ಚ ನಟವೇಸಂ ಗಹೇತ್ವಾವ ಪಚ್ಚನ್ತಿ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ. ನಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏತಂ ರೋದಾಮೀತಿ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏತಂ ಭಗವತೋ ಬ್ಯಾಕರಣಂ ನ ರೋದಾಮೀತಿ ಏವಂ ಸಕಮ್ಮಕವಸೇನೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ನ ಅಸ್ಸುವಿಮೋಚನಮತ್ತೇನ. ‘‘ಮತಂ ವಾ ಅಮ್ಮರೋದನ್ತೀ’’ತಿಆದಯೋ ಚೇತ್ಥ ಅಞ್ಞೇಪಿ ವೋಹಾರಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೩-೫. ಯೋಧಾಜೀವಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೩೫೫-೩೫೭. ತತಿಯೇ ಯೋಧಾಜೀವೋತಿ ಯುದ್ಧೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪನಕೋ ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಾಹಕತ್ಥೇರೇಹಿ ಏವಂ ಗಹಿತನಾಮೋ. ಉಸ್ಸಹತಿ ವಾಯಮತೀತಿ ಉಸ್ಸಾಹಂ ವಾಯಾಮಂ ಕರೋತಿ. ಪರಿಯಾಪಾದೇನ್ತೀತಿ ಮರಣಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಾಪೇನ್ತಿ. ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ದುಟ್ಠು ಕತಂ. ದುಪ್ಪಣಿಹಿತನ್ತಿ ದುಟ್ಠು ಠಪಿತಂ. ಪರಜಿತೋ ನಾಮ ನಿರಯೋತಿ ಅಯಮ್ಪಿ ನ ವಿಸುಂ ಏಕೋ ನಿರಯೋ, ಅವೀಚಿಸ್ಸೇವ ಪನ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಪಞ್ಚಾವುಧಸನ್ನದ್ಧಾ ಫಲಕಹತ್ಥಾ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸರಥೇ ಆರುಯ್ಹ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಯುಜ್ಝನ್ತಾ ವಿಯ ಪಚ್ಚನ್ತಿ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಚತುತ್ಥಪಞ್ಚಮೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

೬. ಅಸಿಬನ್ಧಕಪುತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೫೮. ಛಟ್ಠೇ ಪಚ್ಛಾಭೂಮಕಾತಿ ಪಚ್ಛಾಭೂಮಿವಾಸಿನೋ. ಕಾಮಣ್ಡಲುಕಾತಿ ಸಕಮಣ್ಡಲುನೋ. ಸೇವಾಲಮಾಲಿಕಾತಿ ಪಾತೋವ ಉದಕತೋ ಸೇವಾಲಞ್ಚೇವ ಉಪ್ಪಲಾದೀನಿ ಚ ಗಹೇತ್ವಾ ಉದಕಸುದ್ಧಿಕಭಾವಜಾನನತ್ಥಾಯ ಮಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಪಿಳನ್ಧನಕಾ. ಉದಕೋರೋಹಕಾತಿ ಸಾಯಂಪಾತಂ ಉದಕಂ ಓರೋಹನಕಾ. ಉಯ್ಯಾಪೇನ್ತೀತಿ ಉಪರಿ ಯಾಪೇನ್ತಿ. ಸಞ್ಞಾಪೇನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಮಾ ಞಾಪೇನ್ತಿ. ಸಗ್ಗಂ ನಾಮ ಓಕ್ಕಾಮೇನ್ತೀತಿ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಠಿತಾ ‘‘ಗಚ್ಛ, ಭೋ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ, ಗಚ್ಛ, ಭೋ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಾ ಸಗ್ಗಂ ಪವೇಸೇನ್ತಿ. ಅನುಪರಿಸಕ್ಕೇಯ್ಯಾತಿ ಅನುಪರಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಉಮ್ಮುಜ್ಜಾತಿ ಉಮ್ಮುಜ್ಜ ಉಟ್ಠಹ. ಥಲಮುಪ್ಲವಾತಿ ಥಲಮಭಿರುಹ. ತತ್ರ ಯಾಸ್ಸಾತಿ ತತ್ರ ಯಾ ಭವೇಯ್ಯ. ಸಕ್ಖರಾ ವಾ ಕಠಲಾ ವಾತಿ ಸಕ್ಖರಾ ಚ ಕಠಲಾ ಚ. ಸಾ ಅಧೋಗಾಮೀ ಅಸ್ಸಾತಿ ಸಾ ಅಧೋ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಹೇಟ್ಠಾಗಾಮೀ ಭವೇಯ್ಯ. ಅಧೋಗಚ್ಛಾತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಗಚ್ಛ.

೭. ಖೇತ್ತೂಪಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೫೯. ಸತ್ತಮೇ ಜಙ್ಗಲನ್ತಿ ಥದ್ಧಂ ನ ಮುದು. ಊಸರನ್ತಿ ಸಞ್ಜಾತಲೋಣಂ. ಪಾಪಭೂಮೀತಿ ಲಾಮಕಭೂಮಿಭಾಗಂ. ಮಂದೀಪಾತಿಆದೀಸು ಅಹಂ ದೀಪೋ ಪತಿಟ್ಠಾ ಏತೇಸನ್ತಿ ಮಂದೀಪಾ. ಅಹಂ ಲೇಣೋ ಅಲ್ಲೀಯನಟ್ಠಾನಂ ಏತೇಸನ್ತಿ ಮಂಲೇಣಾ. ಅಹಂ ತಾಣಂ ರಕ್ಖಾ ಏತೇಸನ್ತಿ ಮಂತಾಣಾ. ಅಹಂ ಸರಣಂ ಭಯನಾಸನಂ ಏತೇಸನ್ತಿ ಮಂಸರಣಾ. ವಿಹರನ್ತೀತಿ ಮಂ ಏವಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತಿ.

ಗೋಭತ್ತಮ್ಪೀತಿ ಧಞ್ಞಫಲಸ್ಸ ಅಭಾವೇನ ಲಾಯಿತ್ವಾ ಕಲಾಪಕಲಾಪಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಠಪಿತಂ ಗಿಮ್ಹಕಾಲೇ ಗುನ್ನಮ್ಪಿ ಖಾದನಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉದಕಮಣಿಕೋತಿ ಕುಚ್ಛಿಯಂ ಮಣಿಕಮೇಖಲಾಯ ಏವಂ ಲದ್ಧನಾಮೋ ಭಾಜನವಿಸೇಸೋ. ಅಹಾರೀ ಅಪರಿಹಾರೀತಿ ಉದಕಂ ನ ಹರತಿ ನ ಪರಿಹರತಿ, ನ ಪರಿಯಾದಿಯತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಸಕ್ಕಚ್ಚಧಮ್ಮದೇಸನಾವ ಕಥಿತಾ. ಬುದ್ಧಾನಞ್ಹಿ ಅಸಕ್ಕಚ್ಚಧಮ್ಮದೇಸನಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಸೀಹಸಮಾನವುತ್ತಿನೋ ಹಿ ಬುದ್ಧಾ, ಯಥಾ ಸೀಹೋ ಪಭಿನ್ನವರವಾರಣಸ್ಸಪಿ ಸಸಬಿಳಾರಾದೀನಮ್ಪಿ ಗಹಣತ್ಥಾಯ ಏಕಸದಿಸಮೇವ ವೇಗಂ ಕರೋತಿ, ಏವಂ ಬುದ್ಧಾಪಿ ಏಕಸ್ಸ ದೇಸೇನ್ತಾಪಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಬಹೂನಂ ಭಿಕ್ಖುಪರಿಸಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಉಪಾಸಕಉಪಾಸಿಕಾಪರಿಸಾಯಪಿ ತಿತ್ಥಿಯಾನಮ್ಪಿ ದೇಸೇನ್ತಾ ಸಕ್ಕಚ್ಚಮೇವ ದೇಸೇನ್ತಿ. ಚತಸ್ಸೋ ಪನ ಪರಿಸಾ ಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ಓಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಸುಣನ್ತೀತಿ ತಾಸಂ ದೇಸನಾ ಸಕ್ಕಚ್ಚದೇಸನಾ ನಾಮ ಜಾತಾ.

೮. ಸಙ್ಖಧಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೬೦. ಅಟ್ಠಮೇ ಯಂಬಹುಲಂ ಯಂಬಹುಲನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ನಿಗಣ್ಠೋ ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತನೋ ವಾದಂ ಭಿನ್ದತಿ. ತಸ್ಮಾ ಭಗವಾ ಏವಂ ಸನ್ತೇ ನ ಕೋಚಿ ಆಪಾಯಿಕೋತಿಆದಿಮಾಹ. ಪುರಿಮಾನಿ ಪನ ಚತ್ತಾರಿ ಪದಾನಿ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ತೇಸುಪಿ ಆದೀನವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಇಧ, ಗಾಮಣಿ, ಏಕಚ್ಚೋ ಸತ್ಥಾ ಏವಂವಾದೀ ಹೋತೀತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಅಹಮ್ಪಮ್ಹೀತಿ ಅಹಮ್ಪಿ ಅಮ್ಹಿ.

ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನಾತಿಆದೀಸು ಯಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಸದ್ಧಿಂ ಭಾವನಾನಯೇನ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ ವುತ್ತಮೇವ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಗಾಮಣಿ, ಬಲವಾ ಸಙ್ಖಧಮೋತಿಆದಿ ಪನ ಇಧ ಅಪುಬ್ಬಂ. ತತ್ಥ ಬಲವಾತಿ ಬಲಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಸಙ್ಖಧಮೋತಿ ಸಙ್ಖಧಮಕೋ. ಅಪ್ಪಕಸಿರೇನಾತಿ ಅಕಿಚ್ಛೇನ ಅದುಕ್ಖೇನ. ದುಬ್ಬಲೋ ಹಿ ಸಙ್ಖಧಮೋ ಸಙ್ಖಂ ಧಮನ್ತೋಪಿ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಚತಸ್ಸೋ ದಿಸಾ ಸರೇನ ವಿಞ್ಞಾಪೇತುಂ, ನಾಸ್ಸ ಸಙ್ಖಸದ್ದೋ ಸಬ್ಬತೋ ಫರತಿ, ಬಲವತೋ ಪನ ವಿಪ್ಫಾರಿಕೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಬಲವಾ’’ತಿ ಆಹ.

ಮೇತ್ತಾಯ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಮೇತ್ತಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಉಪಚಾರೋಪಿ ಅಪ್ಪನಾಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ‘‘ಚೇತೋವಿಮುತ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ಅಪ್ಪನಾವ ವಟ್ಟತಿ. ಯಂ ಪಮಾಣಕತಂ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಪಮಾಣಕತಂ ಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ಕಾಮಾವಚರಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಅಪ್ಪಮಾಣಕತಂ ಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ರೂಪಾವಚರಂ. ತಞ್ಹಿ ಪಮಾಣಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಓಧಿಸಕಅನೋಧಿಸಕದಿಸಾಫರಣವಸೇನ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಕತತ್ತಾ ಅಪ್ಪಮಾಣಕತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ನ ತಂ ತತ್ರಾವಸಿಸ್ಸತಿ, ನ ತಂ ತತ್ರಾವತಿಟ್ಠತೀತಿ ತಂ ಕಾಮಾವಚರಕಮ್ಮಂ ತಸ್ಮಿಂ ರೂಪಾರೂಪಾವಚರಕಮ್ಮೇ ನ ಓಹೀಯತಿ ನ ತಿಟ್ಠತಿ. ಕಿಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ? ತಂ ಕಾಮಾವಚರಕಮ್ಮಂ ತಸ್ಸ ರೂಪಾರೂಪಾವಚರಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅನ್ತರಾ ಲಗ್ಗಿತುಂ ವಾ ಠಾತುಂ ವಾ ರೂಪಾರೂಪಾವಚರಕಮ್ಮಂ ಫರಿತ್ವಾ ಪರಿಯಾದಿಯಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಓಕಾಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪತಿಟ್ಠಾತುಂ ವಾ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ರೂಪಾರೂಪಾವಚರಕಮ್ಮಮೇವ ಕಾಮಾವಚರಂ ಮಹೋಘೋ ವಿಯ ಪರಿತ್ತಂ ಉದಕಂ ಫರಿತ್ವಾ ಪರಿಯಾದಿಯಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಓಕಾಸಂ ಕತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ತಸ್ಸ ವಿಪಾಕಂ ಪಟಿಬಾಹಿತ್ವಾ ಸಯಮೇವ ಬ್ರಹ್ಮಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪನೇತೀತಿ. ಇತಿ ಇದಂ ಸುತ್ತಂ ಆದಿಮ್ಹಿ ಕಿಲೇಸವಸೇನ ವುಟ್ಠಾಯ ಅವಸಾನೇ ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರವಸೇನ ಗಹಿತತ್ತಾ ಯಥಾನುಸನ್ಧಿನಾವ ಗತಂ.

೯. ಕುಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೬೧. ನವಮೇ ದುಬ್ಭಿಕ್ಖಾತಿ ದುಲ್ಲಭಭಿಕ್ಖಾ. ದ್ವೀಹಿತಿಕಾತಿ ‘‘ಜೀವಿಸ್ಸಾಮ ನು ಖೋ ನ ನು ಖೋ’’ತಿ ಏವಂ ಪವತ್ತಈಹಿತಿಕಾ. ‘‘ದುಹಿತಿಕಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಅಯಮೇವ ಅತ್ಥೋ. ದುಕ್ಖಾ ಈಹಿತಿ ಏತ್ಥ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೋಚಿ ಪಯೋಗೋ ಸುಖೇನ ಕಾತುನ್ತಿ ದುಹಿತಿಕಾ. ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಮತಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಿಪ್ಪಕಿಣ್ಣಾನಿ ಸೇತಾನಿ ಅಟ್ಠಿಕಾನಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಸೇತಟ್ಠಿಕಾ. ಸಲಾಕಾವುತ್ತಾತಿ ಸಲಾಕಮತ್ತವುತ್ತಾ, ಯಂ ತತ್ಥ ವುತ್ತಂ ವಾಪಿತಂ, ತಂ ಸಲಾಕಮತ್ತಮೇವ ಅಹೋಸಿ, ಫಲೇ ನ ಜನಯತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಉಗ್ಗಿಲಿತುನ್ತಿ ದ್ವೇ ಅನ್ತೇ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಕಥೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಉಗ್ಗಿಲಿತುಂ ಬಹಿ ನೀಹರಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖೀತಿ. ಓಗಿಲಿತುನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಾಯ ದೋಸಂ ದಿಸ್ವಾ ಹಾರೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಓಗಿಲಿತುಂ ಅನ್ತೋ ಪವೇಸೇತುಂ ನ ಸಕ್ಖೀತಿ.

ಇತೋ ಸೋ ಗಾಮಣಿ ಏಕನವುತಿಕಪ್ಪೇತಿ ಭಗವಾ ಕಥಯಮಾನೋವ ಯಾವ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ನಾಸಿಕವಾತೋ ನ ಪುನ ಪವಿಸತಿ, ತಾವತಕೇನ ಕಾಲೇನ ಏಕನವುತಿಕಪ್ಪೇ ಅನುಸ್ಸರಿ ‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಕುಲೇ ಪಕ್ಕಭಿಕ್ಖಾದಾನೇನ ಉಪಹತಪುಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪರಿಜಾನನತ್ಥಂ. ಅಥೇಕಮ್ಪಿ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ‘‘ಇತೋ ಸೋ, ಗಾಮಣೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಇದಾನಿ ದಾನಾದೀನಂ ಆನಿಸಂಸಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಅಥ ಖೋ ಯಾನಿ ತಾನಿ ಕುಲಾನಿ ಅಡ್ಢಾನೀತಿ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆರಭಿ. ತತ್ಥ ದಾನಸಮ್ಭೂತಾನೀತಿ ದಾನೇನ ಸಮ್ಭೂತಾನಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಾನಿ. ಸೇಸಪದದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಏತ್ಥ ಪನ ಸಚ್ಚಂ ನಾಮ ಸಚ್ಚವಾದಿತಾ. ಸಾಮಞ್ಞಂ ನಾಮ ಸೇಸಸೀಲಂ. ವಿಕಿರತೀತಿ ಅಯೋಗೇನ ವಳಞ್ಜೇನ್ತೋ ವಿಪ್ಪಕಿರತಿ. ವಿಧಮತೀತಿ ಧಮೇನ್ತೋ ವಿಯ ನಾಸೇತಿ. ವಿದ್ಧಂಸೇತೀತಿ ನಾಸೇತಿ. ಅನಿಚ್ಚತಾತಿ ಹುತ್ವಾ ಅಭಾವೋ ಬಹುನಾಪಿ ಕಾಲೇನ ಸಙ್ಗತಾನಂ ಖಣೇನೇವ ಅನ್ತರಧಾನಂ.

೧೦. ಮಣಿಚೂಳಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೬೨. ದಸಮೇ ತಂ ಪರಿಸಂ ಏತದವೋಚಾತಿ ತಸ್ಸ ಕಿರ ಏವಂ ಅಹೋಸಿ ‘‘ಕುಲಪುತ್ತಾ ಪಬ್ಬಜನ್ತಾ ಪುತ್ತದಾರಞ್ಚೇವ ಜಾತರೂಪರಜತಞ್ಚ ಪಹಾಯೇವ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ, ನ ಚ ಸಕ್ಕಾ ಯಂ ಪಹಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತಾ, ತಂ ತೇಹಿ ಗಹೇತು’’ನ್ತಿ ನಯಗ್ಗಾಹೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಮಾ ಅಯ್ಯೋ’’ತಿಆದಿವಚನಂ ಅವೋಚ. ಏಕಂಸೇನೇತನ್ತಿ ಏತಂ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಕಪ್ಪನಂ ಅಸ್ಸಮಣಧಮ್ಮೋ ಅಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಧಮ್ಮೋತಿ ಏಕಂಸೇನ ಧಾರೇಯ್ಯಾಸಿ.

ತಿಣನ್ತಿ ಸೇನಾಸನಚ್ಛದನತಿಣಂ. ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ತಿಣಚ್ಛದನೇ ವಾ ಇಟ್ಠಕಚ್ಛದನೇ ವಾ ಗೇಹೇ ಪಲುಜ್ಜನ್ತೇ ಯೇಹಿ ತಂ ಕಾರಿತಂ, ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇಹಿ ಕಾರಿತಸೇನಾಸನಂ ಓವಸ್ಸತಿ, ನ ಸಕ್ಕಾ ತತ್ಥ ವಸಿತು’’ನ್ತಿ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಮನುಸ್ಸಾ ಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ವಡ್ಢಕಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಾರಾಪೇಥ, ಮಯಂ ತೇ ಸಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವಕ್ಖನ್ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಕಾರೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಮನುಸ್ಸಾ ವಡ್ಢಕೀನಂ ದಾತಬ್ಬಂ ದಸ್ಸನ್ತಿ. ಸಚೇ ಆವಾಸಸಾಮಿಕಾ ನತ್ಥಿ, ಅಞ್ಞೇಸಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರವತ್ತೇನ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಕಾರೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಇದಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

ದಾರುನ್ತಿ ಸೇನಾಸನೇ ಗೋಪಾನಸಿಆದೀಸು ಪಲುಜ್ಜಮಾನೇಸು ತದತ್ಥಾಯ ದಾರುಂ. ಸಕಟನ್ತಿ ಗಿಹಿವಿಕತಂ ಕತ್ವಾ ತಾವಕಾಲಿಕಸಕಟಂ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಸಕಟಮೇವ, ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ವಾಸಿಫರಸುಕುದ್ದಾಲಾದಿಉಪಕರಣಂ ಏವಂ ಪರಿಯೇಸಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಪುರಿಸೋತಿ ಹತ್ಥಕಮ್ಮವಸೇನ ಪುರಿಸೋ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬೋ. ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಹಿ ಪುರಿಸಂ ‘‘ಹತ್ಥಕಮ್ಮಂ, ಆವುಸೋ, ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ದಸ್ಸಾಮಿ, ಭನ್ತೇ,’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಯಂ ಇಚ್ಛತಿ, ತಂ ಕಾರೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ನ ತ್ವೇವಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ಕೇನಚಿ ಪರಿಯಾಯೇನಾತಿ ಜಾತರೂಪರಜತಂ ಪನಾಹಂ ಕೇನಚಿಪಿ ಕಾರಣೇನ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ನ ವದಾಮಿ.

೧೧. ಭದ್ರಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೬೩. ಏಕಾದಸಮೇ ಮಲ್ಲೇಸೂತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ಜನಪದೇ. ವಧೇನಾತಿ ಮಾರಣೇನ. ಜಾನಿಯಾತಿ ಧನಜಾನಿಯಾ. ಅಕಾಲಿಕೇನ ಪತ್ತೇನಾತಿ ನ ಕಾಲನ್ತರೇನ ಪತ್ತೇನ, ಕಾಲಂ ಅನತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾವ ಪತ್ತೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚಿರವಾಸೀ ನಾಮ ಕುಮಾರೋತಿ ಏವಂನಾಮಕೋ ತಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ. ಬಹಿ ಆವಸಥೇ ಪಟಿವಸತೀತಿ ಬಹಿನಗರೇ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ಸಿಪ್ಪಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ವಸತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಂ ಕಥಿತಂ.

೧೨. ರಾಸಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೬೪. ದ್ವಾದಸಮೇ ರಾಸಿಯೋತಿ ರಾಸಿಂ ಕತ್ವಾ ಪಞ್ಹಸ್ಸ ಪುಚ್ಛಿತತ್ತಾ ರಾಸಿಯೋತಿ ಏವಂ ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಾಹಕತ್ಥೇರೇಹಿ ಗಹಿತನಾಮೋ. ತಪಸ್ಸಿನ್ತಿ ತಪನಿಸ್ಸಿತಕಂ. ಲೂಖಜೀವಿನ್ತಿ ಲೂಖಜೀವಿಕಂ. ಅನ್ತಾತಿ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ. ಗಾಮೋತಿ ಗಾಮ್ಮೋ. ಗಮ್ಮೋತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಗಾಮವಾಸೀನಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗೋತಿ ಅತ್ತನೋ ಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗೋ, ಸರೀರದುಕ್ಖಕರಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಕಸ್ಮಾ ಪನೇತ್ಥ ಕಾಮಸುಖಲ್ಲಿಕಾನುಯೋಗೋ ಗಹಿತೋ, ಕಸ್ಮಾ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗೋ, ಕಸ್ಮಾ ಮಜ್ಝಿಮಾ ಪಟಿಪದಾತಿ? ಕಾಮಸುಖಲ್ಲಿಕಾನುಯೋಗೋ ತಾವ ಕಾಮಭೋಗೀನಂ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಗಹಿತೋ, ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗೋ ತಪನಿಸ್ಸಿತಕಾನಂ, ಮಜ್ಝಿಮಾ ಪಟಿಪದಾ ತಿಣ್ಣಂ ನಿಜ್ಜರವತ್ಥೂನಂ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಗಹಿತಾ. ಕಿಂ ಏತೇಸಂ ದಸ್ಸನೇ ಪಯೋಜನನ್ತಿ? ಇಮೇ ದ್ವೇ ಅನ್ತೇ ಪಹಾಯ ತಥಾಗತೋ ಮಜ್ಝಿಮಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಪತ್ತೋ. ಸೋ ಕಾಮಭೋಗಿನೋಪಿ ನ ಸಬ್ಬೇ ಗರಹತಿ ನ ಪಸಂಸತಿ, ತಪನಿಸ್ಸಿತಕೇಪಿ ನ ಸಬ್ಬೇ ಗರಹತಿ ನ ಪಸಂಸತಿ, ಗರಹಿತಬ್ಬಯುತ್ತಕೇಯೇವ ಗರಹತಿ, ಪಸಂಸಿತಬ್ಬಯುತ್ತಕೇ ಪಸಂಸತೀತಿ ಇಮಸ್ಸತ್ಥಸ್ಸ ಪಕಾಸನಂ ಏತೇಸಂ ದಸ್ಸನೇ ಪಯೋಜನನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಇದಾನಿ ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ತಯೋ ಖೋಮೇ, ಗಾಮಣಿ, ಕಾಮಭೋಗಿನೋತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸಾಹಸೇನಾತಿ ಸಾಹಸಿಕಕಮ್ಮೇನ. ನ ಸಂವಿಭಜತೀತಿ ಮಿತ್ತಸಹಾಯಸನ್ದಿಟ್ಠಸಮ್ಭತ್ತಾನಂ ಸಂವಿಭಾಗಂ ನ ಕರೋತಿ. ನ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತೀತಿ ಅನಾಗತಭವಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಭೂತಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ನ ಕರೋತಿ. ಧಮ್ಮಾಧಮ್ಮೇನಾತಿ ಧಮ್ಮೇನ ಚ ಅಧಮ್ಮೇನ ಚ. ಠಾನೇಹೀತಿ ಕಾರಣೇಹಿ. ಸಚ್ಛಿಕರೋತೀತಿ ಕಥಂ ಅತ್ತಾನಂ ಆತಾಪೇನ್ತೋ ಪರಿತಾಪೇನ್ತೋ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ? ಚತುರಙ್ಗವೀರಿಯವಸೇನ ಚ ಧುತಙ್ಗವಸೇನ ಚ. ತಿಸ್ಸೋ ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕಾ ನಿಜ್ಜರಾತಿ ಏತ್ಥ ಏಕೋಪಿ ಮಗ್ಗೋ ತಿಣ್ಣಂ ಕಿಲೇಸಾನಂ ನಿಜ್ಜರಣತಾಯ ತಿಸ್ಸೋ ನಿಜ್ಜರಾತಿ ವುತ್ತೋತಿ.

೧೩. ಪಾಟಲಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೬೫. ತೇರಸಮೇ ದೂತೇಯ್ಯಾನೀತಿ ದೂತಕಮ್ಮಾನಿ ಪಣ್ಣಾನಿ ಚೇವ ಮುಖಸಾಸನಾನಿ ಚ. ಪಾಣಾತಿಪಾತಞ್ಚಾಹನ್ತಿ ಇದಂ ಕಸ್ಮಾ ಆರದ್ಧಂ? ನ ಕೇವಲಂ ಅಹಂ ಮಾಯಂ ಜಾನಾಮಿ, ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಜಾನಾಮೀತಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಆರದ್ಧಂ. ಸನ್ತಿ ಹಿ, ಗಾಮಣಿ, ಏಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿ ಇದಂ ಸೇಸಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಲದ್ಧಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಪಜಹಾಪನತ್ಥಂ ಆರದ್ಧಂ.

ಮಾಲೀ ಕುಣ್ಡಲೀತಿ ಮಾಲಾಯ ಮಾಲೀ, ಕುಣ್ಡಲೇಹಿ ಕುಣ್ಡಲೀ. ಇತ್ಥಿಕಾಮೇಹೀತಿ ಇತ್ಥೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕಾಮಾ ಇತ್ಥಿಕಾಮಾ, ತೇಹಿ ಇತ್ಥಿಕಾಮೇಹಿ. ಆವಸಥಾಗಾರನ್ತಿ ಕುಲಘರಸ್ಸ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಏಕೇಕಸ್ಸೇವ ಸುಖನಿವಾಸತ್ಥಾಯ ಕತಂ ವಾಸಾಗಾರಂ. ತೇನಾಹಂ ಯಥಾಸತ್ತಿ ಯಥಾಬಲಂ ಸಂವಿಭಜಾಮೀತಿ ತಸ್ಸಾಹಂ ಅತ್ತನೋ ಸತ್ತಿಅನುರೂಪೇನ ಚೇವ ಬಲಾನುರೂಪೇನ ಚ ಸಂವಿಭಾಗಂ ಕರೋಮಿ. ಅಲನ್ತಿ ಯುತ್ತಂ. ಕಙ್ಖನಿಯೇ ಠಾನೇತಿ ಕಙ್ಖಿತಬ್ಬೇ ಕಾರಣೇ. ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಠಿತೋ ತ್ವಂ ಸಹ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಚತುನ್ನಂ ಮಗ್ಗಾನಂ ವಸೇನ ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿಂ ಸಚೇ ಪಟಿಲಭೇಯ್ಯಾಸೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಪಣ್ಣಕತಾಯ ಮಯ್ಹನ್ತಿ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ ಮಯ್ಹಂ ಅಪಣ್ಣಕತಾಯ ಅನಪರಾಧಕತಾಯ ಏವ ಸಂವತ್ತತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಟಗ್ಗಾಹೋತಿ ಜಯಗ್ಗಾಹೋ.

ಅಯಂ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಧಮ್ಮಸಮಾಧಿ, ತತ್ರ ಚೇ ತ್ವಂ ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿಂ ಪಟಿಲಭೇಯ್ಯಾಸೀತಿ ಏತ್ಥ ಧಮ್ಮಸಮಾಧೀತಿ ದಸಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಧಮ್ಮಾ, ಚಿತ್ತಸಮಾಧೀತಿ ಸಹ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಚತ್ತಾರೋ ಮಗ್ಗಾ. ಅಥ ವಾ ‘‘ಪಾಮೋಜ್ಜಂ ಜಾಯತಿ, ಪಮುದಿತಸ್ಸ ಪೀತಿ ಜಾಯತೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೫.೨೬) ಏವಂ ವುತ್ತಾ ಪಾಮೋಜ್ಜಪೀತಿಪಸ್ಸದ್ಧಿಸುಖಸಮಾಧಿಸಙ್ಖಾತಾ ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾ ಧಮ್ಮಸಮಾಧಿ ನಾಮ, ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿ ಪನ ಸಹ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಚತ್ತಾರೋ ಮಗ್ಗಾವ. ಅಥ ವಾ ದಸಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಾ ಚತ್ತಾರೋ ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರಾ ಚಾತಿ ಅಯಂ ಧಮ್ಮಸಮಾಧಿ ನಾಮ, ತಂ ಧಮ್ಮಸಮಾಧಿಂ ಪೂರೇನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿ ನಾಮ. ಏವಂ ತ್ವಂ ಇಮಂ ಕಙ್ಖಾಧಮ್ಮಂ ಪಜಹೇಯ್ಯಾಸೀತಿ ಏವಂ ತ್ವಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವುತ್ತಪ್ಪಭೇದೇ ಧಮ್ಮಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಠಿತೋ ಸಚೇ ಏವಂ ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿಂ ಪಟಿಲಭೇಯ್ಯಾಸಿ, ಏಕಂಸೇನೇತಂ ಕಙ್ಖಂ ಪಜಹೇಯ್ಯಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ವುತ್ತನಯಮೇವಾತಿ.

ಗಾಮಣಿಸಂಯುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.