೧. ಪಠಮಮಿಗಜಾಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೩. ಮಿಗಜಾಲವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ. ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇಟ್ಠಾತಿ ಪರಿಯಿಟ್ಠಾ ವಾ ಹೋನ್ತು ಮಾ ವಾ, ಇಟ್ಠಾರಮ್ಮಣಭೂತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕನ್ತಾತಿ ಕಮನೀಯಾ. ಮನಾಪಾತಿ ಮನವಡ್ಢನಕಾ. ಪಿಯರೂಪಾತಿ ಪಿಯಜಾತಿಕಾ. ಕಾಮೂಪಸಂಹಿತಾತಿ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೇನ ಕಾಮೇನ ಉಪಸಂಹಿತಾ ರಜನೀಯಾತಿ ರಞ್ಜನೀಯಾ, ರಾಗುಪ್ಪತ್ತಿಕಾರಣಭೂತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನನ್ದೀತಿ ತಣ್ಹಾನನ್ದೀ. ಸಂಯೋಗೋತಿ ಸಂಯೋಜನಂ. ನನ್ದಿಸಂಯೋಜನಸಂಯುತ್ತೋತಿ ನನ್ದೀಬನ್ಧನೇನ ಬದ್ಧೋ. ಅರಞ್ಞವನಪತ್ಥಾನೀತಿ ಅರಞ್ಞಾನಿ ಚ ವನಪತ್ಥಾನಿ ಚ. ತತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಅಭಿಧಮ್ಮೇ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯೇನ ‘‘ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಬಹಿ ಇನ್ದಖೀಲಾ ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಅರಞ್ಞ’’ನ್ತಿ (ವಿಭ. ೫೨೯) ವುತ್ತಂ, ತಥಾಪಿ ಯಂ ತಂ ‘‘ಪಞ್ಚಧನುಸತಿಕಂ ಪಚ್ಛಿಮ’’ನ್ತಿ (ಪಾರಾ. ೬೫೪) ಅರಞ್ಞಕಙ್ಗನಿಪ್ಫಾದಕಂ ಸೇನಾಸನಂ ವುತ್ತಂ, ತದೇವ ಅಧಿಪ್ಪೇತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ವನಪತ್ಥನ್ತಿ ಗಾಮನ್ತಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅನುಪಚಾರಟ್ಠಾನಂ, ಯತ್ಥ ನ ಕಸೀಯತಿ ನ ವಪೀಯತಿ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ –

‘‘ವನಪತ್ಥನ್ತಿ ದೂರಾನಮೇತಂ ಸೇನಾಸನಾನಂ ಅಧಿವಚನಂ. ವನಪತ್ಥನ್ತಿ ವನಸಣ್ಡಾನಮೇತಂ, ವನಪತ್ಥನ್ತಿ ಭಿಂಸನಕಾನಮೇತಂ, ವನಪತ್ಥನ್ತಿ ಸಲೋಮಹಂಸಾನಮೇತಂ, ವನಪತ್ಥನ್ತಿ ಪರಿಯನ್ತಾನಮೇತಂ, ವನಪತ್ಥನ್ತಿ ಅಮನುಸ್ಸೂಪಚಾರಾನಂ ಸೇನಾಸನಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನ’’ನ್ತಿ (ವಿಭ. ೫೩೧).

ಏತ್ಥ ಚ ಪರಿಯನ್ತಾನನ್ತಿ ಇಮಂ ಏಕಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಪರಿಯಾಯೇಹಿ ವನಪತ್ಥಾನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಪನ್ತಾನೀತಿ ಪರಿಯನ್ತಾನಿ ಅತಿದೂರಾನಿ. ಅಪ್ಪಸದ್ದಾನೀತಿ ಉದುಕ್ಖಲಮುಸಲದಾರಕಸದ್ದಾದೀನಂ ಅಭಾವೇನ ಅಪ್ಪಸದ್ದಾನಿ. ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸಾನೀತಿ ತೇಸಂ ತೇಸಂ ನಿನ್ನಾದಮಹಾನಿಗ್ಘೋಸಸ್ಸ ಅಭಾವೇನ ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸಾನಿ. ವಿಜನವಾತಾನೀತಿ ಸಞ್ಚರಣಜನಸ್ಸ ಸರೀರವಾತವಿರಹಿತಾನಿ. ಮನುಸ್ಸರಾಹಸ್ಸೇಯ್ಯಕಾನೀತಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ರಹೋಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅನುಚ್ಛವಿಕಾನಿ. ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಸಾರುಪ್ಪಾನೀತಿ ನಿಲೀಯನಸಾರುಪ್ಪಾನಿ.