೧. ಸಬ್ಬಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೩. ಸಬ್ಬವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಸಬ್ಬಂ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ ಸಬ್ಬಂ ನಾಮ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ – ಸಬ್ಬಸಬ್ಬಂ, ಆಯತನಸಬ್ಬಂ, ಸಕ್ಕಾಯಸಬ್ಬಂ, ಪದೇಸಸಬ್ಬನ್ತಿ. ತತ್ಥ –

‘‘ನ ತಸ್ಸ ಅದ್ದಿಟ್ಠಮಿಧಅತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚಿ,

ಅಥೋ ಅವಿಞ್ಞಾತಮಜಾನಿತಬ್ಬಂ;

ಸಬ್ಬಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಸಿ ಯದತ್ಥಿ ನೇಯ್ಯಂ,

ತಥಾಗತೋ ತೇನ ಸಮನ್ತಚಕ್ಖೂ’’ತಿ. (ಮಹಾನಿ. ೧೫೬; ಚೂಳನಿ. ಧೋತಕಮಾಣವಪುಚ್ಛಾನಿದ್ದೇಸೋ ೩೨; ಪಟಿ. ಮ. ೧.೧೨೧) –

ಇದಂ ಸಬ್ಬಸಬ್ಬಂ ನಾಮ. ‘‘ಸಬ್ಬಂ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ, ತಂ ಸುಣಾಥಾ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೪.೨೪) ಇದಂ ಆಯತನಸಬ್ಬಂ ನಾಮ. ‘‘ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಮೂಲಪರಿಯಾಯಂ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೧) ಇದಂ ಸಕ್ಕಾಯಸಬ್ಬಂ ನಾಮ. ‘‘ಸಬ್ಬಧಮ್ಮೇಸು ವಾ ಪನ ಪಠಮಸಮನ್ನಾಹಾರೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಿತ್ತಂ ಮನೋ ಮಾನಸಂ…ಪೇ… ತಜ್ಜಾಮನೋಧಾತೂ’’ತಿ ಇದಂ ಪದೇಸಸಬ್ಬಂ ನಾಮ. ಇತಿ ಪಞ್ಚಾರಮ್ಮಣಮತ್ತಂ ಪದೇಸಸಬ್ಬಂ. ತೇಭೂಮಕಧಮ್ಮಾ ಸಕ್ಕಾಯಸಬ್ಬಂ. ಚತುಭೂಮಕಧಮ್ಮಾ ಆಯತನಸಬ್ಬಂ. ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ನೇಯ್ಯಂ ಸಬ್ಬಸಬ್ಬಂ. ಪದೇಸಸಬ್ಬಂ ಸಕ್ಕಾಯಸಬ್ಬಂ ನ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಸಕ್ಕಾಯಸಬ್ಬಂ ಆಯತನಸಬ್ಬಂ ನ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಆಯತನಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಸಬ್ಬಂ ನ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಅಯಂ ನಾಮ ಧಮ್ಮೋ ಆರಮ್ಮಣಂ ನ ಹೋತೀತಿ ನತ್ಥಿತಾಯ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಸುತ್ತೇ ಆಯತನಸಬ್ಬಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ.

ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯಾತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ. ವಾಚಾವತ್ಥುಕಮೇವಸ್ಸಾತಿ, ವಾಚಾಯ ವತ್ತಬ್ಬವತ್ಥುಮತ್ತಕಮೇವ ಭವೇಯ್ಯ. ಇಮಾನಿ ಪನ ದ್ವಾದಸಾಯತನಾನಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಯಂ ನಾಮ ಅಞ್ಞೋ ಸಭಾವಧಮ್ಮೋ ಅತ್ಥೀತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯ. ಪುಟ್ಠೋ ಚ ನ ಸಮ್ಪಾಯೇಯ್ಯಾತಿ, ‘‘ಕತಮಂ ಅಞ್ಞಂ ಸಬ್ಬಂ ನಾಮಾ’’ತಿ? ಪುಚ್ಛಿತೋ, ‘‘ಇದಂ ನಾಮಾ’’ತಿ ವಚನೇನ ಸಮ್ಪಾದೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯ. ವಿಘಾತಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ದುಕ್ಖಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಯಥಾ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅವಿಸಯಸ್ಮಿನ್ತಿ ಏತ್ಥ ತನ್ತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ಯಥಾತಿ ಕಾರಣವಚನಂ, ಯಸ್ಮಾ ಅವಿಸಯೇ ಪುಟ್ಠೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅವಿಸಯಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸತ್ತಾನಂ ವಿಘಾತೋವ ಹೋತಿ, ಕೂಟಾಗಾರಮತ್ತಂ ಸಿಲಂ ಸೀಸೇನ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಗಮ್ಭೀರೇ ಉದಕೇ ತರಣಂ ಅವಿಸಯೋ, ತಥಾ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾನಂ ಆಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಪಾತನಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಅವಿಸಯೇ ವಾಯಮನ್ತೋ ವಿಘಾತಮೇವ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಏವಂ ಇಮಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಅವಿಸಯೇ ವಿಘಾತಮೇವ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.