೪. ಪಠಮದಾರುಕ್ಖನ್ಧೋಪಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೪೧. ಚತುತ್ಥೇ ಅದ್ದಸಾತಿ ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ಪಞ್ಞತ್ತವರಬುದ್ಧಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಅದ್ದಸ. ವುಯ್ಹಮಾನನ್ತಿ ಚತುರಸ್ಸಂ ತಚ್ಛೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬತನ್ತರೇ ಠಪಿತಂ ವಾತಾತಪೇನ ಸುಪರಿಸುಕ್ಖಂ ಪಾವುಸ್ಸಕೇ ಮೇಘೇ ವಸ್ಸನ್ತೇ ಉದಕೇನ ಉಪ್ಲವಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ಸೋತೇ ಪತಿತಂ ತೇನ ಸೋತೇನ ವುಯ್ಹಮಾನಂ. ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸೀತಿ ‘‘ಇಮಿನಾ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸದಿಸಂ ಕತ್ವಾ ಮಮ ಸಾಸನೇ ಸದ್ಧಾಪಬ್ಬಜಿತಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತುಕಾಮತಾಯ ಆಮನ್ತೇಸಿ. ಅಮುಂ ಮಹನ್ತಂ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಂ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ಸೋತೇನ ವುಯ್ಹಮಾನನ್ತಿ ಇದಂ ಪನ ಅಟ್ಠದೋಸವಿಮುತ್ತತ್ತಾ ಸೋತಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಅಪರೇ ಸಮುದ್ದಪತ್ತಿಯಾ ಅನ್ತರಾಯಕರೇ ಅಟ್ಠ ದೋಸೇ ದಸ್ಸೇತುಂ ಆರಭಿ.

ತತ್ರಸ್ಸ ಏವಂ ಅಟ್ಠದೋಸವಿಮುತ್ತತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ – ಏಕೋ ಹಿ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ಅವಿದೂರೇ ಪಬ್ಬತತಲೇ ಜಾತೋ ನಾನಾವಲ್ಲೀಹಿ ಪಲಿವೇಠಿತೋ ಪಣ್ಡುಪಲಾಸತಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಉಪಚಿಕಾದೀಹಿ ಖಜ್ಜಮಾನೋ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾನೇ ಅಪಣ್ಣತ್ತಿಕಭಾವಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಯಂ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧೋ ಗಙ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ ವಙ್ಕಟ್ಠಾನೇಸು ವಿಲಾಸಮಾನೋ ಸಾಗರಂ ಪತ್ವಾ ಮಣಿವಣ್ಣೇ ಊಮಿಪಿಟ್ಠೇ ಸೋಭಿತುಂ ನ ಲಭತಿ.

ಅಪರೋ ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ಬಹಿಮೂಲೋ ಅನ್ತೋಸಾಖೋ ಹುತ್ವಾ ಜಾತೋ, ಅಯಂ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಓಲಮ್ಬಿನೀಹಿ ಸಾಖಾಹಿ ಉದಕಂ ಫುಸತಿ, ಬಹಿಮೂಲತ್ತಾ ಪನ ಗಙ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ ವಙ್ಕಟ್ಠಾನೇಸು ವಿಲಾಸಮಾನೋ ಸಾಗರಂ ಪತ್ವಾ ಮಣಿವಣ್ಣೇ ಊಮಿಪಿಟ್ಠೇ ಸೋಭಿತುಂ ನ ಲಭತಿ.

ಅಪರೋ ಮಜ್ಝೇ ಗಙ್ಗಾಯ ಜಾತೋ, ದಳ್ಹಮೂಲೇನ ಪನ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತೋ, ಬಹಿ ಚಸ್ಸ ಗತಾ ವಙ್ಕಸಾಖಾ ನಾನಾವಲ್ಲೀಹಿ ಆಬದ್ಧಾ, ಅಯಮ್ಪಿ ದಳ್ಹಮೂಲತ್ತಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಲ್ಲೀಹಿ ಆಬದ್ಧತ್ತಾ ಚ ಗಙ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಸೋಭಿತುಂ ನ ಲಭತಿ.

ಅಪರೋ ಪತಿತಟ್ಠಾನೇಯೇವ ವಾಲಿಕಾಯ ಓತ್ಥಟೋ ಪೂತಿಭಾವಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ಗಙ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ…ಪೇ… ನ ಲಭತಿ.

ಅಪರೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪಾಸಾಣಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಜಾತತ್ತಾ, ಸುನಿಖಾತೋ ವಿಯ ನಿಚ್ಚಲೋ ಠಿತೋ, ಆಗತಾಗತಂ ಉದಕಂ ದ್ವಿಧಾ ಫಾಲೇತಿ, ಅಯಂ ಪಾಸಾಣನ್ತರೇ ಸುಟ್ಠು ಪತಿಟ್ಠಿತತ್ತಾ ಗಙ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ…ಪೇ… ನ ಲಭತಿ.

ಅಪರೋ ಅಬ್ಭೋಕಾಸಟ್ಠಾನೇ ನಭಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ವಲ್ಲೀಹಿ ಆಬದ್ಧೋ ಠಿತೋ. ಏಕಂ ದ್ವೇ ಸಂವಚ್ಛರೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಗತೇ ಮಹೋಘೇ ಸಕಿಂ ವಾ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾ ತೇಮೇತಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ನಭಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಠಿತತಾಯ ಚೇವ ಏಕಸ್ಸ ವಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ವಾ ಸಂವಚ್ಛರಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಸಕಿಂ ವಾ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾ ತೇಮನತಾಯ ಚ ಗಙ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ…ಪೇ… ನ ಲಭತಿ.

ಅಪರೋಪಿ ಮಜ್ಝೇ ಗಙ್ಗಾಯ ದೀಪಕೇ ಜಾತೋ ಮುದುಕ್ಖನ್ಧಸಾಖೋ ಓಘೇ ಆಗತೇ ಅನುಸೋತಂ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ, ಉದಕೇ ಗತೇ ಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ, ನಚ್ಚನ್ತೋ ವಿಯ ತಿಟ್ಠತಿ. ಯಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಸಾಗರೋ ಗಙ್ಗಂ ಏವಂ ವಿಯ ವದತಿ, ‘‘ಭೋತಿ ಗಙ್ಗೇ ತ್ವಂ ಮಯ್ಹಂ ಚನ್ದನಸಾರಸಲಳಸಾರಾದೀನಿ ನಾನಾದಾರೂನಿ ಆಹರಸಿ, ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಂ ಪನ ನಾಹರಸೀ’’ತಿ. ಸುಲಭೋ ಏಸ, ದೇವ, ಪುನವಾರೇ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀತಿ. ಪುನವಾರೇ ತಮ್ಬವಣ್ಣೇನ ಉದಕೇನ ಆಲಿಙ್ಗಮಾನಾ ವಿಯ ಆಗಚ್ಛತಿ. ಸೋಪಿ ತಥೇವ ಅನುಸೋತಂ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ, ಉದಕೇ ಗತೇ ಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ, ನಚ್ಚನ್ತೋ ವಿಯ ತಿಟ್ಠತಿ. ಅಯಂ ಅತ್ತನೋ ಮುದುತಾಯ ಗಙ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ…ಪೇ… ನ ಲಭತಿ.

ಅಪರೋ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ತಿರಿಯಂ ಪತಿತೋ ವಾಲಿಕಾಯ ಓತ್ಥರಿತೋ ಅನ್ತರಸೇತು ವಿಯ ಬಹೂನಂ ಪಚ್ಚಯೋ ಜಾತೋ, ಉಭೋಸು ತೀರೇಸು ವೇಳುನಳಕರಞ್ಜಕಕುಧಾದಯೋ ಉಪ್ಲವಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಲಗ್ಗನ್ತಿ. ತಥಾ ನಾನಾವಿಧಾ ಗಚ್ಛಾ ವುಯ್ಹಮಾನಾ ಭಿನ್ನಮುಸಲಭಿನ್ನಸುಪ್ಪಅಹಿಕುಕ್ಕುರಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಾದಿಕುಣಪಾನಿಪಿ ತತ್ಥೇವ ಲಗ್ಗನ್ತಿ. ಮಹಾಗಙ್ಗಾಪಿ ನಂ ಆಸಜ್ಜ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ದ್ವಿಧಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪಕುಮ್ಭೀಲಮಕರಾದಯೋಪಿ ತತ್ಥೇವ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ತಿರಿಯಂ ಪತಿತ್ವಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯತ್ತಕತಭಾವೇನ ಗಙ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ ವಙ್ಕಟ್ಠಾನೇಸು ವಿಲಾಸಮಾನೋ ಸಾಗರಂ ಪತ್ವಾ ಮಣಿವಣ್ಣೇ ಊಮಿಪಿಟ್ಠೇ ಸೋಭಿತುಂ ನ ಲಭತಿ.

ಇತಿ ಭಗವಾ ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ ದೋಸೇಹಿ ವಿಮುತ್ತತ್ತಾ ಸೋತಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಅಪರೇ ಸಮುದ್ದಪತ್ತಿಯಾ ಅನ್ತರಾಯಕರೇ ಅಟ್ಠ ದೋಸೇ ದಸ್ಸೇತುಂ ಅಮುಂ ಮಹನ್ತಂ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಂ ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ಸೋತೇನ ವುಯ್ಹಮಾನನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ನ ಥಲೇ ಉಸ್ಸೀದಿಸ್ಸತೀತಿ ಥಲಂ ನಾಭಿರುಹಿಸ್ಸತಿ. ನ ಮನುಸ್ಸಗ್ಗಾಹೋ ಗಹೇಸ್ಸತೀತಿ ‘‘ಮಹಾ ವತಾಯಂ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧೋ’’ತಿ ದಿಸ್ವಾ, ಉಳುಮ್ಪೇನ ತರಮಾನಾ ಗನ್ತ್ವಾ, ಗೋಪಾನಸೀಆದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಮನುಸ್ಸಾ ನ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸನ್ತಿ. ನ ಅಮನುಸ್ಸಗ್ಗಾಹೋ ಗಹೇಸ್ಸತೀತಿ ‘‘ಮಹಗ್ಘೋ ಅಯಂ ಚನ್ದನಸಾರೋ, ವಿಮಾನದ್ವಾರೇ ನಂ ಠಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ನ ಅಮನುಸ್ಸಾ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸನ್ತಿ.

ಏವಮೇವ ಖೋತಿ ಏತ್ಥ ಸದ್ಧಿಂ ಬಾಹಿರೇಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ ದೋಸೇಹಿ ಏವಂ ಓಪಮ್ಮಸಂಸನ್ದನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ – ಗಙ್ಗಾಯ ಅವಿದೂರೇ ಪಬ್ಬತತಲೇ ಜಾತೋ ತತ್ಥೇವ ಉಪಚಿಕಾದೀಹಿ ಖಜ್ಜಮಾನೋ ಅಪಣ್ಣತ್ತಿಕಭಾವಂ ಗತದಾರುಕ್ಖನ್ಧೋ ವಿಯ ಹಿ ‘‘ನತ್ಥಿ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿಆದಿಕಾಯ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅಯಞ್ಹಿ ಸಾಸನಸ್ಸ ದೂರೀಭೂತತ್ತಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಓರುಯ್ಹ ಸಮಾಧಿಕುಲ್ಲೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ನಿಬ್ಬಾನಸಾಗರಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ.

ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ಬಹಿಮೂಲೋ ಅನ್ತೋಸಾಖೋ ಹುತ್ವಾ ಜಾತೋ ವಿಯ ಅಚ್ಛಿನ್ನಗಿಹಿಬನ್ಧನೋ ಸಮಣಕುಟಿಮ್ಬಿಕಪುಗ್ಗಲೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಅಯಞ್ಹಿ ‘‘ಚಿತ್ತಂ ನಾಮೇತಂ ಅನಿಬದ್ಧಂ, ‘ಸಮಣೋಮ್ಹೀ’ತಿ ವದನ್ತೋವ ಗಿಹೀ ಹೋತಿ, ‘ಗಿಹೀಮ್ಹೀ’ತಿ ವದನ್ತೋವ ಸಮಣೋ ಹೋತಿ. ಕೋ ಜಾನಿಸ್ಸತಿ, ಕಿಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇ ಪಬ್ಬಜನ್ತೋಪಿ ಗಿಹಿಬನ್ಧನಂ ನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ. ಮಹಲ್ಲಕಪಬ್ಬಜಿತಾನಞ್ಚ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ತಸ್ಸ ಸಚೇ ಚೀವರಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಅನ್ತಚ್ಛಿನ್ನಕಂ ವಾ ಜಿಣ್ಣದುಬ್ಬಣ್ಣಂ ವಾ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಸೇನಾಸನಮ್ಪಿ ವಿಹಾರಪಚ್ಚನ್ತೇ ಪಣ್ಣಸಾಲಾ ವಾ ಮಣ್ಡಪೋ ವಾ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೇನಾಪಿ ಪುತ್ತನತ್ತಕಾನಂ ದಾರಕಾನಂ ಪಚ್ಛತೋ ಚರಿತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ, ಪರಿಯನ್ತೇ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ. ತೇನ ಸೋ ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನೋ ಅಸ್ಸೂನಿ ಮುಞ್ಚನ್ತೋ, ‘‘ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಕುಲಸನ್ತಕಂ ಧನಂ, ಕಪ್ಪತಿ ನು ಖೋ ತಂ ಖಾದನ್ತೇನ ಜೀವಿತು’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಏಕಂ ವಿನಯಧರಂ ಪುಚ್ಛತಿ – ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ ಆಚರಿಯ, ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಂ ವಿಚಾರೇತ್ವಾ ಖಾದಿತುಂ ಕಪ್ಪತಿ, ನೋ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ? ‘‘ನತ್ಥೇತ್ಥ ದೋಸೋ, ಕಪ್ಪತೇತ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಭಜಮಾನಕೇ ಕತಿಪಯೇ ದುಬ್ಬಚೇ ದುರಾಚಾರೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಹೇತ್ವಾ, ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಅನ್ತೋಗಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ಗಾಮಮಜ್ಝೇ ಠಿತೋ ಗಾಮಿಕೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ, ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪಯೋಗತೋ ಉಟ್ಠಿತಂ ಆಯಂ ಕಸ್ಸ ದೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇ ಪಬ್ಬಜಿತಾ, ಮಯಂ ಕಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮಾತಿ? ಕಿಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ? ಕುದ್ದಾಲ-ಪಿಟಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ, ಖೇತ್ತಮರಿಯಾದಬನ್ಧನಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತೋ ನಾನಾಪ್ಪಕಾರಂ ಪುಬ್ಬಣ್ಣಾಪರಣ್ಣಞ್ಚೇವ ಫಲಾಫಲೇ ಚ ಸಙ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ, ಹೇಮನ್ತಗಿಮ್ಹವಸ್ಸಾನೇಸು ಯಂ ಯಂ ಇಚ್ಛತಿ, ತಂ ತಂ ಪಚಾಪೇತ್ವಾ ಖಾದನ್ತೋ ಸಮಣಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ಜೀವತಿ. ಕೇವಲಮಸ್ಸ ಪಞ್ಚಚೂಳಕೇನ ದಾರಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಾದಪರಿಚಾರಿಕಾವ ಏಕಾ ನತ್ಥಿ. ಅಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಓಲಮ್ಬಿನೀಹಿ ಸಾಖಾಹಿ ಉದಕಂ ಫುಸಮಾನೋ ಅನ್ತೋಸಾಖೋ ರುಕ್ಖೋ ವಿಯ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣಬೋಧಿಯಙ್ಗಣಾದೀಸು ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಕಾಯಸಾಮಗ್ಗಿಂ ದೇತಿ, ಗಿಹಿಬನ್ಧನಸ್ಸ ಪನ ಅಚ್ಛಿನ್ನತಾಯ ಬಹಿಮೂಲತ್ತಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಸಮಾಧಿಕುಲ್ಲೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ನಿಬ್ಬಾನಸಾಗರಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ.

ಗಙ್ಗಾಯ ಮಜ್ಝೇ ಜಾತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಲ್ಲೀಹಿ ಆಬದ್ಧವಙ್ಕಸಾಖಾ ವಿಯ ಸಙ್ಘಸನ್ತಕಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಜೀವಮಾನೋ ಭಿನ್ನಾಜೀವಪುಗ್ಗಲೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಏಕಚ್ಚೋ ಗಿಹಿಬನ್ಧನಂ ಪಹಾಯ ಪಬ್ಬಜನ್ತೋಪಿ ಸಾರುಪ್ಪಟ್ಠಾನೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ನ ಲಭತಿ. ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಹಿ ನಾಮೇಸಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣಸದಿಸಾ. ಯಥಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಯತ್ಥ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ತೇಸಂಯೇವ ಕುಲಾನಂ ಆಚಾರಂ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ, ಏವಂ ಭಿಕ್ಖೂಪಿ ಯೇಸಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ, ತೇಸಂಯೇವ ಆಚಾರಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಏಕಚ್ಚೋ ಅಸಾರುಪ್ಪಟ್ಠಾನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಓವಾದಾನುಸಾಸನೀಉದ್ದೇಸಪರಿಪುಚ್ಛಾದೀಹಿ ಪರಿಬಾಹಿರೋ ಹುತ್ವಾ ಪಾತೋವ ಮುಣ್ಡಘಟಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉದಕತಿತ್ಥಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾನಂ ಭತ್ತತ್ಥಾಯ ಖನ್ಧೇ ಪತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಭತ್ತಸಾಲಂ ಗಚ್ಛತಿ, ದುಬ್ಬಚಸಾಮಣೇರೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನಾನಾಕೀಳಂ ಕೀಳತಿ, ಆರಾಮಿಕದಾರಕೇಹಿ ಸಂಸಟ್ಠೋ ವಿಹರತಿ.

ಸೋ ದಹರಭಿಕ್ಖುಕಾಲೇ ಅತ್ತನೋ ಅನುರೂಪೇಹಿ ದಹರಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಚೇವ ಆರಾಮಿಕೇಹಿ ಚ ಸದ್ಧಿಂ ಸಙ್ಘಭೋಗಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ‘‘ಅಯಂ ಖೀಣಾಸವೇಹಿ ಅಸುಕರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಸಙ್ಘಭೋಗೋ, ತುಮ್ಹೇ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ನ ದೇಥ, ನ ಹಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ವಾ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾ ವಾ ಅತ್ತಮನಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಏಥ ದಾನಿ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಕುದ್ದಾಲ-ಪಿಟಕಾನಿ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾ ತಳಾಕಮಾತಿಕಾಸು ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನಿ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಬಹುಂ ಪುಬ್ಬಣ್ಣಾಪರಣ್ಣಂ ವಿಹಾರಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಆರಾಮಿಕೇಹಿ ಅತ್ತನೋ ಉಪಕಾರಭಾವಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆರೋಚಾಪೇತಿ. ಸಙ್ಘೋ ‘‘ಅಯಂ ದಹರೋ ಬಹೂಪಕಾರೋ, ಇಮಸ್ಸ ಸತಂ ವಾ ದ್ವಿಸತಂ ವಾ ದೇಥಾ’’ತಿ ದಾಪೇತಿ. ಇತಿ ಸೋ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಸಙ್ಘಸನ್ತಕೇನೇವ ವಡ್ಢನ್ತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಏಕವೀಸತಿವಿಧಾಹಿ ಅನೇಸನಾಹಿ ಬದ್ಧೋ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಸಮಾಧಿಕುಲ್ಲೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ನಿಬ್ಬಾನಸಾಗರಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ.

ಪತಿತಟ್ಠಾನೇಯೇವ ವಾಲಿಕಾಯ ಓತ್ಥರಿತ್ವಾ ಪೂತಿಭಾವಂ ಆಪಾದಿತರುಕ್ಖೋ ವಿಯ ಆಲಸಿಯಮಹಗ್ಘಸೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಏವರೂಪಞ್ಹಿ ಪುಗ್ಗಲಂ ಆಮಿಸಚಕ್ಖುಂ ಪಚ್ಚಯಲೋಲಂ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯವತ್ತಂ ಉದ್ದೇಸಪರಿಪುಚ್ಛಾಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರವಜ್ಜಿತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣಾನಿ ಅತ್ಥತೋ ಏವಂ ವದನ್ತಿ – ‘‘ಭೋ, ಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ? ಅಥ ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಉಟ್ಠಾಯ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಕಿಂ ನ ಪಸ್ಸಥ? ಏಸೋ ಅಸುಕವಿಹಾರವಾಸೀ ಕುಸೀತಪುಗ್ಗಲೋ ಅಸುಕಂ ನಾಮ ಗಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಯಾಗುಮತ್ಥಕೇ ಯಾಗುಂ, ಪೂವಮತ್ಥಕೇ ಪೂವಂ, ಭತ್ತಮತ್ಥಕೇ ಭತ್ತಂ ಅಜ್ಝೋಹರಿತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಆಗಮ್ಮ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಸಬ್ಬವತ್ತೋ ಉದ್ದೇಸಾದಿವಿರಹಿತೋ ಮಞ್ಚಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತೋ ಮಯ್ಹಂ ಓಕಾಸಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ.

ತತೋ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದನೀವರಣಂ ಉಟ್ಠಾಯಾಹ – ‘‘ಭೋ, ತವ ಓಕಾಸೇ ಕತೇ ಮಯ್ಹಂ ಕತೋವ ಹೋತಿ, ಇದಾನೇವ ಸೋ ನಿದ್ದಾಯಿತ್ವಾ ಕಿಲೇಸಾನುರಞ್ಜಿತೋವ ಪಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ತತೋ ಬ್ಯಾಪಾದನೀವರಣಂ ಉಟ್ಠಾಯಾಹ – ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಓಕಾಸೇ ಕತೇ ಮಯ್ಹಂ ಕತೋವ ಹೋತಿ. ಇದಾನೇವ ನಿದ್ದಾಯಿತ್ವಾ ವುಟ್ಠಿತೋ ‘ವತ್ತಪಟಿವತ್ತಂ ಕರೋಹೀ’ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನೋ, ‘ಭೋ, ಇಮೇ ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮಂ ಅಕತ್ವಾ ಅಮ್ಹೇಸು ಬ್ಯಾವಟಾ’ತಿ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಫರುಸವಚನಂ ವದನ್ತೋ ಅಕ್ಖೀನಿ ನೀಹರಿತ್ವಾ ವಿಚರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ತತೋ ಉದ್ಧಚ್ಚನೀವರಣಂ ಉಟ್ಠಾಯಾಹ – ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಓಕಾಸೇ ಕತೇ ಮಯ್ಹಂ ಕತೋವ ಹೋತಿ, ಕುಸೀತೋ ನಾಮ ವಾತಾಹತೋ ಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧೋ ವಿಯ ಉದ್ಧತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಕುಕುಚ್ಚನೀವರಣಂ ಉಟ್ಠಾಯಾಹ – ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಓಕಾಸೇ ಕತೇ ಮಯ್ಹಂ ಕತೋವ ಹೋತಿ, ಕುಸೀತೋ ನಾಮ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಪಕತೋವ ಹೋತಿ, ಅಕಪ್ಪಿಯೇ ಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಂ ಕಪ್ಪಿಯೇ ಚ ಅಕಪ್ಪಿಯಸಞ್ಞಂ ಉಪ್ಪಾದೇತೀ’’ತಿ. ಅಥ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾನೀವರಣಂ ಉಟ್ಠಾಯಾಹ – ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಓಕಾಸೇ ಕತೇ ಮಯ್ಹಂ ಕತೋವ ಹೋತಿ. ಏವರೂಪೋ ಹಿ ಅಟ್ಠಸು ಠಾನೇಸು ಮಹಾವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸೀ’’ತಿ. ಏವಂ ಆಲಸಿಯಮಹಗ್ಘಸಂ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣಾನಿ ಚಣ್ಡಸುನಖಾದಯೋ ವಿಯ ಸಿಙ್ಗಚ್ಛಿನ್ನಂ ಜರಗ್ಗವಂ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ಸೋಪಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸೋತಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಸಮಾಧಿಕುಲ್ಲೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ನಿಬ್ಬಾನಸಾಗರಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ.

ದ್ವಿನ್ನಂ ಪಾಸಾಣಾನಂ ಅನ್ತರೇ ನಿಖಾತಮೂಲಾಕಾರೇನ ಠಿತರುಕ್ಖೋ ವಿಯ ದಿಟ್ಠಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಠಿತೋ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸೋ ಹಿ ‘‘ಅರೂಪಭವೇ ರೂಪಂ ಅತ್ಥಿ, ಅಸಞ್ಞೀಭವೇ ಚಿತ್ತಂ ಪವತ್ತತಿ, ಬಹುಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕೋ ಲೋಕುತ್ತರಮಗ್ಗೋ, ಅನುಸಯೋ ಚಿತ್ತವಿಪ್ಪಯುತ್ತೋ, ತೇ ಚ ಸತ್ತಾ ಸನ್ಧಾವನ್ತಿ ಸಂಸರನ್ತೀ’’ತಿ ವದನ್ತೋ ಅರಿಟ್ಠೋ ವಿಯ ಕಣ್ಟಕಸಾಮಣೇರೋ ವಿಯ ಚ ವಿಚರತಿ. ಪಿಸುಣವಾಚೋ ಪನ ಹೋತಿ, ಉಪಜ್ಝಾಯಾದಯೋ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾದೀಹಿ ಭಿನ್ದನ್ತೋ ವಿಚರತಿ. ಸೋಪಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸೋತಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಸಮಾಧಿಕುಲ್ಲೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ನಿಬ್ಬಾನಸಾಗರಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ.

ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ನಭಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ವಲ್ಲೀಹಿ ಆಬದ್ಧೋ ಠಿತೋ ಏಕಂ ದ್ವೇ ಸಂವಚ್ಛರೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಗತೇ ಮಹೋಘೇ ಸಕಿಂ ವಾ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾ ತೇಮನರುಕ್ಖೋ ವಿಯ ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತೇ ವಸಮಾನೋ ದುಲ್ಲಭಸಙ್ಘದಸ್ಸನೋ ಚೇವ ದುಲ್ಲಭಧಮ್ಮಸ್ಸವನೋ ಚ ಪುಗ್ಗಲೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಏಕಚ್ಚೋ ಹಿ ವುಡ್ಢಕಾಲೇ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಕತಿಪಾಹೇನ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚವಸ್ಸಕಾಲೇ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಪಗುಣಂ ಕತ್ವಾ ದಸವಸ್ಸಕಾಲೇ ವಿನಯಧರತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ವಿನಯಕಥಾಕಾಲೇ ಮರಿಚಂ ವಾ ಹರೀತಕಖಣ್ಡಂ ವಾ ಮುಖೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಬೀಜನೇನ ಮುಖಂ ಪಿಧಾಯ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಲೇಸಕಪ್ಪೇನ ಕತವಿನಯೋ ನಾಮ ಹುತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಆದಾಯ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಗಚ್ಛತಿ. ತತ್ರ ನಂ ಮನುಸ್ಸಾ ಸಕ್ಕರಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುದಸ್ಸನಸ್ಸ ದುಲ್ಲಭತಾಯ ‘‘ಇಧೇವ, ಭನ್ತೇ, ವಸಥಾ’’ತಿ ವಿಹಾರಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಪುಪ್ಫೂಪಗಫಲೂಪಗರುಕ್ಖೇ ರೋಪೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ವಾಸೇನ್ತಿ.

ಅಥ ಮಹಾವಿಹಾರಸದಿಸವಿಹಾರಾ ಬಹುಸ್ಸುತಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ‘‘ಜನಪದೇ ಚೀವರರಜನಾದೀನಿ ಕತ್ವಾ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ತತ್ಥ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಸೋ ತೇ ದಿಸ್ವಾ, ಹಟ್ಠತುಟ್ಠೋ ವತ್ತಪಟಿವತ್ತಂ ಕತ್ವಾ, ಪುನದಿವಸೇ ಆದಾಯ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ, ‘‘ಅಸುಕೋ ಥೇರೋ ಸುತ್ತನ್ತಿಕೋ, ಅಸುಕೋ ಅಭಿಧಮ್ಮಿಕೋ, ಅಸುಕೋ ವಿನಯಧರೋ, ಅಸುಕೋ ತೇಪಿಟಕೋ, ಏವರೂಪೇ ಥೇರೇ ಕದಾ ಲಭಿಸ್ಸಥ, ಧಮ್ಮಸವನಂ ಕಾರೇಥಾ’’ತಿ ವದತಿ. ಉಪಾಸಕಾ ‘‘ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಕಾರೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವಿಹಾರಮಗ್ಗಂ ಸೋಧೇತ್ವಾ, ಸಪ್ಪಿತೇಲಾದೀನಿ ಆದಾಯ, ಮಹಾಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಕಾರೇಸ್ಸಾಮ, ಧಮ್ಮಕಥಿಕಾನಂ ವಿಚಾರೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತಿ.

ನೇವಾಸಿಕತ್ಥೇರೋ ಆಗನ್ತುಕಾನಂ ಪತ್ತಚೀವರಾನಿ ಪಟಿಸಾಮೇನ್ತೋ ಅನ್ತೋಗಬ್ಭೇಯೇವ ದಿವಸಭಾಗಂ ವೀತಿನಾಮೇತಿ. ದಿವಾಕಥಿಕೋ ಉಟ್ಠಿತೋ ಸರಭಾಣಕೋ ಘಟೇನ ಉದಕಂ ವಮೇನ್ತೋ ವಿಯ ಸರಭಾಣಂ ಭಣಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಿತೋ, ತಮ್ಪಿ ಸೋ ನ ಜಾನಾತಿ. ರತ್ತಿಕಥಿಕೋ ಸಾಗರಂ ಖೋಭೇನ್ತೋ ವಿಯ ರತ್ತಿಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಿತೋ, ತಮ್ಪಿ ಸೋ ನ ಜಾನಾತಿ. ಪಚ್ಚೂಸಕಥಿಕೋ ಕಥೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಸಿ, ತಮ್ಪಿ ಸೋ ನ ಜಾನಾತಿ. ಪಾತೋವ ಪನ ಉಟ್ಠಾಯ ಮುಖಂ ಧೋವಿತ್ವಾ, ಥೇರಾನಂ ಪತ್ತಚೀವರಾನಿ ಉಪನಾಮೇತ್ವಾ, ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತೋ ಮಹಾಥೇರಂ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ದಿವಾಕಥಿಕೋ ಕತರಂ ಜಾತಕಂ ನಾಮ ಕಥೇಸಿ, ಸರಭಾಣಕೋ ಕತರಂ ಸುತ್ತಂ ನಾಮ ಭಣಿ, ರತ್ತಿಕಥಿಕೋ ಕತರಂ ಧಮ್ಮಕಥಂ ನಾಮ ಕಥೇಸಿ, ಪಚ್ಚೂಸಕಥಿಕೋ ಕತರಂ ಜಾತಕಂ ನಾಮ ಕಥೇಸಿ, ಖನ್ಧಾ ನಾಮ ಕತಿ, ಧಾತುಯೋ ನಾಮ ಕತಿ, ಆಯತನಾ ನಾಮ ಕತೀ’’ತಿ. ಏವರೂಪೋ ಏಕಂ ದ್ವೇ ಸಂವಚ್ಛರಾನಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುದಸ್ಸನಞ್ಚೇವ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಞ್ಚ ಲಭನ್ತೋಪಿ ಓಘೇ ಆಗತೇ ಉದಕೇನ ಸಕಿಂ ವಾ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾ ತೇಮಿತರುಕ್ಖಸದಿಸೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಏವಂ ಸಙ್ಘದಸ್ಸನತೋ ಚ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನತೋ ಚ ಪಟಿಕ್ಕಮ್ಮ ದೂರೇ ವಸನ್ತೋ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಸಮಾಧಿಕುಲ್ಲೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ನಿಬ್ಬಾನಸಾಗರಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ.

ಮಜ್ಝೇ ಗಙ್ಗಾಯ ದೀಪಕೇ ಜಾತೋ ಮುದುರುಕ್ಖೋ ವಿಯ ಮಧುರಸ್ಸರಭಾಣಕಪುಗ್ಗಲೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸೋ ಹಿ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾನಿ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾನಿ ವೇಸ್ಸನ್ತರಾದೀನಿ ಜಾತಕಾನಿ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ, ದುಲ್ಲಭಭಿಕ್ಖುದಸ್ಸನಂ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ತತ್ಥ ಧಮ್ಮಕಥಾಯ ಪಸಾದಿತಹದಯೇನ ಜನೇನ ಉಪಟ್ಠಿಯಮಾನೋ ಅತ್ತಾನಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಕತೇ ಸಮ್ಪನ್ನಪುಪ್ಫಫಲರುಕ್ಖೇ ನನ್ದನವನಾಭಿರಾಮೇ ವಿಹಾರೇ ವಸತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಭಾರಹಾರಭಿಕ್ಖೂ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ, ‘‘ಅಸುಕೋ ಕಿರ ಏವಂ ಉಪಟ್ಠಾಕೇಸು ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ ವಿಹರತಿ. ಪಣ್ಡಿತೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಟಿಬಲೋ ಬುದ್ಧವಚನಂ ವಾ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತುಂ, ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ವಾ ಮನಸಿಕಾತುಂ, ಆನೇತ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಸುಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮ, ಅಸುಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ ತತ್ಥ ಗಚ್ಛನ್ತಿ.

ಸೋ ತೇಸಂ ವತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ವಿಹಾರಚಾರಿಕಂ ನಿಕ್ಖನ್ತೇಹಿ ತೇಹಿ ‘‘ಇಮಂ, ಆವುಸೋ, ಚೇತಿಯಂ ತಯಾ ಕಾರಿತ’’ನ್ತಿ ಪುಟ್ಠೋ, ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವದತಿ. ‘‘ಅಯಂ ಬೋಧಿ, ಅಯಂ ಮಣ್ಡಪೋ, ಇದಂ ಉಪೋಸಥಾಗಾರಂ, ಏಸಾ ಅಗ್ಗಿಸಾಲಾ, ಅಯಂ ಚಙ್ಕಮೋ ತಯಾ ಕಾರಿತೋ. ಇಮೇ ರುಕ್ಖೇ ರೋಪಾಪೇತ್ವಾ ತಯಾ ನನ್ದನವನಾಭಿರಾಮೋ ವಿಹಾರೋ ಕಾರಿತೋ’’ತಿ. ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ, ವದತಿ.

ಸೋ ಸಾಯಂ ಥೇರುಪಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛತಿ – ‘‘ಕಸ್ಮಾ, ಭನ್ತೇ, ಆಗತತ್ಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಆವುಸೋ, ತಂ ಆದಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ, ಅಸುಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ, ಅಸುಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ, ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಅರಞ್ಞೇ ಸಮಗ್ಗಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಇಮಿನಾ ಕಾರಣೇನ ಆಗತಮ್ಹಾ’’ತಿ. ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇ ನಾಮ ಮಯ್ಹಂ ಅತ್ಥಾಯ ಆಗತಾ, ಅಹಮ್ಪಿ ಚಿರನಿವಾಸೇನ ಇಧ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಪತ್ತಚೀವರಂ ಗಣ್ಹಾಮಿ, ಭನ್ತೇತಿ. ಆವುಸೋ, ಸಾಮಣೇರದಹರಾ ಮಗ್ಗಕಿಲನ್ತಾ, ಅಜ್ಜ ವಸಿತ್ವಾ ಸ್ವೇ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾತಿ. ಸಾಧು, ಭನ್ತೇತಿ ಪುನದಿವಸೇ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸತಿ. ಗಾಮವಾಸಿನೋ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಯ್ಯೋ ಬಹೂ ಆಗನ್ತುಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತೋ’’ತಿ ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಯಾಗುಂ ಪಾಯೇತ್ವಾ ಸುಖನಿಸಿನ್ನಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಭತ್ತಂ ಅದಂಸು. ಥೇರಾ ‘‘ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮ, ಮಯಂ ಉದಕಫಾಸುಕಟ್ಠಾನೇ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ನಿಕ್ಖನ್ತಾ.

ಗಾಮವಾಸಿನೋ ಅನುಮೋದನಂ ಸುತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿಂಸು, ‘‘ಕುತೋ, ಭನ್ತೇ, ಥೇರಾ ಆಗತಾ’’ತಿ? ಏತೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾ ಸಮಾನುಪಜ್ಝಾಯಾ ಸನ್ದಿಟ್ಠಾ ಸಮ್ಭತ್ತಾತಿ. ಕಸ್ಮಾ ಆಗತಾತಿ? ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗನ್ತುಕಾಮತಾಯಾತಿ. ತುಮ್ಹೇ ಪನ ಗನ್ತುಕಾಮಾತಿ? ಆಮಾವುಸೋತಿ. ಕಿಂ ವದೇಥ, ಭನ್ತೇ, ಅಮ್ಹೇಹಿ ಕಸ್ಸ ಉಪೋಸಥಾಗಾರಂ ಕಾರಿತಂ, ಕಸ್ಸ ಭೋಜನಸಾಲಾ, ಕಸ್ಸ ಅಗ್ಗಿಸಾಲಾದಯೋ ಕಾರಿತಾ, ಮಯಂ ಮಙ್ಗಲಾಮಙ್ಗಲೇಸು ಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾತಿ? ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾಯೋಪಿ ತತ್ಥೇವ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅಸ್ಸೂನಿ ಪವತ್ತಯಿಂಸು. ದಹರೋ ‘‘ತುಮ್ಹೇಸು ಏವಂ ದುಕ್ಖಿತೇಸು ಅಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ? ಥೇರೇ ಉಯ್ಯೋಜೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಿಹಾರಂ ಗತೋ.

ಥೇರಾಪಿ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚಾ ಪತ್ತಚೀವರಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾವ, ‘‘ಕಿಂ, ಆವುಸೋ, ಚಿರಾಯಸಿ, ದಿವಾ ಹೋತಿ, ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇ ಸುಖಿತಾ, ಅಸುಕಗೇಹಸ್ಸ ಇಟ್ಠಕಾಮೂಲಂ ಠಿತಸಣ್ಠಾನೇನೇವ ಠಿತಂ, ಅಸುಕಗೇಹಾದೀನಂ ಚಿತ್ತಕಮ್ಮಮೂಲಾದೀನಿ ಅತ್ಥಿ, ಗತಸ್ಸಾಪಿ ಮೇ ಚಿತ್ತವಿಕ್ಖೇಪೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತುಮ್ಹೇ ಪುರತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಸುಕವಿಹಾರೇ ಚೀವರಧೋವನರಜನಾದೀನಿ ಕರೋಥ, ಅಹಂ ತತ್ಥ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿಸ್ಸಾಮೀತಿ. ತೇ ತಸ್ಸ ಓಸಕ್ಕಿತುಕಾಮತಂ ಞತ್ವಾ ತ್ವಂ ಪಚ್ಛಾ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸೀತಿ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು.

ಸೋ ಥೇರೇ ಅನುಗನ್ತ್ವಾ ನಿವತ್ತೋ ವಿಹಾರಮೇವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಭೋಜನಸಾಲಾದೀನಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ವಿಹಾರಂ ರಾಮಣೇಯ್ಯಕಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಾಧು ವತಮ್ಹಿ ನ ಗತೋ. ಸಚೇ ಅಗಮಿಸ್ಸಂ, ಕೋಚಿ, ದೇವ, ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಮನಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ, ವಿಹಾರಂ ಅತ್ತನೋ ನಿಕಾಯಸನ್ತಕಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಅಥ ಮಯಾ ಪಚ್ಛಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಏತಸ್ಸ ಪಚ್ಛತೋ ಲದ್ಧಪಿಣ್ಡಂ ಭುಞ್ಜನ್ತೇನ ಚರಿತಬ್ಬಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ಸೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಸುಣಾತಿ, ‘‘ತೇ ಕಿರ ಭಿಕ್ಖೂ ಗತಟ್ಠಾನೇ ಏಕನಿಕಾಯದ್ವೇನಿಕಾಯಏಕಪಿಟಕದ್ವೇಪಿಟಕಾದಿವಸೇನ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯಾ ಜಾತಾ ವಿನಯಧರಾ ಜಾತಾ ಸತಪರಿವಾರಾಪಿ ಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರಾಪಿ ಚರನ್ತಿ. ಯೇ ಪನೇತ್ಥ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ಗತಾ, ತೇ ಘಟೇನ್ತಾ ವಾಯಮನ್ತಾ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಜಾತಾ, ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ ಅನಾಗಾಮಿನೋ ಅರಹನ್ತೋ ಜಾತಾ, ಮಹಾಸಕ್ಕಾರೇನ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಾ’’ತಿ. ಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಚೇ ಅಹಮ್ಪಿ ಅಗಮಿಸ್ಸಂ, ಮಯ್ಹಮ್ಪೇಸಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ಅಭವಿಸ್ಸ, ಇಮಂ ಪನ ಠಾನಂ ಮುಞ್ಚಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಅತಿವಿಯ ಪರಿಹೀನಮ್ಹೀ’’ತಿ. ಅಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅತ್ತನೋ ಮುದುತಾಯ ತಂ ಠಾನಂ ಅಮುಞ್ಚನ್ತೋ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಸಮಾಧಿಕುಲ್ಲೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ನಿಬ್ಬಾನಸಾಗರಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ.

ಗಙ್ಗಾಯ ನದಿಯಾ ತಿರಿಯಂ ಪತಿತ್ವಾ, ವಾಲಿಕಾಯ ಓತ್ಥಟಭಾವೇನ ಅನ್ತರಸೇತು ವಿಯ ಹುತ್ವಾ, ಬಹೂನಂ ಪಚ್ಚಯೋ ಜಾತರುಕ್ಖೋ ವಿಯ ರಥವಿನೀತಮಹಾಅರಿಯವಂಸಚನ್ದೋಪಮಾದಿಪಟಿಪದಾಸು ಅಞ್ಞತರಂ ಪಟಿಪದಂ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಠಿತೋ ಓಲೀನವುತ್ತಿಕೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸೋ ಹಿ ತಂ ಪಟಿಪತ್ತಿನಿಸ್ಸಿತಂ ಧಮ್ಮಂ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪಕತಿಯಾ ಮಞ್ಜುಸ್ಸರೋ ಚಿತ್ತಲಪಬ್ಬತಾದಿಸದಿಸಂ ಮಹನ್ತಂ ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣವತ್ತಾದೀನಿ ಕರೋತಿ. ಅಥ ನಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಗ್ಗಂ ಪತ್ತಂ ಆಗನ್ತುಕಾ ದಹರಾ ‘‘ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇಹೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಸೋ ಸಮ್ಮಾ ಉಗ್ಗಹಿತಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಪದಂ ದೀಪೇತ್ವಾ ಕಥೇತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಪಂಸುಕೂಲಿಕಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಾದಯೋ ಸಬ್ಬೇ ಥೇರನವಮಜ್ಝಿಮಾ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಅಹೋ ಸಪ್ಪುರಿಸೋ’’ತಿ ಅತ್ತಮನಾ ಭವನ್ತಿ.

ಸೋ ಕಸ್ಸಚಿ ನಿದಾನಮತ್ತಂ, ಕಸ್ಸಚಿ ಉಪಡ್ಢಗಾಥಂ, ಕಸ್ಸಚಿ ಗಾಥಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇನ್ತೋ ಅಯಪಟ್ಟಕೇನ ಆಬನ್ಧನ್ತೋ ವಿಯ ದಹರಸಾಮಣೇರೇ ಸಙ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಮಹಾಥೇರೇ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಯಂ ಪೋರಾಣಕವಿಹಾರೋ ಅತ್ಥಿ, ಏತ್ಥ ಕೋಚಿ ತತ್ರುಪ್ಪಾದೋ’’ತಿ?, ಪುಚ್ಛತಿ. ಥೇರಾ – ‘‘ಕಿಂ ವದೇಸಿ, ಆವುಸೋ, ಚತುವೀಸತಿ ಕರೀಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ತತ್ರುಪ್ಪಾದೋ’’ತಿ. ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇ ಏವಂ ವದೇಥ, ಉದ್ಧನೇ ಪನ ಅಗ್ಗಿಪಿ ನ ಜಲತೀತಿ. ಆವುಸೋ, ಮಹಾವಿಹಾರವಾಸೀಹಿ ಲದ್ಧಾ ನಾಮ ಏವಮೇವ ನಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ಕೋಚಿ ಸಣ್ಠಪೇತೀತಿ. ಭನ್ತೇ, ಪೋರಾಣಕರಾಜೂಹಿ ದಿನ್ನಂ ಖೀಣಾಸವೇಹಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಕಸ್ಮಾ ಏತೇ ನಾಸೇನ್ತೀತಿ? ಆವುಸೋ, ತಾದಿಸೇನ ಧಮ್ಮಕಥಿಕೇನ ಸಕ್ಕಾ ಭವೇಯ್ಯ ಲದ್ಧುನ್ತಿ. ಭನ್ತೇ, ಮಾ ಏವಂ ವದೇಥ, ಅಮ್ಹೇ ಪಟಿಪತ್ತಿದೀಪಕಧಮ್ಮಕಥಿಕಾ ನಾಮ, ತುಮ್ಹೇ ಮಂ ‘‘ಸಙ್ಘಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ ವಿಹಾರುಪಟ್ಠಾಕೋ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ಕಾತುಕಾಮಾತಿ. ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅಕಪ್ಪಿಯಮೇತಂ, ತುಮ್ಹಾದಿಸೇಹಿ ಪನ ಕಥಿತೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ? ತೇನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಆರಾಮಿಕೇಸು ಆಗತೇಸು ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಾರಂ ಕರೋಥ, ಏಕಂ ಕಪ್ಪಿಯದ್ವಾರಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮಾತಿ.

ಸೋ ಪಾತೋವ ಗನ್ತ್ವಾ, ಸನ್ನಿಪಾತಸಾಲಾಯಂ ಠತ್ವಾ, ಆರಾಮಿಕೇಸು ಆಗತೇಸು ‘‘ಉಪಾಸಕಾ ಅಸುಕಖೇತ್ತೇ ಭಾಗೋ ಕುಹಿಂ, ಅಸುಕಖೇತ್ತೇ ಕಹಾಪಣಂ ಕುಹಿ’’ನ್ತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ, ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಖೇತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ, ಅಞ್ಞಸ್ಸ ದೇತಿ. ಏವಂ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ತಂ ತಂ ಪಟಿಸೇಧೇನ್ತೋ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ದೇನ್ತೋ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ, ಯಥಾ ಯಾಗುಹತ್ಥಾ ಪೂವಹತ್ಥಾ ಭತ್ತಹತ್ಥಾ ತೇಲಮಧುಫಾಣಿತಘತಾದಿಹತ್ಥಾ ಚ ಅತ್ತನೋವ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಸಕಲವಿಹಾರೋ ಏಕಕೋಲಾಹಲೋ ಹೋತಿ, ಪೇಸಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಜ ಅಪಕ್ಕಮಿಂಸು.

ಸೋಪಿ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯೇಹಿ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಕಾನಂ ಬಹೂನಂ ದುಬ್ಬಚಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಉಪಜ್ಝಂ ದೇನ್ತೋ ವಿಹಾರಂ ಪೂರೇತಿ. ಆಗನ್ತುಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ವಿಹಾರದ್ವಾರೇ ಠತ್ವಾವ ‘‘ವಿಹಾರೇ ಕೇ ವಸನ್ತೀ’’ತಿ, ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ, ‘‘ಏವರೂಪಾ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಬಾಹಿರೇನೇವ ಪಕ್ಕಮನ್ತಿ. ಅಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಾಸನೇ ತಿರಿಯಂ ನಿಪನ್ನತಾಯ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಭಾವಂ ಉಪಗತೋ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಸಮಾಧಿಕುಲ್ಲೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ನಿಬ್ಬಾನಸಾಗರಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ.

ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚಾತಿ ‘‘ನಿಬ್ಬಾನಪಬ್ಭಾರಾ’’ತಿ ಪದೇನ ಓಸಾಪಿತಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಞತ್ವಾ ಅನುಸನ್ಧಿಕುಸಲತಾಯ ಏತಂ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ’’ತಿಆದಿವಚನಂ ಅವೋಚ. ತಥಾಗತೋಪಿ ಹಿ ಇಮಿಸ್ಸಂ ಪರಿಸತಿ ನಿಸಿನ್ನೋ ‘‘ಅನುಸನ್ಧಿಕುಸಲೋ ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ಥಿ, ಸೋ ಮಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತಸ್ಸೇವ ಓಕಾಸಕರಣತ್ಥಾಯ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ದೇಸನಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ.

ಇದಾನಿ ಓರಿಮಂ ತೀರನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವುತ್ತೇಸು ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾಯತನಾದೀಸು ಏವಂ ಉಪಗಮನಾನುಪಗಮನಾದೀನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಚಕ್ಖು-ಪಸನ್ನಂ, ಅಹಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ರೂಪಾರಮ್ಮಣಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ ಸಕ್ಕೋಮೀ’’ತಿ ಏತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಚಕ್ಖುಂ ಅಸ್ಸಾದೇನ್ತೋಪಿ ತಿಮಿರಕವಾತಾದೀಹಿ ಉಪಹತಪಸಾದೋ ‘‘ಅಮನಾಪಂ ಮಯ್ಹಂ ಚಕ್ಖು, ಮಹನ್ತಮ್ಪಿ ರೂಪಾರಮ್ಮಣಂ ವಿಭಾವೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮೀ’’ತಿ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೋಪಿ ಚಕ್ಖಾಯತನಂ ಉಪಗಚ್ಛತಿ ನಾಮ. ಅನಿಚ್ಚಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನತ್ತಾತಿ ತಿಣ್ಣಂ ಲಕ್ಖಣಾನಂ ವಸೇನ ವಿಪಸ್ಸನ್ತೋ ಪನ ನ ಉಪಗಚ್ಛತಿ ನಾಮ. ಸೋತಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಮನಾಯತನೇ ಪನ ‘‘ಮನಾಪಂ ವತ ಮೇ ಮನೋ, ಕಿಞ್ಚಿ ವಾಮತೋ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ದಕ್ಖಿಣತೋವ ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಮನೇನ ಮೇ ಚಿನ್ತಿತಚಿನ್ತಿತಸ್ಸ ಅಲಾಭೋ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವಾ ಏವಂ ಅಸ್ಸಾದೇನ್ತೋಪಿ, ‘‘ದುಚಿನ್ತಿತಚಿನ್ತಿತಸ್ಸ ಮೇ ಮನೋ ಅಪ್ಪದಕ್ಖಿಣಗ್ಗಾಹೀ’’ತಿ ಏವಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತೋಪಿ ಮನಾಯತನಂ ಉಪಗಚ್ಛತಿ ನಾಮ. ಇಟ್ಠೇ ಪನ ರೂಪೇ ರಾಗಂ, ಅನಿಟ್ಠೇ ಪಟಿಘಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತೋ ರೂಪಾಯತನಂ ಉಪಗಚ್ಛತಿ ನಾಮ. ಸದ್ದಾಯತನಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ನನ್ದೀರಾಗಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನನ್ತಿ ಯಥಾ ಹಿ ಮಜ್ಝೇ ಸಂಸೀದಿತ್ವಾ ಥಲಂ ಪತ್ತಂ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಂ ಸಣ್ಹಥೂಲವಾಲಿಕಾ ಪಿದಹತಿ, ಸೋ ಪುನ ಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಏವಂ ನನ್ದೀರಾಗೇನ ಆಬದ್ಧೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಚತೂಸು ಮಹಾಅಪಾಯೇಸು ಪತಿತೋ ಮಹಾದುಕ್ಖೇನ ಪಿಧೀಯತಿ, ಸೋ ಅನೇಕೇಹಿಪಿ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಪುನ ಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ನನ್ದೀರಾಗಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನ’’ನ್ತಿ.

ಅಸ್ಮಿಮಾನಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನನ್ತಿ ಯಥಾ ಹಿ ಥಲೇ ಆರುಳ್ಹೋ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧೋ ಹೇಟ್ಠಾ ಗಙ್ಗೋದಕೇನ ಚೇವ ಉಪರಿ ವಸ್ಸೇನ ಚ ತೇಮೇನ್ತೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಸೇವಾಲಪರಿಯೋನದ್ಧೋ ‘‘ಪಾಸಾಣೋ ನು ಖೋ ಏಸ ಖಾಣುಕೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬತಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಏವಮೇವ ಅಸ್ಮಿಮಾನೇನ ಉನ್ನತೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಂಸುಕೂಲಿಕಟ್ಠಾನೇ ಪಂಸುಕೂಲಿಕೋ ಹೋತಿ, ಧಮ್ಮಕಥಿಕಟ್ಠಾನೇ ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ, ಭಣ್ಡನಕಾರಕಟ್ಠಾನೇ ಭಣ್ಡನಕಾರಕೋ, ವೇಜ್ಜಟ್ಠಾನೇ ವೇಜ್ಜೋ, ಪಿಸುಣಟ್ಠಾನೇ ಪಿಸುಣೋ. ಸೋ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಅನೇಸನಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೋ ತಾಹಿ ತಾಹಿ ಆಪತ್ತೀಹಿ ಪಲಿವೇಠಿತೋ ‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಅಸ್ಸ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಕಿಞ್ಚಿ ಸೀಲಂ, ಉದಾಹು ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬತಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಸ್ಮಿಮಾನಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನ’’ನ್ತಿ.

ಪಞ್ಚನ್ನೇತಂ ಕಾಮಗುಣಾನಂ ಅಧಿವಚನನ್ತಿ ಯಥಾ ಹಿ ಆವಟ್ಟೇ ಪತಿತದಾರುಖನ್ಧೋ ಅನ್ತೋಯೇವ ಪಾಸಾಣಾದೀಸು ಆಹತಸಮಬ್ಭಾಹತೋ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಚುಣ್ಣವಿಚುಣ್ಣಂ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಾವಟ್ಟೇ ಪತಿತಪುಗ್ಗಲೋ ಚತೂಸು ಅಪಾಯೇಸು ಕಮ್ಮಕಾರಣಖುಪ್ಪಿಪಾಸಾದಿದುಕ್ಖೇಹಿ ಆಹತಸಮಬ್ಭಾಹತೋ ದೀಘರತ್ತಂ ಚುಣ್ಣವಿಚುಣ್ಣತಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪಞ್ಚನ್ನೇತಂ ಕಾಮಗುಣಾನಂ ಅಧಿವಚನ’’ನ್ತಿ.

ದುಸ್ಸೀಲೋತಿ ನಿಸ್ಸೀಲೋ. ಪಾಪಧಮ್ಮೋತಿ ಲಾಮಕಧಮ್ಮೋ. ಅಸುಚೀತಿ ನ ಸುಚಿ. ಸಙ್ಕಸ್ಸರಸಮಾಚಾರೋತಿ ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಮಞ್ಞೇ ಇಮಸ್ಸ ಮಞ್ಞೇ ಇದಂ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಪರೇಹಿ ಸಙ್ಕಾಯ ಸರಿತಬ್ಬಸಮಾಚಾರೋ. ಸಙ್ಕಾಯ ವಾ ಪರೇಸಂ ಸಮಾಚಾರಂ ಸರತೀತಿಪಿ ಸಙ್ಕಸ್ಸರಸಮಾಚಾರೋ. ತಸ್ಸ ಹಿ ದ್ವೇ ತಯೋ ಜನೇ ಕಥೇನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಮಮ ದೋಸಂ ಮಞ್ಞೇ ಕಥೇನ್ತೀ’’ತಿ ತೇಸಂ ಸಮಾಚಾರಂ ಸಙ್ಕಸ್ಸರತಿ ಧಾವತೀತಿ ಸಙ್ಕಸ್ಸರಸಮಾಚಾರೋ.

ಸಮಣಪಟಿಞ್ಞೋತಿ ಸಲಾಕಗ್ಗಹಣಾದೀಸು ‘‘ಕಿತ್ತಕಾ ವಿಹಾರೇ ಸಮಣಾ’’ತಿ ಗಣನಾಯ ಆರದ್ಧಾಯ ‘‘ಅಹಮ್ಪಿ ಸಮಣೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ಸಮಣೋ’’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಂ ದೇತಿ, ಸಲಾಕಗ್ಗಹಣಾದೀನಿ ಕರೋತಿ. ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಪಟಿಞ್ಞೋತಿ ಉಪೋಸಥಪವಾರಣಾದೀಸು ‘‘ಅಹಮ್ಪಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ’’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ತಾನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಪವಿಸತಿ. ಅನ್ತೋಪೂತೀತಿ ವಕ್ಕಹದಯಾದೀಸು ಅಪೂತಿಕಸ್ಸಪಿ ಗುಣಾನಂ ಪೂತಿಭಾವೇನ, ಅನ್ತೋಪೂತಿ. ಅವಸ್ಸುತೋತಿ ರಾಗೇನ ತಿನ್ತೋ. ಕಸಮ್ಬುಜಾತೋತಿ ರಾಗಾದೀಹಿ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಕಚವರಜಾತೋ.

ಏತದವೋಚಾತಿ ಗೋಗಣಂ ಗಙ್ಗಾತೀರಾಭಿಮುಖಂ ಕತ್ವಾ ಪರಿಸಪರಿಯನ್ತೇ ಠಿತೋ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಪರಿಯೋಸಾನಾ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ, ‘‘ಸತ್ಥಾ ಓರಿಮತೀರಾದೀನಂ ಅನುಪಗಚ್ಛನ್ತಾದಿವಸೇನ ಸಕ್ಕಾ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪೂರೇತುನ್ತಿ ವದತಿ. ಯದಿ ಏವಂ ಪೂರೇತುಂ ಸಕ್ಕಾ, ಅಹಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಪೂರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಏತಂ ‘‘ಅಹಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ’’ತಿಆದಿವಚನಂ ಅವೋಚ.

ವಚ್ಛಗಿದ್ಧಿನಿಯೋತಿ ವಚ್ಛೇಸು ಸಸ್ನೇಹಾ ಥನೇಹಿ ಖೀರಂ ಪಗ್ಘರನ್ತೇಹಿ ವಚ್ಛಕಸ್ನೇಹೇನ ಸಯಮೇವ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ. ನಿಯ್ಯಾತೇಹೇವಾತಿ ನಿಯ್ಯಾತೇಹಿಯೇವ. ಗಾವೀಸು ಹಿ ಅನಿಯ್ಯಾತಿತಾಸು ಗೋಸಾಮಿಕಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ, ‘‘ಏಕಾ ಗಾವೀ ನ ದಿಸ್ಸತಿ, ಏಕೋ ಗೋಣೋ, ಏಕೋ ವಚ್ಛಕೋ ನ ದಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತುಯ್ಹಂ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ವಿಚರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಇತಿ ತೇ ಅಫಾಸುಕಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಚ ನಾಮೇಸಾ ಸಇಣಸ್ಸ ನ ರುಹತಿ, ಅಣಣಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಚ ಬುದ್ಧಾದೀಹಿ ಸಂವಣ್ಣಿತಾತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಏವಮಾಹ. ನಿಯ್ಯಾತಾತಿ ನಿಯ್ಯಾತಿತಾ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಂ ಕಥಿತಂ.