೪-೫. ಭಾರದ್ವಾಜಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೧೨೭-೧೨೮. ಚತುತ್ಥೇ ಪಿಣ್ಡಂ ಉಲಮಾನೋ ಪರಿಯೇಸಮಾನೋ ಪಬ್ಬಜಿತೋತಿ ಪಿಣ್ಡೋಲೋ. ಸೋ ಕಿರ ಪರಿಜಿಣ್ಣಭೋಗೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಿಣ್ಡತ್ಥಾಯ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ. ಸೋ ಮಹನ್ತಂ ಕಪಲ್ಲಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಚರತಿ, ತೇನ ಕಪಲ್ಲಪೂರಂ ಯಾಗುಂ ಪಿವತಿ, ಕಪಲ್ಲಪೂರೇ ಪೂವೇ ಖಾದತಿ, ಕಪಲ್ಲಪೂರಂ ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಮಹಗ್ಘಸಭಾವಂ ಸತ್ಥು ಆರೋಚಯಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಪತ್ತತ್ಥವಿಕಂ ನಾನುಜಾನಿ. ಹೇಟ್ಠಾಮಞ್ಚೇ ಪತ್ತಂ ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತ್ವಾ ಠಪೇತಿ. ಸೋ ಠಪೇನ್ತೋಪಿ ಘಂಸನ್ತೋವ ಪಣಾಮೇತ್ವಾ ಠಪೇತಿ, ಗಣ್ಹನ್ತೋಪಿ ಘಂಸನ್ತೋವ ಆಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ. ತಂ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಕಾಲೇ ಧಂಸನೇನ ಪರಿಕ್ಖೀಣಂ ನಾಳಿಕೋದನಮತ್ತಮೇವ ಗಣ್ಹನಕಂ ಜಾತಂ. ತತೋ ಸತ್ಥು ಆರೋಚೇಸುಂ, ಅಥಸ್ಸ ಸತ್ಥಾ ಪತ್ತತ್ಥವಿಕಂ ಅನುಜಾನಿ. ಥೇರೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಇನ್ದ್ರಿಯಭಾವನಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗಫಲೇ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ಇತಿ ಸೋ ಪಿಣ್ಡತ್ಥಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತತ್ತಾ ಪಿಣ್ಡೋಲೋ, ಗೋತ್ತೇನ ಪನ ಭಾರದ್ವಾಜೋತಿ ಉಭಯಂ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡೋಲಭಾರದ್ವಾಜೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ಉಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಉಗ್ಗತುಗ್ಗತೇಹಿ ಮಹಾಅಮಚ್ಚೇಹಿ ಪರಿವುತೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ. ಥೇರೋ ಕಿರ ಏಕದಿವಸಂ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ನಿದಾಘಸಮಯೇ ಸೀತಠಾನೇ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ನಿಸೀದಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಆಕಾಸೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ಉದೇನಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಉದಪಾನಂ ನಾಮ ಉಯ್ಯಾನಂ ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ನಿಸೀದಿ ಸೀತೇನ ಉದಕವಾತೇನ ಬೀಜಿಯಮಾನೋ.

ಉದೇನೋಪಿ ಖೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಸತ್ತಾಹಂ ಮಹಾಪಾನಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಉಯ್ಯಾನಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಾಪೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನಪರಿವಾರೋ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಙ್ಗಲಸಿಲಾಪಟ್ಟೇ ಅತ್ಥತಾಯ ಸೇಯ್ಯಾಯ ನಿಪಜ್ಜಿ. ತಸ್ಸ ಏಕಾ ಪರಿಚಾರಿಕಾ ಪಾದೇ ಸಮ್ಬಾಹಮಾನಾ ನಿಸಿನ್ನಾ. ರಾಜಾ ಕಮೇನ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮಿ. ತಸ್ಮಿಂ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕನ್ತೇ ನಾಟಕಿತ್ಥಿಯೋ ‘‘ಯಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಮಯಂ ಗೀತಾದೀನಿ ಪಯೋಜೇಯ್ಯಾಮ, ಸೋ ನಿದ್ದಂ ಉಪಗತೋ, ನ ಚ ನಿದ್ದಾಕಾಲೇ ಮಹಾಸದ್ದಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ತೂರಿಯಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನಂ ಪಕ್ಕನ್ತಾ. ತಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಫಲಾಫಲಾನಿ ಖಾದಮಾನಾ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಪಿಳನ್ಧಮಾನಾ ವಿಚರನ್ತಿಯೋ ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಾ ಸದ್ದಂ ಕರಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ನಿವಾರಯಮಾನಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಥೇರೋ ‘‘ಇಸ್ಸಾ ಪಹಾತಬ್ಬಾ, ಮಚ್ಛೇರಂ ವಿನೋದೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ತಾಸಂ ಅನುರೂಪಂ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇಸಿ.

ಸಾಪಿ ಖೋ ರಞ್ಞೋ ಪಾದೇ ಸಮ್ಬಾಹಮಾನಾ ನಿಸಿನ್ನಾ ಇತ್ಥೀ ಪಾದೇ ಚಾಲೇತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಪಬೋಧೇಸಿ. ಸೋ ‘‘ಕಹಂ ತಾ ಗತಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಕಿಂ ತಾಸಂ ತುಮ್ಹೇಹಿ? ತಾ ಏಕಂ ಸಮಣಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಾತಿ. ರಾಜಾ ಕುದ್ಧೋ ಉದ್ಧನೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತಲೋಣಂ ವಿಯ ತಟತಟಾಯಮಾನೋ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ‘‘ತಮ್ಬಕಿಪಿಲ್ಲಿಕಾಹಿ ನಂ ಖಾದಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅಸೋಕರುಕ್ಖೇ ತಮ್ಬಕಿಪಿಲ್ಲಿಕಾನಂ ಪುಟಂ ದಿಸ್ವಾ ಹತ್ಥೇನಾಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಸಾಖಂ ಗಣ್ಹಿತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಕಿಪಿಲ್ಲಿಕಪುಟೋ ಛಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಸೀಸೇ ಪತಿ, ಸಕಲಸರೀರಂ ಸಾಲಿಥುಸೇಹಿ ಪರಿಕಿಣ್ಣಂ ವಿಯ ದಣ್ಡದೀಪಿಕಾಹಿ ಡಯ್ಹಮಾನಂ ವಿಯ ಚ ಅಹೋಸಿ. ಥೇರೋ ರಞ್ಞೋ ಪದುಟ್ಠಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಇದ್ಧಿಯಾ ಆಕಾಸಂ ಪಕ್ಖನ್ದಿ. ತಾಪಿ ಇತ್ಥಿಯೋ ಉಟ್ಠಾಯ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸರೀರಂ ಪುಞ್ಛನ್ತಿಯೋ ವಿಯ ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿತಪತಿತಾ ಕಿಪಿಲ್ಲಿಕಾಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಸರೀರೇ ಖಿಪಮಾನಾ ಸಬ್ಬಾ ಮುಖಸತ್ತೀಹಿ ವಿಜ್ಝಿಂಸು – ‘‘ಕಿಂ ನಾಮೇತಂ, ಅಞ್ಞೇ ರಾಜಾನೋ ಪಬ್ಬಜಿತೇ ದಿಸ್ವಾ ವನ್ದನ್ತಿ, ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ, ಅಯಂ ಪನ ರಾಜಾ ಕಿಪಿಲ್ಲಿಕಪುಟಂ ಸೀಸೇ ಭಿನ್ದಿತುಕಾಮೋ ಜಾತೋ’’ತಿ.

ರಾಜಾ ಅತ್ತನೋ ಅಪರಾಧಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನಪಾಲಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕಿಂ ಏಸ ಪಬ್ಬಜಿತೋ? ಅಞ್ಞೇಸುಪಿ ದಿವಸೇಸು ಇಧ ಆಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ? ಆಮ, ದೇವಾತಿ. ಇಧ ತ್ವಂ ಆಗತದಿವಸೇ ಮಯ್ಹಂ ಆರೋಚೇಯ್ಯಾಸೀತಿ. ಥೇರೋಪಿ ಕತಿಪಾಹೇನೇವ ಪುನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ. ಉಯ್ಯಾನಪಾಲೋ ದಿಸ್ವಾ – ‘‘ಮಹನ್ತೋ ಮೇ ಅಯಂ ಪಣ್ಣಾಕಾರೋ’’ತಿ ವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ರಾಜಾ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಸಙ್ಖಪಣವಾದಿಸದ್ದಂ ನಿವಾರೇತ್ವಾ ಉಗ್ಗತುಗ್ಗತೇಹಿ ಅಮಚ್ಚೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಉಯ್ಯಾನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಉಪಸಙ್ಕಮೀ’’ತಿ.

ಅನಿಕೀಳಿತಾವಿನೋ ಕಾಮೇಸೂತಿ ಯಾ ಕಾಮೇಸು ಕಾಮಕೀಳಾ, ತಂ ಅಕೀಳಿತಪುಬ್ಬಾ, ಅಪರಿಭುತ್ತಕಾಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅದ್ಧಾನಞ್ಚ ಆಪಾದೇನ್ತೀತಿ ಪವೇಣಿಂ ಪಟಿಪಾದೇನ್ತಿ, ದೀಘರತ್ತಂ ಅನುಬನ್ಧಾಪೇನ್ತಿ. ಮಾತುಮತ್ತೀಸೂತಿ ಮಾತುಪಮಾಣಾಸು. ಲೋಕಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಮಾತಾ ಭಗಿನೀ ಧೀತಾತಿ ಇದಂ ತಿವಿಧಂ ಗರುಕಾರಮ್ಮಣಂ ನಾಮ, ಇತಿ ಗರುಕಾರಮ್ಮಣೇ ಉಪನಿಬನ್ಧಂ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮೋಚೇತುಂ ನ ಲಭತೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಏವಮಾಹ. ಅಥಸ್ಸ ತೇನ ಪಞ್ಹೇನ ಚಿತ್ತಂ ಅನೋತರನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಭಗವತಾ ಪಟಿಕೂಲಮನಸಿಕಾರವಸೇನ ಚಿತ್ತೂಪನಿಬನ್ಧನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಕಾರಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥೇಸಿ.

ಅಭಾವಿತಕಾಯಾತಿ ಅಭಾವಿತಪಞ್ಚದ್ವಾರಿಕಕಾಯಾ. ತೇಸಂ ತಂ ದುಕ್ಕರಂ ಹೋತೀತಿ ತೇಸಂ ತಂ ಅಸುಭಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಭಾವೇತುಂ ದುಕ್ಕರಂ ಹೋತಿ. ಇತಿಸ್ಸ ಇಮಿನಾಪಿ ಚಿತ್ತಂ ಅನೋತರನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಸೀಲಂ ಕಥೇಸಿ. ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಉಪನಿಬನ್ಧಚಿತ್ತಂ ವಿಹೇಠೇತುಂ ನ ಲಭತಿ. ರಾಜಾ ತಂ ಸುತ್ವಾ ತತ್ಥ ಓತಿಣ್ಣಚಿತ್ತೋ ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭೋ ಭಾರದ್ವಾಜಾತಿಆದಿಮಾಹ.

ಅರಕ್ಖಿತೇನೇವ ಕಾಯೇನಾತಿಆದೀಸು ಹತ್ಥಪಾದೇ ಕೀಳಾಪೇನ್ತೋ ಗೀವಂ ಪರಿವತ್ತೇನ್ತೋ ಕಾಯಂ ನ ರಕ್ಖತಿ ನಾಮ, ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಕಥೇನ್ತೋ ವಚನಂ ನ ರಕ್ಖತಿ ನಾಮ, ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಯೋ ವಿತಕ್ಕೇನ್ತೋ ಚಿತ್ತಂ ನ ರಕ್ಖತಿ ನಾಮ. ರಕ್ಖಿತೇನೇವ ಕಾಯೇನಾತಿಆದೀಸು ವುತ್ತವಿಪರಿಯಾಯೇನ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಅತಿವಿಯ ಮಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಲೋಭಧಮ್ಮಾ ಪರಿಸಹನ್ತೀತಿ ಮಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಲೋಭೋ ಅಧಿಭವತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಪಟ್ಠಿತಾಯ ಸತಿಯಾತಿ ಕಾಯಗತಾಯ ಸತಿಯಾ ಸುಪಟ್ಠಿತಾಯ. ನ ಮಂ ತಥಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮಂ ಯಥಾ ಪುಬ್ಬೇ, ನ ತಥಾ ಲೋಭೋ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪರಿಸಹನ್ತೀತಿ ಪದಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿಪಿ ಅತ್ಥೋಯೇವ. ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ತಯೋ ಕಾಯಾ ಕಥಿತಾ. ಕಥಂ? ‘‘ಇಮಮೇವ ಕಾಯ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಹಿ ಕರಜಕಾಯೋ ಕಥಿತೋ, ‘‘ಭಾವಿತಕಾಯೋ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಪಞ್ಚದ್ವಾರಿಕಕಾಯೋ, ‘‘ರಕ್ಖಿತೇನೇವ ಕಾಯೇನಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಚೋಪನಕಾಯೋ, ಕಾಯವಿಞ್ಞತ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಞ್ಚಮಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.