೨. ಮಾಲುಕ್ಯಪುತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೫. ದುತಿಯೇ ಮಾಲುಕ್ಯಪುತ್ತೋತಿ ಮಾಲುಕ್ಯಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಪುತ್ತೋ. ಏತ್ಥಾತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ತವ ಓವಾದಾಯಾಚನೇ. ಇಮಿನಾ ಥೇರಂ ಅಪಸಾದೇತಿಪಿ ಉಸ್ಸಾದೇತಿಪಿ. ಕಥಂ? ಅಯಂ ಕಿರ ದಹರಕಾಲೇ ರೂಪಾದೀಸು ಪಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇ ಅರಞ್ಞವಾಸಂ ಪತ್ಥೇನ್ತೋ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಯಾಚತಿ. ಅಥ ಭಗವಾ ‘‘ಏತ್ಥ ದಹರೇ ಕಿಂ ವಕ್ಖಾಮ? ಮಾಲುಕ್ಯಪುತ್ತೋ ವಿಯ ತುಮ್ಹೇಪಿ ತರುಣಕಾಲೇ ಪಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಭಣನ್ತೋ ಥೇರಂ ಅಪಸಾದೇತಿ ನಾಮ.

ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಥೇರೋ ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇಪಿ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕಾತುಕಾಮೋ, ತಸ್ಮಾ ಭಗವಾ ‘‘ಏತ್ಥ ದಹರೇ ಕಿಂ ವಕ್ಖಾಮ? ಅಯಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಮಾಲುಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇಪಿ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕತ್ತುಕಾಮೋ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಯಾಚತಿ, ತುಮ್ಹೇ ನಾಮ ತರುಣಕಾಲೇಪಿ ವೀರಿಯಂ ನ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಭಣನ್ತೋ ಥೇರಂ ಉಸ್ಸಾದೇತಿ ನಾಮ.

ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮಾತಿ ಯೋ ನಾಮ. ಕಿಞ್ಚಾಪಾಹನ್ತಿ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ‘‘ಅಹಂ ಮಹಲ್ಲಕೋ’’ತಿ ಞಾತಂ. ಯದಿ ಅಹಂ ಮಹಲ್ಲಕೋ, ಮಹಲ್ಲಕೋ ಸಮಾನೋಪಿ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ, ದೇಸೇತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಮಹಲ್ಲಕಭಾವಂ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಓವಾದಞ್ಚ ಪಸಂಸನ್ತೋ ಏವಮಾಹ.

ಅದಿಟ್ಠಾ ಅದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಭಾವೇ ಅದಿಟ್ಠಾ ಅತೀತೇಪಿ ಅದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬಾ. ನ ಚ ಪಸ್ಸಸೀತಿ ಏತರಹಿಪಿ ನ ಪಸ್ಸಸಿ. ನ ಚ ತೇ ಹೋತಿ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯನ್ತಿ ಏವಂ ಸಮನ್ನಾಹಾರೋಪಿ ತೇ ಯತ್ಥ ನತ್ಥಿ, ಅಪಿ ನು ತೇ ತತ್ಥ ಛನ್ದಾದಯೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ.

ದಿಟ್ಠೇ ದಿಟ್ಠಮತ್ತನ್ತಿ ರೂಪಾಯತನೇ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣೇನ ದಿಟ್ಠೇ ದಿಟ್ಠಮತ್ತಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಹಿ ರೂಪೇ ರೂಪಮತ್ತಮೇವ ಪಸ್ಸತಿ, ನ ನಿಚ್ಚಾದಿಸಭಾವಂ, ಇತಿ ಸೇಸವಿಞ್ಞಾಣೇಹಿಪಿ ಮೇ ಏತ್ಥ ದಿಟ್ಠಮತ್ತಮೇವ ಚಿತ್ತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ದಿಟ್ಠೇ ದಿಟ್ಠಂ ನಾಮ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ, ರೂಪೇ ರೂಪವಿಜಾನನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮತ್ತಾತಿ ಪಮಾಣಂ, ದಿಟ್ಠಂ ಮತ್ತಾ ಅಸ್ಸಾತಿ ದಿಟ್ಠಮತ್ತಂ, ಚಿತ್ತಂ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಮತ್ತಮೇವ ಮೇ ಚಿತ್ತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯಥಾ ಆಪಾಥಗತರೂಪೇ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ನ ರಜ್ಜತಿ ನ ದುಸ್ಸತಿ ನ ಮುಯ್ಹತಿ, ಏವಂ ರಾಗಾದಿವಿರಹೇನ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಮತ್ತಮೇವ ಜವನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಪಮಾಣೇನೇವ ಜವನಂ ಠಪೇಸ್ಸಾಮೀತಿ. ಅಥ ವಾ ದಿಟ್ಠಂ ನಾಮ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣೇನ ದಿಟ್ಠರೂಪಂ, ದಿಟ್ಠೇ ದಿಟ್ಠಮತ್ತಂ ನಾಮ ತತ್ಥೇವ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಸನ್ತೀರಣವೋಟ್ಠಬ್ಬನಸಙ್ಖಾತಂ ಚಿತ್ತತ್ತಯಂ. ಯಥಾ ತಂ ನ ರಜ್ಜತಿ, ನ ದುಸ್ಸತಿ, ನ ಮುಯ್ಹತಿ, ಏವಂ ಆಪಾಥಗತೇ ರೂಪೇ ತೇನೇವ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಾದಿಪ್ಪಮಾಣೇನ ಜವನಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸಾಮಿ, ನಾಹಂ ತಂ ಪಮಾಣಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ರಜ್ಜನಾದಿವಸೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತುಂ ದಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಸುತಮುತೇಸು.

ವಿಞ್ಞಾತೇ ವಿಞ್ಞಾತಮತ್ತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ವಿಞ್ಞಾತಂ ನಾಮ ಮನೋದ್ವಾರಾವಜ್ಜನೇನ ವಿಞ್ಞಾತಾರಮ್ಮಣಂ, ತಸ್ಮಿಂ ವಿಞ್ಞಾತೇ ವಿಞ್ಞಾತಮತ್ತನ್ತಿ ಆವಜ್ಜನಪಮಾಣಂ. ಯಥಾ ಆವಜ್ಜನೇನ ನ ರಜ್ಜತಿ ನ ದುಸ್ಸತಿ ನ ಮುಯ್ಹತಿ, ಏವಂ ರಜ್ಜನಾದಿವಸೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತುಂ ಅದತ್ವಾ ಆವಜ್ಜನಪಮಾಣೇನೇವ ಚಿತ್ತಂ ಠಪೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ.

ಯತೋತಿ ಯದಾ. ತತೋತಿ ತದಾ. ನ ತೇನಾತಿ ತೇನ ರಾಗೇನ ವಾ ರತ್ತೋ, ದೋಸೇನ ವಾ ದುಟ್ಠೋ, ಮೋಹೇನ ವಾ ಮೂಳ್ಹೋ ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ತತೋ ತ್ವಂ ಮಾಲುಕ್ಯಪುತ್ತ ನ ತತ್ಥಾತಿ ಯದಾ ತ್ವಂ ತೇನ ರಾಗೇನ ವಾ ದೋಸಮೋಹೇಹಿ ವಾ ರತ್ತೋ ವಾ ದುಟ್ಠೋ ವಾ ಮೂಳ್ಹೋ ವಾ ನ ಭವಿಸ್ಸಸಿ, ತದಾ ತ್ವಂ ನ ತತ್ಥ ತಸ್ಮಿಂ ದಿಟ್ಠೇ ವಾ ಸುತಮುತವಿಞ್ಞಾತೇ ವಾ ಪಟಿಬದ್ಧೋ ಅಲ್ಲೀನೋ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ನಾಮ ಭವಿಸ್ಸಸಿ. ನೇವಿಧಾತಿಆದಿ ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ.

ಸತಿ ಮುಟ್ಠಾತಿ ಸತಿ ನಟ್ಠಾ. ತಞ್ಚ ಅಜ್ಝೋಸಾತಿ ತಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಗಿಲಿತ್ವಾ. ಅಭಿಜ್ಝಾ ಚ ವಿಹೇಸಾ ಚಾತಿ ಅಭಿಜ್ಝಾಯ ಚ ವಿಹಿಂಸಾಯ ಚ. ಅಥ ವಾ ‘‘ತಸ್ಸ ವಡ್ಢನ್ತೀ’’ತಿ ಪದೇನಾಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ, ಅಭಿಜ್ಝಾ ಚ ವಿಹೇಸಾ ಚಾತಿ ಇಮೇಪಿ ದ್ವೇ ಧಮ್ಮಾ ತಸ್ಸ ವಡ್ಢನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಚಿತ್ತಮಸ್ಸೂಪಹಞ್ಞತೀತಿ ಅಭಿಜ್ಝಾವಿಹೇಸಾಹಿ ಅಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಹಞ್ಞತಿ. ಆಚಿನತೋತಿ ಆಚಿನನ್ತಸ್ಸ. ಆರಾ ನಿಬ್ಬಾನ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಏವರೂಪಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಂ ನಾಮ ದೂರೇ ಪವುಚ್ಚತಿ. ಘತ್ವಾತಿ ಘಾಯಿತ್ವಾ. ಭೋತ್ವಾತಿ ಭುತ್ವಾ ಸಾಯಿತ್ವಾ ಲೇಹಿತ್ವಾ. ಫುಸ್ಸಾತಿ ಫುಸಿತ್ವಾ. ಪಟಿಸ್ಸತೋತಿ ಪಟಿಸ್ಸತಿಸಙ್ಖಾತಾಯ ಸತಿಯಾ ಯುತ್ತೋ. ಸೇವತೋ ಚಾಪಿ ವೇದನನ್ತಿ ಚತುಮಗ್ಗಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತಲೋಕುತ್ತರವೇದನಂ ಸೇವನ್ತಸ್ಸ. ಖೀಯತೀತಿ ಖಯಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಕಿಂ ತಂ? ದುಕ್ಖಮ್ಪಿ ಕಿಲೇಸಜಾತಮ್ಪಿ. ಅಞ್ಞತರೋತಿ ಅಸೀತಿಯಾ ಮಹಾಸಾವಕಾನಂ ಅಬ್ಭನ್ತರೋ ಏಕೋ. ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಗಾಥಾಹಿಪಿ ವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಮೇವ ಕಥಿತಂ.