೯. ಪಾಲಿಲೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೧. ನವಮೇ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಾಮೀತಿ ಕೋಸಮ್ಬಿಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಕಲಹಕಾಲೇ ಸತ್ಥಾ ಏಕದಿವಸಂ ದೀಘೀತಿಸ್ಸ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ವತ್ಥುಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ನ ಹಿ ವೇರೇನ ವೇರಾನಿ, ಸಮ್ಮನ್ತೀಧ ಕುದಾಚನ’’ನ್ತಿಆದೀಹಿ (ಧ. ಪ. ೫) ಗಾಥಾಹಿ ಓವದತಿ. ತಂದಿವಸಂ ತೇಸಂ ಕಲಹಂ ಕರೋನ್ತಾನಂಯೇವ ರತ್ತಿ ವಿಭಾತಾ. ದುತಿಯದಿವಸೇಪಿ ಭಗವಾ ತಮೇವ ವತ್ಥುಂ ಕಥೇಸಿ. ತಂದಿವಸಮ್ಪಿ ತೇಸಂ ಕಲಹಂ ಕರೋನ್ತಾನಂಯೇವ ರತ್ತಿ ವಿಭಾತಾ. ತತಿಯದಿವಸೇಪಿ ಭಗವಾ ತಮೇವ ವತ್ಥುಂ ಕಥೇಸಿ. ಅಥ ನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಏವಮಾಹ – ‘‘ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಂ ಅನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತು, ಮಯಮೇತೇನ ಭಣ್ಡನೇನ ಕಲಹೇನ ವಿಗ್ಗಹೇನ ವಿವಾದೇನ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಪರಿಯಾದಿಣ್ಣರೂಪಚಿತ್ತಾ ಖೋ ಇಮೇ ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ನ ಇಮೇ ಸಕ್ಕಾ ಸಞ್ಞಾಪೇತು’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ – ‘‘ಕಿಂ ಮಯ್ಹಂ ಇಮೇಹಿ, ಏಕಚಾರವಾಸಂ ವಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ? ಸೋ ಪಾತೋವ ಸರೀರಪಟಿಜಗ್ಗನಂ ಕತ್ವಾ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಕಞ್ಚಿಪಿ ಅನಾಮನ್ತೇತ್ವಾ ಏಕೋವ ಅದುತಿಯೋ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಯಸ್ಮಿಂ, ಆವುಸೋ, ಸಮಯೇತಿ ಇದಂ ಥೇರೋ ಯಸ್ಮಾಸ್ಸ ಅಜ್ಜ ಭಗವಾ ಏಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸತಿ, ಅಜ್ಜ ದ್ವೀಹಿ, ಅಜ್ಜ ಸತೇನ, ಅಜ್ಜ ಸಹಸ್ಸೇನ, ಅಜ್ಜ ಏಕಕೋವಾತಿ ಸಬ್ಬೋ ಭಗವತೋ ಚಾರೋ ವಿದಿತೋ ಪಾಕಟೋ ಪಚ್ಚಕ್ಖೋ, ತಸ್ಮಾ ಆಹ.

ಅನುಪುಬ್ಬೇನಾತಿ ಗಾಮನಿಗಮಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಮಾನೋ ಏಕಚಾರವಾಸಂ ತಾವ ವಸಮಾನಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಸ್ಸಿತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ಬಾಲಕಲೋಣಕಾರಗಾಮಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತತ್ಥ ಭಗುತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸಕಲಪಚ್ಛಾಭತ್ತಞ್ಚೇವ ತಿಯಾಮರತ್ತಿಞ್ಚ ಏಕಚಾರವಾಸೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ತೇನ ಪಚ್ಛಾಸಮಣೇನ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ತಂ ತತ್ಥೇವ ನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಸಮಗ್ಗವಾಸಂ ವಸಮಾನೇ ತಯೋ ಕುಲಪುತ್ತೇ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಾಚೀನವಂಸಮಿಗದಾಯಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತೇಸಮ್ಪಿ ಸಕಲಪಚ್ಛಾಭತ್ತಞ್ಚೇವ ತಿಯಾಮರತ್ತಿಞ್ಚ ಏಕಚಾರವಾಸೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಕಥೇತ್ವಾ ತೇ ತತ್ಥೇವ ನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಏಕಕೋವ ಪಾಲಿಲೇಯ್ಯ ನಗರಾಭಿಮುಖೋ ಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಪಾಲಿಲೇಯ್ಯನಗರಂ ಸಮ್ಪತ್ತೋ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಯೇನ ಪಾಲಿಲೇಯ್ಯಕಂ, ತದವಸರೀ’’ತಿ.

ಭದ್ದಸಾಲಮೂಲೇತಿ ಪಾಲಿಲೇಯ್ಯವಾಸಿನೋ ಭಗವತೋ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಪಾಲಿಲೇಯ್ಯತೋ ಅವಿದೂರೇ ರಕ್ಖಿತವನಸಣ್ಡೋ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ಭಗವತೋ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಏತ್ಥ ವಸಥಾ’’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ವಾಸಯಿಂಸು. ಭದ್ದಸಾಲೋ ಪನ ತತ್ಥೇಕೋ ಮನಾಪೋ ಲದ್ಧಕೋ ಸಾಲರುಕ್ಖೋ. ಭಗವಾ ತಂ ನಗರಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ತಸ್ಮಿಂ ವನಸಣ್ಡೇ ಪಣ್ಣಸಾಲಸಮೀಪೇ ತಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ವಿಹರತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಭದ್ದಸಾಲಮೂಲೇ’’ತಿ.

ಏವಂ ವಿಹರನ್ತೇ ಪನೇತ್ಥ ತಥಾಗತೇ ಅಞ್ಞತರೋ ಹತ್ಥಿನಾಗೋ ಹತ್ಥಿನೀಹಿ ಹತ್ಥಿಪೋತಕಾದೀಹಿ ಗೋಚರಭೂಮಿತಿತ್ಥೋಗಾಹನಾದೀಸು ಉಬ್ಬಾಳ್ಹೋ ಯೂಥೇ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋ ‘‘ಕಿಂ ಮೇ ಇಮೇಹಿ ಹತ್ಥೀಹೀ’’ತಿ? ಯೂಥಂ ಪಹಾಯ ಮನುಸ್ಸಪಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಪಾಲಿಲೇಯ್ಯಕವನಸಣ್ಡೇ ಭಗವನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಘಟಸಹಸ್ಸೇನ ನಿಬ್ಬಾಪಿತಸನ್ತಾಪೋ ವಿಯ ನಿಬ್ಬುತೋ ಹುತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸೋ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸತ್ಥು ವತ್ತಪಟಿವತ್ತಂ ಕರೋನ್ತೋ ಮುಖಧೋವನಂ ದೇತಿ, ನ್ಹಾನೋದಕಂ ಆಹರತಿ, ದನ್ತಕಟ್ಠಂ ದೇತಿ, ಪರಿವೇಣಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜತಿ, ಅರಞ್ಞತೋ ಮಧುರಾನಿ ಫಲಾಫಲಾನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸತ್ಥುನೋ ದೇತಿ. ಸತ್ಥಾ ಪರಿಭೋಗಂ ಕರೋತಿ.

ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾ ರತ್ತಿಭಾಗಸಮನನ್ತರೇ ಚಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಾಸಾಣಫಲಕೇ ನಿಸೀದಿ. ಹತ್ಥೀಪಿ ಅವಿದೂರೇ ಠಾನೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಪಚ್ಛತೋ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಅದ್ದಸ, ಏವಂ ಪುರತೋ ಚ ಉಭಯಪಸ್ಸೇಸು ಚ. ಅಥಸ್ಸ ‘‘ಸುಖಂ ವತಾಹಂ ಅಞ್ಞತ್ರ ತೇಹಿ ಭಣ್ಡನಕಾರಕೇಹಿ ವಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಹತ್ಥಿನೋಪಿ ‘‘ಮಯಾ ನಾಮಿತಸಾಖಂ ಅಞ್ಞೇ ಖಾದನ್ತಾ ನತ್ಥೀ’’ತಿಆದೀನಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ – ‘‘ಸುಖಂ ವತ ಏಕಕೋವ ವಸಾಮಿ, ಸತ್ಥು ವತ್ತಂ ಕಾತುಂ ಲಭಾಮೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಸತ್ಥಾ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ – ‘‘ಮಮ ತಾವ ಈದಿಸಂ ಚಿತ್ತಂ, ಕೀದಿಸಂ ನು ಖೋ ಹತ್ಥಿಸ್ಸಾ’’ತಿ ತಸ್ಸಾಪಿ ತಾದಿಸಮೇವ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಸಮೇತಿ ನೋ ಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಇಮಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ –

‘‘ಏತಂ ನಾಗಸ್ಸ ನಾಗೇನ, ಈಸಾದನ್ತಸ್ಸ ಹತ್ಥಿನೋ;

ಸಮೇತಿ ಚಿತ್ತಂ ಚಿತ್ತೇನ, ಯದೇಕೋ ರಮತೀ ವನೇ’’ತಿ. (ಮಹಾವ. ೪೬೭);

ಅಥ ಖೋ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಅಥ ಏವಂ ತಥಾಗತೇ ತತ್ಥ ವಿಹರನ್ತೇ ಪಞ್ಚಸತಾ ದಿಸಾಸು ವಸ್ಸಂವುತ್ಥಾ ಭಿಕ್ಖೂ. ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋತಿ ‘‘ಸತ್ಥಾ ಕಿರ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪಣಾಮೇತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಟ್ಠೋ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ, ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು.

ಅನನ್ತರಾ ಆಸವಾನಂ ಖಯೋತಿ ಮಗ್ಗಾನನ್ತರಂ ಅರಹತ್ತಫಲಂ. ವಿಚಯಸೋತಿ ವಿಚಯೇನ, ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಭಾವವಿಚಿನನಸಮತ್ಥೇನ ಞಾಣೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಧಮ್ಮೋತಿ ಸಾಸನಧಮ್ಮೋ. ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾತಿಆದಿ ಯೇ ಯೇ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮೋ ದೇಸಿತೋ, ತೇಸಂ ಪಕಾಸನತ್ಥಾಯ ವುತ್ತಂ. ಸಮನುಪಸ್ಸನಾತಿ ದಿಟ್ಠಿಸಮನುಪಸ್ಸನಾ. ಸಙ್ಖಾರೋ ಸೋತಿ ದಿಟ್ಠಿಸಙ್ಖಾರೋ ಸೋ. ತತೋಜೋ ಸೋ ಸಙ್ಖಾರೋತಿ ತತೋ ತಣ್ಹಾತೋ ಸೋ ಸಙ್ಖಾರೋ ಜಾತೋ. ತಣ್ಹಾಸಮ್ಪಯುತ್ತೇಸು ಚಿತ್ತೇಸುಪಿ ಚತೂಸು ಚಿತ್ತೇಸು ಏಸ ಜಾಯತಿ. ಸಾಪಿ ತಣ್ಹಾತಿ ಸಾ ದಿಟ್ಠಿಸಙ್ಖಾರಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಭೂತಾ ತಣ್ಹಾ. ಸಾಪಿ ವೇದನಾತಿ ಸಾ ತಣ್ಹಾಯ ಪಚ್ಚಯಭೂತಾ ವೇದನಾ. ಸೋಪಿ ಫಸ್ಸೋತಿ ಸೋ ವೇದನಾಯ ಪಚ್ಚಯೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಫಸ್ಸೋ. ಸಾಪಿ ಅವಿಜ್ಜಾತಿ ಸಾ ಫಸ್ಸಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಅವಿಜ್ಜಾ.

ನೋ ಚಸ್ಸಂ, ನೋ ಚ ಮೇ ಸಿಯಾತಿ ಸಚೇ ಅಹಂ ನ ಭವೇಯ್ಯಂ, ಮಮ ಪರಿಕ್ಖಾರೋಪಿ ನ ಭವೇಯ್ಯ. ನಾಭವಿಸ್ಸಂ, ನ ಮೇ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಸಚೇ ಪನ ಆಯತಿಮ್ಪಿ ಅಹಂ ನ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏವಂ ಮಮ ಪರಿಕ್ಖಾರೋಪಿ ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಏತ್ತಕೇ ಠಾನೇ ಭಗವಾ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಗಹಿತಗಹಿತದಿಟ್ಠಿಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇನ್ತೋ ಆಗತೋ ಪುಗ್ಗಲಜ್ಝಾಸಯೇನಪಿ ದೇಸನಾವಿಲಾಸೇನಪಿ. ತತೋಜೋ ಸೋ ಸಙ್ಖಾರೋತಿ ತಣ್ಹಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಚಿತ್ತೇ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾವ ನತ್ಥಿ, ಕಥಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಸಙ್ಖಾರೋ ತಣ್ಹಾತೋ ಜಾಯತೀತಿ? ಅಪ್ಪಹೀನತ್ತಾ. ಯಸ್ಸ ಹಿ ತಣ್ಹಾಯ ಅಪ್ಪಹೀನಾಯ ಸೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ. ದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ ಲಬ್ಭತಿಯೇವ ಚತೂಸು ಹಿ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದೇಸು ಸಮ್ಪಯುತ್ತದಿಟ್ಠಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ತಣ್ಹಾಯ ಅಪ್ಪಹೀನತ್ತಾ ಸಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ತತ್ರಾಪಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ಯುಜ್ಜತಿ. ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ತೇವೀಸತಿಯಾ ಠಾನೇಸು ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಕಥಿತಾ. ನವಮಂ.