೭. ಖಜ್ಜನೀಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೯. ಸತ್ತಮೇ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸನ್ತಿ ನ ಇದಂ ಅಭಿಞ್ಞಾವಸೇನ ಅನುಸ್ಸರಣಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ವಿಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ಪನ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ. ತೇನೇವಾಹ – ‘‘ಸಬ್ಬೇತೇ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೇ ಅನುಸ್ಸರನ್ತಿ, ಏತೇಸಂ ವಾ ಅಞ್ಞತರ’’ನ್ತಿ. ಅಭಿಞ್ಞಾವಸೇನ ಹಿ ಸಮನುಸ್ಸರನ್ತಸ್ಸ ಖನ್ಧಾಪಿ ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾಪಿ ಖನ್ಧಪಟಿಬದ್ಧಾಪಿ ಪಣ್ಣತ್ತಿಪಿ ಆರಮ್ಮಣಂ ಹೋತಿಯೇವ. ರೂಪಂಯೇವ ಅನುಸ್ಸರತೀತಿ ಏವಞ್ಹಿ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋ ನ ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸತ್ತಂ ವಾ ಪುಗ್ಗಲಂ ವಾ ಅನುಸ್ಸರತಿ, ಅತೀತೇ ಪನ ನಿರುದ್ಧಂ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಮೇವ ಅನುಸ್ಸರತಿ. ವೇದನಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋತಿ. ಸುಞ್ಞತಾಪಬ್ಬಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.

ಇದಾನಿ ಸುಞ್ಞತಾಯ ಲಕ್ಖಣಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಕಿಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೂಪಂ ವದೇಥಾತಿಆದಿಮಾಹ. ಯಥಾ ಹಿ ನಟ್ಠಂ ಗೋಣಂ ಪರಿಯೇಸಮಾನೋ ಪುರಿಸೋ ಗೋಗಣೇ ಚರಮಾನೇ ರತ್ತಂ ವಾ ಕಾಳಂ ವಾ ಬಲೀಬದ್ದಂ ದಿಸ್ವಾಪಿ ನ ಏತ್ತಕೇನೇವ ‘‘ಅಯಂ ಮಯ್ಹಂ ಗೋಣೋ’’ತಿ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಂ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಅಞ್ಞೇಸಮ್ಪಿ ತಾದಿಸಾನಂ ಅತ್ಥಿತಾಯ. ಸರೀರಪದೇಸೇ ಪನಸ್ಸ ಸತ್ತಿಸೂಲಾದಿಲಕ್ಖಣಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಮಯ್ಹಂ ಸನ್ತಕೋ’’ತಿ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಂ ಹೋತಿ, ಏವಮೇವ ಸುಞ್ಞತಾಯ ಕಥಿತಾಯಪಿ ಯಾವ ಸುಞ್ಞತಾಲಕ್ಖಣಂ ನ ಕಥೀಯತಿ, ತಾವ ಸಾ ಅಕಥಿತಾವ ಹೋತಿ, ಲಕ್ಖಣೇ ಪನ ಕಥಿತೇ ಕಥಿತಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಗೋಣೋ ವಿಯ ಹಿ ಸುಞ್ಞತಾ, ಗೋಣಲಕ್ಖಣಂ ವಿಯ ಸುಞ್ಞತಾಲಕ್ಖಣಂ. ಯಥಾ ಗೋಣಲಕ್ಖಣೇ ಅಸಲ್ಲಕ್ಖಿತೇ ಗೋಣೋ ನ ಸುಟ್ಠು ಸಲ್ಲಕ್ಖಿತೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಸಲ್ಲಕ್ಖಿತೇ ಸೋ ಸಲ್ಲಕ್ಖಿತೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಏವಮೇವ ಸುಞ್ಞತಾಲಕ್ಖಣೇ ಅಕಥಿತೇ ಸುಞ್ಞತಾ ಅಕಥಿತಾವ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಕಥಿತೇ ಸಾ ಕಥಿತಾ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಸುಞ್ಞತಾಲಕ್ಖಣಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಕಿಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೂಪಂ ವದೇಥಾತಿಆದಿಮಾಹ.

ತತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಾತಿ ಕಾರಣಪುಚ್ಛಾ, ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ರೂಪಂ ವದೇಥ, ಕೇನ ಕಾರಣೇನೇತಂ ರೂಪಂ ನಾಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ರುಪ್ಪತೀತಿ ಖೋತಿ ಏತ್ಥ ಇತೀತಿ ಕಾರಣುದ್ದೇಸೋ, ಯಸ್ಮಾ ರುಪ್ಪತಿ, ತಸ್ಮಾ ರೂಪನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ರುಪ್ಪತೀತಿ ಕುಪ್ಪತಿ ಘಟ್ಟೀಯತಿ ಪೀಳೀಯತಿ, ಭಿಜ್ಜತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೀತೇನಪಿ ರುಪ್ಪತೀತಿಆದೀಸು ಸೀತೇನ ತಾವ ರುಪ್ಪನಂ ಲೋಕನ್ತರಿಕನಿರಯೇ ಪಾಕಟಂ. ತಿಣ್ಣಂ ತಿಣ್ಣಞ್ಹಿ ಚಕ್ಕವಾಳಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಏಕೇಕೋ ಲೋಕನ್ತರಿಕನಿರಯೋ ನಾಮ ಹೋತಿ ಅಟ್ಠಯೋಜನಸಹಸ್ಸಪ್ಪಮಾಣೋ. ಯಸ್ಸ ನೇವ ಹೇಟ್ಠಾ ಪಥವೀ ಅತ್ಥಿ, ನ ಉಪರಿ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯದೀಪಮಣಿಆಲೋಕೋ, ನಿಚ್ಚನ್ಧಕಾರೋ. ತತ್ಥ ನಿಬ್ಬತ್ತಸತ್ತಾನಂ ತಿಗಾವುತೋ ಅತ್ತಭಾವೋ ಹೋತಿ, ತೇ ವಗ್ಗುಲಿಯೋ ವಿಯ ಪಬ್ಬತಪಾದೇ ದೀಘಪುಥುಲೇಹಿ ನಖೇಹಿ ಲಗ್ಗಿತ್ವಾ ಅವಂಸಿರಾ ಓಲಮ್ಬನ್ತಿ. ಯದಾ ಸಂಸಪ್ಪನ್ತಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸಾಗತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಥ ‘‘ಭಕ್ಖೋ ನೋ ಲದ್ಧೋ’’ತಿ? ಮಞ್ಞಮಾನಾ ತತ್ಥ ಬ್ಯಾವಟಾ ವಿಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಲೋಕಸನ್ಧಾರಕೇ ಉದಕೇ ಪತನ್ತಿ, ವಾತೇ ಪಹರನ್ತೇಪಿ ಮಧುಕಫಲಾನಿ ವಿಯ ಛಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಉದಕೇ ಪತನ್ತಿ, ಪತಿತಮತ್ತಾವ ಅಚ್ಚನ್ತಖಾರೇ ಉದಕೇ ತತ್ತತೇಲೇ ಪತಿತಪಿಟ್ಠಪಿಣ್ಡಿ ವಿಯ ಪಟಪಟಾಯಮಾನಾ ವಿಲೀಯನ್ತಿ. ಏವಂ ಸೀತೇನ ರುಪ್ಪನಂ ಲೋಕನ್ತರಿಕನಿರಯೇ ಪಾಕಟಂ. ಮಹಿಂಸಕರಟ್ಠಾದೀಸುಪಿ ಹಿಮಪಾತಸೀತಲೇಸು ಪದೇಸೇಸು ಏತಂ ಪಾಕಟಮೇವ. ತತ್ಥ ಹಿ ಸತ್ತಾ ಸೀತೇನ ಭಿನ್ನಸರೀರಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಮ್ಪಿ ಪಾಪುಣನ್ತಿ.

ಉಣ್ಹೇನ ರುಪ್ಪನಂ ಅವೀಚಿಮಹಾನಿರಯೇ ಪಾಕಟಂ ಹೋತಿ. ಜಿಘಚ್ಛಾಯ ರುಪ್ಪನಂ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯೇ ಚೇವ ದುಬ್ಭಿಕ್ಖಕಾಲೇ ಚ ಪಾಕಟಂ. ಪಿಪಾಸಾಯ ರುಪ್ಪನಂ ಕಾಲಕಞ್ಜಿಕಾದೀಸು ಪಾಕಟಂ. ಏಕೋ ಕಿರ ಕಾಲಕಞ್ಜಿಕಅಸುರೋ ಪಿಪಾಸಂ ಅಧಿವಾಸೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಯೋಜನಗಮ್ಭೀರವಿತ್ಥಾರಂ ಮಹಾಗಙ್ಗಂ ಓತರಿ, ತಸ್ಸ ಗತಗತಟ್ಠಾನೇ ಉದಕಂ ಛಿಜ್ಜತಿ, ಧೂಮೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ತತ್ತೇ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣೇ ಚಙ್ಕಮನಕಾಲೋ ವಿಯ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ಉದಕಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ವಿಚರನ್ತಸ್ಸೇವ ರತ್ತಿ ವಿಭಾಯಿ. ಅಥ ನಂ ಪಾತೋವ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ತಿಂಸಮತ್ತಾ ಪಿಣ್ಡಚಾರಿಕಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕೋ ನಾಮ ತ್ವಂ ಸಪ್ಪುರಿಸಾ’’ತಿ? ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ‘‘ಪೇತೋಹಮಸ್ಮಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪರಿಯೇಸಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಪಾನೀಯಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಅಯಂ ಗಙ್ಗಾ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ, ಕಿಂ ತ್ವಂ ನ ಪಸ್ಸಸೀ’’ತಿ? ‘‘ನ ಉಪಕಪ್ಪತಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ತೇನ ಹಿ ಗಙ್ಗಾಪಿಟ್ಠೇ ನಿಪಜ್ಜ, ಮುಖೇ ತೇ ಪಾನೀಯಂ ಆಸಿಞ್ಚಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಸೋ ವಾಲಿಕಾಪುಳಿನೇ ಉತ್ತಾನೋ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ತಿಂಸಮತ್ತೇ ಪತ್ತೇ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಉದಕಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮುಖೇ ಆಸಿಞ್ಚಿಂಸು. ತೇಸಂ ತಥಾ ಕರೋನ್ತಾನಂಯೇವ ವೇಲಾ ಉಪಕಟ್ಠಾ ಜಾತಾ. ತತೋ ‘‘ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಕಾಲೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಪ್ಪುರಿಸ, ಕಚ್ಚಿ ತೇ ಅಸ್ಸಾದಮತ್ತಾ ಲದ್ಧಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಪೇತೋ ‘‘ಸಚೇ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ತಿಂಸಮತ್ತಾನಂ ಅಯ್ಯಾನಂ ತಿಂಸಪತ್ತೇಹಿ ಆಸಿತ್ತಉದಕತೋ ಅಡ್ಢಪಸತಮತ್ತಮ್ಪಿ ಪರಗಲಂ ಗತಂ, ಪೇತತ್ತಭಾವತೋ ಮೋಕ್ಖೋ ಮಾ ಹೋತೂ’’ತಿ ಆಹ. ಏವಂ ಪಿಪಾಸಾಯ ರುಪ್ಪನಂ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯೇ ಪಾಕಟಂ.

ಡಂಸಾದೀಹಿ ರುಪ್ಪನಂ ಡಂಸಮಕ್ಖಿಕಾದಿಬಹುಲೇಸು ಪದೇಸೇಸು ಪಾಕಟಂ. ಏತ್ಥ ಚ ಡಂಸಾತಿ ಪಿಙ್ಗಲಮಕ್ಖಿಕಾ. ಮಕಸಾತಿ ಮಕಸಾವ. ವಾತಾತಿ ಕುಚ್ಛಿವಾತಪಿಟ್ಠಿವಾತಾದಿವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸರೀರಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ವಾತರೋಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಹತ್ಥಪಾದಪಿಟ್ಠಿಆದೀನಿ ಭಿನ್ದತಿ, ಕಾಣಂ ಕರೋತಿ, ಖುಜ್ಜಂ ಕರೋತಿ, ಪೀಠಸಪ್ಪಿಂ ಕರೋತಿ. ಆತಪೋತಿ ಸೂರಿಯಾತಪೋ. ತೇನ ರುಪ್ಪನಂ ಮರುಕನ್ತಾರಾದೀಸು ಪಾಕಟಂ. ಏಕಾ ಕಿರ ಇತ್ಥೀ ಮರುಕನ್ತಾರೇ ರತ್ತಿಂ ಸತ್ಥತೋ ಓಹೀನಾ ದಿವಾ ಸೂರಿಯೇ ಉಗ್ಗಚ್ಛನ್ತೇ ವಾಲಿಕಾಯ ತಪ್ಪಮಾನಾಯ ಪಾದೇ ಠಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ಸೀಸತೋ ಪಚ್ಛಿಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಅಕ್ಕಮಿ. ಕಮೇನ ಪಚ್ಛಿಯಾ ಉಣ್ಹಾಭಿತತ್ತಾಯ ಠಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ತಸ್ಸಾ ಉಪರಿ ಸಾಟಕಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಕ್ಕಮಿ. ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಸನ್ತತ್ತೇ ಅತ್ತನೋ ಅಙ್ಕೇನ ಗಹಿತಪುತ್ತಕಂ ಅಧೋಮುಖಂ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಕನ್ದನ್ತಂಯೇವ ಅಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸದ್ಧಿಂ ತೇನ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾನೇ ಉಣ್ಹಾಭಿತತ್ತಾ ಕಾಲಮಕಾಸಿ.

ಸರೀಸಪಾತಿ ಯೇ ಕೇಚಿ ದೀಘಜಾತಿಕಾ ಸರನ್ತಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ತೇಸಂ ಸಮ್ಫಸ್ಸೇನ ರುಪ್ಪನಂ ಆಸೀವಿಸದಟ್ಠಕಾದೀನಂ ವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಇತಿ ಭಗವತಾ ಯಾನಿ ಇಮಾನಿ ಸಾಮಞ್ಞಪಚ್ಚತ್ತವಸೇನ ಧಮ್ಮಾನಂ ದ್ವೇ ಲಕ್ಖಣಾನಿ, ತೇಸು ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ತಾವ ಪಚ್ಚತ್ತಲಕ್ಖಣಂ ದಸ್ಸಿತಂ. ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸೇವ ಹಿ ಏತಂ, ನ ವೇದನಾದೀನಂ, ತಸ್ಮಾ ಪಚ್ಚತ್ತಲಕ್ಖಣನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಅನಿಚ್ಚದುಕ್ಖಾನತ್ತಲಕ್ಖಣಂ ಪನ ವೇದನಾದೀನಮ್ಪಿ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಸಾಮಞ್ಞಲಕ್ಖಣನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ಕಿಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವೇದನಂ ವದೇಥಾತಿಆದೀಸು ಪುರಿಮಸದಿಸಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಯಂ ಪನ ಪುರಿಮೇನ ಅಸದಿಸಂ, ತಸ್ಸಾಯಂ ವಿಭಾವನಾ – ಸುಖಮ್ಪಿ ವೇದಯತೀತಿ ಸುಖಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ವೇದೇತಿ ಅನುಭವತಿ. ಪರತೋ ಪದದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಕಥಂ ಪನೇತಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಸುಖಂ ದುಕ್ಖಂ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ನಾಮ ಜಾತನ್ತಿ? ಸುಖಾದೀನಂ ಪಚ್ಚಯತೋ. ಸ್ವಾಯಮತ್ಥೋ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಮಹಾಲಿ, ರೂಪಂ ಸುಖಂ ಸುಖಾನುಪತಿತಂ ಸುಖಾವಕ್ಕನ್ತ’’ನ್ತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಮಹಾಲಿಸುತ್ತೇ (ಸಂ. ನಿ. ೩.೬೦) ಆಗತೋಯೇವ. ವೇದಯತೀತಿ ಏತ್ಥ ಚ ವೇದನಾವ ವೇದಯತಿ, ನ ಅಞ್ಞೋ ಸತ್ತೋ ವಾ ಪುಗ್ಗಲೋ ವಾ. ವೇದನಾ ಹಿ ವೇದಯಿತಲಕ್ಖಣಾ, ತಸ್ಮಾ ವತ್ಥಾರಮ್ಮಣಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವೇದನಾವ ವೇದಯತೀತಿ. ಏವಮಿಧ ಭಗವಾ ವೇದನಾಯಪಿ ಪಚ್ಚತ್ತಲಕ್ಖಣಮೇವ ಭಾಜೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇಸಿ.

ನೀಲಮ್ಪಿ ಸಞ್ಜಾನಾತೀತಿ ನೀಲಪುಪ್ಫೇ ವಾ ವತ್ಥೇ ವಾ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಉಪಚಾರಂ ವಾ ಅಪ್ಪನಂ ವಾ ಪಾಪೇನ್ತೋ ಸಞ್ಜಾನಾತಿ. ಅಯಞ್ಹಿ ಸಞ್ಞಾ ನಾಮ ಪರಿಕಮ್ಮಸಞ್ಞಾಪಿ ಉಪಚಾರಸಞ್ಞಾಪಿ ಅಪ್ಪನಾಸಞ್ಞಾಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ನೀಲಂ ನೀಲನ್ತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಸಞ್ಞಾಪಿ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಪೀತಕಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇಧಾಪಿ ಭಗವಾ ಸಞ್ಜಾನನಲಕ್ಖಣಾಯ ಸಞ್ಞಾಯ ಪಚ್ಚತ್ತಲಕ್ಖಣಮೇವ ಭಾಜೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇಸಿ.

ರೂಪಂ ರೂಪತ್ತಾಯ ಸಙ್ಖತಮಭಿಸಙ್ಖರೋನ್ತೀತಿ ಯಥಾ ಯಾಗುಮೇವ ಯಾಗುತ್ತಾಯ, ಪೂವಮೇವ ಪೂವತ್ತಾಯ ಪಚತಿ ನಾಮ, ಏವಂ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ ಕತಭಾವೇನ ಸಙ್ಖತನ್ತಿ ಲದ್ಧನಾಮಂ ರೂಪಮೇವ ರೂಪತ್ತಾಯ ಯಥಾ ಅಭಿಸಙ್ಖತಂ ರೂಪಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಥತ್ತಾಯ ರೂಪಭಾವಾಯ ಅಭಿಸಙ್ಖರೋತಿ ಆಯೂಹತಿ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತಿ, ನಿಪ್ಫಾದೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ವೇದನಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ – ಅತ್ತನಾ ಸಹ ಜಾಯಮಾನಂ ರೂಪಂ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೇ ಚ ವೇದನಾದಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಭಿಸಙ್ಖರೋತಿ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತೀತಿ. ಇಧಾಪಿ ಭಗವಾ ಚೇತಯಿತಲಕ್ಖಣಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾರಸ್ಸ ಪಚ್ಚತ್ತಲಕ್ಖಣಮೇವ ಭಾಜೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇಸಿ.

ಅಮ್ಬಿಲಮ್ಪಿ ವಿಜಾನಾತೀತಿ ಅಮ್ಬಅಮ್ಬಾಟಕಮಾತುಲುಙ್ಗಾದಿಅಮ್ಬಿಲಂ ‘‘ಅಮ್ಬಿಲ’’ನ್ತಿ ವಿಜಾನಾತಿ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಸಬ್ಬಪದೇಸು. ಅಪಿ ಚೇತ್ಥ ತಿತ್ತಕನ್ತಿ ನಿಮ್ಬಪಟೋಲಾದಿನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಕಟುಕನ್ತಿ ಪಿಪ್ಪಲಿಮರಿಚಾದಿನಾನಪ್ಪಕಾರಂ. ಮಧುರನ್ತಿ ಸಪ್ಪಿಫಾಣಿತಾದಿನಾನಪ್ಪಕಾರಂ. ಖಾರಿಕನ್ತಿ ವಾತಿಙ್ಗಣನಾಳಿಕೇರ ಚತುರಸ್ಸವಲ್ಲಿವೇತ್ತಙ್ಕುರಾದಿನಾನಪ್ಪಕಾರಂ. ಅಖಾರಿಕನ್ತಿ ಯಂ ವಾ ತಂ ವಾ ಫಲಜಾತಂ ಕಾರಪಣ್ಣಾದಿಮಿಸ್ಸಕಪಣ್ಣಂ. ಲೋಣಿಕನ್ತಿ ಲೋಣಯಾಗುಲೋಣಮಚ್ಛಲೋಣಭತ್ತಾದಿನಾನಪ್ಪಕಾರಂ. ಅಲೋಣಿಕನ್ತಿಅಲೋಣಯಾಗುಅಲೋಣಮಚ್ಛಅಲೋಣಭತ್ತಾದಿನಾನಪ್ಪಕಾರಂ. ತಸ್ಮಾ ವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಯಸ್ಮಾ ಇಮಂ ಅಮ್ಬಿಲಾದಿಭೇದಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞವಿಸಿಟ್ಠೇನ ಅಮ್ಬಿಲಾದಿಭಾವೇನ ಜಾನಾತಿ, ತಸ್ಮಾ ವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ. ಏವಮಿಧಾಪಿ ಭಗವಾ ವಿಜಾನನಲಕ್ಖಣಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಪಚ್ಚತ್ತಲಕ್ಖಣಮೇವ ಭಾಜೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇಸಿ.

ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಆರಮ್ಮಣಸ್ಸ ಆಕಾರಸಣ್ಠಾನಗಹಣವಸೇನ ಸಞ್ಞಾ ಪಾಕಟಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಾ ಚಕ್ಖುದ್ವಾರೇ ವಿಭತ್ತಾ. ಯಸ್ಮಾ ವಿನಾಪಿ ಆಕಾರಸಣ್ಠಾನಾ ಆರಮ್ಮಣಸ್ಸ ಪಚ್ಚತ್ತಭೇದಗಹಣವಸೇನ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಪಾಕಟಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಜಿವ್ಹಾದ್ವಾರೇ ವಿಭತ್ತಂ. ಇಮೇಸಂ ಪನ ಸಞ್ಞಾವಿಞ್ಞಾಣಪಞ್ಞಾನಂ ಅಸಮ್ಮೋಹತೋ ಸಭಾವಸಲ್ಲಕ್ಖಣತ್ಥಂ ಸಞ್ಜಾನಾತಿ, ವಿಜಾನಾತಿ, ಪಜಾನಾತೀತಿ ಏತ್ಥ ವಿಸೇಸಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ತತ್ಥ ಉಪಸಗ್ಗಮತ್ತಮೇವ ವಿಸೇಸೋ, ಜಾನಾತೀತಿ ಪದಂ ಪನ ಅವಿಸೇಸೋ. ತಸ್ಸಪಿ ಜಾನನಟ್ಠೇನ ವಿಸೇಸೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸಞ್ಞಾ ಹಿ ನೀಲಾದಿವಸೇನ ಆರಮ್ಮಣಸಞ್ಜಾನನಮತ್ತಮೇವ, ಅನಿಚ್ಚಂ ದುಕ್ಖಮನತ್ತಾತಿ ಲಕ್ಖಣಪಟಿವೇಧಂ ಪಾಪೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ವಿಞ್ಞಾಣಂ ನೀಲಾದಿವಸೇನ ಆರಮ್ಮಣಞ್ಚೇವ ಜಾನಾತಿ, ಅನಿಚ್ಚಾದಿವಸೇನ ಲಕ್ಖಣಪಟಿವೇಧಞ್ಚ ಪಾಪೇತಿ, ಉಸ್ಸಕ್ಕಿತ್ವಾ ಪನ ಮಗ್ಗಪಾತುಭಾವಂ ಪಾಪೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಪಞ್ಞಾ ನೀಲಾದಿವಸೇನ ಆರಮ್ಮಣಮ್ಪಿ ಜಾನಾತಿ, ಅನಿಚ್ಚಾದಿವಸೇನ ಲಕ್ಖಣಪಟಿವೇಧಮ್ಪಿ ಪಾಪೇತಿ, ಉಸ್ಸಕ್ಕಿತ್ವಾ ಮಗ್ಗಪಾತುಭಾವಮ್ಪಿ ಪಾಪೇತಿ.

ಯಥಾ ಹಿ ಹೇರಞ್ಞಿಕಫಲಕೇ ಕಹಾಪಣರಾಸಿಮ್ಹಿ ಕತೇ ಅಜಾತಬುದ್ಧಿದಾರಕೋ ಗಾಮಿಕಪುರಿಸೋ ಮಹಾಹೇರಞ್ಞಿಕೋತಿ ತೀಸು ಜನೇಸು ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಠಿತೇಸು ಅಜಾತಬುದ್ಧಿದಾರಕೋ ಕಹಾಪಣಾನಂ ಚಿತ್ತವಿಚಿತ್ತಚತುರಸ್ಸಮಣ್ಡಲಾದಿಭಾವಮೇವ ಜಾನಾತಿ, ‘‘ಇದಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಪಭೋಗಪರಿಭೋಗಂ ರತನಸಮ್ಮತ’’ನ್ತಿ ನ ಜಾನಾತಿ. ಗಾಮಿಕಪುರಿಸೋ ಚಿತ್ತಾದಿಭಾವಞ್ಚ ಜಾನಾತಿ, ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಪಭೋಗಪರಿಭೋಗರತನಸಮ್ಮತಭಾವಞ್ಚ, ‘‘ಅಯಂ ಕೂಟೋ, ಅಯಂ ಛೇಕೋ, ಅಯಂ ಕರಟೋ, ಅಯಂ ಸಣ್ಹೋ’’ತಿ ನ ಜಾನಾತಿ. ಮಹಾಹೇರಞ್ಞಿಕೋ ಚಿತ್ತಾದಿಭಾವಮ್ಪಿ ರತನಸಮ್ಮತಭಾವಮ್ಪಿ ಕೂಟಾದಿಭಾವಮ್ಪಿ ಜಾನಾತಿ. ಜಾನನ್ತೋ ಚ ಪನ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾಪಿ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾಪಿ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾಪಿ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾಪಿ ಹತ್ಥೇನ ಗರುಲಹುಭಾವಂ ಉಪಧಾರೇತ್ವಾಪಿ ‘‘ಅಸುಕಗಾಮೇ ಕತೋ’’ತಿಪಿ ಜಾನಾತಿ, ‘‘ಅಸುಕನಿಗಮೇ ಅಸುಕನಗರೇ ಅಸುಕಪಬ್ಬತಚ್ಛಾಯಾಯ ಅಸುಕನದೀತೀರೇ ಕತೋ’’ತಿಪಿ, ‘‘ಅಸುಕಾಚರಿಯೇನ ಕತೋ’’ತಿಪಿ ಜಾನಾತಿ. ಏವಮೇವ ಸಞ್ಞಾ ಅಜಾತಬುದ್ಧಿದಾರಕಸ್ಸ ಕಹಾಪಣದಸ್ಸನಂ ವಿಯ ನೀಲಾದಿವಸೇನ ಆರಮ್ಮಣಮತ್ತಮೇವ ಜಾನಾತಿ. ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಗಾಮಿಕಪುರಿಸಸ್ಸ ಕಹಾಪಣದಸ್ಸನಂ ವಿಯ ನೀಲಾದಿವಸೇನ ಆರಮ್ಮಣಮ್ಪಿ ಜಾನಾತಿ, ಅನಿಚ್ಚಾದಿವಸೇನ ಲಕ್ಖಣಪಟಿವೇಧಮ್ಪಿ ಪಾಪೇತಿ. ಪಞ್ಞಾ ಮಹಾಹೇರಞ್ಞಿಕಸ್ಸ ಕಹಾಪಣದಸ್ಸನಂ ವಿಯ ನೀಲಾದಿವಸೇನ ಆರಮ್ಮಣಮ್ಪಿ ಜಾನಾತಿ, ಅನಿಚ್ಚಾದಿವಸೇನ ಲಕ್ಖಣಪಟಿವೇಧಮ್ಪಿ ಪಾಪೇತಿ, ಉಸ್ಸಕ್ಕಿತ್ವಾ ಮಗ್ಗಪಾತುಭಾವಮ್ಪಿ ಪಾಪೇತಿ.

ಸೋ ಪನ ನೇಸಂ ವಿಸೇಸೋ ದುಪ್ಪಟಿವಿಜ್ಝೋ. ತೇನಾಹ ಆಯಸ್ಮಾ ನಾಗಸೇನೋ –

‘‘ದುಕ್ಕರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ಕತನ್ತಿ. ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಭಗವತಾ ದುಕ್ಕರಂ ಕತನ್ತಿ? ದುಕ್ಕರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ಕತಂ, ಇಮೇಸಂ ಅರೂಪೀನಂ ಚಿತ್ತಚೇತಸಿಕಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಏಕಾರಮ್ಮಣೇ ವತ್ತಮಾನಾನಂ ವವತ್ಥಾನಂ ಅಕ್ಖಾತಂ ‘ಅಯಂ ಫಸ್ಸೋ, ಅಯಂ ವೇದನಾ, ಅಯಂ ಸಞ್ಞಾ, ಅಯಂ ಚೇತನಾ, ಇದಂ ಚಿತ್ತ’’’ನ್ತಿ (ಮಿ. ಪ. ೨.೭.೧೬).

ಯಥಾ ಹಿ ತಿಲತೇಲಂ ಸಾಸಪತೇಲಂ ಮಧುಕತೇಲಂ ಏರಣ್ಡಕತೇಲಂ ವಸಾತೇಲನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚ ತೇಲಾನಿ ಏಕಚಾಟಿಯಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ದಿವಸಂ ಯಮಕಮನ್ಥೇ ಹಿ ಮನ್ಥೇತ್ವಾ ತತೋ ‘‘ಇದಂ ತಿಲತೇಲಂ, ಇದಂ ಸಾಸಪತೇಲ’’ನ್ತಿ ಏಕೇಕಸ್ಸ ಪಾಟಿಯೇಕ್ಕಂ ಉದ್ಧರಣಂ ನಾಮ ದುಕ್ಕರಂ, ಇದಂ ತತೋ ದುಕ್ಕರತರಂ. ಭಗವಾ ಪನ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧತ್ತಾ ಧಮ್ಮಿಸ್ಸರೋ ಧಮ್ಮರಾಜಾ ಇಮೇಸಂ ಅರೂಪೀನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಏಕಾರಮ್ಮಣೇ ವತ್ತಮಾನಾನಂ ವವತ್ಥಾನಂ ಅಕಾಸಿ. ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಮಹಾನದೀನಂ ಸಮುದ್ದಂ ಪವಿಟ್ಠಟ್ಠಾನೇ ‘‘ಇದಂ ಗಙ್ಗಾಯ ಉದಕಂ, ಇದಂ ಯಮುನಾಯಾ’’ತಿ ಏವಂ ಪಾಟಿಯೇಕ್ಕಂ ಉದಕುದ್ಧರಣೇನಾಪಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಇತಿ ಪಠಮಪಬ್ಬೇನ ಸುಞ್ಞತಂ, ದುತಿಯೇನ ಸುಞ್ಞತಾಲಕ್ಖಣನ್ತಿ ದ್ವೀಹಿ ಪಬ್ಬೇಹಿ ಅನತ್ತಲಕ್ಖಣಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ದುಕ್ಖಲಕ್ಖಣಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಖಜ್ಜಾಮೀತಿ ನ ರೂಪಂ ಸುನಖೋ ವಿಯ ಮಂಸಂ ಲುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಲುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಖಾದತಿ, ಯಥಾ ಪನ ಕಿಲಿಟ್ಠವತ್ಥನಿವತ್ಥೋ ತತೋನಿದಾನಂ ಪೀಳಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಖಾದತಿ ಮಂ ವತ್ಥ’’ನ್ತಿ ಭಣತಿ, ಏವಮಿದಮ್ಪಿ ಪೀಳಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಂ ಖಾದತಿ ನಾಮಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತೀತಿ ಸೀಲಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಾ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಯೋ ಪನೇತ್ಥ ಬಲವಞಾಣೋ ತಿಕ್ಖಬುದ್ಧಿ ಞಾಣುತ್ತರೋ ಯೋಗಾವಚರೋ ಪಧಾನಭೂಮಿಯಂ ವಾಯಮನ್ತೋ ಖಾಣುನಾ ವಾ ಕಣ್ಟಕೇನ ವಾ ವಿದ್ಧೋ ಆವುಧೇನ ವಾ ಪಹಟೋ ಬ್ಯಗ್ಘಾದೀಹಿ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಖಜ್ಜಮಾನೋ ತಂ ವೇದನಂ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಮೂಲಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಸಮ್ಮಸನ್ತೋ ಅರಹತ್ತಮೇವ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಅಯಂ ವೇದನಾಯ ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ನಾಮ ವುಚ್ಚತಿ ಪೀತಮಲ್ಲತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ಕುಟುಮ್ಬಿಯಪುತ್ತಮಹಾತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ವತ್ತನಿಅಟವಿಯಂ ತಿಂಸಮತ್ತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಬ್ಯಗ್ಘಮುಖೇ ನಿಪನ್ನಭಿಕ್ಖು ವಿಯ ಕಣ್ಟಕೇನ ವಿದ್ಧತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ಚ.

ದ್ವಾದಸಸು ಕಿರ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಘಣ್ಟಿಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ಪಧಾನಮನುಯುಞ್ಜನ್ತೇಸು ಏಕೋ ಸೂರಿಯೇ ಅತ್ಥಙ್ಗತಮತ್ತೇಯೇವ ಘಣ್ಟಿಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಚಙ್ಕಮಂ ಓರುಯ್ಹ ಚಙ್ಕಮನ್ತೋ ತಿರಿಯಂ ನಿಮ್ಮಥೇನ್ತೋ ತಿಣಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಕಣ್ಟಕಂ ಅಕ್ಕಮಿ. ಕಣ್ಟಕೋ ಪಿಟ್ಠಿಪಾದೇನ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ. ತತ್ತಫಾಲೇನ ವಿನಿವಿದ್ಧಕಾಲೋ ವಿಯ ವೇದನಾ ವತ್ತತಿ. ಥೇರೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಕಿಂ ಇಮಂ ಕಣ್ಟಕಂ ಉದ್ಧರಾಮಿ, ಉದಾಹು ಪಕತಿಯಾ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಠಿತಕಣ್ಟಕ’’ನ್ತಿ? ತಸ್ಸ ಏವಮಹೋಸಿ – ‘‘ಇಮಿನಾ ಕಣ್ಟಕೇನ ವಿದ್ಧತ್ತಾ ನಿರಯಾದೀಸು ಭಯಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಪಕತಿಯಾ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಠಿತಕಣ್ಟಕಂಯೇವಾ’’ತಿ. ಸೋ ತಂ ವೇದನಂ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಚಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವಿಭಾತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಸಞ್ಞಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ? ‘‘ಕಣ್ಟಕೇನಮ್ಹಿ, ಆವುಸೋ, ವಿದ್ಧೋ’’ತಿ. ‘‘ಕಾಯ ವೇಲಾಯ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ? ‘‘ಸಾಯಮೇವ, ಆವುಸೋ’’ತಿ. ‘‘ಕಸ್ಮಾ ನ ಅಮ್ಹೇ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ಥ, ಕಣ್ಟಕಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ತೇಲಮ್ಪಿ ಸಿಞ್ಚೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ? ‘‘ಪಕತಿಯಾ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಠಿತಕಣ್ಟಕಮೇವ ಉದ್ಧರಿತುಂ ವಾಯಮಿಮ್ಹಾ, ಆವುಸೋ’’ತಿ. ‘‘ಸಕ್ಕುಣಿತ್ಥ, ಭನ್ತೇ, ಉದ್ಧರಿತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಏಕದೇಸಮತ್ತೇನ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಉದ್ಧಟೋ’’ತಿ. ಸೇಸವತ್ಥೂನಿ ದೀಘಮಜ್ಝಿಮಟ್ಠಕಥಾಸು (ದೀ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೨.೩೭೩; ಮ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೧.೧೦೬) ಸತಿಪಟ್ಠಾನಸುತ್ತನಿದ್ದೇಸೇ ವಿತ್ಥಾರಿತಾನೇವ.

ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ ಕಸ್ಮಾ ಆರದ್ಧಂ? ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಬ್ಬೇ ದುಕ್ಖಲಕ್ಖಣಮೇವ ಕಥಿತಂ, ನ ಅನಿಚ್ಚಲಕ್ಖಣಂ. ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಇದಮಾರದ್ಧಂ. ತೀಣಿ ಲಕ್ಖಣಾನಿ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಮ್ಪಿ ಆರದ್ಧಮೇವ. ಅಪಚಿನಾತಿ ನೋ ಆಚಿನಾತೀತಿ ವಟ್ಟಂ ವಿನಾಸೇತಿ, ನೇವ ಚಿನಾತಿ. ಪಜಹತಿ ನ ಉಪಾದಿಯತೀತಿ ತದೇವ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ, ನ ಗಣ್ಹಾತಿ. ವಿಸಿನೇತಿ ನ ಉಸ್ಸಿನೇತೀತಿ ವಿಕಿರತಿ ನ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತಿ. ವಿಧೂಪೇತಿ ನ ಸನ್ಧೂಪೇತೀತಿ ನಿಬ್ಬಾಪೇತಿ ನ ಜಾಲಾಪೇತಿ.

ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ ಇದಂ ಕಸ್ಮಾ ಆರದ್ಧಂ? ವಟ್ಟಂ ವಿನಾಸೇತ್ವಾ ಠಿತಂ ಮಹಾಖೀಣಾಸವಂ ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಆರದ್ಧಂ. ಏತ್ತಕೇನ ವಾ ಠಾನೇನ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಕಥಿತಾ, ಇದಾನಿ ಸಹ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಚತ್ತಾರೋ ಮಗ್ಗೇ ದಸ್ಸೇತುಂ ಇದಂ ಆರದ್ಧಂ. ಅಥ ವಾ ಏತ್ತಕೇನ ಠಾನೇನ ಪಠಮಮಗ್ಗೋ ಕಥಿತೋ, ಇದಾನಿ ಸಹ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ತಯೋ ಮಗ್ಗೇ ದಸ್ಸೇತುಂ ಇದಮಾರದ್ಧಂ. ಏತ್ತಕೇನ ವಾ ಠಾನೇನ ತೀಣಿ ಮಗ್ಗಾನಿ ಕಥಿತಾನಿ, ಇದಾನಿ ಸಹ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ದಸ್ಸೇತುಮ್ಪಿ ಇದಂ ಆರದ್ಧಮೇವ.

ಸಪಜಾಪತಿಕಾತಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಜಾಪತಿನಾ ದೇವರಾಜೇನ. ಆರಕಾವ ನಮಸ್ಸನ್ತೀತಿ ದೂರತೋವ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ, ದೂರೇಪಿ ಠಿತಂ ನಮಸ್ಸನ್ತಿಯೇವ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ನೀತತ್ಥೇರಂ ವಿಯ.

ಥೇರೋ ಕಿರ ಪುಪ್ಫಚ್ಛಡ್ಡಕಕುಲತೋ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಖುರಗ್ಗೇಯೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ಅಜ್ಜೇವ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಅಜ್ಜೇವ ಮೇ ಪಬ್ಬಜಿತಕಿಚ್ಚಂ ಮತ್ಥಕಂ ಪತ್ತಂ, ಚತುಪಚ್ಚಯಸನ್ತೋಸಭಾವನಾರಾಮಮಣ್ಡಿತಂ ಮಹಾಅರಿಯವಂಸಪಟಿಪದಂ ಪೂರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ಪಂಸುಕೂಲತ್ಥಾಯ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಚೋಳಕಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತೋ ವಿಚರಿ. ಅಥೇಕೋ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ ಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಮನುಸ್ಸಪಥಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾ – ‘‘ಅಜ್ಜೇವ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅಜ್ಜೇವ ಖುರಗ್ಗೇ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಮಹಾಅರಿಯವಂಸಪಟಿಪದಂ ಪೂರೇತುಂ ಚೋಳಕಂ ಪರಿಯೇಸತೀ’’ತಿ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ನಮಸ್ಸಮಾನೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತಮಞ್ಞೋ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಂ ನಮಸ್ಸಸೀ’’ತಿ? ಪುಚ್ಛಿ. ನೀತತ್ಥೇರಂ ನಮಸ್ಸಾಮೀತಿ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾತಿ? ಅಜ್ಜೇವ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅಜ್ಜೇವ ಖುರಗ್ಗೇ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಮಹಾಅರಿಯವಂಸಪಟಿಪದಂ ಪೂರೇತುಂ ಚೋಳಕಂ ಪರಿಯೇಸತೀತಿ. ಸೋಪಿ ನಂ ನಮಸ್ಸಮಾನೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥಞ್ಞೋ, ಅಥಞ್ಞೋತಿ ಸತ್ತಸತಾ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾನೋ ನಮಸ್ಸಮಾನಾ ಅಟ್ಠಂಸು. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

‘‘ತಾ ದೇವತಾ ಸತ್ತಸತಾ ಉಳಾರಾ,

ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಿಮಾನಾ ಅಭಿನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ;

ನೀತಂ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಾ,

‘ಖೀಣಾಸವೋ ಗಣ್ಹತಿ ಪಂಸುಕೂಲಂ’’’.

‘‘ತಾ ದೇವತಾ ಸತ್ತಸತಾ ಉಳಾರಾ,

ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಿಮಾನಾ ಅಭಿನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ;

ನೀತಂ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಾ,

‘ಖೀಣಾಸವೋ ಕಯಿರತಿ ಪಂಸುಕೂಲಂ’’’.

‘‘‘ಖೀಣಾಸವೋ ಧೋವತಿ ಪಂಸುಕೂಲಂ’;

‘ಖೀಣಾಸವೋ ರಜತಿ ಪಂಸುಕೂಲಂ’;

‘ಖೀಣಾಸವೋ ಪಾರುಪತಿ ಪಂಸಕೂಲ’’’ನ್ತಿ.

ಇತಿ ಭಗವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ದೇಸನಂ ತೀಹಿ ಭವೇಹಿ ವಿನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ಕೂಟಂ ಗಣ್ಹಿ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಪಞ್ಚಸತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು. ಸತ್ತಮಂ.