೬. ಉಪಯವಗ್ಗೋ

೧. ಉಪಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೩. ಉಪಯವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಉಪಯೋತಿ ತಣ್ಹಾಮಾನದಿಟ್ಠಿವಸೇನ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧೇ ಉಪಗತೋ. ವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ ಕಮ್ಮವಿಞ್ಞಾಣಂ. ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಕಮ್ಮಂ ಜವಾಪೇತ್ವಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿಆಕಡ್ಢನಸಮತ್ಥತಾಯ ವುದ್ಧಿಆದೀನಿ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ವಿಞ್ಞಾಣುಪಯನ್ತಿ ಪದಸ್ಸ ಅಗ್ಗಹಣೇ ಕಾರಣಂ ವುತ್ತಮೇವ. ವೋಚ್ಛಿಜ್ಜತಾರಮ್ಮಣನ್ತಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಆಕಡ್ಢನಸಮತ್ಥತಾಯ ಅಭಾವೇನ ಆರಮ್ಮಣಂ ವೋಚ್ಛಿಜ್ಜತಿ. ಪತಿಟ್ಠಾ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸಾತಿ ಕಮ್ಮವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಪತಿಟ್ಠಾ ನ ಹೋತಿ. ತದಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತನ್ತಿ ತಂ ಅಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಂ. ಅನಭಿಸಙ್ಖಚ್ಚ ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಅನಭಿಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ ವಿಮುತ್ತಂ. ಪಠಮಂ.

೨. ಬೀಜಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೪. ದುತಿಯೇ ಬೀಜಜಾತಾನೀತಿ ಬೀಜಾನಿ. ಮೂಲಬೀಜನ್ತಿ ವಚಂ ವಚತ್ತಂ ಹಲಿದ್ದಂ ಸಿಙ್ಗಿವೇರನ್ತಿ ಏವಮಾದಿ. ಖನ್ಧಬೀಜನ್ತಿ ಅಸ್ಸತ್ಥೋ ನಿಗ್ರೋಧೋತಿ ಏವಮಾದಿ. ಫಲುಬೀಜನ್ತಿ ಉಚ್ಛು ವೇಳು ನಳೋತಿ ಏವಮಾದಿ. ಅಗ್ಗಬೀಜನ್ತಿ ಅಜ್ಜುಕಂ ಫಣಿಜ್ಜಕನ್ತಿ ಏವಮಾದಿ. ಬೀಜಬೀಜನ್ತಿ ಸಾಲಿವೀಹಿಆದಿ ಪುಬ್ಬಣ್ಣಞ್ಚೇವ ಮುಗ್ಗಮಾಸಾದಿ ಅಪರಣ್ಣಞ್ಚ. ಅಖಣ್ಡಾನೀತಿ ಅಭಿನ್ನಾನಿ. ಭಿನ್ನಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಬೀಜಂ ಬೀಜತ್ಥಾಯ ನ ಉಪಕಪ್ಪತಿ. ಅಪೂತಿಕಾನೀತಿ ಉದಕತೇಮನೇನ ಅಪೂತಿಕಾನಿ. ಪೂತಿಬೀಜಞ್ಹಿ ಬೀಜತ್ಥಾಯ ನ ಉಪಕಪ್ಪತಿ. ಅವಾತಾತಪಹತಾನೀತಿ ವಾತೇನ ಚ ಆತಪೇನ ಚ ನ ಹತಾನಿ, ನಿರೋಜತಂ ನ ಪಾಪಿತಾನಿ. ನಿರೋಜಞ್ಹಿ ಕಸಟಂ ಬೀಜಂ ಬೀಜತ್ಥಾಯ ನ ಉಪಕಪ್ಪತಿ. ಸಾರಾದಾನೀತಿ ಗಹಿತಸಾರಾನಿ ಪತಿಟ್ಠಿತಸಾರಾನಿ. ನಿಸ್ಸಾರಞ್ಹಿ ಬೀಜಂ ಬೀಜತ್ಥಾಯ ನ ಉಪಕಪ್ಪತಿ. ಸುಖಸಯಿತಾನೀತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಕೋಟ್ಠೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತನಿಯಾಮೇನೇವ ಸುಖಂ ಸಯಿತಾನಿ. ಪಥವೀತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಪತಿಟ್ಠಾನಪಥವೀ. ಆಪೋತಿ ಉಪರಿಸ್ನೇಹನಆಪೋ. ಚತಸ್ಸೋ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಯೋತಿ ಕಮ್ಮವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಭೂತಾ ರೂಪಾದಯೋ ಚತ್ತಾರೋ ಖನ್ಧಾ. ತೇ ಹಿ ಆರಮ್ಮಣವಸೇನ ಪತಿಟ್ಠಾಭೂತತ್ತಾ ಪಥವೀಧಾತುಸದಿಸಾ. ನನ್ದಿರಾಗೋ ಸಿನೇಹನಟ್ಠೇನ ಆಪೋಧಾತುಸದಿಸೋ. ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಾಹಾರನ್ತಿ ಸಪ್ಪಚ್ಚಯಂ ಕಮ್ಮವಿಞ್ಞಾಣಂ. ತಞ್ಹಿ ಬೀಜಂ ವಿಯ ಪಥವಿಯಂ ಆರಮ್ಮಣಪಥವಿಯಂ ವಿರುಹತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಉದಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೫. ತತಿಯೇ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸೀತಿ ಬಲವಸೋಮನಸ್ಸಸಮುಟ್ಠಾನಂ ಉದಾನಂ ಉದಾಹರಿ. ಕಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪನೇಸ ಭಗವತೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋತಿ. ಸಾಸನಸ್ಸ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಭಾವಂ. ಕಥಂ? ಏವಂ ಕಿರಸ್ಸ ಅಹೋಸಿ, ‘‘ತಯೋಮೇ ಉಪನಿಸ್ಸಯಾ – ದಾನೂಪನಿಸ್ಸಯೋ ಸೀಲೂಪನಿಸ್ಸಯೋ ಭಾವನೂಪನಿಸ್ಸಯೋ ಚಾ’’ತಿ. ತೇಸು ದಾನಸೀಲೂಪನಿಸ್ಸಯಾ ದುಬ್ಬಲಾ, ಭಾವನೂಪನಿಸ್ಸಯೋ ಬಲವಾ. ದಾನಸೀಲೂಪನಿಸ್ಸಯಾ ಹಿ ತಯೋ ಮಗ್ಗೇ ಚ ಫಲಾನಿ ಚ ಪಾಪೇನ್ತಿ, ಭಾವನೂಪನಿಸ್ಸಯೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪೇತಿ. ಇತಿ ದುಬ್ಬಲೂಪನಿಸ್ಸಯೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ಭಿಕ್ಖು ಘಟೇನ್ತೋ ವಾಯಮನ್ತೋ ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಬನ್ಧನಾನಿ ಛೇತ್ವಾ ತೀಣಿ ಮಗ್ಗಫಲಾನಿ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತಿ, ‘‘ಅಹೋ ಸಾಸನಂ ನಿಯ್ಯಾನಿಕ’’ನ್ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತಸ್ಸ ಅಯಂ ಉದಪಾದಿ.

ತತ್ಥ ‘‘ದುಬ್ಬಲೂಪನಿಸ್ಸಯೇ ಠತ್ವಾ ಘಟಮಾನೋ ತೀಣಿ ಮಗ್ಗಫಲಾನಿ ಪಾಪುಣಾತೀ’’ತಿ ಇಮಸ್ಸತ್ಥಸ್ಸಾವಿಭಾವನತ್ಥಂ ಮಿಲಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ವತ್ಥು ವೇದಿತಬ್ಬಂ – ಸೋ ಕಿರ ಗಿಹಿಕಾಲೇ ಪಾಣಾತಿಪಾತಕಮ್ಮೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತೋ ಅರಞ್ಞೇ ಪಾಸಸತಞ್ಚೇವ ಅದೂಹಲಸತಞ್ಚ ಯೋಜೇಸಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಅಙ್ಗಾರಪಕ್ಕಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಪಾಸಟ್ಠಾನೇಸು ವಿಚರನ್ತೋ ಪಿಪಾಸಾಭಿಭೂತೋ ಏಕಸ್ಸ ಅರಞ್ಞವಾಸಿತ್ಥೇರಸ್ಸ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಚಙ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಠಿತಂ ಪಾನೀಯಘಟಂ ವಿವರಿ, ಹತ್ಥತೇಮನಮತ್ತಮ್ಪಿ ಉದಕಂ ನಾದ್ದಸ. ಸೋ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಭಿಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖು ತುಮ್ಹೇ ಗಹಪತಿಕೇಹಿ ದಿನ್ನಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸುಪಥ, ಪಾನೀಯಘಟೇ ಅಞ್ಜಲಿಮತ್ತಮ್ಪಿ ಉದಕಂ ನ ಠಪೇಥ, ನ ಯುತ್ತಮೇತ’’ನ್ತಿ. ಥೇರೋ ‘‘ಮಯಾ ಪಾನೀಯಘಟೋ ಪೂರೇತ್ವಾ ಠಪಿತೋ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಏತ’’ನ್ತಿ? ಗನ್ತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಪರಿಪುಣ್ಣಘಟಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಾನೀಯಸಙ್ಖಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ದ್ವತ್ತಿಸಙ್ಖಪೂರಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಏವಂ ಪೂರಿತಘಟೋ ನಾಮ ಮಮ ಕಮ್ಮಂ ಆಗಮ್ಮ ತತ್ತಕಪಾಲೋ ವಿಯ ಜಾತೋ. ಕಿಂ ನು ಖೋ ಅನಾಗತೇ ಅತ್ತಭಾವೇ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ಸಂವಿಗ್ಗಚಿತ್ತೋ ಧನುಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ, ‘‘ಪಬ್ಬಾಜೇಥ ಮಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರೋ ತಚಪಞ್ಚಕಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ತಂ ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿ.

ತಸ್ಸ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಬಹೂನಂ ಮಿಗಸೂಕರಾನಂ ಮಾರಿತಟ್ಠಾನಂ ಪಾಸಅದೂಹಲಾನಞ್ಚ ಯೋಜಿತಟ್ಠಾನಂ ಉಪಟ್ಠಾತಿ. ತಂ ಅನುಸ್ಸರತೋ ಸರೀರೇ ದಾಹೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಕೂಟಗೋಣೋ ವಿಯ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಮ್ಪಿ ವೀಥಿಂ ನ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ. ಸೋ ‘‘ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ ಭಿಕ್ಖುಭಾವೇನಾ’’ತಿ? ಅನಭಿರತಿಯಾ ಪೀಳಿತೋ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ಭನ್ತೇ, ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿ. ಅಥ ನಂ ಥೇರೋ ‘‘ಹತ್ಥಕಮ್ಮಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಉದುಮ್ಬರಾದಯೋ ಅಲ್ಲರುಕ್ಖೇ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ರಾಸಿಂ ಕತ್ವಾ, ‘‘ಇದಾನಿ ಕಿಂ ಕರೋಮೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ? ಝಾಪೇಹಿ ನನ್ತಿ. ಸೋ ಚತೂಸು ದಿಸಾಸು ಅಗ್ಗಿಂ ದತ್ವಾ ಝಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ನ ಸಕ್ಕೋಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರೋ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಅಪೇಹೀ’’ತಿ ಪಥವಿಂ ದ್ವಿಧಾ ಕತ್ವಾ ಅವೀಚಿತೋ ಖಜ್ಜೋಪನಕಮತ್ತಂ ಅಗ್ಗಿಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪಕ್ಖಿಪಿ. ಸೋ ತಾವ ಮಹನ್ತಂ ರಾಸಿಂ ಸುಕ್ಖಪಣ್ಣಂ ವಿಯ ಖಣೇನ ಝಾಪೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಥೇರೋ ಅವೀಚಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ, ‘‘ಸಚೇ ವಿಬ್ಭಮಿಸ್ಸಸಿ, ಏತ್ಥ ಪಚ್ಚಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಸಂವೇಗಂ ಜನೇಸಿ. ಸೋ ಅವೀಚಿದಸ್ಸನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪವೇಧಮಾನೋ ‘‘ನಿಯ್ಯಾನಿಕಂ, ಭನ್ತೇ, ಬುದ್ಧಸಾಸನ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ, ಆಮಾವುಸೋತಿ. ಭನ್ತೇ, ಬುದ್ಧಸಾಸನಸ್ಸ ನಿಯ್ಯಾನಿಕತ್ತೇ ಸತಿ ಮಿಲಕೋ ಅತ್ತಮೋಕ್ಖಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿತ್ಥಾತಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ ಘಟೇತಿ, ತಸ್ಸ ವತ್ತಪಟಿವತ್ತಂ ಪೂರೇತಿ, ನಿದ್ದಾಯ ಬಾಧಯಮಾನಾಯ ತಿನ್ತಂ ಪಲಾಲಂ ಸೀಸೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಪಾದೇ ಸೋಣ್ಡಿಯಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ನಿಸೀದತಿ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಪಾನೀಯಂ ಪರಿಸ್ಸಾವೇತ್ವಾ ಘಟಂ ಊರುಮ್ಹಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಉದಕಮಣಿಕಾನಂ ಪಚ್ಛೇದಂ ಆಗಮಯಮಾನೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಥೇರೋ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ಇಮಂ ಉದ್ದೇಸಂ ದೇತಿ –

‘‘ಉಟ್ಠಾನವತೋ ಸತೀಮತೋ,

ಸುಚಿಕಮ್ಮಸ್ಸ ನಿಸಮ್ಮಕಾರಿನೋ;

ಸಞ್ಞತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಜೀವಿನೋ,

ಅಪ್ಪಮತ್ತಸ್ಸ ಯಸೋಭಿವಡ್ಢತೀ’’ತಿ. (ಧ. ಪ. ೨೪);

ಸೋ ಚತುಪ್ಪದಿಕಮ್ಪಿ ತಂ ಗಾಥಂ ಅತ್ತನಿಯೇವ ಉಪನೇಸಿ – ‘‘ಉಟ್ಠಾನವತಾ ನಾಮ ಮಾದಿಸೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ಸತಿಮತಾಪಿ ಮಾದಿಸೇನೇವ…ಪೇ… ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನಪಿ ಮಾದಿಸೇನೇವ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಏವಂ ತಂ ಗಾಥಂ ಅತ್ತನಿ ಉಪನೇತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಪದವಾರೇ ಠಿತೋ ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅನಾಗಾಮಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠೋ –

‘‘ಅಲ್ಲಂ ಪಲಾಲಪುಞ್ಜಾಹಂ, ಸೀಸೇನಾದಾಯ ಚಙ್ಕಮಿಂ;

ಪತ್ತೋಸ್ಮಿ ತತಿಯಂ ಠಾನಂ, ಏತ್ಥ ಮೇ ನತ್ಥಿ ಸಂಸಯೋ’’ತಿ. –

ಇಮಂ ಉದಾನಗಾಥಂ ಆಹ. ಏವಂ ದುಬ್ಬಲೂಪನಿಸ್ಸಯೇ ಠಿತೋ ಘಟೇನ್ತೋ ವಾಯಮನ್ತೋ ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ತೀಣಿ ಮಗ್ಗಫಲಾನಿ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತಿ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ – ‘‘ನೋ ಚಸ್ಸಂ, ನೋ ಚ ಮೇ ಸಿಯಾ, ನಾಭವಿಸ್ಸ, ನ ಮೇ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಏವಂ ಅಧಿಮುಚ್ಚಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖು ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ನೋ ಚಸ್ಸಂ, ನೋ ಚ ಮೇ ಸಿಯಾತಿ ಸಚೇ ಅಹಂ ನ ಭವೇಯ್ಯಂ, ಮಮ ಪರಿಕ್ಖಾರೋಪಿ ನ ಭವೇಯ್ಯ. ಸಚೇ ವಾ ಪನ ಮೇ ಅತೀತೇ ಕಮ್ಮಾಭಿಸಙ್ಖಾರೋ ನಾಭವಿಸ್ಸ, ಇದಂ ಮೇ ಏತರಹಿ ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕಂ ನ ಭವೇಯ್ಯ. ನಾಭವಿಸ್ಸ, ನ ಮೇ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಇದಾನಿ ಪನ ತಥಾ ಪರಕ್ಕಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಯಥಾ ಮೇ ಆಯತಿಂ ಖನ್ಧಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಕೋ ಕಮ್ಮಸಙ್ಖಾರೋ ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಅಸತಿ ಆಯತಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿ ನಾಮ ನ ಮೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಏವಂ ಅಧಿಮುಚ್ಚಮಾನೋತಿ ಏವಂ ಅಧಿಮುಚ್ಚನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ದುಬ್ಬಲೂಪನಿಸ್ಸಯೇ ಠಿತೋ ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ. ಏವಂ ವುತ್ತೇತಿ ಏವಂ ಸಾಸನಸ್ಸ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಭಾವಂ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೇನ ಭಗವತಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಉದಾನೇ ವುತ್ತೇ. ರೂಪಂ ವಿಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ರೂಪಂ ಭಿಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ. ರೂಪಸ್ಸ ವಿಭವಾತಿ ವಿಭವದಸ್ಸನೇನ ಸಹವಿಪಸ್ಸನೇನ. ಸಹವಿಪಸ್ಸನಕಾ ಹಿ ಚತ್ತಾರೋ ಮಗ್ಗಾ ರೂಪಾದೀನಂ ವಿಭವದಸ್ಸನಂ ನಾಮ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಏವಂ ಅಧಿಮುಚ್ಚಮಾನೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಛಿನ್ದೇಯ್ಯಾತಿ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ಅಧಿಮುಚ್ಚಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖು ಛಿನ್ದೇಯ್ಯೇವ ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ. ಕಸ್ಮಾ ನ ಛಿನ್ದಿಸ್ಸತೀತಿ?

ಇದಾನಿ ಉಪರಿ ಮಗ್ಗಫಲಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಕಥಂ ಪನ, ಭನ್ತೇತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಅನನ್ತರಾತಿ ದ್ವೇ ಅನನ್ತರಾನಿ ಆಸನ್ನಾನನ್ತರಞ್ಚ ದೂರಾನನ್ತರಞ್ಚ. ವಿಪಸ್ಸನಾ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಆಸನ್ನಾನನ್ತರಂ ನಾಮ, ಫಲಸ್ಸ ದೂರಾನನ್ತರಂ ನಾಮ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಕಥಂ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಜಾನತೋ ಕಥಂ ಪಸ್ಸತೋ ವಿಪಸ್ಸನಾನನ್ತರಾ ‘ಆಸವಾನಂ ಖಯೋ’ತಿ ಸಙ್ಖಂ ಗತಂ ಅರಹತ್ತಫಲಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಅತಸಿತಾಯೇತಿ ಅತಸಿತಬ್ಬೇ ಅಭಾಯಿತಬ್ಬೇ ಠಾನಮ್ಹಿ. ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಭಯಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ತಾಸೋ ಹೇಸೋತಿ ಯಾ ಏಸಾ ‘‘ನೋ ಚಸ್ಸಂ, ನೋ ಚ ಮೇ ಸಿಯಾ’’ತಿ ಏವಂ ಪವತ್ತಾ ದುಬ್ಬಲವಿಪಸ್ಸನಾ, ಸಾ ಯಸ್ಮಾ ಅತ್ತಸಿನೇಹಂ ಪರಿಯಾದಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಸ್ಸುತವತೋ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ತಾಸೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಸೋ ಹಿ ‘‘ಇದಾನಾಹಂ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮಿ, ನ ದಾನಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅತ್ತಾನಂ ಪಪಾತೇ ಪತನ್ತಂ ವಿಯ ಪಸ್ಸತಿ ಅಞ್ಞತರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಿಯ. ಲೋಹಪಾಸಾದಸ್ಸ ಕಿರ ಹೇಟ್ಠಾ ತಿಪಿಟಕಚೂಳನಾಗತ್ಥೇರೋ ತಿಲಕ್ಖಣಾಹತಂ ಧಮ್ಮಂ ಪರಿವತ್ತೇತಿ. ಅಥ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಏಕಮನ್ತೇ ಠತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾರಾ ಸುಞ್ಞತೋ ಉಪಟ್ಠಹಿಂಸು. ಸೋ ಪಪಾತೇ ಪತನ್ತೋ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ವಿವಟದ್ವಾರೇನ ತತೋ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಗೇಹಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ, ಪುತ್ತಂ ಉರೇ ಸಯಾಪೇತ್ವಾ, ‘‘ತಾತ, ಸಕ್ಯಸಮಯಂ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ಮನಮ್ಹಿ ನಟ್ಠೋ’’ತಿ ಆಹ. ನ ಹೇಸೋ ಭಿಕ್ಖು ತಾಸೋತಿ ಏಸಾ ಏವಂ ಪವತ್ತಾ ಬಲವವಿಪಸ್ಸನಾ ಸುತವತೋ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ನ ತಾಸೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ನ ಹಿ ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ ‘‘ಅಹಂ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ವಿನಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಾತಿ. ಏವಂ ಪನ ಹೋತಿ ‘‘ಸಙ್ಖಾರಾವ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಸಙ್ಖಾರಾವ ನಿರುಜ್ಝನ್ತೀ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಉಪಾದಾನಪರಿಪವತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೬. ಚತುತ್ಥೇ ಚತುಪರಿವಟ್ಟನ್ತಿ ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ಖನ್ಧೇ ಚತುನ್ನಂ ಪರಿವಟ್ಟನವಸೇನ. ರೂಪಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿನ್ತಿ ರೂಪಂ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚನ್ತಿ ಅಭಿಞ್ಞಾಸಿಂ. ಏವಂ ಸಬ್ಬಪದೇಸು ಚತುಸಚ್ಚವಸೇನೇವ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಆಹಾರಸಮುದಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಚ್ಛನ್ದರಾಗೋ ಕಬಳೀಕಾರಾಹಾರೋ ಆಹಾರೋ ನಾಮ. ಪಟಿಪನ್ನಾತಿ ಸೀಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಾ ಪಟಿಪನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ. ಗಾಧನ್ತೀತಿ ಪತಿಟ್ಠಹನ್ತಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಸೇಕ್ಖಭೂಮಿಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಅಸೇಕ್ಖಭೂಮಿಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಯೇ ಚ ಖೋ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿಆದಿಮಾಹ. ಸುವಿಮುತ್ತಾತಿ ಅರಹತ್ತಫಲವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸುಟ್ಠು ವಿಮುತ್ತಾ. ಕೇವಲಿನೋತಿ ಸಕಲಿನೋ ಕತಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾ. ವಟ್ಟಂ ತೇಸಂ ನತ್ಥಿ ಪಞ್ಞಾಪನಾಯಾತಿ ಯೇನ ತೇ ಅವಸಿಟ್ಠೇನ ವಟ್ಟೇನ ಪಞ್ಞಾಪೇಯ್ಯುಂ, ತಂ ನೇಸಂ ವಟ್ಟಂ ನತ್ಥಿ ಪಞ್ಞಾಪನಾಯ. ಅಥ ವಾ ವಟ್ಟನ್ತಿ ಕಾರಣಂ, ಪಞ್ಞಾಪನಾಯ ಕಾರಣಂ ನತ್ಥೀತಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಅಸೇಕ್ಖಭೂಮಿವಾರೋ ಕಥಿತೋ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಸತ್ತಟ್ಠಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೭. ಪಞ್ಚಮೇ ಸತ್ತಟ್ಠಾನಕುಸಲೋತಿ ಸತ್ತಸು ಓಕಾಸೇಸು ಛೇಕೋ. ವುಸಿತವಾತಿ ವುಸಿತವಾಸೋ. ಉತ್ತಮಪುರಿಸೋತಿ ಸೇಟ್ಠಪುರಿಸೋ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಇದಂ ಪನ ಸುತ್ತಂ ಉಸ್ಸದನನ್ದಿಯಞ್ಚೇವ ಪಲೋಭನೀಯಞ್ಚಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಯಥಾ ಹಿ ರಾಜಾ ವಿಜಿತಸಙ್ಗಾಮೋ ಸಙ್ಗಾಮೇ ವಿಜಯಿನೋ ಯೋಧೇ ಉಚ್ಚಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕರೋತಿ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ಏತೇಸಂ ಸಕ್ಕಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಸೇಸಾಪಿ ಸೂರಾ ಭವಿತುಂ ಮಞ್ಞಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ, ಏವಮೇವ ಭಗವಾ ಅಪ್ಪಮೇಯ್ಯಂ ಕಾಲಂ ಪಾರಮಿಯೋ ಪೂರೇತ್ವಾ ಮಹಾಬೋಧಿಮಣ್ಡೇ ಕಿಲೇಸಮಾರವಿಜಯಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಜೇತವನಮಹಾವಿಹಾರೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಇಮಂ ಸುತ್ತಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಖೀಣಾಸವೇ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಥೋಮೇಸಿ ವಣ್ಣೇಸಿ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ಏವಂ ಅವಸೇಸಾ ಸೇಕ್ಖಪುಗ್ಗಲಾ ಅರಹತ್ತಫಲಂ ಪತ್ತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ. ಏವಮೇತಂ ಸುತ್ತಂ ಖೀಣಾಸವಾನಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಸಂಸಿತತ್ತಾ ಉಸ್ಸದನನ್ದಿಯಂ, ಸೇಕ್ಖಾನಂ ಪಲೋಭಿತತ್ತಾ ಪಲೋಭನೀಯನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ತಟ್ಠಾನಕುಸಲೋ ಹೋತೀತಿ ಏತ್ತಾವತಾ ಚೇತ್ಥ ಮಗ್ಗಫಲಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣವಸೇನ ದೇಸನಂ ನಿಟ್ಠಪೇತ್ವಾಪಿ ಪುನ ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ತಿವಿಧೂಪಪರಿಕ್ಖೀ ಹೋತೀತಿ ಇದಂ ‘‘ಖೀಣಾಸವೋ ಯಸ್ಮಿಂ ಆರಮ್ಮಣೇ ಸತತವಿಹಾರೇನ ವಿಹರತಿ, ತಂ ಸತ್ತೋ ವಾ ಪುಗ್ಗಲೋ ವಾ ನ ಹೋತಿ, ಧಾತುಆದಿಮತ್ತಮೇವ ಪನ ಹೋತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಸತತವಿಹಾರಞ್ಚ, ‘‘ಇಮೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಅಯಂ ಆಗತೋ’’ತಿ ಆಗಮನೀಯಪಟಿಪದಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಧಾತುಸೋ ಉಪಪರಿಕ್ಖತೀತಿ ಧಾತುಸಭಾವೇನ ಪಸ್ಸತಿ ಓಲೋಕೇತಿ. ಸೇಸಪದದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೮. ಛಟ್ಠೇ ಕೋ ಅಧಿಪ್ಪಯಾಸೋತಿ ಕೋ ಅಧಿಕಪಯೋಗೋ. ಅನುಪ್ಪನ್ನಸ್ಸಾತಿ ಇಮಞ್ಹಿ ಮಗ್ಗಂ ಕಸ್ಸಪಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಉಪ್ಪಾದೇಸಿ, ಅನ್ತರಾ ಅಞ್ಞೋ ಸತ್ಥಾ ಉಪ್ಪಾದೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ, ಇತಿ ಭಗವಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೇತಾ ನಾಮ. ನಗರೋಪಮಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಅವಳಞ್ಜನಟ್ಠಾನೇಸು ಪುರಾಣಮಗ್ಗೋ ಜಾತೋ, ಇಧ ಅವತ್ತಮಾನಟ್ಠೇನ ಅನುಪ್ಪನ್ನಮಗ್ಗೋ ನಾಮ. ಅಸಞ್ಜಾತಸ್ಸಾತಿ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ಅನಕ್ಖಾತಸ್ಸಾತಿ ಅಕಥಿತಸ್ಸ. ಮಗ್ಗಂ ಜಾನಾತೀತಿ ಮಗ್ಗಞ್ಞೂ. ಮಗ್ಗಂ ವಿದಿತಂ ಪಾಕಟಂ ಅಕಾಸೀತಿ ಮಗ್ಗವಿದೂ. ಮಗ್ಗೇ ಚ ಅಮಗ್ಗೇ ಚ ಕೋವಿದೋತಿ ಮಗ್ಗಕೋವಿದೋ. ಮಗ್ಗಾನುಗಾತಿ ಮಗ್ಗಂ ಅನುಗಚ್ಛನ್ತಾ. ಪಚ್ಛಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾತಿ ಅಹಂ ಪಠಮಂ ಗತೋ, ಸಾವಕಾ ಪಚ್ಛಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಅನತ್ತಲಕ್ಖಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೯. ಸತ್ತಮೇ ಪಞ್ಚವಗ್ಗಿಯೇತಿ ಅಞ್ಞಾಸಿ ಕೋಣ್ಡಞ್ಞತ್ಥೇರಾದಿಕೇ ಪಞ್ಚ ಜನೇ ಪುರಾಣುಪಟ್ಠಾಕೇ. ಆಮನ್ತೇಸೀತಿ ಆಸಾಳ್ಹಿಪುಣ್ಣಮದಿವಸೇ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಪ್ಪವತ್ತನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೇ ‘‘ಇದಾನಿ ನೇಸಂ ಆಸವಕ್ಖಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಞ್ಚಮಿಯಂ ಪಕ್ಖಸ್ಸ ಆಮನ್ತೇಸಿ. ಏತದವೋಚಾತಿ ಏತಂ ‘‘ರೂಪಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನತ್ತಾ’’ತಿಆದಿನಯಪ್ಪವತ್ತಂ ಅನತ್ತಲಕ್ಖಣಸುತ್ತಂ ಅವೋಚ. ತತ್ಥ ಅನತ್ತಾತಿ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಅನತ್ತಾ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ ಇದಂ ಕಸ್ಮಾ ಆರದ್ಧಂ? ಏತ್ತಕೇನ ಠಾನೇನ ಅನತ್ತಲಕ್ಖಣಮೇವ ಕಥಿತಂ, ನ ಅನಿಚ್ಚದುಕ್ಖಲಕ್ಖಣಾನಿ, ಇದಾನಿ ತಾನಿ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ತೀಣಿಪಿ ಲಕ್ಖಣಾನಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ಇದಮಾರದ್ಧನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಇಮೇ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ ಅನಿಚ್ಚಾ ದುಕ್ಖಾ ಅನತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾ. ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ರೂಪನ್ತಿಆದೀಸು ವಿತ್ಥಾರಕಥಾ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ ಪಞ್ಞಾಭಾವನಾಧಿಕಾರೇ ಖನ್ಧನಿದ್ದೇಸೇ ವುತ್ತಾವ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ವುತ್ತಾನುಸಾರೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಸುತ್ತೇ ಅನತ್ತಲಕ್ಖಣಮೇವ ಕಥಿತನ್ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಮಹಾಲಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೦. ಅಟ್ಠಮೇ ಏಕನ್ತದುಕ್ಖನ್ತಿಆದೀನಿ ಧಾತುಸಂಯುತ್ತೇ ವುತ್ತನಯಾನೇವ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಆದಿತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೧. ನವಮೇ ಆದಿತ್ತನ್ತಿ ಏಕಾದಸಹಿ ಅಗ್ಗೀಹಿ ಆದಿತ್ತಂ ಪಜ್ಜಲಿತಂ. ಇತಿ ದ್ವೀಸುಪಿ ಇಮೇಸು ಸುತ್ತೇಸು ದುಕ್ಖಲಕ್ಖಣಮೇವ ಕಥಿತಂ. ನವಮಂ.

೧೦. ನಿರುತ್ತಿಪಥಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೨. ದಸಮೇ ನಿರುತ್ತಿಯೋವ ನಿರುತ್ತಿಪಥಾ, ಅಥ ವಾ ನಿರುತ್ತಿಯೋ ಚ ತಾ ನಿರುತ್ತಿವಸೇನ ವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬಾನಂ ಅತ್ಥಾನಂ ಪಥತ್ತಾ ಪಥಾ ಚಾತಿ ನಿರುತ್ತಿಪಥಾ. ಸೇಸಪದದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ತೀಣಿಪಿ ಚೇತಾನಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞವೇವಚನಾನೇವಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಅಸಂಕಿಣ್ಣಾತಿ ಅವಿಜಹಿತಾ, ‘‘ಕೋ ಇಮೇಹಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಛಡ್ಡಿತಾ. ಅಸಂಕಿಣ್ಣಪುಬ್ಬಾತಿ ಅತೀತೇಪಿ ನ ಜಹಿತಪುಬ್ಬಾ. ನ ಸಂಕೀಯನ್ತೀತಿ ಏತರಹಿಪಿ ‘‘ಕಿಮೇತೇಹೀ’’ತಿ ನ ಛಡ್ಡೀಯನ್ತಿ. ನ ಸಂಕೀಯಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅನಾಗತೇಪಿ ನ ಛಡ್ಡೀಯಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಅಪ್ಪಟಿಕುಟ್ಠಾತಿ ಅಪ್ಪಟಿಬಾಹಿತಾ. ಅತೀತನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಸಭಾವಂ ಭಙ್ಗಮೇವ ವಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಂ. ನಿರುದ್ಧನ್ತಿ ದೇಸನ್ತರಂ ಅಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ನಿರುದ್ಧಂ ವೂಪಸನ್ತಂ. ವಿಪರಿಣತನ್ತಿ ವಿಪರಿಣಾಮಂ ಗತಂ ನಟ್ಠಂ. ಅಜಾತನ್ತಿ ಅನುಪ್ಪನ್ನಂ. ಅಪಾತುಭೂತನ್ತಿ ಅಪಾಕಟೀಭೂತಂ.

ಉಕ್ಕಲಾತಿ ಉಕ್ಕಲಜನಪದವಾಸಿನೋ. ವಸ್ಸಭಞ್ಞಾತಿ ವಸ್ಸೋ ಚ ಭಞ್ಞೋ ಚ. ದ್ವೇಪಿ ಹಿ ತೇ ಮೂಲದಿಟ್ಠಿಗತಿಕಾ. ಅಹೇತುಕವಾದಾತಿಆದೀಸು ‘‘ನತ್ಥಿ ಹೇತು ನತ್ಥಿ ಪಚ್ಚಯೋ’’ತಿ ಗಹಿತತ್ತಾ ಅಹೇತುಕವಾದಾ. ‘‘ಕರೋತೋ ನ ಕರೀಯತಿ ಪಾಪ’’ನ್ತಿ ಗಹಿತತ್ತಾ ಅಕಿರಿಯವಾದಾ. ‘‘ನತ್ಥಿ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿಆದಿಗಹಣತೋ ನತ್ಥಿಕವಾದಾ. ತತ್ಥ ಇಮೇ ದ್ವೇ ಜನಾ, ತಿಸ್ಸೋ ದಿಟ್ಠಿಯೋ, ಕಿಂ ಏಕೇಕಸ್ಸ ದಿಯಡ್ಢಾ ಹೋತೀತಿ? ನ ತಥಾ, ಯಥಾ ಪನ ಏಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಚತ್ತಾರಿಪಿ ಝಾನಾನಿ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತಿ, ಏವಮೇತ್ಥ ಏಕೇಕೋ ತಿಸ್ಸೋಪಿ ದಿಟ್ಠಿಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಸೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ‘‘ನತ್ಥಿ ಹೇತು ನತ್ಥಿ ಪಚ್ಚಯೋ’’ತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಆವಜ್ಜೇನ್ತಸ್ಸ ಆಹರನ್ತಸ್ಸ ಅಭಿನನ್ದನ್ತಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾದೇನ್ತಸ್ಸ ಮಗ್ಗದಸ್ಸನಂ ವಿಯ ಹೋತಿ. ಸೋ ಮಿಚ್ಛತ್ತನಿಯಾಮಂ ಓಕ್ಕಮತಿ, ಸೋ ಏಕನ್ತಕಾಳಕೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಯಥಾ ಪನ ಅಹೇತುಕದಿಟ್ಠಿಯಂ, ಏವಂ ‘‘ಕರೋತೋ ನ ಕರೀಯತಿ ಪಾಪಂ, ನತ್ಥಿ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿ ಇಮೇಸುಪಿ ಠಾನೇಸು ಮಿಚ್ಛತ್ತನಿಯಾಮಂ ಓಕ್ಕಮತಿ.

ನ ಗರಹಿತಬ್ಬಂ ನಪ್ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿತಬ್ಬಂ ಅಮಞ್ಞಿಂಸೂತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಯದೇತಂ ಅತೀತಂ ನಾಮ, ನಯಿದಂ ಅತೀತಂ, ಇದಮಸ್ಸ ಅನಾಗತಂ ವಾ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ವಾ’’ತಿ ವದನ್ತೋ ಗರಹತಿ ನಾಮ. ತತ್ಥ ದೋಸಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಇಮಿನಾ ಗರಹಿತೇನಾ’’ತಿ? ವದನ್ತೋ ಪಟಿಕ್ಕೋಸತಿ ನಾಮ. ಇಮೇ ಪನ ನಿರುತ್ತಿಪಥೇ ತೇಪಿ ಅಚ್ಚನ್ತಕಾಳಕಾ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕಾ ನ ಗರಹಿತಬ್ಬೇ ನ ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿತಬ್ಬೇ ಮಞ್ಞಿಂಸು. ಅತೀತಂ ಪನ ಅತೀತಮೇವ, ಅನಾಗತಂ ಅನಾಗತಮೇವ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಮೇವ ಕಥಯಿಂಸು. ನಿನ್ದಾಘಟ್ಟನಬ್ಯಾರೋಸಉಪಾರಮ್ಭಭಯಾತಿ ವಿಞ್ಞೂನಂ ಸನ್ತಿಕಾ ನಿನ್ದಾಭಯೇನ ಚ ಘಟ್ಟನಭಯೇನ ಚ ದೋಸಾರೋಪನಭಯೇನ ಚ ಉಪಾರಮ್ಭಭಯೇನ ಚ. ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಚತುಭೂಮಿಕಖನ್ಧಾನಂ ಪಣ್ಣತ್ತಿ ಕಥಿತಾತಿ. ದಸಮಂ.

ಉಪಯವಗ್ಗೋ ಛಟ್ಠೋ.