೫. ಚಙ್ಕಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೯. ಪಞ್ಚಮೇ ಪಸ್ಸಥ ನೋತಿ ಪಸ್ಸಥ ನು. ಸಬ್ಬೇ ಖೋ ಏತೇತಿ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ ಭಗವತಾ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಮಹಾಪಞ್ಞಾನಂ ಯದಿದಂ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೧೮೯) ಮಹಾಪಞ್ಞೇಸು ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪಿತೋ. ಇತಿ ನಂ ‘‘ಖನ್ಧನ್ತರಂ ಧಾತ್ವನ್ತರಂ ಆಯತನನ್ತರಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಧಮ್ಮನ್ತರಂ ತಿಲಕ್ಖಣಾಹತಂ ಗಮ್ಭೀರಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಮಹಾಪಞ್ಞಾವ ಪರಿವಾರೇನ್ತಿ. ಸೋಪಿ ತೇಸಂ ಪಥವಿಂ ಪತ್ಥರೇನ್ತೋ ವಿಯ ಸಿನೇರುಪಾದತೋ ವಾಲಿಕಂ ಉದ್ಧರನ್ತೋ ವಿಯ ಚಕ್ಕವಾಳಪಬ್ಬತಂ ಭಿನ್ದನ್ತೋ ವಿಯ ಸಿನೇರುಂ ಉಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ವಿಯ ಆಕಾಸಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ವಿಯ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯೇ ಉಟ್ಠಾಪೇನ್ತೋ ವಿಯ ಚ ಪುಚ್ಛಿತಪುಚ್ಛಿತಂ ಕಥೇತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಖೋ ಏತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಮಹಾಪಞ್ಞಾ’’ತಿ.

ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋಪಿ ಭಗವತಾ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಇದ್ಧಿಮನ್ತಾನಂ ಯದಿದಂ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ’’ತಿ ಇದ್ಧಿಮನ್ತೇಸು ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪಿತೋ. ಇತಿ ನಂ ‘‘ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಆನಿಸಂಸಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ವಿಕುಬ್ಬನಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಇದ್ಧಿಮನ್ತೋವ ಪರಿವಾರೇನ್ತಿ. ಸೋಪಿ ತೇಸಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಪುಚ್ಛಿತಪುಚ್ಛಿತಂ ಕಥೇತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಖೋ ಏತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಮಹಿದ್ಧಿಕಾ’’ತಿ.

ಮಹಾಕಸ್ಸಪೋಪಿ ಭಗವತಾ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧುತವಾದಾನಂ ಯದಿದಂ ಮಹಾಕಸ್ಸಪೋ’’ತಿ ಧುತವಾದೇಸು ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪಿತೋ. ಇತಿ ನಂ ‘‘ಧುತಙ್ಗಪರಿಹಾರಂ ಆನಿಸಂಸಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಭೇದಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಧುತವಾದಾವ ಪರಿವಾರೇನ್ತಿ. ಸೋಪಿ ತೇಸಂ ತಥೇವ ಪುಚ್ಛಿತಪುಚ್ಛಿತಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಖೋ ಏತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಧುತವಾದಾ’’ತಿ.

ಅನುರುದ್ಧತ್ಥೇರೋಪಿ ಭಗವತಾ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಕಾನಂ ಯದಿದಂ ಅನುರುದ್ಧೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೧೯೨) ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಕೇಸು ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪಿತೋ. ಇತಿ ನಂ ‘‘ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಸ್ಸ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಆನಿಸಂಸಂ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಕಾವ ಪರಿವಾರೇನ್ತಿ. ಸೋಪಿ ತೇಸಂ ತಥೇವ ಪುಚ್ಛಿತಪುಚ್ಛಿತಂ ಕಥೇತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಖೋ ಏತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಕಾ’’ತಿ.

ಪುಣ್ಣತ್ಥೇರೋಪಿ ಭಗವತಾ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧಮ್ಮಕಥಿಕಾನಂ ಯದಿದಂ ಪುಣ್ಣೋ ಮನ್ತಾಣಿಪುತ್ತೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೧೯೬) ಧಮ್ಮಕಥಿಕೇಸು ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪಿತೋ. ಇತಿ ನಂ ‘‘ಧಮ್ಮಕಥಾಯ ಸಙ್ಖೇಪವಿತ್ಥಾರಗಮ್ಭೀರುತ್ತಾನವಿಚಿತ್ರಕಥಾದೀಸು ತಂ ತಂ ಆಕಾರಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಧಮ್ಮಕಥಿಕಾವ ಪರಿವಾರೇನ್ತಿ. ಸೋಪಿ ತೇಸಂ ‘‘ಆವುಸೋ, ಧಮ್ಮಕಥಿಕೇನ ನಾಮ ಆದಿತೋ ಪರಿಸಂ ವಣ್ಣೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಮಜ್ಝೇ ಸುಞ್ಞತಂ ಪಕಾಸೇತುಂ, ಅನ್ತೇ ಚತುಸಚ್ಚವಸೇನ ಕೂಟಂ ಗಣ್ಹಿತು’’ನ್ತಿ ಏವಂ ತಂ ತಂ ಧಮ್ಮಕಥಾನಯಂ ಆಚಿಕ್ಖತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಖೋ ಏತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಕಥಿಕಾ’’ತಿ.

ಉಪಾಲಿತ್ಥೇರೋಪಿ ಭಗವತಾ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಿನಯಧರಾನಂ ಯದಿದಂ ಉಪಾಲೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೨೨೮) ವಿನಯಧರೇಸು ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪಿತೋ. ಇತಿ ನಂ ‘‘ಗರುಕಲಹುಕಂ ಸತೇಕಿಚ್ಛಅತೇಕಿಚ್ಛಂ ಆಪತ್ತಾನಾಪತ್ತಿಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವಿನಯಧರಾವ ಪರಿವಾರೇನ್ತಿ. ಸೋಪಿ ತೇಸಂ ಪುಚ್ಛಿತಪುಚ್ಛಿತಂ ತಥೇವ ಕಥೇತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಖೋ ಏತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ವಿನಯಧರಾ’’ತಿ.

ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋಪಿ ಭಗವತಾ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಬಹುಸ್ಸುತಾನಂ ಯದಿದಂ ಆನನ್ದೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೨೨೩) ಬಹುಸ್ಸುತೇಸು ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪಿತೋ. ಇತಿ ನಂ ‘‘ದಸವಿಧಂ ಬ್ಯಞ್ಜನಬುದ್ಧಿಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಪುಬ್ಬಾಪರಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಬಹುಸ್ಸುತಾವ ಪರಿವಾರೇನ್ತಿ. ಸೋಪಿ ತೇಸಂ ‘‘ಇದಂ ಏವಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಇದಂ ಏವಂ ಗಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಸಬ್ಬಂ ಕಥೇತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಖೋ ಏತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಬಹುಸ್ಸುತಾ’’ತಿ.

ದೇವದತ್ತೋ ಪನ ಪಾಪಿಚ್ಛೋ ಇಚ್ಛಾಪಕತೋ, ತೇನ ನಂ ‘‘ಕುಲಸಙ್ಗಣ್ಹನಪರಿಹಾರಂ ನಾನಪ್ಪಕಾರಕಂ ಕೋಹಞ್ಞತಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಪಾಪಿಚ್ಛಾವ ಪರಿವಾರೇನ್ತಿ. ಸೋಪಿ ತೇಸಂ ತಂ ತಂ ನಿಯಾಮಂ ಆಚಿಕ್ಖತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಖೋ ಏತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಪಾಪಿಚ್ಛಾ’’ತಿ.

ಕಸ್ಮಾ ಪನೇತೇ ಅವಿದೂರೇ ಚಙ್ಕಮಿಂಸೂತಿ. ‘‘ದೇವದತ್ತೋ ಸತ್ಥರಿ ಪದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ ಅನತ್ಥಮ್ಪಿ ಕಾತುಂ ಉಪಕ್ಕಮೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಆರಕ್ಖಗ್ಗಹಣತ್ಥಂ. ಅಥ ದೇವದತ್ತೋ ಕಸ್ಮಾ ಚಙ್ಕಮೀತಿ? ‘‘ಅಕಾರಕೋ ಅಯಂ, ಯದಿ ಕಾರಕೋ ಭವೇಯ್ಯ, ನ ಇಧ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಕತದೋಸಪಟಿಚ್ಛಾದನತ್ಥಂ. ಕಿಂ ಪನ ದೇವದತ್ತೋ ಭಗವತೋ ಅನತ್ಥಂ ಕಾತುಂ ಸಮತ್ಥೋ, ಭಗವತೋ ವಾ ಆರಕ್ಖಕಿಚ್ಚಂ ಅತ್ಥೀತಿ? ನತ್ಥಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ, ಆನನ್ದ, ಅನವಕಾಸೋ, ಯಂ ತಥಾಗತೋ ಪರೂಪಕ್ಕಮೇನ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೇಯ್ಯಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೪೧). ಭಿಕ್ಖೂ ಪನ ಸತ್ಥರಿ ಗಾರವೇನ ಆಗತಾ. ತೇನೇವ ಭಗವಾ ಏವಂ ವತ್ವಾ ‘‘ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಹಿ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘ’’ನ್ತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇಸಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.