೬. ಸಮ್ಮಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೬. ಛಟ್ಠೇ ಆಮನ್ತೇಸೀತಿ ಕಸ್ಮಾ ಆಮನ್ತೇಸಿ? ಯಸ್ಮಾಸ್ಸ ಸುಖುಮಾ ತಿಲಕ್ಖಣಾಹತಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಉಪಟ್ಠಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಕಿರ ಜನಪದೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಸಹೇತುಕಾ ಪಞ್ಞವನ್ತೋ. ಸಿನಿದ್ಧಾನಿ ಕಿರೇತ್ಥ ಭೋಜನಾನಿ, ತಾನಿಸೇವತೋ ಜನಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾ ವಡ್ಢತಿ, ತೇ ಗಮ್ಭೀರಂ ತಿಲಕ್ಖಣಾಹತಂ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ ಸಮತ್ಥಾ ಹೋನ್ತಿ. ತೇನೇವ ಭಗವಾ ದೀಘಮಜ್ಝಿಮೇಸು ಮಹಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಾನಿ (ದೀ. ನಿ. ೨.೩೭೨ ಆದಯೋ) ಮಹಾನಿದಾನಂ (ದೀ. ನಿ. ೨.೯೫ ಆದಯೋ), ಆನೇಞ್ಜಸಪ್ಪಾಯಂ (ಮ. ನಿ. ೩.೬೬ ಆದಯೋ), ಸಂಯುತ್ತಕೇ ಚೂಳನಿದಾನಾದಿಸುತ್ತನ್ತಿ ಏವಮಾದೀನಿ ಅಞ್ಞಾನಿ ಗಮ್ಭೀರಾನಿ ಸುತ್ತಾನಿ ತತ್ಥೇವ ಕಥೇಸಿ. ಸಮ್ಮಸಥ ನೋತಿ ಸಮ್ಮಸಥ ನು. ಅನ್ತರಂ ಸಮ್ಮಸನ್ತಿ ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ಪಚ್ಚಯಸಮ್ಮಸನಂ. ನ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವತೋ ಚಿತ್ತಂ ಆರಾಧೇಸೀತಿ ಪಚ್ಚಯಾಕಾರವಸೇನ ಬ್ಯಾಕಾರಾಪೇತುಕಾಮಸ್ಸ ಭಗವತೋ ತಥಾ ಅಬ್ಯಾಕರಿತ್ವಾ ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಕಾರವಸೇನ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಗಹೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ.

ಏತದವೋಚಾತಿ ದೇಸನಾ ಯಥಾನುಸನ್ಧಿಂ ನ ಗತಾ, ದೇಸನಾಯ ಯಥಾನುಸನ್ಧಿಗಮನತ್ಥಂ ಏತದವೋಚ. ತೇನಹಾನನ್ದ, ಸುಣಾಥಾತಿ ಇದಂ ತೇಪಿಟಕೇ ಬುದ್ಧವಚನೇ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನಪದಂ. ಅಞ್ಞತ್ಥ ಹಿ ಏವಂ ವುತ್ತಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಉಪಧಿನಿದಾನನ್ತಿ ಖನ್ಧುಪಧಿನಿದಾನಂ. ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕಞ್ಹೇತ್ಥ ಉಪಧೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ. ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಜಾಯತಿ. ನಿವಿಸತೀತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪವತ್ತಿವಸೇನ ಪತಿಟ್ಠಹತಿ.

ಯಂ ಖೋ ಲೋಕೇ ಪಿಯರೂಪಂ ಸಾತರೂಪನ್ತಿ ಯಂ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಪಿಯಸಭಾವಞ್ಚೇವ ಮಧುರಸಭಾವಞ್ಚ. ಚಕ್ಖುಂ ಲೋಕೇತಿಆದೀಸು ಲೋಕಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಚಕ್ಖಾದೀಸು ಮಮತ್ತೇನ ಅಭಿನಿವಿಟ್ಠಾ ಸತ್ತಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ ಅತ್ತನೋ ಚಕ್ಖುಂ ಆದಾಸಾದೀಸು ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಹಣಾನುಸಾರೇನ ವಿಪ್ಪಸನ್ನಪಞ್ಚಪಸಾದಂ ಸುವಣ್ಣವಿಮಾನೇ ಉಗ್ಘಾಟಿತಮಣಿಸೀಹಪಞ್ಜರಂ ವಿಯ ಮಞ್ಞನ್ತಿ, ಸೋತಂ ರಜತಪನಾಳಿಕಂ ವಿಯ ಪಾಮಙ್ಗಸುತ್ತಂ ವಿಯ ಚ ಮಞ್ಞನ್ತಿ, ತುಙ್ಗನಾಸಾತಿ ಲದ್ಧವೋಹಾರಂ ಘಾನಂ ವಟ್ಟೇತ್ವಾ ಠಪಿತಹರಿತಾಲವಟ್ಟಿಂ ವಿಯ ಮಞ್ಞನ್ತಿ, ಜಿವ್ಹಂ ರತ್ತಕಮ್ಬಲಪಟಲಂ ವಿಯ ಮುದುಸಿನಿದ್ಧಮಧುರರಸದಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ, ಕಾಯಂ ಸಾಲಲಟ್ಠಿಂ ವಿಯ ಸುವಣ್ಣತೋರಣಂ ವಿಯ ಚ ಮಞ್ಞನ್ತಿ, ಮನಂ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಮನೇನ ಅಸದಿಸಂ ಉಳಾರಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ.

ನಿಚ್ಚತೋ ಅದ್ದಕ್ಖುನ್ತಿ ನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಅದ್ದಸಂಸು. ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ನ ಪರಿಮುಚ್ಚಿಂಸು ದುಕ್ಖಸ್ಮಾತಿ ಸಕಲಸ್ಮಾಪಿ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಾ ನ ಪರಿಮುಚ್ಚಿಂಸು. ದಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಆಪಾನೀಯಕಂಸೋತಿ ಸರಕಸ್ಸ ನಾಮಂ. ಯಸ್ಮಾ ಪನೇತ್ಥ ಆಪಂ ಪಿವನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಆಪಾನೀಯೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಆಪಾನೀಯೋ ಚ ಸೋ ಕಂಸೋ ಚಾತಿ ಆಪಾನೀಯಕಂಸೋ. ಸುರಾಮಣ್ಡಸರಕಸ್ಸೇತಂ ನಾಮಂ. ‘‘ವಣ್ಣಸಮ್ಪನ್ನೋ’’ತಿಆದಿವಚನತೋ ಪನ ಕಂಸೇ ಠಿತಪಾನಮೇವ ಏವಂ ವುತ್ತಂ. ಘಮ್ಮಾಭಿತತ್ತೋತಿ ಘಮ್ಮೇನ ಅಭಿತತ್ತೋ. ಘಮ್ಮಪರೇತೋತಿ ಘಮ್ಮೇನ ಫುಟ್ಠೋ, ಅನುಗತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಿವತೋ ಹಿ ಖೋ ತಂ ಛಾದೇಸ್ಸತೀತಿ ಪಿವನ್ತಸ್ಸ ತಂ ಪಾನೀಯಂ ವಣ್ಣಾದಿಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ರುಚ್ಚಿಸ್ಸತಿ, ಸಕಲಸರೀರಂ ವಾ ಫರಿತ್ವಾ ತುಟ್ಠಿಂ ಉಪ್ಪಾದಯಮಾನಂ ಠಸ್ಸತಿ. ಅಪ್ಪಟಿಸಙ್ಖಾತಿ ಅಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ.

ಏವಮೇವ ಖೋತಿ ಏತ್ಥ ಇದಂ ಓಪಮ್ಮಸಂಸನ್ದನಂ – ಆಪಾನೀಯಕಂಸೋ ವಿಯ ಹಿ ಲೋಕೇ ಪಿಯರೂಪಂ ಸಾತರೂಪಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ, ಘಮ್ಮಾಭಿತತ್ತಪುರಿಸೋ ವಿಯ ವಟ್ಟನಿಸ್ಸಿತೋ ಪುಥುಜ್ಜನೋ, ಆಪಾನೀಯಕಂಸೇನ ನಿಮನ್ತನಪುರಿಸೋ ವಿಯ ಲೋಕೇ ಪಿಯರೂಪೇನ ಸಾತರೂಪೇನ ಆರಮ್ಮಣೇನ ನಿಮನ್ತಕಜನೋ, ಆಪಾನೀಯಕಂಸೇ ಸಮ್ಪತ್ತಿಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ಆರೋಚೇನ್ತೋ ಆಪಾನಕಮನುಸ್ಸೋ ವಿಯ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾದಿಕೋ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೋ. ಯಥೇವ ಹಿ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅಪಲೋಕಿತಮನುಸ್ಸೋ ಆಪಾನೀಯಕಂಸೇ ಗುಣಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ಆರೋಚೇತಿ, ಏವಮೇವ ಆಚರಿಯೋ ವಾ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಞ್ಚಸು ಕಾಮಗುಣೇಸು ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಕಥೇತಿ.

ತತ್ಥ ಯಥಾ ಆಪಾನೀಯಕಂಸಮ್ಹಿ ಗುಣೇ ಚ ಆದೀನವೇ ಚ ಆರೋಚಿತೇ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಪಿಯವಣ್ಣಾದಿಸಮ್ಪದಾಯಮೇವ ಸಞ್ಜಾತವೇಗೋ ‘‘ಸಚೇ ಮರಣಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಪಚ್ಛಾ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಹಸಾ ಅಪ್ಪಟಿಸಙ್ಖಾಯ ತಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಮರಣಂ ವಾ ಮರಣಮತ್ತಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ನಿಗಚ್ಛತಿ, ಏವಮೇವ, ಭಿಕ್ಖು, ‘‘ಪಞ್ಚಸು ಕಾಮಗುಣೇಸು ದಸ್ಸನಾದಿವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಸೋಮನಸ್ಸಮತ್ತಮೇವ ಅಸ್ಸಾದೋ, ಆದೀನವೋ ಪನ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಸಮ್ಪರಾಯಿಕೋ ಬಹು ನಾನಪ್ಪಕಾರೋ, ಅಪ್ಪಸ್ಸಾದಾ ಕಾಮಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ’’ತಿ ಏವಂ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯೇಹಿ ಆನಿಸಂಸಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ಕಥೇತ್ವಾ – ‘‘ಸಮಣಪಟಿಪದಂ ಪಟಿಪಜ್ಜ, ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರೋ ಭವ ಭೋಜನೇ ಮತ್ತಞ್ಞೂ ಜಾಗರಿಯಂ ಅನುಯುತ್ತೋ’’ತಿ ಏವಂ ಓವದಿತೋಪಿ ಅಸ್ಸಾದಬದ್ಧಚಿತ್ತತಾಯ ‘‘ಸಚೇ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೋ ಆದೀನವೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಪಚ್ಛಾ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯೇ ಅಪಸಾದೇತ್ವಾ ಉದ್ದೇಸಪರಿಪುಚ್ಛಾದೀನಿ ಚೇವ ವತ್ತಪಟಿಪತ್ತಿಞ್ಚ ಪಹಾಯ ಲೋಕಾಮಿಸಕಥಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಕಾಮೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಕಾಮತಾಯ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತತಿ. ತತೋ ದುಚ್ಚರಿತಾನಿ ಪೂರೇನ್ತೋ ಸನ್ಧಿಚ್ಛೇದನಾದಿಕಾಲೇ ‘‘ಚೋರೋ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ದಸ್ಸಿತೋ ಇಧೇವ ಹತ್ಥಪಾದಾದಿಛೇದನಂ ಪತ್ವಾ ಸಮ್ಪರಾಯೇ ಚತೂಸು ಅಪಾಯೇಸು ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಅನುಭೋತಿ.

ಪಾನೀಯೇನ ವಾ ವಿನೇತುನ್ತಿ ಸೀತೇನ ವಾರಿನಾ ಹರಿತುಂ. ದಧಿಮಣ್ಡಕೇನಾತಿ ದಧಿಮಣ್ಡನಮತ್ತೇನ. ಭಟ್ಠಲೋಣಿಕಾಯಾತಿ ಸಲೋಣೇನ ಸತ್ತುಪಾನೀಯೇನ. ಲೋಣಸೋವೀರಕೇನಾತಿ ಸಬ್ಬಧಞ್ಞಫಲಕಳೀರಾದೀನಿ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಲೋಣಸೋವೀರಕಂ ನಾಮ ಕರೋನ್ತಿ, ತೇನ.

ಓಪಮ್ಮಸಂಸನ್ದನಂ ಪನೇತ್ಥ – ಘಮ್ಮಾಭಿತತ್ತಪುರಿಸೋ ವಿಯ ವಟ್ಟಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಕಾಲೇ ಯೋಗಾವಚರೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಆಪಾನೀಯಕಂಸಂ ಪಹಾಯ ಪಾನೀಯಾದೀಹಿ ಪಿಪಾಸಸ್ಸ ವಿನೋದನಂ ವಿಯ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾನಂ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ಛದ್ವಾರಾದೀನಿ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇನ್ತಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಫಲಾಧಿಗಮೋ, ಪಾನೀಯಾದೀನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಪಾನಾನಿ ವಿಯ ಹಿ ಚತ್ತಾರೋ ಮಗ್ಗಾ, ತೇಸು ಅಞ್ಞತರಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಸುರಾಪಿಪಾಸಿತಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ಸುಖಿನೋ ಯೇನ ಕಾಮಂ ಗಮನಂ ವಿಯ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಚತುಮಗ್ಗಪಾನಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ತಣ್ಹಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ಅಗತಪುಬ್ಬಂ ನಿಬ್ಬಾನದಿಸಂ ಗಮನಕಾಲೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಛಟ್ಠಂ.